Temmuz ayında en fazla ihracatı yaş meyve sebze sektörü gerçekleştirdi. Sektör ihracatı yüzde 3,68 oranında artarak, 55 milyon 75 bin 933 dolar oldu. İkinci sırada yer alan maden ve metaller sektörü ise ihracatını yüzde 51,08 oranında artırarak 50 milyon 299 bin 968 dolara çıkarma başarısı gösterdi. Bu ihracatın 28,9 milyon doları mermer ağırlıklı doğaltaş sektöründen geldi. Sektörün geriye kalan ihracatı da ferro krom ve krom ürününden gerçekleşti. Üçüncü sırada yer alan kimyevi maddeler ve mamulleri sektörü de ihracatını rekor oranda artırdı. Yüzde 57,66 oranında ihracat artışı sağlayan kimya sektör 31 milyon 197 bin 650 dolar ihracatla Temmuz ayının göz kamaştıran sektörü oldu. Dördüncü sıradaki ağaç mamulleri ve orman ürünleri sektörü bu dönemde yüzde 8,53 oranında artışla 29 milyon 904 bin 80 dolar ihracat gerçekleştirdi. Listenin beşinci sırasında aylardır yaşanan yer değiştirme durumu bu ay da gerçekleşti. Bu ay beşinci sıraya yüzde 21,69 oranında artış ve 9 milyon 601 bin 932 dolar ihracatla iklimlendirme sektörü yer aldı.

Temmuz ayı ihracat verilerine bakıldığında sadece ilk beşte yer alan sektörlerin artış göstermediği, geride kalan sektörlerinde ihracatlarını rekor seviyede artırdığı görüldü. Hazır giyim ve konfeksiyon sektörü ihracatını yüzde 124,4 oranında artırarak 2,9 milyon dolardan 6,5 milyon dolara yükseltti. Savunma ve havacılık sektörü ihracatı yüzde 58,65 oranında artarak, 1,9 milyon dolardan 3 milyon dolara yükseldi.

EN FAZLA İHRACAT ALMANYA’YA

Temmuz ayı ihracatının ülkelere göre dağılımına bakıldığında Almanya, Bölgeden en fazla ihracat gerçekleştirilen ülke olma özelliğini sürdürdü. 2024 yılı Temmuz ayında Almanya’ya yüzde 14,84 oranında artışla 34 milyon 275 bin 175 dolar ihracat gerçekleştirildi. İkinci sırada yer alan Rusya Federasyonu’na gerçekleşen ihracat ise yüzde 1,84 oranında gerileyerek, 17 milyon 921 bin 443 dolar oldu. Çin Halk Cumhuriyeti’ne Temmuz ayında yüzde 12,32 oranında gerileme ile 16 milyon 526 bin 510 dolar ihracat gerçekleşti. Birleşik Devletler’e gerçekleşen ihracat Temmuz ayında yüzde 45,33 oranında artışla 11 milyon 752 bin 787 dolar oldu. Listenin beşinci sırasında bu konuma ilk kez yükselen Fransa yer aldı. Fransa’ya gerçekleşen ihracat yüzde 148,03 oranında rekor seviyede bir artışla 11 milyon 4 bin 752 dolar oldu.
Bölge ihracatının 7 aylık seyrine bakıldığında yaş meyve sebze sektörünün ihracatı yarım milyar doları geride bıraktı. Sektörün ihracatı yüzde 7,36 oranında gerilemesine rağmen 500 milyon 217 bin 349 dolar ile Batı Akdeniz’den en fazla ihracat gerçekleştiren sektör oldu. Yaş meyve sebze sektörü aynı zamanda bölge ihracatının üçte birini gerçekleştiren sektör olma özelliğini de gösterdi. İkinci sırada yer alan maden ve metaller sektörü de yüzde 11,91 oranında artışla 289 milyon 304 bin 680 dolar ihracat gerçekleştirdi. 289.3 milyon dolar ihracatın 176,9 milyon dolarını mermer ihracatından doğaltaş sektörü gerçekleştirirken, mermer ihracatı 7 aylık dönemde yüzde 10,33 oranında artışla 176 milyon 901 bin 220 dolar oldu. Üçüncü sırada yer alan ağaç mamulleri ve orman ürünleri sektörü ihracatı yüzde 6,60 oranında artışla 190 milyon 93 bin 912 dolar oldu. Bir alt sırada yer alan kimyevi maddeler ve mamulleri sektörü ise yüzde 7,67 oranında artışla 156 milyon 556 bin 860 dolar, beşinci sırada yer alan makine ve aksamları sektörü ise yüzde 39,32 oranında artışla 58 milyon 3 bin 816 dolar ihracat gerçekleştirdi.

Batı Akdeniz İhracatçılar Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Ümit Mirza Çavuşoğlu, Batı Akdeniz’in 7 aylık ihracatında en fazla ürün gönderilen ülkeler listesinin başında yine Almanya’nın olduğunu belirterek, “Almanya’ya yüzde 6,85 oranında artışla 156 milyon 644 bin 775 dolar ihracat gerçekleşti. Listenin ikinci sırasında yer alan Çin Halk Cumhuriyeti’ne ise yüzde 8,77 oranında artışla 135 milyon 53 bin 204 dolar ihracat yapıldı. Üçüncü sırada Bölgemiz için büyük önem taşıyan bir diğer ülke olan Rusya Federasyonu yer aldı. Rusya’ya yüzde 2,78 oranında artışla 134 milyon 746 bin 131 dolar ihracat gerçekleşti. Dördüncü sırada yer alan savaştaki Ukrayna’ya gerçekleşen ihracatımız 7 aylık dönemde yüzde 13,77 oranında gerileyerek, 72 milyon 33 bin 890 dolar oldu. 6. sırada yer alan Hollanda’ya gerçekleşen ihracat yüzde 32,44 oranında artarak, 66 milyon 826 bin 385 dolar oldu, 13. sırada yer alan Suudi Arabistan’a gerçekleşen ihracat yüzde 37,21 oranında artarak, 30 milyon 751 bin 145 dolar oldu, 17. sırada yer alan İran’a gerçekleşen ihracat yüzde 127,37 oranında artışla 29 milyon 363 bin 335 dolar oldu. 18. sırada yer alan Kazakistan’a gerçekleşen ihracat yüzde 134,61 oranında artarak, 29 milyon 128 bin 136 dolar, 34. Sırada yer alan Endonezya’ya gerçekleşen ihracat yüzde 827,82 oranında artarak, 9 milyon 738 bin 821 dolar oldu. Batı Akdeniz’den 7 aylık dönemde 168 ülkeye ihracat gerçekleştirilirken, 2192 firma ihracat gerçekleştirdi” dedi.

AJet, Sabiha Gökçen Havalimanı’ndan 2 Ağustos saat 00.45’te kalkarak Mısır’ın başkenti Kahire’ye ilk uçuşunu gerçekleştirdi. Mısır’ın Ankara Büyükelçisi Amr Elhamamy’inin de bulunduğu uçuşun ardından tören yapılarak kurdele kesildi.

Törene Mülki İdari Amir Halil Avşar, Sancaktepe Kaymakamı Ahmet Karakaya, AJet Genel Müdürü Kerem Sarp ve AJet yöneticileri katıldı.

Hat açılışının ardından sabah saatlerinde gazetecilerle bir araya gelen AJet Genel Müdürü Kerem Sarp açıklamalarda bulunarak, basın mensuplarının sorularını yanıtladı. İlk günden beri yerli markalarla çalıştıklarını ifade eden Kerem Sarp, “Kendimiz dizayn yaptırıyoruz ve kıyafetimizden tutun bütün programlarımızı, aldığımız ürünleri, yazılımlara kadar yerlilerle ilerlemeye çalışıyoruz. En azından bu kazandığımız para yurt dışına gitmiyor, bir şekilde Türkiye ekosisteminin içinde kalıyor, buna dikkat ediyoruz” dedi.

“ŞİDDET UYGULAYANLAR UÇAKLARIMDA UÇAMAZLAR”

Sarp, “Son zamanlarda rahatsız olduğum bir konu var. Sadece bizde de yaşanmıyor, bütün havayolu şirketlerinde de yaşanıyor. Malum Avrupa’da belli bir gecikmenin etkisini Türkiye’de yaşıyoruz ve uçaklar Avrupa’ya giderken uzun slot dediğimiz kalkış izinleri için uçak içinde beklemeler oluyor. Hem bizde yaşanıyor hem diğer sektörlerde de. Yolcularımız sanki bu işin müsebbibi oradaki kabindeki görevli arkadaşımız ya da yer hizmetlerindeki arkadaşlar gibi davranıyor. Son zamanlarda istemediğimiz şiddet olaylarına maruz kalıyorlar bu arkadaşlar. Hakikaten ne oluyor. Toplumda gördüğümüz hastanede doktora saldıran, okulda öğretmene saldıran, gittiği bir yerde hizmetle alakalı bir sorun olduğunda oradaki kişiye saldıran… Zihniyet aynı aslında. Uçakta kendi çocuğunuz olabilir, yeğeniniz olabilir, kardeşiniz olabilir.” ifadelerini kullandı.

Kabin görevlilerine yönelik şiddet uygulayan kişilerle alakalı yasal hakların kullanıldığını söyleyen Sarp şöyle konuştu;

“Şunu açıkça söyleyeyim uçakta benim kabin görevlisi arkadaşıma bu şekilde şiddet uygulayan kişilerle alakalı hem yasal haklarımı kullanıyorum hem de bu tarz yolcular uzun süre benim uçaklarımda uçamazlar. Ve onları blacklist dediğimiz uygulamamız var. Blackliste alıyorum ve bundan sonra uçaklarda uçamayacaklar. Hiçbir şey bir insana saldırmayı haklı gösteremez, göstermemesi de gerekiyor. Havacılığı insanlara anlatmamız gerekiyor. Diyelim ki trafiktesiniz. Trafik polisi ya da bölgesine göre jandarma sizi trafikte durdurup kontrollü geçiş sağlıyor ya da trafiği kesti. Ne yapıyorsunuz? Arabanın gazına basıp yolda ilerlemeye çalışabilir misiniz? Çalışamazsınız. Uçak da böyle. Havacılıkta da bu uçakta yolcu alıyorsunuz sizin zamanınız uçağın seferi geldiğinde kapıyı kapatıyorsunuz ve kuleden izin istiyorsunuz, motor çalıştırma iznini ayrı istiyorsunuz. Kule hava trafiğinin yoğunluğuna göre diyor ki, ‘Bekleyin biz size haber vereceğiz.’ Kapalı alanda beklemek ne olursa olsun kabin görevlisine ya da pilota saldırmayı hiçbir şekilde haklı göstermez. Toplum olarak bunların üzerine gitmemiz gerekiyor. Bugün uçakta kabine saldıran yolcu yarın hastaneye gidiyor doktora saldırıyor, okula gidiyor öğretmene saldırıyor, otele gidiyor resepsiyoniste saldırıyor. Yani toplum olarak hakikaten bazı duyarlıklarımızı, hassasiyetlerimizi arttırmamız gerekiyor” “

“MISIR BİZİM İÇİN ÖNEMLİ BİR NOKTA”

Sarp, “AJet olarak yurt dışında açtığımız ikinci destinasyon. Daha önceki uçuşta hakların tamamını Türk Havayolları’na devrederek gelmiştik. Mısır bizim için önemli bir nokta. Yaklaşık 2-3 yıldır uçmak istediğimiz bir yerdi. Ekim ayında da Mısır’da, Hurgada ve Şarm destinasyonlarını açacağız. Mısır’daki destinasyon sayısını üçe getireceğiz. Mısır bizim Sabiha’dan uçtuğumuz 40’ncı destinasyon. Burada biz ilk etapta kampanya ile başladık, 79 Euro ücretten başladık. Uçakta gelirken Mısır Ankara Büyükelçisi de yanımızdaydı. Sizin de girmenizle fiyatlar biraz daha aşağı çekiyor. ‘Ben gelmeden önce baktım, daha uygun fiyatlar var’ dedi. Bu sayede özellikle Mısır tarafından Türkiye’ye turizm anlamında bayağı bir talebin olduğunu söyledi. Hem Mısır’dan Türkiye turist sayısının artmasına katkı sağlayacağız, aynı şekilde artık Türkiye’de de artık vatandaşımız sadece yurt içinde seyahat yapmıyor. Onlar da yeni destinasyonlar arıyorlar. Onlar da Mısır’a, Hurgada ve Şarm’a işlem açtığımızda daha ekonomik fiyatlarla uçuş imkanı sağlayacaklar. Bu şekilde iki ülke arasındaki hem turizmi geliştirmeye hem de ticari ilişkilerin gelişmesinde bir köprü görevini göreceğiz biz. Aynı zamanda Mısır, biliyorsunuz Kahire piramitleri tarihi ve kültürü ile güzel ve önemli bir ülke, ilgi çeken bir ülke. Bugün 33 ülkeye uçuyoruz. Bundan sonraki 5 yıllık hedefimiz ilk başta 9 ülkeye daha uçak eklemek, ondan sonra bir sonraki 5 yılda 8- 9 ülkeyi ekleyerek ve 51 ülkeye uçacak bir uçuş ağına kavuşmak istiyoruz” ifadelerini kullandı.

“TAMAMEN SIFIRDAN YENİ BİR HAVAYOLU KURULDU”

Kerem Sarp, “Biz kendimizi anlatamamışız. İnsanlar ‘Anadolujet’ti, AJet oldu. Sadece tabela değişti’ sanıyorlar. Aslında olay sadece markanın isminin değişmesi değil. Tamamen sıfırdan yeni bir havayolu kurulması. AJet, Türk hava Yolları’nın tecrübesi, kültürü, birikimi ile tamamen sıfırdan bir havayoludur. Bütün sistemler yenidir” dedi.

“ROTARLARLA HATIRLANMAK İSTEMİYORUZ”

Rötarlarla hatırlanmak istemediklerini belirten Kerem Sarp, “Bizim hedefimiz geçen sene Temmuz ayında Anadolujet markasıyla bizim zamanda kalkış oranımız yüzde 53. Ağustos ayında da yüzde 53. Aslında geçen seneden bu sene havacılıkta çok büyük bir iyileşme olmadı. Hava sahalarında ya da havalimanlarında bize soruldu, dediler ki ‘Sizin hedefiniz nedir.’ Realist hedefler koyduk. Dedim ki benim hedefim Temmuz ayında geçen sene 53 olan zamanda kalkış oranını zamanla 60’ların üzerine çıkartmak. Temmuz ayında hakikaten koyduğumuz, yaptığımız planlamalar sonunda şunu gördük. Ortalama zamanında kalkış oranımızın 61’e çıktığını gördük. Şimdi biz 61 olurken dünya ne oldu ona da bakıyoruz. Çünkü netice itibarıyla uçağı kaldırdığınızda bu uçak kalkarken, Avrupa hava sahasına giderken, oradan bir kalkış için izin istiyor. Zaten geç kalkıyor, gelişte de geç geliyor. Otomatikman sizin bütün planınızı bozuyor” şeklinde konuştu.

“MEVSİM DEĞİŞİKLİKLERİ HAVACILIĞI ETKİLİYOR”

İki yıl Türk Hava Yolları’nda operasyondan sorumlu genel müdür yardımcılığı yaptığını söyleyen Sarp, “Bizim doğu Anadolu bölgesi ve Güneydoğu Anadolu nispeten sıcaklığın fazla olduğu yerlerde hava sıcaklıklarından dolayı uçakların bir kalkış ağırlığı var. Ve motorların performansı var. Bunun üzerine çıktığınız zaman bu uçakları kaldıramıyorsunuz, emniyetli değil. Yolcu bıraktığımız yani uçak dolu, yolcu indirmek zorundasınız. Bu kalkış ağırlığına ulaşabilmeniz için bagaj bıraktığınız seferler oluyor. Biz bunu daha çok Afrika’da yaşıyorduk, çünkü Afrika’da da sürekli bir sıcak hava dalgası var ve operasyona göre bagajları götürmediğiniz seferler vardı. Uçağın kapasitesi 189. 140 yolcu ile 150 yolcuyla mevsimine göre kaldırdığın seferler var. Bu sene Türkiye’de, Güneydoğu ve Doğu Anadolu meydanlarında bunu yaşamaya başladık. Mevsim değişiklikleri o kadar havacılığı da her şeyi etkiliyor ki. Havacılıkta da her şeyin bir kuralı var. O yüzden hakikaten yani Avrupa’yı etkileyen şey bizi de özellikle Doğu ve Güneydoğu’da daha nispeten sıcak olan noktaların tamamını etkiliyor” diye konuştu

İsrail Golan Tepeleri’ne yönelik saldırının ardından Orta Doğu’da savaşı yayma noktasına getirdi. Geçtiğimiz günlerde misilleme olarak Lübnan’ın başkenti Beyrut’u vurarak çok sayıda sivilin ölümüne yol açan İsrail, Lübnan’ı yine vurdu.

İsrail’in Orta Doğu’daki peş peşe saldırılarının ardından ülkeler bir bir vatandaşlarına “Lübnan’ı ve Tel Aviv’i terk edin” çağrılarında bulundu. Ayrıca çok sayıda hava yolu şirketi İsrail ve Lübnan’a uçuşları durdurdu. Son olarak İngiltere’den dikkat çeken bir açıklama geldi.

İNGİLTERE: ASKERİ OPERASYONA HAZIRIZ
İngiltere, Lübnan’dan tahliye operasyonuna ihtiyaç duyulması halinde askeri varlıklarının hazır olduğunu açıkladı. İngiltere Dışişleri Bakanlığı, bölgedeki büyükelçiliklere destek sağlamak için “Gerekirse İngiliz askeri kuvvetleri Orta Doğu’ya gönderilecek” açıklamasında bulundu.

İngiliz askeri nakliye helikopterleri Lübnan için yüksek alarm durumuna geçti. İngiliz ordusu, gerek duyulması halinde diplomatik personellerinin Orta Doğu’dan tahliye edilmesine hazır olduğunu bildirdi.

İSVEÇ BEYRUT BÜYÜKELÇİLİĞİNİ TAŞIYOR 

İsveç Dışişleri Bakanı Tobias Billstrom İsveç Radyosu’na yaptığı açıklamada, elçilik personeline Beyrut’tan Kıbrıs’a gitmelerini söylediklerini ve Beyrut Büyükelçiliği’ni geçici olarak başka bir yere taşımayı planladıklarını söyledi.

Billstrom, kararın başlangıçta Ağustos ayı için alındığını ancak güvenlik durumuna bağlı olarak uzatılabileceğini aktardı.

ABD BÜYÜKELÇİLİĞİ UYARDI!
ABD’nin Beyrut Büyükelçiliği, vatandaşlarına yaptığı güvenlik uyarısında, “Lübnan’dan ayrılmak isteyenleri, uçuş hemen olmasa veya tercih ettikleri rota takip edilmese bile kendilerine uygun herhangi bir bileti almaya teşvik ediyoruz.” ifadesini kullandı.

Büyükelçilikten ülkedeki vatandaşlara yapılan uyarıda, birtakım hava yolu şirketlerinin “bölgeye uçuşlarını iptal ettiği” ancak ticari uçuşların devam ettiği belirtildi.

RUSYA: LÜBNAN’I TERK EDİN

Rusya, vatandaşlarına Lübnan’ı derhal terk etmeleri çağrısında bulundu.

Rusya Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, olası bir savaş ihtimaline karşı vatandaşlarından Lübnan’ın terk edilmesi istendi.

THY UÇUŞLARI DURDURDU

Türk Hava Yolları (THY), bu gece İran’a yapılması planlanan bazı uçak seferlerini iptal ettiğini duyurdu. Seferlerin sabah saatlerinde yapılacağı öğrenildi.

Pegasus Hava Yolları, İran, Irak ve Ürdün’e yapacağı seferlerde değişikliğe gitti. Uçuş güvenliği nedeniyle alınan yeni kararla, Pegasus tarafından İran, Irak ve Ürdün’e planlanan gece seferleri gündüz yapılacak.

AİR FRANCE BEYRUT UÇUŞLARINI ASKIYA ALDI
Fransız hava yolu şirketi Air France’ın, Lübnan’ın başkenti Beyrut’a 6 Ağustos’a kadar uçuşlarını askıya aldığı bildirildi.

Air France yolcu hizmetlerinden edindiği bilgiye göre, Fransa’nın başkenti Paris ile Beyrut arasındaki uçuşların tamamı, bölgedeki güvenlik durumu nedeniyle 6 Ağustos’a kadar iptal edildi.

AZERBAYCAN

Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, bölgede hızla değişen güvenlik durumu dikkate alınarak, Azerbaycan vatandaşlarının zorunlu olmadıkça Lübnan’ı ziyaret etmemeleri ve ülkede yaşayan vatandaşların en kısa sürede oradan ayrılması gerektiği belirtildi.

Açıklamada ayrıca Lübnan’da bulunan Azerbaycan vatandaşlarının korunma ve güvenlik kurallarına uymaları ve nüfusun yoğun olduğu yerlerden uzak durmaları istendi.

POLONYA VE MACARİSTAN UÇUŞLARI DURDURDU
Orta Doğu’da artan gerilim hava yolu şirketlerini etkiledi. Polonya hava yolu şirketi LOT tarafından dün yapılan açıklamada Polonya-İsrail ile Polonya-Lübnan uçuşlarının askıya alındığı belirtildi. Bölgede gerilim ve çatışmaların artması nedeniyle uçuşların askıya alındığı aktarılırken, İsrail uçuşlarının çift taraflı olarak 4, 5 ve 6 Ağustos’u da kapsayacak şekilde uzatıldığı bildirildi.

Öte yandan, Macar hava yolu şirketi Wizzair de geçici olarak tüm İsrail ve Ürdün uçuşlarını çift taraflı olarak askıya aldığını duyurdu. Bölgede durumun giderek gerginleşmesi dolayısıyla böyle bir karar aldıklarını duyuran Wizzair, söz konusu karardan etkilenen yolculara bilet ücretlerini iade edeceklerini aktarırken, arzu eden yolcuların ise bilet tarihlerini ücretsiz şekilde değiştirebileceklerini bildirdi.

İSVİÇRE

İsviçre Uluslararası Hava Yolları (Swiss), Orta Doğu yaşanan son gelişmeler nedeniyle Zürih ile Tel Aviv arasındaki uçuşları karşılıklı durdurdu.

Zürih ile Tel Aviv arasındaki uçuşlar, 8 Ağustos’a kadar “mürettebat ve yolcuların güvenliği” gerekçesiyle askıya alınırken, 29 Temmuz’da Zürih ile Beyrut arasındaki uçuşların askıya alınma süresi de 12 Ağustos’a kadar uzatıldı.

ALMANYA

Alman hava yolu firması Lufthansa, güvenlik gerekçesiyle Beyrut ve Tel Aviv’e uçuşlarını askıya aldı. Hava yolu şirketinden yapılan açıklamada, 8 Ağustos’a kadar Tel Aviv’e uçulmayacağı ve daha önce alınan Beyrut’a uçmama kararının kapsamının da 12 Ağustos’a kadar uzatıldığı belirtildi.

Karara gerekçe olarak bölgede kötüleşen güvenlik durumu gösterildi, uçuşların yeniden başlatılmasıyla ilgili “sahadaki durumun izleneceği” kaydedildi.

HİNDİSTAN
Hindistan hava yolu firması Air India, Orta Doğu’daki gelişmeler nedeniyle Tel Aviv’e ve bu kentten yaptığı uçuşları durdurma kararı aldı.

Hava yolu şirketinden yapılan açıklamada, “Orta Doğu’nun bazı bölgelerinde devam eden durum göz önünde bulundurularak, Tel Aviv uçuşlarımızı 8 Ağustos’a kadar askıya aldık.” ifadesi kullanıldı.

İTALYA

İtalya’nın bayrak taşıyıcı hava yolu firması ITA’nın X hesabından yapılan açıklamada, Tel Aviv’e ve bu kentten planlanan uçuşların 6 Ağustos’a kadar askıya alındığı belirtildi.

Açıklamada, karara gerekçe olarak “Orta Doğu’daki gelişmeler ile yolcu ve mürettebatının güvenliği” gösterildi.

POLONYA
Polonya haber ajansı PAP’ın haberinde, Polonya’nın ulusal hava yolu şirketi LOT’un güvenlik gerekçesiyle 3-4 Ağustos’ta Lübnan ve İsrail’e planlanan 8 uçuşunu iptal ettiği bilgisine yer verildi.

Hollanda Kraliyet Havayolu KLM de İsrail uçuşlarını 26 Ekim tarihine kadar iptal ettiğini duyurdu.

FRANSA VE YUNANİSTAN
Lübnan’ın başkenti Beyrut’a uçuşlarını askıya alan hava yolu şirketleri arasında Yunanistan’ın Aegean Havayolları ve Almanya’nın Condor Havayolları da yer aldı.

Aegean ve Condor Havayolları, Orta Doğu’da artan gerilim nedeniyle Atina’dan Beyrut’a uçuşlarını 1 Ağustos’a kadar askıya aldığını duyurmuştu. Air France da Paris-Charles de Gaulle ile Beyrut havalimanları arasındaki uçuşlarını 2 günlüğüne durdurduğunu duyurmuştu.

SİNGAPUR
Singapur Havayollarından (SIA) yapılan açıklamada, Orta Doğu’da yükselen gerilim nedeniyle uçuşlarda İran hava sahasının kullanılmayacağı ve alternatif rotalara başvurulacağı belirtildi.

“Amsterdam, Brüksel, Kopenhag, Frankfurt, İstanbul, Londra, New York, Manchester, Milano, Münih, Paris, Roma ve Zürih” uçuşlarının bu durumdan etkileneceği ifade edilen açıklamada, “Orta Doğu’daki durumu yakından izlemeye devam edeceğiz ve uçuş rotalarımızı gerektiği gibi ayarlayacağız.” ifadesi kullanıldı.

BEN GURION HAVALİMANINDA SON DURUM

İsrail basınına göre, Tel Aviv’deki Uluslararası Ben Gurion Havalimanı’nın resmi internet sitesi geçici bir arıza nedeniyle çökerken, havalimanı normal faaliyetine devam ediyor.

Havalimanı işletmesinden yapılan açıklamada, arızanın siteye yapılan girişlerin yoğunluğundan kaynaklandığının anlaşıldığı ve sorunun giderilmeye çalışıldığı ifade edildi.

GOLAN TEPELERİ SALDIRISI
27 Temmuz Cumartesi akşamı, Mecdel Şems kasabasındaki futbol sahasına bir roket düştü. Azınlık Dürzi topluluğundan 12 İsrailli çocuk ve genç öldürüldü.

İsrail, Hizbullah’ın saldırıyı Lübnan içinden atılan İran yapımı bir roketle düzenlediğini iddia etti. ABD de Hizbullah’ı suçladı. Hizbullah ise kesin bir dille saldırının arkasında olmadığını söyledi.

BEYRUT VURULDU, ŞÜKÜR ÖLDÜRÜLDÜ

Hizbullah, Lübnan’ın başkenti Beyrut’ta düzenlenen İsrail saldırısında üst düzey komutanlarından Fuad Şükür’ün öldürüldüğünü doğruladı.

Beyrut’un güneyindeki Dahiye bölgesinde düzenlenen saldırıda, en az 4 kişi daha öldürüldü, 10’larca masum sivil yaralandı. Ölenler arasında iki çocuk da bulunuyor. 10 yaşındaki Hassan ve 6 yaşındaki kız kardeşi Amira toprağa verildi. Saldırıda bölgedeki birçok ev hasar aldı.

Birleşmiş Milletler’in raporlarına göre, yıllık üretilen gıdanın yaklaşık üçte biri israf ediliyor. Bu, dünya genelinde 1,3 milyar ton yiyeceğin çöpe gitmesi anlamına geliyor. Gıda israfının bu kadar büyük bir boyuta ulaşmasının nedenleri arasında, üretim fazlası, lojistik sorunlar, ambalajlama hataları ve tüketici alışkanlıkları geliyor. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verilerine göre, dünya çapında bir kesim obeziteyle mücadele ederken 828 milyon insan ise açlıkla mücadele ediyor. Uzmanlar, gıda israfını azaltmak için tüketici eğitimi sağlamayı ve yiyecekleri dönüştürmeyi öneriyor.

Bu düşüncede herkesin sorumluluk alması gerektiğini söyleyen Doç. Dr. Emre Hastaoğlu, “Dünyada en çok ekmek israf eden 3. ülke haline gelmemizin en büyük nedeni bilinçsiz olmamız. Gıda israfını azaltmanın bir yolu da planlı ve bilinçli alışveriş yapmaktır. Bu listeyi yaparken de bütçemize uygun ihtiyacımız olan şeyleri ihtiyacımız kadar almamız gerekir” açıklamalarına yer verdi.

“Yılda 1.3 milyar ton gıda israf ediliyor”

Açıklanan verilere göre dünyada üretilen gıdanın 3’te 1’i israf edildiğini söyleyen Hastaoğlu, “Gıda bizim gezegenle aramızda kurduğumuz en önemli bağ. Gıda israfı, tüketilebilir düzeyde ki gıdanın ya tüketilmez hale gelmesi ya da son kullanma tarihinin geçmesiyle birlikte artık insanların tüketemeyeceği aşamaya gelmesi demektir. Dünyada üretilen gıdanın 3’te 1’i israf ediliyor. Bu durum tüketilmeden israf olması demek. Hasattan son tüketiciye kadar herkesin sorumluluğunda olan, bu süreç içerisinde herkesi etkileyebilecek sadece gıda üreticisini değil hem çevreyi hem doğayı hem de gelecek nesilleri etkileyecek unsurlar arasında yer almakta. 2023 yılında Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün açıkladığı rapora göre yılda 1.3 milyar ton gıda israf ediliyor. Ülkemizde ise günde 4.3 milyon adet ekmek israf ediliyor. Genel olarak bakıldığında dünyada üretilen gıdanın 1/3’inin israf edilmesi çok büyük ve ciddi bir oran. 2050 yılında nüfus artışıyla gıda ihtiyacımız yüzde 60 oranında artacağın ön görülmekte. Biz gıda israfının yarısını bile engellesek 2040 – 2050 yıllarında yaşanması muhtemel olan gıda savaşının da önüne geçebilir” ifadelerini kullandı.

“İsrafı azaltmanın yolu planlı alışveriş”

Gıdaya kolay ulaşmanın, gıda israfına neden olduğunu belirten Hastaoğlu, “Eskiden bu kadar gıda çeşitlerine ve miktarına kolay ulaşım sağlayamıyorduk. İsrafı azaltma yolunun en başında bilinçli tüketim yer alıyor. Bizler ekmek yere düşünce öpüp başımız üstüne koyan toplum içerisindeyken dünyada en çok ekmek israf eden 3. Ülke haline gelmemizin en büyük nedeni bilinçsiz olmamız yer alıyor. Gıda israfını önlemenin en önemli etkeni, yiyeceklerin tekrar kullanabilir olmasını aile halkının biliyor olması. Örneği bugün pilav yaptık ve arttıysa yarın kadınbudu köfteye dönüştürebiliriz. Günümüzde yaşanan açlığın sebebi yetersiz gıda üretimi değil gıdanın yetersiz ve dengesiz dağılımı olduğunu görüyoruz. Dünyanın bir kısmında obeziteyle mücadele yaşanırken bir kısımda açlıkla mücadele ediliyor. Gıda israfını azaltmanın bir yolu da planlı ve bilinçli alışveriş yapmaktır. Özellikle ramazan ayında da tavsiye edilir. Açken alışveriş yapılmaması önemlidir çünkü ihtiyacımız olmayan yiyecekleri de ister hale geliriz alırız ve doyduktan sonra tüketmeyebiliriz. Alışverişe çıktığımızda bir liste yapmalıyız. Bu listeyi yaparken de bütçemize uygun ihtiyacımız olan şeyleri ihtiyacımız kadar almamız gerekir” dedi.

EİB’DE 10 İHRACATÇI BİRLİĞİ İHRACATINI ARTIRDI

Ege İhracatçı Birlikleri çatısı altındaki 12 ihracatçı birliğinin 10 tanesi ihracatını artırmayı başarırken, 2 ihracatçı birliği 2023 yılı temmuz ayı performansının gerisinde kaldı. Ege Demir ve Demirdışı Metaller İhracatçıları Birliği 190 milyon 447 bin dolarlık ihracat seviyesiyle EİB bünyesindeki 12 ihracatçı birliği arasında liderliğini korurken, 2023 yılı temmuz ayına göre ihracatta yüzde 1’lik artış gösterdi.

HAZIRGİYİM İKİNCİLİĞE YÜKSELDİ

Ege Hazırgiyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği, temmuz ayında ihracatını yüzde 21’lik artışla 116,5 milyon dolardan 140,6 milyon dolara çıkardı ve uzun zaman sonra EİB bünyesinde en çok ihracat yapan ikinci birlik konumuna yükseldi.

Su ürünleri ihracatında Türkiye lideri olan Ege Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği temmuz ayında ihracatını yüzde 2’lik ilerlemeyle 129 milyon dolara taşıdı ve zirvenin üçüncü basamağında yerini aldı. Ege Maden İhracatçıları Birliği yüzde 19’luk artış hızı yakalarken temmuz ayında ihracatını 93 milyon dolardan 111 milyon dolara taşıdı.

Ege Bölgesi’nin lezzetlerini dünyanın dört bir tarafına taze meyve sebze ve meyve sebze mamulleri olarak ulaştıran Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği, temmuz ayında 107 milyon dolar dövizi ülkemize kazandırdı ve EİB çatısı altında 100 milyon dolar barajını geçen beş ihracatçı birliğinden biri oldu.

Türkiye’deki tüm tütün ve tütün mamulleri ihracatçılarını çatısı altında buluşturan Ege Tütün İhracatçıları Birliği temmuz ayında ihracatını yüzde 6 geliştirdi ve 90,4 milyon dolar ihracatı hanesine yazdırdı. Temmuz ayında ihracatını yüzde 6 artıran Ege Hububat Bakliyat Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliği 82 milyor 150 bin dolarlık ihracat başarısı gösterdi.

İzmir, 1 milyar 402 milyon dolarlık ihracatla Ege Bölgesi ihracatının yüzde 55’ini tek başına gerçekleştirirken, İzmir’deki iki serbest bölge İzmir’in temmuz ayı ihracatına 266 milyon dolar katkı sağladı. Ege Bölgesi’nde ikinci sırada 428,6 milyon dolarlık ihracatla Manisa yer aldı.

“TEMMUZ AYINDAKİ GRAFİĞİN SÜRDÜRÜLEBİLİR OLMASI ÖNEMLİ”

Temmuz ayında Türkiye genelinde ve Ege İhracatçı Birlikleri bazında ihracat rakamlarının umut verici olduğunu dile getiren Ege İhracatçı Birlikleri Koordinatör Başkanı Jak Eskinazi, temmuz ayındaki yukarı yönlü ihracat rakamlarının sürdürülebilir olmasının önemli olduğunu, bunun için döviz kurlarının enflasyon rakamlarına yakın bir seyir izlemesi gerektiğini belirtti.

Ege İhracatçı Birlikleri’nin son 1 yıllık ihracatının halen yüzde 1 seviyesinde geride olduğuna dikkati çeken Eskinazi, “TİM Başkanımız Mustafa Gültepe’nin de ifade ettiği gibi Türkiye’de üretim maliyetleri Asya’daki rakiplerimizden yüzde 40-50 daha yüksek. Avrupa’daki bazı ülkelerden yüzde 15-20 yukarıda kalıyoruz. Emek yoğun sektörlerimiz başta olmak üzere pekçok sektörümüz fiyat tutturamıyor. Rekabetçiliğimiz sürekli geriliyor. Toplumda istihdamı, refahı ve sosyal barışı koruyabilmemiz için ihracat hedeflerimizi tutturmamız gerekiyor. Bunun içinde ihracatçıya nefes aldıracak adımların atılmasını bekliyoruz” diye konuştu.

Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisi tarafından, Türkiye’nin UDY politikasının genel çerçevesini çizmek ve bu alandaki uygulamalara rehberlik etmek üzere hazırlanan “Türkiye UDY Stratejisi (2024-2028)” yayımlandı.

TÜRKİYE’DEN ORTA DOĞU VE ORTA ASYA’YA AÇILACAK ANA LİMAN ADIMI

AA muhabirinin stratejiden derlediği bilgilere göre, küresel tedarik zinciri kapsamında ülkenin küresel değer zincirlerine entegrasyonunun güçlendirilmesi için yeşil ve dijital dönüşüm alanında uluslararası ticaret politikalarına uyum seviyesi artırılacak.

Bu kapsamda, dijital pazarlarda rekabet ortamının iyileştirilmesine yönelik mevzuat çalışması yapılacak. AB dijital ekonomi düzenlemelerinin Türkiye ticaretini etkileyen boyutları ve atılması gereken adımlar tespit edilecek.

Ülke ve dünya ticaretinde yaşanan ekonomik gelişmeler göz önünde bulundurularak Türkiye’nin taraf olduğu ikili ve çok taraflı anlaşmaların (Gümrük Birliği, serbest ticaret anlaşmaları, çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları vb.) güncellenmesine ve yeni anlaşmaların hayata geçirilmesine yönelik çalışmalar yürütülecek.

Türkiye’nin tercihli ticaret ağı güçlendirilecek, yeni serbest ticaret anlaşmaları müzakere edilecek ve yürürlükteki serbest ticaret anlaşmalarının kapsamının genişletilmesine yönelik çalışmalar yapılacak.

Gümrük Birliğinin güncellenmesi müzakereleri yürütülecek ve kamu, özel sektör, sivil toplum kuruluşları ile akademisyenlerin görüşleri alınarak ulusal müzakere hazırlık çalışmaları tamamlanacak.

YEŞİL LİMAN UYGULAMALARINA DESTEK SÜRECEK

Türkiye’nin küresel değer zincirlerindeki konumunun güçlendirilmesi amacıyla tüm ulaşım modlarında lojistik kabiliyetleri ve altyapısı, çevre ve yeşil dönüşüm hassasiyetleri dikkate alınarak geliştirilecek.

Liman operasyonlarında enerji verimliliğinin artırılması ile çevresel etkilerin en aza indirilmesine yönelik düşük emisyonlu/emisyon üretmeyen makine ve ekipmanların kullanımı teşvik edilerek yeşil liman uygulamalarının desteklenmesi sürdürülecek.

Tüm ulaşım modlarında, elektrikli veya diğer alternatif yakıtlı araçların kullanımı için altyapı ve teknoloji yatırımları yapılacak, yeni nesil, sürdürülebilir, bütünleşik hareketlilik hizmetleriyle ilgili uyum ve mevzuat düzenlemeleri tamamlanacak.

Küresel tedarik zincirinin sürdürülebilirliğinin sağlanması için ülkenin içinde bulunduğu ulaştırma koridorlarının etkinliğini ve çeşitliliğini artırma çalışmaları sürecek.

Doğu Akdeniz bölgesinde Orta Doğu ve Orta Asya ülkelerinin çıkış kapısı olacak, transit yük odaklı, bölgenin gelişmesine ve ihracatın artırılmasına katkı sağlayacak bir ana liman inşa edilecek.

Yeni sanayi bölgeleri ve lojistik hatları afet riskleri gözetilerek oluşturulacak, mevcut demir yolu altyapısı daha etkin kullanılarak, sanayi bölgeleri ve limanlarla (Ro-Ro dahil) bağlantıları güçlendirilecek.

YEREL FİRMALARIN KÜRESEL DEĞER ZİNCİRLERİNE ENTEGRASYONU ARTIRILACAK

Türkiye’deki mevcut uluslararası yatırımcılar ile yerel tedarikçi firmaların iş birlikleri geliştirilerek yerel firmaların küresel değer zincirlerine entegrasyonu artırılacak. Yerli tedarik zincirini güçlendirecek şekilde KOBİ’lerin büyük ölçekli firmalar etrafında kümelenmeleri teşvik edilecek.

Ana sanayi üreticileri ve büyük işletmelerin tedarik zincirlerine KOBİ’lerin eklemlenebilmeleri için eşleşmeleri kolaylaştırılacak ve gerekli kalite, verim, kapasite artışlarıyla ürün geliştirme (ÜR-GE) faaliyetleri tedarikçi geliştirme süreçleri kapsamında desteklenecek.

Gümrük işlemlerinde etkinlik ve verimliliğin artırılması amacıyla bilgi ve iletişim teknolojilerinden azami ölçüde yararlanılacak, gümrük hizmetleri yeşil ve dijital dönüşümle uygun bir yapıya kavuşturulacak.

Dış ticaret işlemlerinde blokzincir ve otomatik karakter tanıma (OCR) gibi yenilikçi teknolojiler kullanılarak kağıtsız ortamda gümrük uygulamaları yaygınlaştırılacak.

İhracat işlemlerinde blokzincir teknolojisinin kullanılmasına ilişkin yürütülen çalışmaların Bilgisayarlı Gümrük Etkinlikleri Sistemini (BİLGE) de kapsayacak şekilde geliştirilmesi sağlanacak.

İmalat sektöründeki katma değeri artırmaya yönelik AR-GE, ÜR-GE, tasarım, tedarik zinciri yönetimi, dağıtım ve bakım-onarım gibi nitelikli hizmet girdilerinin payının artırılmasına yönelik çalışmalar yapılacak.

Öncelikli sektörler başta olmak üzere firma iş ortaklarının yüksek teknolojili ÜR-GE ve ticarileştirmesinin desteklendiği Sanayi Yenilik Ağ Mekanizması Programı yaygınlaştırılacak.

Sincar’ın Gopel köyünden İsmail Guli Mahmud, 10 yıldır kamplarda yaşıyor.

AA’ya konuşan Mahmud, “Sincar’da emniyet yok. Durum çok kötü. Hâlihazırda daha da kötüye gidiyor. PKK var, Haşdi Şabi var ve başka silahlı güçler de var. Sincar’da nelerin yaşandığını bilemiyoruz. Su yok, elektrik yok. Gittiğimde suyu satın almak zorunda kalacağım. Buna benzer temel sorunlar var. Döndüğümüzde kalacak bir evimiz yok.” dedi.

Irak hükümetine çağrı yapan Mahmud, hükümetin geri dönebilenlere evlerini yapabilecekleri şekilde maddi yardımda bulunması gerektiğini söyledi.

– “SİNCAR’A GİDENLER TEKRAR KAMPLARA GERİ DÖNMEK ZORUNDA KALIYOR”

Mahmud, “Evine dönmek isteyenlere ayrıca iş imkanları da oluşturulamadı. Mesela evine dönenler ne iş yapacak?. Irak hükümetinin vereceği 4 milyon dinar (yaklaşık 2 bin 700 dolar) çok yetersiz. Bu parayla bir oda bile yapamazsınız.” şeklinde konuştu.

PKK mağduru Sincarlı Mahmud, şöyle devam etti:

“Sincar güvenli hale gelirse, istikrar olursa, su ve elektrik gelirse dönmek isteriz. Şu an Sincar’a gidenler tekrar kamplara geri dönmek zorunda kalıyor. Çünkü orada yaşam imkanları yok. Çadırların altındaki yaşam, DEAŞ’ın elindeki şartlar gibidir. Sürekli olarak çadırlarımız yanıyor. Irak hükümeti bu konuya el atmalı ve Yezidilerin bu haline çare bulsun.”

– “ANNELERİMIZ VE KIZ KARDEŞLERİMİZ HALA DEAŞ’IN ELİNDE”

Sincar’ın Tilbenat köyünden Salim Kori de 3 Ağustos 2014’te DEAŞ’tan kaçan Yezidilerden biri.

Kori, “3 Ağustos tarihi bizim için çok acı bir gün ve bu tarihi her sene büyük bir hüzünle anıyoruz. Annelerimiz ve kız kardeşlerimiz hala DEAŞ’ın elinde. Kadınlarımızı DEAŞ’ın elinden kurtaramadık.” dedi.

– “SINCAR’IN İDARESİNİN KİMİN ELİNDE OLDUĞUNU BİLMİYORUZ”

Kamptaki çadırlarda yaşamak istemediklerini dile getiren Kori, 10 yıldır sürdürdükleri bu durumun çekilmez boyutta olduğunu anlattı.

DEAŞ’tan kaçıp ve PKK nedeniyle evine dönemeyen Kori, şunları kaydetti:

“Çocuklar, kadınlar, erkekler ve gençler kimse bir gelecek göremiyor. Sincar’ın idaresinin kimin elinde olduğunu bilmiyoruz. Şehirde kim var emin değiliz. Orada hala Kaymakam yok. Nahiyelerde müdür yok. Kim yönetecek orayı? Şehrin kimin tarafından yönetileceğini bilseydik geleceğimizin ne olacağını tahmin edebilirdik. Uluslararası kamuoyu da gözünü Yezidilerin sorunlarına kapatmış durumda.”

Yıllardır kamp yaşamını sürdürmek zorunda kalan Sincar’ın Hanesor köyünden Usame Süleyman ise “Sincar’da istikrar yok. Orada her türlü değişik gruplar var. Çadırlarda yaşamaya mecburuz, çünkü gidecek başka yerimiz yok. Keşke Sincar’da başımızı sokabileceğimiz bir evimiz olsaydı da bu güneşin altında yaşamaktan daha iyiydi. Ancak Sincar’da yaşam çok zor.” ifadelerini kullandı.

– “SİNCAR ŞEHİR MERKEZINDE YASA DIŞI SİLAHLI GRUPLAR (TERÖR ÖRGÜTÜ PKK) VARLIĞI SÜRÜYOR”

Yezidilerin kutsal mekanlarından Laleş Tapınağı sorumlusu Said Cerdo ise DEAŞ tarafından kaçırılan veya öldürülen 3 bin kişinin akıbetinden hala haber alınamadığını söyledi.

“Sincar trajedisinin üzerinden 10 yıl geçti ancak Yezidilerin yaraları henüz iyileşmedi.” diyen Cerdo, Yezidiler’in hala kamplarda yaşayıp evlerine dönemediklerine işaret etti.

Cerdo, Sincar’da güvenli ortam oluşturulamadığını vurgulayarak, “Sincar şehir merkezinde yasa dışı silahlı grupları (terör örgütü PKK) varlığı sürüyor. Orada siyasi çekişme ortamı var. Sincar sığınmacılarına herhangi bir tazminat ödenmedi. Sincar’a yönelik bölgesel müdahaleler de Yezidilerin dönüşünün önünde engel teşkil etmektedir.” değerlendirmesi yaptı.

Erbil ile Bağdat arasında imzalanan Sincar Anlaşması’nın uygulanmamasını da eleştiren Cerdo, şöyle devam etti:

“Ne yazık ki Sincar’ın normalleştirilmesini öngören Erbil ve Bağdat arasında imzalanan Sincar Anlaşması hayata geçmedi. Irak hükümetinin bu anlaşmayı uygulama noktasında geri adım attığını görüyoruz. Irak hükümeti üzerinde bu anlaşmanın uygulanmaması için bölgesel bir baskı var. Irak hükümeti bu konuda cesur adım atmalı ve Sincar’daki şartların normalleşmesi için uluslararası kamuoyunun da desteğini almalı. Ancak Bağdat hükümeti, Yezidilerin evlerine dönebilmesi için şartları uygun hale getiremedi. O yüzden kampların kapatılması kararı yanlıştı. Her aileye 4 milyon dinar (2 bin 700 dolar) evlerine dönmeleri için yeterli değildir. Bu para ile hiçbir şey yapamazlar. Irak onlara çok iyi bir yardım sunmalıydı. Sincar olaylarından sonra Yezidilerin yurt dışına gidişi devam ediyor. Hükümet bu nedenleri ortadan kaldırmalıdır. O nedenlerden bir tanesi de Sincar’ın siyasi hesapların merkezi haline gelmesidir. Sincar ile ilgili alınan kararlar uygulanmıyor. Irak Anayasası ihlal ediliyor ve Yezidi soykırımı davası unutulmuş durumda.”

Son dakika haberi: İran Devrim Muhafızları, önceki gün Tahran’da şehit edilen Hamas lideri İsmail Haniye’ye düzenlenen saldırının detaylarıyla ilgili yeni açıklama yaptı.

“HANİYE’YE SUİKASTI SİYONİST OLUŞUM GERÇEKLEŞTİRDİ”

Haniye’ye yönelik düzenlenen suikastın konutun Hamas liderinin kaldığı konutun dışından ateşlenen 7 kilogram savaş başlığı taşıyan kısa menzilli bir mermiyle düzenlendiği belirtilen açıklamada, “Suikastı Siyonist oluşum gerçekleştirdi ve ABD tarafından desteklendi” ifadelerine yer verildi.

İran, “İntikamın en uygun zamanda alınacağını” da vurguladı.

İRAN DAHA ÖNCE “FÜZE ÜLKE DIŞINDAN ATILDI” DEMİŞTİ

Suikasttan saatler sonra açıklama yapan İran, saldırının yerel saatle gece 02.00‘de ülke sınırları dışından atılan bir füzeyle gerçekleştiğini açıklamıştı.

BİNANIN DİĞER KISIMLARINDA HASAR YOK

Haniye’nin ağırlandığı İran Cumhurbaşkanlığı’na ait kompleksin içerisindeki misafirhanenin saldırı sonrası çekilen görüntülerinde misafirhane binasında sadece Haniye’nin bulunduğu katın vurulduğu ve binanın diğer kısımlarında hasar olmadığı görüldü.

CENAZESİ KATAR’DA DEFNEDİLDİ

Haniye için Katar’da cenaze töreni düzenlendi. Arap ve İslam dünyasından çok sayıda liderin katıldığı törende Türkiye heyeti de hazır bulundu. Haniye, Doha’nın 15 kilometre kuzeyindeki Luseyl kentinde defnedildi. Cenazede İsrail karşıtı sloganlar atıldı.

Türkiye’den de geniş bir heyet Doha’daki programda hazır bulundu.

TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ve MİT Başkanı İbrahim Kalın ile birçok milletvekili törene katıldı.

ABD MEDYASI: BOMBA 2 AY ÖNCE YERLEŞTİRİLDİ

ABD merkezli New York Times gazetesine bilgi veren kaynaklar, Haniye’nin kaldığı konuta 2 ay önce yerleştirilen bombanın uzaktan kumandayla patlatıldığını söyledi. 

Haniye, daha önce Tahran’a geldiğinde birkaç kez bu misafirhaneyi kullanmıştı. 

İran Devrim Muhafızları, ABD’nin suikastı desteklediğini söyledi. ABD’den ise yapılan açıklamada, “Saldırıdan haberimiz yoktu” denilmişti. Filistin Yasama Konseyi Üyesi Mustafa Bargusi de suikastın ABD’nin bilgisi olmadan gerçekleşmesinin “imkansız” olduğunu vurgulayarak, “Bildiğim bir şey var ki o  da İsrail’in bu suikastı ABD’nin bilgisi olmadan gerçekleştirmiş olmasını hayal etmek çok zor” ifadelerini kullanmıştı. 

Haniye’ye düzenlenen suikasttan hemen önce işgalci İsrail’in Başbakanı Binyamin Netanyahu, ABD’yi ziyaret etmiş ve Kongre’de konuşma yapmıştı. Netanyahu’nun Kongre üyeleri tarafından alkışlanması tüm dünya kamuoyunda tepkiyle karşılanmıştı. 

HANİYE, AİLESİNDEN BİRÇOK KİŞİYİ ŞEHİT VERDİ

Hayatı mücadeleyle geçen İsmail Haniye, ailesinden 60’a yakın ismi şehit verdi. Nisan ayında oğulları Hazem, Amir ve Muhammed, Şati Kampı’nda içinde bulundukları aracı İsrail’in bombalaması sonucu şehit olmuştu. Haniye’nin gelini İnas Haniye, acı haberden sonra yayımladığı videoda, “Bu dünya fanidir ve Allah’ın izniyle buluşmamız cennette olacaktır. Elveda milletin lideri” dedi. 

Türkiye, suikasta sert tepki veren ülkelerden oldu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, “Siyonist barbarlık bugüne kadar olduğu gibi emellerine yine ulaşamayacaktır” dedi. Erdoğan ayrıca, Haniye’nin ailesini de telefonla arayarak başsağlığı diledi. 

301 GÜNDÜR SOYKIRIM VAR

İsrail’in Gazze’deki 2,3 milyon Filistinliyi hedef aldığı soykırımda 301 gün geride kaldı. 7 Ekim 2023’ten bu yana 3 bin 457 katliam gerçekleştirildi, 39 bin 480 Filistinli şehit oldu. Öldürülenlerin 16 bin 314’ü çocuk, 10 bin 980’i ise kadın. 

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, AK Parti Trabzon İl Danışma Meclisi Toplantısına katıldı. Uraloğlu, burada yaptığı konuşmada, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde, milletin egemenliği üzerindeki bütün vesayeti kaldıran büyük bir siyasi hareketin temsilcileri olduklarını vurgulayarak, “AK Parti hükümetlerinin hizmet ve eser siyasetiyle hiç kimse ama hiç kimse yarışamaz. Bugün 2002 Türkiye’si ile kıyaslanmayacak bir konuma geldik çok şükür. Ülkemizi geleceğe taşıyan, çağ atlatan birçok projelere imza attık. Yüzyılda yapılabilecek işleri 22 yıla sığdırdık. Türkiye Yüzyıl’ını inşa edecek adımları atmaya da devam ediyoruz. Bu vesileyle bu adımları atarken beraber yol yürüdüğümüz siz değerli dava arkadaşlarımıza yeniden canı gönülden teşekkür ediyorum.” diye konuştu.

“ZULME UĞRAYAN MİLLETLERİN, GAZZE’NİN, FİLİSTİN’İN, DOĞU TÜRKİSTAN’IN SESİ OLUYORUZ”

Anadolu’nun kapılarını açan Sultan Alpaslan’a kadar uzanan kutlu bir davaya sahip çıktıklarını ifade eden Bakan Uraloğlu, “Zulme uğrayan milletlerin, Gazze’nin, Filistin’in, Doğu Türkistan’ın sesi oluyoruz. Ay yıldızlı bayrağımız sadece bizim bayrağımız değil, dünyanın dört bir köşesindeki mazlumların bayrağıdır. Bu vesileyle İsrail’in çoğu bebek, çocuk ve masum sivillerden oluşan binlerce Filistinli kardeşimizi şehit ederek Gazze’de gerçekleştirdiği insanlık dışı saldırıları bir kez daha nefretle kınıyorum. 3 gün önce şehit olan Hamas lideri İsmail Haniye’ye Allah’tan rahmet diliyor, Filistin’deki zulmün bir an evvel sona ermesini rabbimden niyaz ediyorum. Yıllardır devam eden ve 7 Ekim’de katliama dönüşen saldırılar sonunda Gazze’deki mazlum Filistin halkına yapılan zulüm hepimizi derinden yaralamaktadır. Bakmaya dayanmayacak seviyelerde bir vahşet yaşanıyor. İnsanlığa bu kadar mı düşmansınız?  Kalbinizde merhametin zerresi de mi yok? Masum bebeklerin, masum sivillerin yakılarak öldürülmesini hiçbir inanç, hiçbir ideoloji meşru görmez, gösteremez. Sayın Cumhurbaşkanımızın geçen gün de belirttiği gibi kalıcı barışa giden yolun açılması için Türkiye üzerine düşen ne varsa yapmaya hazırdır. Sayın Cumhurbaşkanımızla birlikteyiz ve biz kimsenin tehditlerine boyun eğmeyiz. Bu da böyle bilinsin.” dedi.

-“BAZILARININ HAYAL BİLE EDEMEYECEĞİ PROJELERİ MİLLETİN HİZMETİNE SUNDUK”

AK Parti Hükümetlerinin 22 yılda her alanda büyük atılımlar yaptığını, bazılarının hayal bile edemeyeceği projeleri milletin hizmetine sunduğunun altını çizen Bakan Uraloğlu, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı olarak Avrasya Tüneli, Marmaray, Yavuz Sultan Selim, Osmangazi ve 1915 Çanakkale Köprüleri, İstanbul Havalimanı, Ordu-Giresun ve Rize-Artvin Havalimanları, İstanbul-İzmir, Kuzey Marmara, Ankara-Niğde Otoyolları gibi küresel ölçekli mega projeleri hayata geçirdiklerini söyledi. Uraloğlu, “2002 yılında 6 bin 101 kilometreden devraldığımız bölünmüş yol uzunluğunu 29 bin 434 kilometreye ulaştırdık. Bölünmüş yollarla bağlanan şehir sayımız 6 iken, 77’ye yükselttik. Türkiye’yi Avrupa’nın 6., dünyanın 8. Yüksek Hızlı Tren işletmecisi yaptık. Ülkemizi hızlı trenle buluşturarak 2 bin 251 kilometre hızlı tren ağı inşa ettik. Havacılıkta çağ atladık. İç hatlardaki aktif havalimanı sayımızı 26’dan 57’ye yükselttik. 50 ülkede 60 noktaya uçuş gerçekleştiriliyorken bugün 131 ülkede 346 noktaya ulaştık. 10 Ağustos’ta da Çukurova Uluslararası Havalimanımızın açılışını da gerçekleştireceğiz inşallah. Genişbant abone sayımız 2002 yılında 20 bin iken bugün 93,3 milyona ulaştı ve fiberoptik kablo uzunluğumuz 561 bin 695 kilometreye yükseldi. Ülkemizin ilk yerli ve milli haberleşme uydusu olan TÜRKSAT 6A’yı başarıyla fırlattık. Test süreci devam ediyor. İnşallah yıl sonuna doğru da kalıcı yörüngesine ulaşarak hizmete başlayacak” şeklinde konuştu.

“ZİGANA TÜNELİ KALKINMA YOLU PROJESİNİN KARADENİZ’DEKİ ÖNEMLİ BAĞLANTILARINDAN BİRİ OLACAK”

Tüm Türkiye’de olduğu gibi Trabzon’da da dev yatırımlar ile dört baştan imar etmeye devam ettiklerini ifade eden Bakan Uraloğlu, son 22 yılda Trabzon’un ulaşım ve iletişim altyapısına yaklaşık 147,5 milyar lira yatırım gerçekleştirdiklerini belirterek, “Trabzon’un 2003’te 56 kilometre olan bölünmüş yolunu 242 kilometreye çıkardık. Karadeniz Sahil Yolunu tamamladık. Yılan hikayesine dönen Tanjant Yolu’nu da yine biz tamamladık. Zigana tüneli ile iki asra yakın bir süredir yapım, iyileştirme çalışmasının yürütüldüğü güzergaha adeta bir mühür vurduk. Trabzon’u Gümüşhane üzerinden Bayburt, Aşkale ve Erzurum’a bağlayan 14,5 kilometre uzunluğunda Yeni Zigana Tüneli’ni çift tüplü olarak inşa ettik. Açıldığı günden bu yana Yeni Zigana Tünelimizden 2 milyon 200 bin üstünde araç geçti. Zigana Tüneli Trabzon’u, Karadeniz’i sadece Gümüşhane’ye, Bayburt’a veya Erzurum’a bağlamıyor. Bütün doğu ve Güneydoğu’ya bağlıyor. Sadece buraya değil Basra Körfezi’nden başlayıp Ovaköy’den girecek olan demiryolu Kalkınma Yolu Projesi’nin de önemli bağlantılarından biri olacak. Kanuni Bulvarı; Hiç şüphesiz Trabzon şehir içi trafiğinde yaşanan yoğunluğun çözümünü doğrudan ilgilendiren bir projemiz, hamdolsun bu projemizin de sonuna doğru geliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“ŞEHİR HASTANEMİZE ULAŞIMI HIZLANDIRMAK İÇİN HAFİF RAYLI SİSTEM PROJESİNİ HAYATA GEÇİRİYORUZ”

Diğer önemli karayolu projesinin de Güney Çevre Yolu projesi olduğunu belirten Bakan Uraloğlu, yapımına başladıkları 16,5 kilometre uzunluğundaki 1. kesimin Akçakale’den ayrılıp, mevcut sahil yolunun güneyinden geçerek Sera Gölü Kavşağı’nda son bulduğunu söyledi. Uraloğlu, “Başladığımız hiçbir projeyi yarım bırakmadık, Güney Çevre Yolu’nu da inşallah biz bitireceğiz. Bildiğiniz üzere Trabzon’umuzda Akyazı Stadyumu’nun yanında Türkiye’nin ve dünyanın en modern hastanelerinden biri inşa ediliyor. 280 bin metrekarelik alanda kurulan Trabzon Şehir Hastanemiz; Kentin sağlık hizmetlerinin çok daha iyi ve modern şartlarda sağlanabilmesi amacıyla hayata geçen, Trabzon’un sağlık altyapısının gücüne güç katacak bir proje. Çalışmalar aralıksız sürüyor. Bakanlık olarak biz de şehir hastanemize ulaşımı hızlandırmak için hafif raylı sistem projesini hayata geçiriyoruz. Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü eliyle bu projenin yapımını biz üstlendik.” dedi.

“500 BİN İNSANIMIZA HİZMET EDECEK”

Trabzon’a Akçaabat’tan Yomra Merkeze ulaşan; Şehir Hastanesi, Akyazı Stadyumu, Meydan, Üniversite, otogar ve Havalimanı gibi 56 istasyon içeren kent içi raylı sistemi kazandıracaklarını ifade eden Bakan Uraloğlu, “Yaklaşık 32 kilometre olan proje genel itibariyle 824 bin kişinin yaşadığı şehrimizde özellikle Akçaabat, Yomra ve Ortahisar hattında 500 bin insanımıza hizmet edecek. Özellikle yaz aylarında turizmin artması ile yoğunlaşan trafik rahatlamış olacak. Çalışmaları devam eden uygulama projelerinin tamamlanmasının ardından da en kısa sürede ihale edecek ve yapım çalışmalarına başlayacağız. Bu arada Kırıkkale – Çorum arası hızlı tren yapım ihalesini de Ağustos ayı içerisinde gerçekleştirmeyi planlıyoruz. Yıl sonuna doğru ya da gelecek senenin başında da Çorum ile Samsun arasının ihalesini gerçekleştireceğiz. Bir taraftan da Samsun’dan Sarp’a sahilden demiryolu götürebilmeyle ilgili proje çalışmalarını başlattık. Bu ne kadar zor olsa da Doğu Karadeniz’de yoğunluklu olarak yerleşim de sahilde olduğu için yük taşırken bir yandan da yolcu taşımacılığı açısından doğru bir planlama yapıyoruz.” şeklinde konuştu.

TRABZON HAVALİMANI 3,5 MİLYON YOLCUYA HİZMET SUNARAK TÜRKİYE HAVALİMANLARI ARASINDA 9. SIRADA YER ALDI”

Trabzon Havalimanının Türkiye’nin en yoğun havalimanlarından biri olduğunu hatırlatan Uraloğlu, 2023 yılında iç ve dış hatlarda yaklaşık 3,5 milyon yolcuya hizmet sunarak Türkiye havalimanları arasında 9.sırada yer aldığını belirtti. Bakan Uraloğlu, “Bu yıl ilk 6 ayında iç ve dış hatlarda 11 bin 360 uçak trafiğiyle 1,5 milyondan fazla yolcu ağırladı. Sürekli artan yolcu sayısı doğrultusunda da mevcut Havalimanını genişletmek ve Trabzon’a yeni bir havalimanı kazandırmak için çalışmalara da başladık. Özellikle yeni dış hatlar gelen yolcu terminali ve CIP binasının aciliyeti vardı. Dış hatlar terminal binasındaki çalışmalarımızı bitirdik, bağlantı yolunu yapıyoruz. İnşallah, Ağustos ayı içerisinde açacağız. CIP binasını da Türk Hava Yolları kendi konseptine göre iç düzenlemeler yaptı ve tamamladı. O da önümüzdeki günlerde açılacak. Bildiğiniz üzere Trabzon için yatırım programına da aldığımız yeni bir havalimanı projemiz var.” ifadelerini kullandı.

Bakan Uraloğlu, tüm bakanlıklar, kurumlar, vekiller, temsilciler ve il yöneticileriyle beraber ildeki çalışmaları takip ettiklerini belirterek, “Hiçbir hizmeti biz Allah’ın izniyle aksatmayacağız. Özellikle batı bölgelerinde, deniz kenarında olan bölgelerde hizmete dayalı siyasetin ne kadar karşılığı var, elbette biz bunu sorguluyoruz. Bölgemize doğru geldiğimizde yaptığımız hizmetlerin vatandaşın nezdinde ne kadar karşılığı var, elbette bununla ilgili de bir terazimiz de var, bunu da tartıyoruz. Ne hizmet yaparsak yapalım, bu bizim görevimiz biz bunu yapmaya devam edeceğiz. Ama en kıymetlisi öncelikle çoluk çocuğumuza, kendimize sahip çıkmamız. Sonrasında apartmanımıza, sokağımıza, mahallemize, ilçemize ve ilimize sahip çıkmamızdır. Nasıl sahip çıkacağız? İlk önce elbette hizmetimizi yapacağız, ama mutlaka ve mutlaka vatandaşa dokunacağız.” dedi.

Sadece hizmetlerle vatandaşların gönlünü almanın mümkün olmadığını söyleyen Uraloğlu sözlerini şöyle sürdürdü:

“Biz insanların gönlünü kazanmalıyız, gönüllerinde yer edinmeliyiz, ki liderimiz Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan sayesinde bu gönüllerde yer ettik, bu gönüllerde kalmaya devam edebilmemiz lazım. Bir seçim dönemi yaşadık, baktığımız zaman sahada sadece Ak Parti teşkilatı var. Vatandaşın bir sitemi varsa biz o sitemi dinleyeceğiz, notlarımızı alacağız, gereğini yapacağız. 31 Mart seçimleriyle ilgili bir tespit yaparak sözlerimi noktalandıracağım; bazen dizlerinizi biraz kırarsınız, birileri sizin diz çöktüğünüzü zanneder. Halbuki siz, daha yukarıya doğru zıplamak için yapmışsınızdır. 31 Mart seçimlerini buna benzetiyorum, inşallah 2028’de, 2029’da daha yukarıya sıçrayacağız. Bu vesileyle sizi saygıyla, sevgiyle selamlıyorum.”

Bakan Uraloğlu, 10 Ağustos’ta açılışı gerçekleştirecek olan Çukurova Uluslararası Havalimanıyla, Çeşmeli-Kızkalesi Otoyolu Projesiyle, genişletilen Mersin Uluslararası Limanıyla, Mersin-Adana-Osmaniye-Gaziantep Hızlı Tren Hattıyla, Mersin’in, gelişim hızına bağlı olarak ortaya çıkan ulaşım ihtiyaçlarını karşılamak ve geleceğe hazırlamak için çok güçlü bir ulaşım ağı tesis ettiklerini söyleyerek, Mersin’e 119 milyar liranın üzerinde yatırım gerçekleştirdiklerini bildirdi. Uraloğlu, Çukurova Uluslararası Havalimanı Mersin ve Adana’nın yanı sıra Osmaniye ve Niğde’ye olan yakınlığıyla 5 milyonun üstünde vatandaşa hizmet edeceğinin altını çizdi.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Anamur Feribot ve Deniz Uçağı İskelesi Açılış Töreni’nde açıklamalarda bulunarak, İsrail’in bebek, çocuk ve masum sivillerden oluşan binlerce Filistinliyi şehit ederek Gazze’de gerçekleştirdiği insanlık dışı saldırıları nefretle kınadığını belirterek, “Sayın Cumhurbaşkanımız da Filistin Davasına olan desteğimizi ve Filistinli kardeşlerimizle dayanışmamızı göstermek amacıyla, 31 Temmuz’da Tahran’da şehit olan Hamas Siyasi Büro Başkanı İsmail Heniye’nin şehadeti sebebiyle bugünü milli yas ilan etti. Kimsenin şüphesi olmasın ki Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde Filistin’de kalıcı barışa giden yolun açılması için Türkiye her türlü sorumluluğu almaktadır ve üzerine düşen ne varsa yapmaya hazırdır. Bu vesileyle İsmail Heniye ve tüm İsrail saldırılarında şehit olan tüm Filistinli kardeşlerimize Allah’tan rahmet diliyor, Filistin’de yaşatılan bu zulmün bir an evvel sona ermesini Rabbimden niyaz ediyorum.” ifadelerini kullandı.

“İSKELEYE YOLCU TEKNELERİ, YATLAR, FERİBOTLAR VE DENİZ UÇAKLARI YANAŞACAK”

Bakan Uraloğlu, 10 Ağustos’ta açılışı gerçekleştirecek olan Çukurova Uluslararası Havalimanıyla, Çeşmeli-Kızkalesi Otoyolu Projesiyle, genişletilen Mersin Uluslararası Limanıyla, Mersin-Adana-Osmaniye-Gaziantep Hızlı Tren Hattıyla, Mersin’in, gelişim hızına bağlı olarak ortaya çıkan ulaşım ihtiyaçlarını karşılamak ve geleceğe hazırlamak için çok güçlü bir ulaşım ağı tesis ettiklerini söyleyerek, “Açılışını gerçekleştireceğimiz Anamur Feribot ve Deniz Uçağı İskelesi de Bakanlığımıza bağlı Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü tarafından hayata geçirilmiş bir projedir. Toplam uzunluğu 350 metre olan iskelemizi yolcu tekneleri, yatlar, feribotlar ve deniz uçaklarının yanaşmasına uygun şekilde inşa ettik.” dedi.

“ANAMUR LİMANI’NI ULUSLARARASI LİMAN OLARAK BELGELENDİRDİK”

Anamur Feribot ve Deniz Uçağı İskelesi’nin 12 Aralık 2023 tarihinde işletilmesi amacıyla Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından Mersin Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına devredildiğini anımsatan Uraloğlu, “Devir işleminin ardından 15 Mart 2024 tarihinde Mersin Valiliği tarafından Anamur Ticaret ve Sanayi Odası Denizcilik Turizm Ticaret ve Anonim Şirketi’ne kiralanmıştır. Şirket tarafından gerçekleştirilen ek üst yapı yatırımları sonrası yapılan başvurunun ardından Bakanlığımızca yapılan denetimler sonucunda da Anamur Limanı’nı Uluslararası Liman olarak belgelendirdik.” şeklinde konuştu.

“EN KISA MESAFELİ DENİZ ROTASI OLDU”

Bakan Uraloğlu, Anamur Feribot ve Deniz Uçağı İskelesi’nin Mersin-Gazimağusa, Taşucu-Girne, Mersin-Girne, Taşucu-Gazimağusa Ro-Ro hatlarının ardından Türkiye’nin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ne yolcu ve araç taşımacılığı yapılmasına imkan sağlayan; en kısa deniz mesafesine sahip 5. kapısı olarak hizmete başladığını vurgulayarak, “Anamur-Girne rotası da 2 saatten daha az bir süreyle ülkemiz ile KKTC arasındaki en kısa mesafeli deniz rotası olmuştur. Bakanlığımıza bağlı Denizcilik Genel Müdürlüğü tarafından verilen Hat Uygunluk Yazısı ile de söz konusu iskelemizden Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin Girne Limanı’na yolcu seferleri başlamıştır.” dedi.

PİYALE PAŞA 6 BİN 841 YOLCU TAŞIDI

12 Haziran 2024 tarihinden bu yana Piyale Paşa isimli Yüksek Hızlı Hafif Yolcu Gemisi ile düzenlenen 31 gidiş ve 31 dönüş seferlerinde toplamda 6 bin 841 yolcu taşındığını bildiren Uraloğlu, Türkiye’nin KKTC’ye en yakın noktası olan Anamur’da bulunan iskelenin işletmeye alınması ve deniz trafiğine açılmasının, ilçenin ve bölgenin ekonomisine ve turizm faaliyetlerine büyük katkı sağlayacağını söyledi.

“5 MİLYONUN ÜSTÜNDEKİ VATANDAŞA HİZMET EDECEK”

Mersin’de çok büyük ulaşım altyapı projeleri hayata geçirdiklerini söyleyen Bakan Uraloğlu, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde Mersin’in ulaşım ve iletişim altyapısına 119 milyar liranın üstünde yatırım gerçekleştirdiklerini belirterek, “10 Ağustos’ta açılışını gerçekleştireceğimiz Çukurova Uluslararası Havalimanımız başta Mersin ve Adana ile Osmaniye ve Niğde’ye de olan yakınlığıyla bu şehirlerde yaşayan 5 milyonun üstündeki vatandaşımıza hizmet ederek; Türkiye’nin Ortadoğu ülkelerine açılan kapısı olacak. Bölgedeki işletmelerin Havayoluyla daha hızlı ve etkin bir şekilde mal taşımasını, yerel işletmelerin küresel tedarik zincirlerine entegrasyonunu kolaylaştıracaktır. Özellikle tarım faaliyetlerinin gelişmişliğiyle bilinen Çukurova Bölgemizde üretilen tarım ürünleri gibi hızlı bozulan ve zamanında teslimat gerektiren malların taşınmasında hava yoluyla lojistik avantajlar sağlayacaktır. Ayrıca, bölge ve ülke genelinde doğrudan ve dolaylı olarak yaklaşık 3 bin kişinin istihdam edilmesine imkan sağlayacaktır.” diye konuştu.

ÇEŞMELİ – KIZKALESİ ARASINA 53 KİLOMETRELİK YOL İNŞA EDİLİYOR

Uraloğlu, Çukurova Havalimanı ile birlikte Mersin’in gelişimine katkı sağlayacak Çeşmeli- Kızkalesi otoyolu projesini de 3 yıl içerisinde tamamlamayı hedeflediklerini söyleyerek, “42 kilometre ana gövde ve 11 kilometre bağlantı yolu olmak üzere toplam 53 kilometrelik bir yol inşa ederek, 2,5 saat süren seyahat süresini 18 dakikaya düşüreceğiz.” dedi.

6,5 SAAT OLAN SEYAHAT SÜRESİ 2 SAAT 15 DAKİKA SÜRECEK

Bölgenin ve ülkenin önemli raylı sistemlerinden olan Mersin-Adana-Osmaniye-Gaziantep Hızlı Tren Projesine de devam ettiklerinin altını çizen Uraloğlu, projenin tamamlanmasıyla mevcutta 361 kilometre olan hattı 312 kilometreye düşüreceklerini belirterek, yaklaşık 6,5 saat olan seyahat süresini de 2 saat 15 dakikaya indireceklerinin altını çizdi.

MAVİ EKONOMİ VE DENİZ SAHA PLANLAMASI ÇALIŞMALARI GERÇEKLEŞTİRİLECEK

Genişletme çalışmaları süren Mersin Limanı’nın yanında Anamur Feribot ve Deniz Uçağı İskelesi ile birlikte Mersin, Mavi Vatan denizler ve denizcilik sektörü için çok daha önemli bir merkeze dönüştüğünü vurgulayan Uraloğlu, “CHP Milletvekili ve Dış Politika danışmanı Namık Tan gibilerin masal olarak nitelemesini ciddiye almadan Sayın Cumhurbaşkanımızın da altını çizdiği üzere Mavi Vatan’ımıza sahip çıkma noktasında en ufak bir geri adım atmayacağız. Bizler için bir karış toprağımız ne ifade ediyorsa denizlerimizin bir kum tanesi, bir avuç suyu da aynı anlam ve önemi taşımaktadır.” dedi.

1 Ağustos’ta Ege ve Akdeniz olmak üzere Türkiye’nin denizlerdeki hak ve menfaatleri doğrultusunda; ‘Mavi Ekonomi ve Deniz Saha Planlaması’ çalışması gerçekleştirilmesi amacıyla Ankara Üniversitesi Deniz Hukuku Ulusal Araştırma Merkeziyle bir sözleşme imzalandığını duyuran Bakan Uraloğlu, “Ülkemiz denizlerinde daha güvenli ve verimli bir geleceğe doğru attığımız bir adım olan bu sözleşmeyle; Hükümetlerarası Oşinografi Komisyonu-UNESCO tarafından ortaya konulan kurallara göre bir deniz saha planlamasının uygulanmasına ilişkin başlangıç raporu hazırlanması, denizlerimizdeki rüzgâr ve güneş enerjisi potansiyellerinin belirlenmesi ve hidrokarbon yatakları ve madenler dahil diğer yer altı kaynaklarına ilişkin verilerin değerlendirilmesi ve enerji taşıma güzergahlarına ilişkin analizlerin yapılması, mavi ekonomi kapsamında balıkçılık ve diğer su ürünleri faaliyetlerinin mevcut durumuyla, deniz ticareti, liman işletmeciliği ve kombine taşımacılık faaliyetlerinin değerlendirilmesi ve potansiyel kazanımları hakkında rapor hazırlanması ve öncelikle Ege ve Akdeniz’in haritalandırılması olmak üzere genel haritalandırmanın tamamlanması gibi çalışmalara başladık.” diye konuştu.

Mavi Vatan’da seyir emniyetini ve deniz güvenliğini arttırmaya yönelik bir diğer önemli çalışma olan Doğu Akdeniz Gemi Trafik Hizmetleri Sistemi Kurulumu Projesi de Denizcilik Genel Müdürlüğü ile HAVELSAN tarafından devam ettiğini ve projeyi 2026 yılında tamamlamayı hedeflediklerini bildiren Bakan Uraloğlu sözlerine şu şekilde devam etti:

“Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde Mavi Vatanımızdaki gücümüzü, dünya denizlerinde görev alan denizcilerimizin uluslararası arenadaki yerlerini daha ileriye taşımak için durmadan, yorulmadan çalışmaya devam edeceğiz. Ülkemizin adını ve bayrağını dünya denizlerinde gururla büyük başarılara taşıyacağız. Unutmayalım ki denize ve denizciliğe verilecek önem ölçüsünde Türkiye Cumhuriyeti büyüyecek ve güçlenecektir. Bu düşüncelerle Anamur Feribot ve Deniz Uçağı İskelesi’nin başta Anamur ve Mersin olmak üzere hem ülkemiz hem de Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti adına hayırlara vesile olmasını temenni ediyorum.”

“FİYATLAR YÜZDE 10-15 ORANINDA DÜŞTÜ, SADECE DÜŞÜK FİYATLI ARAÇLARDA SATIŞ VAR”

Fiyatların düşmesine rağmen hareketlilik olmadığını ifade eden galerici Samet Pekşen, “6 aydır sektör çok durgun. Bunun en büyük sebeplerinden biri de kredi faizleri. Alım gücü düşük olduğundan sadece düşük fiyatları araç alım-satımlarında hareketlilik oluyor. Üst segment ve fiyatlı araçlarda ise talep yok. Talep olmadığı için de fiyatlar düşüş eğilimde. 6 ay öncesine göre fiyatlar yüzde 10-15 oranında geriledi. Araba almak isteyenler için şu anda fiyatlar gayet normal. İnşallah satışlar hızlanır” dedi.

“UMUT FINDIKTA”

Piyasanın durma noktasında olduğuna dikkat çeken satıcı Fatih Arslan, “Araç satmak için 2 haftadır pazara geliyorum. Şu anda piyasa bitik durumda. Alıcı da yok satıcı da yok. Piyasa çok düştü. Müşteri de gelmiyor. Araç satmak isteyenler pazara geliyor, birbirimize araçlarımızı soruyor ve evimize geri dönüyoruz. Fındıklar satıldıktan sonra belki 2. el otomobil satış işleri açılabilir” diye konuştu.

“190 BİN TL İSTEDİĞİM ARACIM, 10 GÜNDÜR SATIŞTA”

10 gündür satışa çıkardığı aracına belirlediği fiyatı veren olmadığını vurgulayan satıcı Mithat Özer, “Arabamı satmak için pazara getirdim. Piyasa şu anda durgun. Satış hiç yok denecek kadar az. Sadece gelip gezmiş olduk. Fiyat soran oluyor ama satış yok. Ben aracıma 190 bin TL belirledim. Belirlediğim fiyatı veren olmadı. Pazarda bir kalabalık da yok” şeklinde konuştu.

“FİYATLAR DÜŞMÜŞ, ARADIĞIM ARACI BULUNA KADAR BEKLEYECEĞİM”

Araç almak için acele etmeyeceğini dile getiren Halil Bayram, “İkinci el araç pazarını geziyorum. Eşim hasta, onu hastanelere rahat getirip, götürmek için araç bakıyorum. Piyasa pek iç açıcı değil. Emekliyim ve ayrıyeten çalışıyorum ama evim kira. Araç fiyatları geçen sene ya da 6 ay öncesine göre düşmüş ama yine de iç açıcı değil. 250-300 bin TL civarında bir bütçem var. Beğendiğim araba olana kadar bekleyeceğim” ifadelerini kullandı.

Satıcı Ali Altunay, “Kredilerin önü kapalı. 2. el otomobile talep olur ama kredilere ulaşım ve geri ödemesi kolay olmadığından piyasa hareketlenmiyor. Acil ihtiyacı olan fiyatları daha da geri çekip satıyor. Zaten şu anda fiyatlar oldukça düşmüş durumda ama talep yok. Geçen yıla göre düşük segmentte 30-40 bin TL arasında bir fiyat düşüşü var. Ben 1997 Şahin S aracımı pazarda 155 bin TL’den satışa çıkardım. Son olarak 150 bin TL verene bırakacağım. Model yükseltmek istiyordum, satamasam da kendim bineceğim” dedi.

“700 BİN TL’YE KADAR BİR ARAÇ BAKIYORUM, BULAMADIM”

Bütçesine uygun bir araç bulamadığı için pazardan eli boş döneceğini ifade eden alıcı Serkan Arda ise şunları söyledi:

“Sıkıntılı bir piyasa ile karşı karşıyayız. İstediğimiz aracı alamıyoruz. Düşüş olduğuna inanmıyorum. Günümüz bütçesine göre fiyatlar pahalı. 650-700 bin TL bandında bir araç bakıyorum ama hoşumuza giden bir otomobil bulamadık. Büyük ihtimal boş döneceğiz. Gözüme sadece 1 araba kestirdim. Ondan da 850 bin TL istediler. O da bizim bütçemizi aştı.”

Türkiye’nin bitkisel üretimde 12. sıraya, sebze üretiminde 6. sıraya, meyve üretiminde 4. sıraya yüklemesinde yatırımların önemli olduğunu vurgulayan Yumaklı, “Fındık, kiraz, incir, kayısı, ayva gibi ürünlerde üretimde dünyada 1. sıradayız. Kavun, karpuz, zeytin, mandalina ve elma gibi bazı ürünlerde 2. sıradayız. Antep fıstığı, çilek, nohut, domates gibi ürünlerde de 3. sıradayız. Bunun toplamına baktığımız zaman 69 milyar dolarlık bir tarımsal hasılaya ulaştığımızı görüyoruz ki bu rakam da bizi Avrupa’da 1. sıraya dünyada ise ilk 10 içerisine taşımış durumda.” dedi.

Yumaklı, iklim ve konjoktürel değişiklikler gibi bazı hususların sektörün daha dayanıklı hale getirme zorunluğunu ortaya koyduğunu ifade ederek, “Tarımsal üretimi doğal şartlarda yaptığımız için elbette birçok risk faktörüyle karşı karşıyayız. Bunlardan birisi de bugün tesislerin temel atma töreninde beraber olduğumuz zararlılara karşı mücadelede, bitki koruma ürünleri. Hakikaten son 2 yılda çok ciddi bir biçimde artan zararlıların bizim tarımsal üretimimize eğer kontrol etmezsek ve yönetmezsek ciddi bir zarar, hasar vereceği ortada. Dolayısıyla çiftçimizin alın terini koruma anlamında bizlerin çok önemli bir görevi ve yükümlülüğü var.” diye konuştu.

Denetimler

Bitki koruma ürünlerinin satışında ya da reçete yazımında görev alacak olan kişilerin eğitim, sınav, denetim ve standartlarının oluşturulması konusuna önem verdiklerini kaydeden Yumaklı, şöyle devam etti:

“Bugüne kadar 223 aktif maddeyi insan, hayvan ve çevre sağlığına olumsuz etkileri sebebiyle engelledik, yasakladık. Yine bu hafta içerisinde de bir aktif maddenin daha yasaklanması işlemini gerçekleştirdik. Ayrıca yıl boyunca rutin denetimler var. 3 hafta boyunca eş zamanlı olarak bitki koruma ürünleri, bayi ve toptancılara da denetim gerçekleştirdik. Kurumsal olarak bütün kurallara uymuş olan üretimlerle alakalı herhangi bir sözümüz yok. Sadece bunların kullanım aşamasındaki hususlarını denetliyoruz. Ancak merdiven altı diye tabir ettiğimiz üretimlerin kullanılmasına toleransımız yok. Çiftçilerimizden, üreticilerimizden kurumsal olmayan, tescili yapılmamış, neye etki edildiği standartlarla belirlenmemiş hiçbir ürünü kullanmamalarını istirham ediyorum. Bugüne kadar bu ürünlerle ilgili çok önemli olan satış yerleriyle ilgili denetimler yapıldı. Geçtiğimiz 3 haftada 6 bin 413 bitki, koruma, ürün satış iş yeri denetlendi ve bunların içerisinde 179’una gerekli yaptırım uygulandı. Bundan sonra da bu denetimlerimiz devam edecek.”

Katz’ın paylaşımı

İsrail Dışişleri Bakanı Yisrael Katz’ın, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı hedef alan paylaşımına değinen Yumaklı, şunları kaydetti:

“Ellerine kan bulaşmış, 40 binin üzerinde masumun öldürülmesi, şehit edilmesi kararını vermiş bir katiller sürüsünün üyesi, birkaç gündür Sayın Cumhurbaşkanı’mıza hiçbir şekilde tasvip edemeyeceğimiz ve lanetlediğimiz bazı ithamlarda bulunuyor. Bu sözlerini aynen ve misliyle kendisine iade ediyoruz. Türkiye Cumhuriyeti’nin her bir ferdi, masumların ve mazlumların güçlü sesi olan Cumhurbaşkanı’mızın yanında bir demir gibi dimdik ve onunla birliktedir. Bu katiller ordusunun masumlara karşı artık vahşi uygulamalarını lanetliyorum. Sayın Cumhurbaşkanımıza ve onun nezdinde bu ülkeye yapılan bütün ithamları da aynen ve misliyle de kendisine iade ediyorum.”

Tarım Kredi Genel Müdürü Hüseyin Aydın ise gübre, yem, mazotta güçlü ve iyi bir oyuncu olduklarını ancak ilaç ve tohum gibi bazı sektörlerde sınırlı kaldıklarını belirterek, “Buralardaki paylarımızı yüzde 10 seviyesine çıkarmak istiyoruz. Tarkim, bu doğrultuda yaptığımız bir yatırım.” dedi.

Törene Manisa Valisi Enver Ünlü, AK Parti Manisa Milletvekili Tamer Akkal, AK Parti İl Başkanı Salih Hızlı, MHP İl Başkanı Cüneyt Tosuner de katıldı.

Yumaklı üzüm hasadına katıldı

Yumaklı, Saruhanlı ilçesine bağlı Hacırahmanlı Mahallesi’nde Ramadan Tezerişir’in bağında üzüm kesti.

Poşu takıp bahçe sahibi ve işçilerle sohbet eden Bakan Yumaklı, bahçe sahibine bağ makası ve testere bulunan bir set hediye etti.

Bakan Yumaklı, bağda yaptığı açıklamada Manisa’da organik olarak üretilen Sultani çekirdeksiz üzümünün sembolik de olsa da hasat açılışını yaptıklarını söyledi.

Normalde 15 gün sonra başlamasını bekledikleri hasadın, mevsimlerin öne gelmesiyle beraber bugünlerde başlayacağını belirten Yumaklı, “Manisa üzümde birinci malumunuz ama ondan çok daha önemli özellikle bu Sultani üzümün ihracat potansiyeli. Çok ciddi şekilde talep gören bir ürün. Geçtiğimiz yıl 500 milyon dolar civarında bir ihracat rakamı oldu. Rekolteyle alakalı bu yılın geçtiğimiz yıldan çok farklı olmayacağını değerlendiriyoruz. Biraz daha iyi olabilirdi ama iklim şartları beklediğimizin üzerinde bir rekolte gelmesine engel olmuş oldu. Geçtiğimiz yıldan kesinlikle kötü değil.” ifadelerini kullandı.

Yumaklı, tüm üreticilere bereketli bir yıl diledi.

“YEM FİYATLARINA ‘DUR’ DENMESİ GEREKİYOR”

Tüfekçi, “Şu anda esnafımız da besicimiz de sıkıntıda. Yem fiyatları yükseldiğinden dolayı köylümüz de sıkıntılı durumda. Özellikle küçük aile besicileri sıkıntıda yemden dolayı. Daha önce de söylediğimiz gibi küçük aile besicilerimiz mutlaka desteklenmeli ve yem desteği verilmeli. Çünkü, şu an 70 kuruşa saman yükleme yapıyorlar, bunun Tekirdağ’a maliyeti 4 lira. Yani işçi gideriyle, mazot gideriyle beraber 4 liraya mal oluyor. Bu besicimiz için bel büken bir şeydir. Onun için mutlak suretle yem fiyatlarına ‘Dur’ denmesi gerekiyor” şeklinde konuştu.

“KUZU FİYATLARINDA 30 LİRALIK GERİLEME VAR”

Tüfekçi, “Yazın her zaman dediğim gibi bayramdan sonra düşme var. Bu sene turizmde de azalma olduğu için durgunluk yaşanıyor. Bu durgunluğa bağlı olarak fiyatlarda düşme var; ama bu demek değildir ki devamlı düşecek. Yarın mutlak surette, Eylül’de okullar açıldığı zaman normal işe dönüş olacak. Fiyatlarda da bir yükselme haliyle olacak; ama şu anda besicimiz zor duruma düşmüş durumda. İstanbul nüfusunda da azalma var. Gidebilenler tatile, gidemeyenler ailelerinin yanına gidiyor. Ben bugün bazı veriler aldım. Ortalama olarak Erzurum’dan, Maraş’tan, Konya’dan İskenderun’dan, Balıklesir’den, Bursa’dan veriler aldım. Ortalama kuzu fiyatlarımızda 30 lira gibi bir gerileme var. Danada da aynı şey geçerli. Et ve Süt Kurumu, yurtdışından getirdiği etleri zincir marketler olmak üzere, et sanayicileri olmak üzere buralara veriyor. Buraların da halka ucuza satması gerekiyor. Esnafımız Et ve Süt Kurumu’ndan et almıyor. Normal piyasadan et alıyor. Kasapta ortalama kıyma fiyatları 580 ile 680 lira arasında. Et ve Süt Kurumu’nun etini satanlar kıyma olarak satanlar 320 – 340 lira arasında satmakta. Bu da ensafımıza zarar vermekte” diye konuştu.

“50 LİRA DÜŞÜŞ OLDU; AMA SATIŞLARA YANSIMADI”

Esnaf Muzaffer Duman, “Ramazan’dan sonra pek iş olmadığı için zaten pek birşey fark etmedi. Ramazan’dan önce pes peşe çok zam geldi 20 lira şeklinde. Ramazan’dan sonra düşüş var ama lüks etlerde düşüş yok. Her et aynı para değil işyerlerinde de değil mezbahada da değil. Bu sefer de iş olmadığı için birşey fark etmedi satışlarda. Satışlar yine durgun. Alım gücü de yok et olmuş 600 lira, herkes alamıyor zaten Kurban Bayramı’ndan çıktık. Daha önceki fiyatlarla Ramazan’daki fiyatlar arasında 50 lira fark oldu. Şimdi ona göre, 50 lira daha düşüş oldu ama satışlara pek yansımadı ” dedi.

Kasap Muharrem Sağır, “Bu fiyatların böyle abartılı olması 3 aylık, 6 aylık mevzu değil. 370’lere çıktı karkas et, şu an 335 lira alan. Millet tavuk alıyor. Parası olsa kimse tavuk almaz. Şu an bu fiyatlar pahalı ama söylendiği kadar da düşmedi yani. Zaten iş yok. Bir kilo et 500 – 600 lira nasıl alacak millet. 2-3 kişi otursa yer onu rahatlıkla” ifadelerini kullandı.

Müşteri Gürsel Abukan ise, kalabalık ailelerin bir günlük masrafına değinerek “Yüksek ödeme yapıp az miktarda yiyoruz. Bir de böyle düşünmek lazım. 550 liralık eti bir günde bitirirsin. 7-8 kişiye yetmez. O yüzden fazla tüketim yapan bir aileye yetmez diye düşünüyorum” şeklinde konuştu.

Konu hakkına konuşan Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Türkiye-Lübnan İş Konseyi Başkanı Abdülkadir Akkuş, , “Lübnan hükümetinin, ülkenin can damarı olan Beyrut Limanı’nı onarmaya devam etmesi, buna öncelik vermesi, aynı zamanda Mersin ve İskenderun limanlarından yola çıkan gemilere her daim yer açması, iki ülke arasındaki ticari ilişkilerin fazlasıyla büyüyeceğine işaret ediyor.” dedi.

AA muhabirinin, Lübnan’ın başkenti Beyrut’ta 4 Ağustos 2020’de meydana gelen liman patlamasının yıl dönümü nedeniyle yaptığı derlemeye göre, söz konusu patlama, hem liman altyapısına hem de ülke ekonomisine büyük zarar verdi.

Olay sonrası birçok ticari kuruluş, maddi sıkıntılar nedeniyle faaliyetlerini durdurdu.

Ülkenin deniz yoluyla dünyaya açılan kapısı olan limanda gerçekleşen patlama, Lübnan’ın birçok ülkeyle olduğu gibi Türkiye ile olan ticari ilişkilerini de etkiledi.

PATLAMA TİCARET HACMİNİ YÜZDE 22,5 AZALTTI

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2019 yılında Türkiye’nin Lübnan’a ihracatı 1 milyar dolar iken, patlamanın meydana geldiği 2020’de bu rakam 812,5 milyon dolara geriledi. Aynı dönemde iki ülke arasındaki ticarette de düşüş yaşandı. Türkiye ve Lübnan arasında 2019’da 1,1 milyar dolar olan dış ticaret hacmi, 2020’de yüzde 22,5 azalarak 837 milyon dolara düştü.

Türkiye’nin 2021 yılında Lübnan’a dış satımı 2020’ye göre yüzde 85 artışla 1 milyar 504 milyon 66 bin 201 dolara çıktı. İki ülkenin ticaret hacmi de 2021’de, 2020’ye göre yüzde 84 yükselişle 1 milyar 541 milyon 862 bin 463 dolar oldu.

Türkiye’den Lübnan’a yapılan ihracatta geçen yıl ise düşüş yaşandı. Buna göre Lübnan’a 2023’te gerçekleştirilen dış satım bir önceki yıla göre yüzde 43,3 azalarak 1,4 milyar dolara geriledi. Lübnan’a 2022’de 2,5 milyar dolarlık ihracat yapılmıştı. Aynı dönemde Lübnan’dan yapılan ithalat 100,2 milyon dolar olarak kayıtlara geçti.

İki ülke arasındaki ticaret hacmi 2022’de 2,6 milyar dolar olurken, geçen yıl yüzde 41,7 azalışla 1,5 milyar dolara indi.

Bu yılın ilk yarısında Lübnan’a yapılan ihracat 518,7 milyon dolar, ülkeden yapılan ithalat ise 28,9 milyon dolar olurken, ikili ticaret 547,6 milyon dolar olarak hesaplandı.

“LİMAN TÜRKİYE İÇİN DE STRATEJİKTİ”

DEİK Türkiye-Lübnan İş Konseyi Başkanı Abdülkadir Akkuş, konuya ilişkin değerlendirmesinde, Beyrut Limanı’ndaki patlamanın bölgenin ve gemicilik tarihinin seyrini değiştirdiğini söyledi.

Akkuş, patlamanın ardından gemilerin rotalarını değiştirerek farklı liman arayışlarına yöneldiklerini, bu durumun da Lübnan’ın ticaretinin duraklamasına neden olduğunu belirtti.

Beyrut Limanı’nın stratejik konumunun Türkiye’nin ticareti açısından önemine işaret eden Akkuş, “Suriye’de yaşanan iç savaş sebebiyle Mersin ve İskenderun limanlarından yola çıkan gemiler, önce Beyrut Limanı’nda yüklerini indiriyor, ardından boğazlar üzerinden yollarına devam ediyor. Liman, Suudi Arabistan, Mısır, Ürdün ve Irak gibi komşu ülkelere önemli güzergah oluşturuyor.” dedi.

Limanın patlama öncesinde yılda 1 milyondan fazla konteyner ithal ettiğini bildiren Akkuş, bu sayının 2022’de 500 bin, geçen yıl ise 800 bin olduğunu ifade etti.

Akkuş, patlama sonrası oluşan hasarı ortadan kaldırabilmek için farklı uluslararası şirketlerden gelen onarım teklifleriyle konteyner sayısının yeniden 1 milyonun üzerine çıkarılmasının öngörüldüğünü söyledi.

“İKİ ÜLKE TİCARİ İLİŞKİLERİNİN GELİŞTİRİLMESİNİ HEDEFLİYORUZ”

Türkiye’nin, Lübnan’ın dış ticaretindeki konumunu her daim koruduğuna işaret eden Akkuş, şunları kaydetti:

“Limanda patlamanın yaşanması, başta yakıt ürünleri olmak üzere, altın, mücevherat, ilaçlar ve gıda sektörlerini oluşturan ithalat ve ihracatı sekteye uğratmıştı. Ancak takip eden yıllar içerisinde başlatılan onarım işlemeleri sayesinde durumun geride kaldığı, ticari verilerin yeniden canlandığı görüldü. İki ülke arasındaki dış ticaret hacminin süratle iyileşmeye doğru yönelmesi ve limanın onarılma yolunda ilerlemesi, ticaretin ilerleyen zamanlarda daha da büyüyeceğini gösteriyor. Lübnan hükümetinin, ülkenin can damarı olan Beyrut Limanı’nı onarmaya devam etmesi, buna öncelik vermesi, aynı zamanda Mersin ve İskenderun limanlarından yola çıkan gemilere her daim yer açması, iki ülke arasındaki ticari ilişkilerin fazlasıyla büyüyeceğine işaret ediyor. Biz de Türkiye-Lübnan İş Konseyi olarak iki ülke arasında ticaret ve yatırım ilişkilerinin geliştirilmesini hedefliyoruz, bu kapsamda iki ülke iş çevrelerini bir araya getiren etkinlikler gerçekleştirmeye devam ediyoruz.”

Türkiye’nin bitkisel üretimde 12. sıraya, sebze üretiminde 6. sıraya, meyve üretiminde 4. sıraya yüklemesinde yatırımların önemli olduğunu vurgulayan Yumaklı, “Fındık, kiraz, incir, kayısı, ayva gibi ürünlerde üretimde dünyada 1. sıradayız. Kavun, karpuz, zeytin, mandalina ve elma gibi bazı ürünlerde 2. sıradayız. Antep fıstığı, çilek, nohut, domates gibi ürünlerde de 3. sıradayız. Bunun toplamına baktığımız zaman 69 milyar dolarlık bir tarımsal hasılaya ulaştığımızı görüyoruz ki bu rakam da bizi Avrupa’da 1. sıraya dünyada ise ilk 10 içerisine taşımış durumda.” dedi.

Yumaklı, iklim ve konjoktürel değişiklikler gibi bazı hususların sektörün daha dayanıklı hale getirme zorunluğunu ortaya koyduğunu ifade ederek, “Tarımsal üretimi doğal şartlarda yaptığımız için elbette birçok risk faktörüyle karşı karşıyayız. Bunlardan birisi de bugün tesislerin temel atma töreninde beraber olduğumuz zararlılara karşı mücadelede, bitki koruma ürünleri. Hakikaten son 2 yılda çok ciddi bir biçimde artan zararlıların bizim tarımsal üretimimize eğer kontrol etmezsek ve yönetmezsek ciddi bir zarar, hasar vereceği ortada. Dolayısıyla çiftçimizin alın terini koruma anlamında bizlerin çok önemli bir görevi ve yükümlülüğü var.” diye konuştu.

Denetimler

Bitki koruma ürünlerinin satışında ya da reçete yazımında görev alacak olan kişilerin eğitim, sınav, denetim ve standartlarının oluşturulması konusuna önem verdiklerini kaydeden Yumaklı, şöyle devam etti:

“Bugüne kadar 223 aktif maddeyi insan, hayvan ve çevre sağlığına olumsuz etkileri sebebiyle engelledik, yasakladık. Yine bu hafta içerisinde de bir aktif maddenin daha yasaklanması işlemini gerçekleştirdik. Ayrıca yıl boyunca rutin denetimler var. 3 hafta boyunca eş zamanlı olarak bitki koruma ürünleri, bayi ve toptancılara da denetim gerçekleştirdik. Kurumsal olarak bütün kurallara uymuş olan üretimlerle alakalı herhangi bir sözümüz yok. Sadece bunların kullanım aşamasındaki hususlarını denetliyoruz. Ancak merdiven altı diye tabir ettiğimiz üretimlerin kullanılmasına toleransımız yok. Çiftçilerimizden, üreticilerimizden kurumsal olmayan, tescili yapılmamış, neye etki edildiği standartlarla belirlenmemiş hiçbir ürünü kullanmamalarını istirham ediyorum. Bugüne kadar bu ürünlerle ilgili çok önemli olan satış yerleriyle ilgili denetimler yapıldı. Geçtiğimiz 3 haftada 6 bin 413 bitki, koruma, ürün satış iş yeri denetlendi ve bunların içerisinde 179’una gerekli yaptırım uygulandı. Bundan sonra da bu denetimlerimiz devam edecek.”

Katz’ın paylaşımı

İsrail Dışişleri Bakanı Yisrael Katz’ın, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı hedef alan paylaşımına değinen Yumaklı, şunları kaydetti:

“Ellerine kan bulaşmış, 40 binin üzerinde masumun öldürülmesi, şehit edilmesi kararını vermiş bir katiller sürüsünün üyesi, birkaç gündür Sayın Cumhurbaşkanı’mıza hiçbir şekilde tasvip edemeyeceğimiz ve lanetlediğimiz bazı ithamlarda bulunuyor. Bu sözlerini aynen ve misliyle kendisine iade ediyoruz. Türkiye Cumhuriyeti’nin her bir ferdi, masumların ve mazlumların güçlü sesi olan Cumhurbaşkanı’mızın yanında bir demir gibi dimdik ve onunla birliktedir. Bu katiller ordusunun masumlara karşı artık vahşi uygulamalarını lanetliyorum. Sayın Cumhurbaşkanımıza ve onun nezdinde bu ülkeye yapılan bütün ithamları da aynen ve misliyle de kendisine iade ediyorum.”

Tarım Kredi Genel Müdürü Hüseyin Aydın ise gübre, yem, mazotta güçlü ve iyi bir oyuncu olduklarını ancak ilaç ve tohum gibi bazı sektörlerde sınırlı kaldıklarını belirterek, “Buralardaki paylarımızı yüzde 10 seviyesine çıkarmak istiyoruz. Tarkim, bu doğrultuda yaptığımız bir yatırım.” dedi.

Törene Manisa Valisi Enver Ünlü, AK Parti Manisa Milletvekili Tamer Akkal, AK Parti İl Başkanı Salih Hızlı, MHP İl Başkanı Cüneyt Tosuner de katıldı.

Yumaklı üzüm hasadına katıldı

Yumaklı, Saruhanlı ilçesine bağlı Hacırahmanlı Mahallesi’nde Ramadan Tezerişir’in bağında üzüm kesti.

Poşu takıp bahçe sahibi ve işçilerle sohbet eden Bakan Yumaklı, bahçe sahibine bağ makası ve testere bulunan bir set hediye etti.

Bakan Yumaklı, bağda yaptığı açıklamada Manisa’da organik olarak üretilen Sultani çekirdeksiz üzümünün sembolik de olsa da hasat açılışını yaptıklarını söyledi.

Normalde 15 gün sonra başlamasını bekledikleri hasadın, mevsimlerin öne gelmesiyle beraber bugünlerde başlayacağını belirten Yumaklı, “Manisa üzümde birinci malumunuz ama ondan çok daha önemli özellikle bu Sultani üzümün ihracat potansiyeli. Çok ciddi şekilde talep gören bir ürün. Geçtiğimiz yıl 500 milyon dolar civarında bir ihracat rakamı oldu. Rekolteyle alakalı bu yılın geçtiğimiz yıldan çok farklı olmayacağını değerlendiriyoruz. Biraz daha iyi olabilirdi ama iklim şartları beklediğimizin üzerinde bir rekolte gelmesine engel olmuş oldu. Geçtiğimiz yıldan kesinlikle kötü değil.” ifadelerini kullandı.

Yumaklı, tüm üreticilere bereketli bir yıl diledi.

“ELEKTRİK DAĞITIM ŞEBEKELERİ KAMU MALIDIR”

Genel Müdür Yaşar Arvas, özelleştirme ile elektrik dağıtımıyla ilgili kamu hizmetlerinin belli bir süre için devralındığını belirtti. Arvas, “Şirketin tüm yatırımlarını içeren elektrik dağıtım şebekeleri kamu malıdır. Buna trafo, pano, yeraltı ve yerüstü dağıtım kabloları gibi tüm araç ve gereçler dahildir. Bölgemizde 2013 yılında yüzde 76 kaçak oranıyla devir işlemi yapıldı. O günden bu yana kaçak oranını yüzde 42 seviyelerine düşürdük.” dedi. Kaçak elektrik kullananların aynı zamanda kamuya ait olan şebekeye zarar verdiğini vurgulayan Arvas, “Bu şahıslar kaçak elektrik kullanarak enerjinin sürekliliğini de sekteye uğratmaktadırlar.” ifadelerini kullandı.

CİZRE’DE İLK SUÇ DUYURUSU

Kaçak elektrik kullananlar hakkında daha önce “karşılıksız yararlanma” suçlamasıyla savcılıklara başvurduklarını ancak bundan sonra yeni bir yöntemle mücadele edeceklerini belirten Arvas, “Şırnak’ın Cizre ilçesinde yoğun biçimde yer altından harici hat çekerek sistemimize müdahale edilmektedir. Son kontrollerde 26 abone daha bu şekilde kaçak elektrik kullanırken tespit edildi. Bu aboneler yeraltı kablolarına zarar vermekte, kesintisiz enerji arzını sekteye uğratmaktadır. Bu müdahalelerin önüne geçmek adına artık ‘kamu malına zarar verme’ gerekçe gösterilerek suç duyurusunda bulunulacak.” diye ekledi.

8 YILA KADAR HAPİS CEZASI

Konuyla ilgili açıklamalarını sürdüren Genel Müdür Arvas, başvurunun kabul edilmesi durumunda 26 abonenin, enerji alanında hizmetin aksamasına yol açması nedeniyle Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 152’nci maddesi uyarınca 8 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılabileceklerini bildirdi. Arvas’ın devam eden açıklamalarında, “TCK’nın ‘mala zarar verme’ suçunu içeren 151’nci maddesi, sanık için 4 aydan 3 yıla kadar hapis cezası öngörürken, TCK’nın 152-1 maddesi ise mala zarar vermenin nitelikli halleri arasında sayılıyor. Bu maddeye göre kamu kurumlarına ait yerlerde işlenen suçlarda ceza 1 yıldan 4 yıla kadar artırılabiliyor. Ancak haberleşme, enerji veya ulaşım alanında kamu hizmetinin aksaması halinde bu ceza yarısından 2 katına kadar artırılabiliyor.” ifadelerine yer verildi.

KAÇAK ELEKTRİK KULLANIMI GÜVENLİĞİ TEHDİT EDİYOR

Arvas, Dicle Elektrik’in 6 ili kapsayan dağıtım bölgesinde yeraltı kablolarından kaçak hat çekme olayının en fazla Cizre ilçesinde görüldüğünü belirterek, “Bu tür olaylar Cizre ilçemizde oldukça fazla. Bunu yapanlar yeraltı kablosuna ulaşmak için hem kaldırım veya yolu kazarak zarar veriyor hem de döşenen kablolarımıza zarar veriyor. Bu durum, ekonomik zararın ötesinde ciddi bir güvenlik sorunu da oluşturuyor.” dedi. Arvas, kaçak elektrik kullananlarla ilgili ciddi cezaların gündeme geldiğini belirterek, “Abonelerimizden artık hem kendilerinin hem de komşularının kesintisiz ve güvenli elektrik kullanabilmesi için kaçak elektrik kullanmamalarını bekliyoruz.” diye konuştu.

ABD Merkez Bankasının (Fed) çarşamba günü eylül ayından itibaren faiz indirimlerine yeşil ışık yakmasına karşın ülkede açıklanan veriler, resesyon korkularının varlık fiyatları üzerinde etkili olmasına neden oldu.

Cuma günü açıklanan tarım dışı istihdam başta olmak üzere iş gücü piyasası ve imalat sanayisine ilişkin hafta boyu açıklanan veriler, ABD ekonomisinin sağlığına ilişkin endişeleri artırdı.

Fed’in bu hafta politika faizini 23 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 5,25-5,50 aralığında sabit tutması, fiyat artışları açısından temkinli bir yaklaşım olsa da son istihdam verileri bunun iş gücü piyasası açısından riskli olabileceğini ortaya koydu. 

İSTİHDAM VERİLERİ, İŞ GÜCÜ PİYASASINDA BEKLENENDEN DAHA HIZLI BİR BOZULMAYA İŞARET ETTİ

Ülkede bu hafta açıklanan verilere göre, ABD’de tarım dışı istihdam, temmuz ayında 114 bin kişi artarak beklentilerin altında gerçekleşti.

ABD’de işsizlik oranı, temmuzda yüzde 4,1’den 4,3’e çıktı. Art arda 4 aydır artış gösteren işsizlik oranı, bu dönemde Ekim 2021’den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşen işsizlik oranının bu dönemde haziran ayında olduğu gibi yüzde 4,1 olması öngörülüyordu.

ABD’de özel sektör istihdamı da temmuzda 122 bin kişiyle piyasa beklentilerinin altında artış kaydetti.

Ülkede ilk kez işsizlik maaşı başvurusunda bulunanların sayısı ise 27 Temmuz ile biten haftada 249 binle yaklaşık bir yılın en yüksek seviyesine çıkarak piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşti. JOLTS açık iş sayısı haziranda 8 milyon 184 bine gerilemesine karşın beklentilerin üzerinde kaydedildi.

Analistler, istihdam verilerinin iş gücü piyasasında öngörülenden daha hızlı bir bozulmaya işaret ettiğini, ekonominin resesyona sürüklenebileceğine dair endişeleri artırdığını belirtti.

VERİLER, FED’İN HAMLELERİNİN BÜYÜKLÜĞÜNE İLİŞKİN SORU İŞARETLERİNİ ORTAYA ÇIKARDI

ABD ekonomisinde önemli bir yere sahip olan sanayi sektörünün performansına ışık tutan veriler de piyasalardaki endişelerin artmasında etkili oldu.

Tedarik Yönetim Enstitüsü’nün (ISM) imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI), temmuzda 46,8 ile 8 ayın en düşük seviyesine gerileyerek piyasa beklentilerinin altında kaldı.

ABD’de fabrika siparişleri de haziranda yüzde 3,3 ile beklenenden fazla azalış kaydetti. Ayrıca, ülkede inşaat harcamaları haziranda artış beklentisinin aksine yüzde 0,3 azaldı.

Analistler, imalat sektöründeki daralma ile iş gücü piyasasındaki yavaşlamaya işaret eden verilerin Fed’in eylül ayında politika faizini indirip indirmeyeceğine dair şüpheleri ortadan kaldırırken hamlelerinin büyüklüğüne ilişkin soru işaretlerini ortaya çıkardığını belirtti. 

EYLÜLDE 50 BAZ PUANLIK FAİZ İNDİRİMİ FİYATLANMAYA BAŞLANDI

Makroekonomik veriler ABD ekonomisinin resesyona sürüklenebileceğine dair korkuları alevlendirirken, Fed’in eylülde daha agresif bir faiz indirimine gidebileceği fiyatlanmaya başladı.

İstihdam verilerinin ardından para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed’in eylülde politika faizini 50 baz puan indirme ihtimali yüzde 70’in üzerini gördü.

Fed Başkanı Jerome Powell, çarşamba günü düzenlediği basın toplantısında, 50 baz puanlık faiz indirimi olasılığının sorulması üzerine “Bu şu anda düşündüğümüz bir şey değil. Bugün itibarıyla herhangi bir karar verilmiş değil.” yanıtını vermişti. Ancak Powell, iş gücü piyasasında maddi anlamda daha fazla soğuma görmek istemediğini de ifade etmişti.

Birçok finans kuruluşu da verilerin ardından Fed’in faiz indirimlerinin boyutlarına ilişkin tahminlerini güncelledi.

Citi, Fed’in eylül ve aralık aylarında 50’şer baz puan olmak üzere bu yıl toplam 125 baz puanlık faiz indirimine gideceğini öngördü. JPMorgan da Fed’in hem eylül hem de kasım ayında yarım puanlık faiz indirimi yapacağı tahmininde bulundu. 

NEW YORK BORSASINDA SERT DÜŞÜŞ

Artan resesyon endişesi Amerikan piyasalarında dün satış baskısını derinleştirdi.

Haftanın son işlem gününün kapanışında Dow Jones endeksi, 600 puanın üzerinde değer kaybetti ve yüzde 1,51 azalarak 39.737,26 puana indi.

S&P 500 endeksi yüzde 1,84 azalışla 5.346,56 puana ve Nasdaq endeksi yüzde 2,43 kayıpla 16.776,16 puana düştü.

Söz konusu kayıp, Nasdaq endeksinin temmuzdaki kapanış zirvesinden yüzde 10’dan fazla düşmesine neden oldu ve endeks düzeltme bölgesine girdi.

Dow Jones endeksindeki haftalık kayıp yüzde 2,1 olurken, S&P 500 endeksi hafta genelinde yüzde 2,06 ve Nasdaq endeksi yüzde 3,35 düştü.

Bilanço sezonu da hisse ve sektör bazlı oynaklığın yüksek seyretmesine neden olurken, teknoloji hisselerinde dün yaşanan düşüşe Intel öncülük etti.

Bu hafta bilançolarını açıklayan ABD’nin teknoloji devlerinden Apple ve Amazon’un geliri nisan-haziran döneminde arttı, Intel’in geliri ise azaldı.

Intel’in hisseleri şirketin gelirinin bu dönemde azalması ve işten çıkarmaya gideceğini duyurmasının ardından yüzde 26,06 değer kaybetti. Şirketin hisseleri, 1974’ten bu yana en büyük düşüşünü yaşadı.

Amazon’un hisseleri de şirketin gelirinin beklentileri karşılayamaması sonrası yüzde 8,8 düştü. Apple’ın hisseleri ise gelirinin tahminleri aşması ve iPhone satışlarının hafif düşüş göstermesine karşın beklentilerin üzerinde gerçekleşmesi sonrası yüzde 0,7 arttı. 

ABD’NİN 10 YILLIK TAHVİL FAİZİ ARALIK 2023’TEN BU YANA EN DÜŞÜK SEVİYESİNE GERİLEDİ

Resesyon korkusu güvenli liman varlıklara olan talebi desteklerken, tahvil faizleri düştü.

ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 3,79 ile Aralık 2023’ten bu yana en düşük seviyesine geriledi. 10 yıllık tahvil faizi, bir hafta içinde yaklaşık 40 baz puanlık düşüş kaydetti.

ABD’nin 2 yıllık tahvil faizi de dün yaklaşık 28 baz puan düşüşle yüzde 3,87’ye geriledi.

Tahvil fiyatları ile tahvil getirilerinin ters orantılı şekilde hareket ettiğini anımsatan analistler, tahvil fiyatı arttığında tahvil getirilerinin azaldığını belirtti.

Ayrıca bazı analistler, istihdam verilerinin Fed’in getiri eğrinin gerisinde kaldığına işaret ettiğini belirtti.

Avrupa’da da 10 yıllık tahvil faizleri düşüş gösterirken, Almanya’da yüzde 2,17’ye, Fransa’da yüzde 2,96’ya, İtalya’da yüzde 3,62’ye, İspanya’da yüzde 3,05’e, Belçika’da yüzde 2,82’ye, Avusturya’da yüzde 2,71’e, Hollanda’da yüzde 2,48’e ve İngiltere’de yüzde 3,82’ye indi. 

DOLAR 4 AYIN EN DÜŞÜK SEVİYESİNİ GÖRDÜ

Dolar endeksi de verilerin ardından yüzde 1,16 azalışla 102,99’a gerileyerek mart ayından bu yana en düşük seviyesini kaydetti.

Avro/dolar paritesi yüzde 1,1 artışla 1,091 seviyesine tırmanırken, dolar/yen paritesi yüzde 1,8 azalışla 146,5’e indi. Altının ons fiyatı ise yüzde 0,15 azalışla 2.442,68 dolara geriledi. 

AVRUPA VE ASYA PİYASALARINDA DA SATIŞ

ABD’de resesyon endişelerinin artmasıyla Avrupa piyasalarında da satış ağırlıklı bir seyir hakim oldu.

Dün Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 2,33, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 1,61, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 1,31 ve İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 2,55 değer kaybetti.

Öte yandan Avrupa’da bu hafta İngiltere Merkez Bankasının (BoE) faiz kararı takip edilirken, BoE politika faizini 25 baz puan indirerek yüzde 5’e düşürdü. BoE Başkanı Andrew Bailey, yılın geri kalanında olası faiz indirimlerine ilişkin açık bir sinyal vermekten kaçınırken, para piyasalarındaki fiyatlamalar BoE’nin kasımda tekrar faiz indirimine gitmesinin olası olduğunu gösterdi. Avrupa Merkez Bankasının (ECB) da karışık gelen enflasyon verilerine karşın yüzde 95 ihtimalle eylülde yeniden faiz indireceği tahmin ediliyor.

Asya pay piyasalarında da satış baskısının derinleştiği görülürken, Japonya’da dün Nikkei 225 endeksi yüzde 5,7, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 3,7, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 2,1 ve Çin’de Şanghay bileşik endeksi ise yüzde 0,9 düştü.

Japonya Merkez Bankasının (BoJ) enflasyonla mücadele kapsamında faiz artırımlarına devam edebileceği yönündeki açıklamaların ardından, piyasalarda BoJ’un faiz adımlarını 10 baz puandan 25 baz puana çıkarabileceğine ilişkin söylentiler risk algısının had safhaya ulaşmasına neden oldu.

Analistler, hem BoJ’un şahinleşmesiyle güçlenen yenin, hem de dünyada artan resesyon endişesinin ihracatçı Japon şirketlerin performansını olumsuz etkileyebileceği endişesinin Japonya pay piyasalarındaki satış baskısının derinleşmesinde önemli rol oynadığını bildirdi.

Bunun yanı sıra bazı büyük ekonomiler, karşılaştıkları makroekonomik olumsuzluklara karşı faiz artırımı da dahil bir dizi önlem almaya devam etti.

ABD Merkez Bankası (Fed), Avrupa Merkez Bankası (ECB) ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), temmuz ayında da faiz oranlarında değişikliğe gitmeyerek sıkı para politikası duruşunu korumayı sürdürdü.

Kanada Merkez Bankası (BoC) ve Macaristan Merkez Bankası (MNB) faiz indirimine giderken Japonya Merkez Bankası (BoJ) ve Rusya Merkez Bankası faiz artırımı kararı aldı.

BoC, art arda ikinci toplantıda politika faizini 25 baz puan indirerek yüzde 4,5’e düşürürken bankadan yapılan açıklamada, geniş enflasyonist baskıların hafiflediği bildirildi.

Açıklamada, genel fiyat baskılarının azalmaya devam etmesi ve enflasyonun yüzde 2’ye yaklaşmasının beklenmesi nedeniyle politika faiz oranının 25 baz puan daha düşürülmesine karar verildiği belirtilerek, politika faiz oranının yüzde 4,5’e indirildiği kaydedildi.

BoC, haziran ayında politika faizini yüzde 5’ten 4,75’e düşürerek 4 yılın ardından ilk faiz indirimini gerçekleştirirken G7 ülkeleri arasında politika gevşetmeye başlayan ilk merkez bankası olmuştu.

Temmuz ayında faiz indirimine giden diğer bir merkez bankası ise MNB oldu.

MNB, temmuzda politika faizini beklentiler dahilinde 25 baz puan düşürerek yüzde 6,75’e indirdi. Bankanın faiz indirim kararı, ülkenin parasal gevşeme döngüsünün başladığı ekim ayından bu yana 10. faiz indirimi kararı oldu.

BOJ, TEMMUZDA POLİTİKA FAİZİNİ YÜZDE 0,25’E ÇIKARDI

BoJ, temmuz ayında gerçekleştirdiği toplantıda sürpriz şekilde politika faizinin yüzde 0,25’e çıkarılmasına karar verdi.

Yenin güçlenerek ülkenin ihracatına zarar vermesini önlemek ve deflasyonla mücadele etmek için 2016’dan bu yana negatif faiz politikası yürüten BoJ, ülkedeki hızlı ücret artışları nedeniyle 2007’den bu yana ilk defa mart ayında faiz artırımına gitmişti.

Mart ayındaki toplantısında 17 yıl sonra ilk kez faiz artırımına giden banka, politika faizini yüzde eksi 0,1’den yüzde 0,1’e yükselterek dünyadaki negatif faiz dönemini sonlandırmıştı.

Faiz artırımı kararının arkasında Japonya ile ABD’deki faiz oranları arasındaki büyük fark etkili olurken bu durum, yaklaşık son üç yıldır yenin dolara karşı değer kaybetmesine yol açmıştı.

Analistler, ülke para biriminin son 38 yılın en düşük seviyesini test ettiğini belirterek, Japon yeninin tarihi zayıflığının müdahale için baskı yarattığını belirtti.

Temmuzda faiz artırımı yapan diğer merkez bankası da Rusya Merkez Bankası (CBR) oldu.

CBR, temmuzda politika faizini beklentiler doğrultusunda 200 baz puan artışla yüzde 18’e yükseltti.

Bankadan yapılan açıklamada, ülke ekonomisi üzerindeki enflasyon baskısının yüksek seviyede devam ettiği belirtilirken “Rusya Merkez Bankası, politika faizini yüzde 18 seviyesine yükseltme kararı almıştır.” ifadesi kullanıldı.

Rusya Merkez Bankası, politika faizini son olarak 7 Haziran’da yüzde 16 seviyesinde sabit bırakmıştı.

FED, FAİZ ORANINI SABİT TUTARKEN EYLÜLDE FAİZ İNDİRİMİNE YEŞİL IŞIK YAKTI

Fed, temmuz ayında düzenlenen Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantısında da politika faizini beklentiler dahilinde değiştirmeyerek 23 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 5,25-5,50 aralığında sabit bıraktı.

Fed Başkanı Jerome Powell, enflasyon konusundaki güvenin artması ve iş gücü piyasasının gücünü koruması halinde faiz indiriminin eylül ayında masaya gelebileceğini ifade etti.

İş gücü piyasasının daha iyi bir dengeye geldiğini ve işsizlik oranının düşük kalmaya devam ettiğini belirten Powell, enflasyonun ise önemli ölçüde gerilediğini anlattı.

Powell, “Komitenin genel düşüncesi, politika faiz oranımızı düşürmenin uygun olacağı noktaya yaklaştığımız yönünde ancak henüz o noktada değiller.” değerlendirmesinde bulundu.

Bankanın önündeki yolun ekonominin seyrine bağlı olacağını belirten Powell, “Ekonominin nasıl gelişeceğine bağlı olarak, sıfır faiz indiriminden birkaç faiz indirimine kadar senaryo hayal edebiliyorum.” ifadesini kullandı.

ABD’de enflasyon, ocak, şubat, mart aylarında yıllık bazda sırasıyla yüzde 3,1, 3,2 ve 3,5 ile beklentilerin üzerinde kalmasının ardından, nisanda 3,4 ile beklentiler doğrultusunda, mayısta ve haziranda 3,3 ile beklentilerin altında gerçekleşti.

2022 yılından itibaren yüksek enflasyonla mücadele kapsamında sıkı para politikası izleyen Fed, bu yılın ilk yarısında gerçekleştirilen toplantılarda da politika faizinde değişikliğe gitmedi.

Ülkede yüksek enflasyon karşısında 2022’de faiz artışlarına başlayan Fed, Mart 2022’den bu yana 11 faiz artırımı gerçekleştirdi ve toplamda 525 baz puanlık artış yaptı.

Fed, politika faizini en son Temmuz 2023’te 25 baz puan artırarak 2001’den bu yana en yüksek seviyeye çıkardı.

ECB, GEÇEN AY FAİZİ SABİT TUTTU

ECB, temmuz ayında 3 temel politika faizini piyasa beklentileri doğrultusunda sabit tuttu.

ECB’nin Temmuz 2022’den itibaren art arda 10 toplantıda faiz oranlarını toplamda 450 baz puan artırmasının ardından, haziranda yaklaşık 5 yılın ardından ilk kez 25 baz puan indirim kararı vermişti.

Haziran ayında 3 temel politika faizinde de 25 baz puan indirim kararı veren ECB, refinansman faizini yüzde 4,50’den 4,25’e, mevduat faizini yüzde 4’ten 3,75’e ve marjinal fonlama faizini yüzde 4,75’ten 4,50’ye indirmişti.

Temmuz ayında ise politika faizini sabit tutan ECB, yaptığı açıklamada hizmet sektöründe enflasyonun yükseldiği ve manşet enflasyonun gelecek yıl da hedefin üzerinde kalmasının muhtemel olduğunu kaydetti.

ECB Yönetim Konseyinin enflasyonun yüzde 2’lik orta vadeli hedefine yönelik kararlılığının yenilendiği açıklamada, Konseyin hedefe ulaşmak için gerekli olduğu sürece politika faizlerini yeterince kısıtlayıcı tutacağı bildirildi.

Avro Bölgesi ekonomisinin “muhtemelen ikinci çeyrekte ilk çeyreğe kıyasla daha yavaş büyüdüğünü” de dile getiren ECB Başkanı Christine Lagarde, ayrıca ekonomik büyümeye ilişkin risklerin aşağı yönlü olduğunu belirtti.

Verilere bağlı olarak hareket etmeye, gelen verileri toplantıdan toplantıya değerlendirerek karar almaya devam edeceklerini yineleyen Lagarde, kararlarını enflasyon dinamiklerini ve para politikası aktarımını değerlendirerek vereceklerini vurguladı.

TCMB, POLİTİKA FAİZİNİ YÜZDE 50’DE SABİT BIRAKTI

Yurt içinde ise temmuz ayında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu (PPK), politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını değiştirmeyerek yüzde 50’de tuttu.

TCMB’den faiz oranlarına ilişkin yapılan duyuruda, Yaşar Fatih Karahan başkanlığında toplanan Kurulun, politika faizinin yüzde 50’de sabit kalmasına karar verdiği bildirildi.

Haziran ayında aylık enflasyonun ana eğiliminin belirgin bir zayıflama kaydettiği belirtilen duyuruda, “Öncü göstergeler temmuz ayında aylık enflasyonun, para politikasının görece etki alanı dışında kalan yönetilen-yönlendirilen fiyat ve vergi ayarlamaları ile işlenmemiş gıda fiyatlarındaki arz yönlü gelişmeler neticesinde geçici olarak artacağına işaret etmektedir.” ifadelerine yer verildi.

Duyuruda, “Likidite koşulları muhtemel gelişmeler göz önünde bulundurularak yakından izlenmektedir. Sterilizasyon araçları, gerektiğinde çeşitlendirilerek etkin şekilde kullanılacaktır. Kurul, politika kararlarını parasal sıkılaştırmanın gecikmeli etkilerini de dikkate alarak enflasyonun ana eğilimini geriletecek ve enflasyonu orta vadede yüzde 5 hedefine ulaştıracak parasal ve finansal koşulları sağlayacak şekilde belirleyecektir.” bilgisi paylaşıldı.

AĞUSTOS AYI İNGİLTERE MERKEZ BANKASININ FAİZ İNDİRİMİYLE BAŞLADI

Temmuz, merkez bankaları için hareketli geçen bir ay olurken ağustosun ilk işlem gününde BoE, politika faizini beklentiler dahilinde 25 baz puan indirerek yüzde 5’e düşürdü ve böylece Mart 2020’den beri ilk kez faiz indirimine gitmiş oldu.

BoE, politika faizini Ağustos 2023’ten beri son 16 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 5,25’te sabit tutuyordu.

Ülkede manşet enflasyonun iki ay üst üste BoE’nin yüzde 2’lik hedefine uyumlu seyretmesinin ardından alınan faiz indiriminin “oldukça dengeli bir karar” olduğunu belirten BoE Başkanı Andrew Bailey, enflasyonist baskıların beklendiği gibi azaldığını dile getirdi.

Ekonomistler, BoE’nin ağustosun ilk gününde aldığı kararının faiz indirim döngüsünün başlangıcı olabileceğini ve kasımda yeniden faizi düşürebileceğini öngörüyor.

RUSLAR YENİDEN İLK SIRADA

Bu yılın ilk yarısında ekonomik sorunlar sebebiyle Rusya’dan gelen turist sayısının azalması ve Almanya’nın da son yıllardaki artışının devam etmesine bağlı olarak, uzun yıllar sonra yeniden Alman turistler Antalya’da ilk sıraya yerleşmişti. Ancak 14 Haziran- 14 Temmuz tarihleri arasındaki Avrupa Futbol Şampiyonası’nın da etkisiyle ve yaz dönemi Rus turist ilgisinin artmasına bağlı olarak temmuz ayı sonu itibarıyla Ruslar yeniden ilk sıraya geçti. Yılın 7 aylık döneminde Rusya’dan toplam 2 milyon 40 bin turist geldi. Geçen yıla göre 184 bin kişiyle yüzde 10 artış gösteren Rusların toplam turizmdeki payı ise yüzde 24 oldu.

İLK 5’TEKİ DİĞER ÜLKELER

İkinci sıradaki Almanya’dan gelen turist sayısı ise yüzde 8’lik artışla toplamda 1 milyon 770 bine yükseldi. Son yıllarda istikrarlı bir şekilde artışın yaşandığı Alman pazarındaki sayısal artış ise 131 bin kişi olurken, Almanların toplamdaki milliyet payı yüzde 20,8 oldu.

Üçüncü sıradaki İngiltere’den yüzde 22’ye yakın artışla 874 bin turist geldi. Milliyet payı yüzde 10 olan İngilizler geçen senenin aynı dönemine göre 157 bin kişi arttı. Dördüncü sıradaki Polonya’dan yüzde 23,7’lik artışla 683 bin turist gelirken, Polonyalıların toplam turizmdeki milliyet payı yüzde 8’e yükseldi. Polonya’dan gelen turist sayısındaki artış 131 bin kişi oldu. İlk 5’te yer alan Hollanda’dan ise yüzde 11 artışla 279 bin turist geldi.

TEMMUZDA 2.7 MİLYON TURİST

Bu yılın temmuz ayında Antalya’ya 2 milyon 742 bin turist geldi. Geçen yıl temmuz ayındaki 2,6 milyon turist sayısına göre yüzde 2,7’lik bir artış yaşandı. En çok turist gelen ülkeler sıralamasında Rusya ilk sırada yer aldı. Temmuz ayındaki Rus turist sayısı yüzde 10’a yakın artışla 598 bin kişi oldu. Temmuz ayının ilk yarısında Avrupa Futbol Şampiyonası’na ev sahipliği yapan Almanya’dan ise yüzde 1,3’lük düşüşle 441 bin kişi gelirken, Almanlar ikinci sırada yer aldı. Üçüncülüğü ise ikisi de yüzde 14 düzeyinde artış gösteren ve 223’er bin turistin geldiği İngiltere ve Polonya paylaştı. En çok turist gelen diğer ülkeler Kazakistan 104 bin, Romanya 99 bin, Hollanda 77 bin, Çekya 70 bin, Slovakya 62 bin, Ukrayna 59 bin, Danimarka 50 bin kişi olarak sıralandı.

Yaz döneminde özellikle meyve sebze fiyatlarının düşmesi gerekirken yükseldiğine dikkati çeken TESK Genel Başkanı Bendevi Palandöken, “Yaz ayında doğalgaza zam geldi. Bundan sonraki süreçte elektrik, doğalgaz, petrol gibi ürünlere zam yapıldıkça enflasyon muhakkak artar. Ama sorun bu yaz mevsiminde fiyatların düşmemesi ve navlun hizmetlerinin yükselmesi gibi bir sorun var. Özel bir akaryakıtın ticari araçlara taksi, dolmuş, minibüs, otobüs, kamyon, tır gibi vasıtalara verilmemesinden kaynaklanan bir navlun maliyetleri çıktı ortaya. Dolayısıyla vatandaş yaz aylarında her şeyin ucuzlayacağını beklerken fiyatların artması gerçekten düşündürücü. Öte yandan dengesiz fiyat politikaları da ürün fiyatlarını artırıyor. Bir pazarda 20 lira olan domatesin başka bir pazarda 40 liraya satılması hem haksız bir rekabet oluşturuyor hem de vatandaşımızın cebini yakıyor” dedi.

“TÜKETİMDEN ÜRETİM TOPLUMUNA GEÇMELİYİZ”

Türkiye’nin en önemli sorununun yüksek enflasyonun ancak üretimin artması ile mümkün olacağını söyleyen Palandöken, “Fiyatların gerileyebilmesi için başta üretimin artması lazım ama üretimi artıracak alan kalmadı. Büyükşehirlerin etrafı beton yığını oldu. Kendi kendine büyük şehirler büyükşehir statüsünün dışındaki şehirler ve ilçeler imara açılmak suretiyle tarım arazileri üretimi netice itibariyle sonlandırma noktasına getirdi. İnsanların artık kendi yakınlarında, kendi çevresinde navlun ücreti ucuz ama kendi bahçeleri beton yığını oldu. Dolayısıyla fiyatların düşmesini beklemek de biraz zor olacak. Bunun için yapılması gereken büyükşehirlerin, belediyelerin bu konuda duyarlı olması lazım. Kendi tarım arazilerinin Tarım Bakanlığı ile birlikte koordine etmek suretiyle en azından orada yetişebilecek sebze meyve gibi şeylerin en yakın mesafeden temini lazım. Bir de bildiğiniz üzere şehir nüfusu arttıkça kırsal kesimde yaşayan veya köyde yaşayanların sayısı çok azaldı. Yani üretici bir toplum netice itibariyle tüketici bir toplum haline dönüştü. Her şeyin fiyatı gün geçtikçe artıyor ama maalesef insanlar da bu artan zamlarla ücretlerin artmasını bekliyor” diye konuştu.

“LOKOMOTİF DURUMDA OLAN ZAMLARIN DURMASI LAZIM”

Üretimin artırılması için atılacak somut adımların ekonominin yeniden yapılandırılmasına imkan sağlayacağını belirten Palandöken, “Peşinen gelen zamlar hem de kontrollü zam dediğimiz elektrik, doğalgaz, akaryakıt denetleme kurulundan geçen zamlar bunlar yapılırsa gayrı ihtiyari artık herkes zam yapma furyasına dahil oluyor. Bunun için yapılacak şey enflasyon düşürülecek. En azından ciddi lokomotif durumunda olan zamların durması lazım. Toplumun bu konuda olan duyarlılığı çok önemli. İsrafa dikkat ettiği gibi, nakliye araçlarının da bunun gibi tarladan sofraya kadar firesi az bir şekilde getirmesinin gerekliliği var. Vatandaş da bir taraftan zamları düşünüyor bir taraftan esnaf ne yapacağız bu fiyatlar karşısında satış durdu diyor. Diğer taraftan tabi gelir durumlarındaki bu ücretlere yetişme sıkıntısı da gün geçtikçe büyüyor. İnşallah bir an evvel bu söylediğim şartlar, tarımsal destekler, hem çiftçiye, hem bireysel işletmelere artarak entegre tesislerle yarışacak bir hale gelmediği sürece fiyatların düşmesini beklemek mümkün değil. Her gün artan fiyatlar karşısında vatandaş ne yapacağız, esnaf nasıl rafa mal koyacağız, vatandaş nasıl yiyeceğiz diyor. Bunun için yapılacak tedbirler belli” şeklinde konuştu.

“BU YIL İLK 7 AYDA 71 BİN FİRMAYA 960 MİLYON TL CEZA UYGULADIK”

Sektörel düzenlemeleri de yaptıklarını kaydeden Bolat, fahiş fiyatla, stokçulukta, aldatıcı reklamlarla mücadele kapsamında denetimlerin sürdüğünü kaydederek, 2024 yılının ilk 7 ayında 71 bin firmaya 960 milyon TL cezai işlem uygulandığını belirtti. Bakan Bolat, açıklanan Orta Vadeli Program’da hedeflerin tutturulduğunu ifade ederek, konuşmasını şöyle sürdürdü:

“Diğer taraftan iç ticarette sektörel düzenlemeler yapıyoruz. Otomotivde, emlakta, perakendede fahiş fiyatla mücadelede, stokçulukta, aldatıcı reklamlarla mücadelede, market denetimlerinde, tüketicinin korunmasında, sağlığa zararlı ürünlerde Ticaret Bakanlığı olarak çok yoğun denetimler yapıyoruz. 2023 yılında 56 bin firma nezdinde 1.5 milyar TL civarında cezai uygulamalar yaptık. Bu yıl ilk 7 ayda 71 bin firmaya 960 milyon TL ceza uyguladık. Çalkantılı süreçler geçirdik. 2018 yılında ‘Türkiye ekonomisini mahvedeceğim’ diyen bazı Batılı liderler oldu, onlara direndik. 2020 yılı başında korona virüs salgınında bütün dünya gibi Türkiye’de ciddi imtihan verdi. Dünyada bu sağlık krizini en başarılı yöneten ülkelerden biri olduk. Ekonomiyi durdurmama mücadelesi verildi. Hizmet sektörü bıçak gibi kesildi. Vatandaşlarımızın gelirleri kaybolmasın diye gelir destekleri uygulandı. O krizi 2 senede atlattık. Kriz biterken yüksek enflasyon canavarına yakalandık. Rusya-Ukrayna savaşı çıktı. Doğalgaz bedelleri 4 katına yükseldi, petrol bedeli iki katına yükseldi ve bulunamaz durumu ortaya çıktı. Dünyada gıda arz ve fiyat krizi çıktı. Onu atlattık, iki tane büyük depremle Türkiye bütçesinin 2023 yılında yüzde 40’ını oluşturacak bir şekilde 105 milyar maliyet ve 53 bin canımızın şehadeti ile karşı karşıya kaldık. Bu arada seçimler yapıldı. Geçen sene iki, bu sene bir seçim. Bütün bunları atlattık. Bu çalkantılı süreçten sonra hükümetimiz geçen yıl Orta Vadeli Program’ı açıklayarak, Türkiye ekonomisinin yeniden dezenflasyon sürecine girmesi, yüksek enflasyonla mücadele etmesi için bir program uyguluyoruz. Yüksek enflasyonla mücadele ederken ekonomik büyüme, dış ticaret açığının azaltılması, istihdamın korunması ve işsizliğin azaltılması hedeflerimize de bağlıyız. En önemlisi de deprem bölgelerinin 3 yıllık süreçte tamamen yenilerek ayağa kaldırılması hedefimizde devam etmektedir. Orta Vadeli Program’da 2023 yılı sonunda bütün hedef rakamlar tutturuldu. 2024 yılında da bu noktada iyi başladık. Geçen yılı yüzde 4.5’lik büyümeyle kapatırken, bu yılın ilk çeyreğinde yüzde 5.7 büyüdük. Bunun 1.6 puanı ihracatın olumlu katkısından geldi.”

“OLAMAZ DİYE ZİHNİMİZDE DAHİ HAYALLERİNİ KURAMADIĞIMIZ MESELELERİ BUGÜN BU NOKTAYA GETİRDİK”

Toplantıda konuşan AK Parti Genel Başkanvekili Mustafa Elitaş ise, “20 yılda yapılmayan hayal edemeyeceğimiz şeyleri Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde bugüne kadar getirdik. ‘Olamaz’ diye zihnimizde dahi hayallerini kuramadığımız meseleleri bugün bu noktaya getirdik. 2007 yılında mortgage yasası çıkartılırken, ABD’de 120 ay vade ile konut yasası çıkartılırken, biz bunu 20 yıl vadeli hale getirdik. TOKİ vasıtasıyla bunu yaptık. Kentsel dönüşümle ilgili çok önemli işler yaptık. Onun için olmayacak diye bir şey söz konusu değil. Bir oldukça, beraber oldukça, fikir birliği yaptıkça önümüzdeki engelleri inşallah aşarız. Ülkemizin dış alemde neler yaşadığını ama milli birliğimizi Türkiye içerisinde koruyabildiğimiz takdirde, basit siyasi çekişmeler ile değil, siyasetin yumuşatılması ve muhalefetin normalleşmesi ile birlikte inşallah önümüzdeki engelleri aşacağımızı ümit ediyorum” diye konuştu.

Programa Kayseri Valisi Gökmen Çiçek, Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanı Memduh Büyükkılıç, AK Parti Kayseri Milletvekilleri Şaban Çopuroğlu, Sayın Bayar Özsoy, Kayseri Ticaret Odası Başkanı Ömer Gülsoy, Kayseri Sanayi Odası Başkanı Mehmet Büyüksimitci ve davetliler katıldı.

Levy, İsrail’in Hamas ve Hizbullah liderlerine düzenlediği suikastların “bazı İsrailli kabadayıların egosunu” tatmin etmekten başka bir amaca hizmet etmediğine dikkati çekti.

Suikastların ne İsrail’in çıkarlarına ne de güvenliği oluşturmaya hizmet ettiğini söyleyen Levy, “Bu herkesin kendilerinin ne kadar sofistike olduklarını göstermek için James Bond olmak istediği çocuk oyunu gibi.” dedi.

Levy, Netanyahu’nun “Hamas Siyasi Büro Başkanı İsmail Heniyye’yi öldürmenin Hamas’ı ortadan kaldıracağını ve İsrail’in hedefine ulaşacağını” düşündüğünü ancak bunun tamamen gerçeklikten kopuk bir düşünce olduğunu vurguladı.

Hamas’ın Netanyahu’nun düşüncesinin aksine siyasi açıdan 7 Ekim öncesinden “çok daha güçlü” olduğunu aktaran Levy, “Siyasi olarak Hamas bugün Batı Şeria’da, Arap dünyasında, belki de tüm dünyada çok daha popüler, çok daha fazla kabul görüyor.” diye konuştu.

Levy, geçmişte suikasta uğrayan Hamas liderlerini hatırlatarak, İsrail’in her seferinde Hamas’ın ortadan kaldırıldığını öne sürdüğünün ancak “birkaç ay sonra daha güçlü bir Hamas görüldüğünün” altını çizdi.

– “NETANYAHU ÇATIŞMANIN BİTMESİNİ İSTEMİYOR”

Son zamanlarda düzenlenen suikastların Netanyahu’nun Gazze’deki çatışmanın devam etmesini istediğine işaret ettiğini kaydeden Levy, ateşkes görüşmelerinin “müzakerecilerden biri öldürüldüğünde” devam edemeyeceğinin altını çizdi.

Levy, ateşkes görüşmelerinin uzun bir süre erteleneceğini belirterek, “Ya görüşmelere devam edersin ya da suikastlara, ikisini birlikte yapamazsın.” şeklinde konuştu.

Yakın zamanda bölgesel bir savaş ile karşı karşıya kalınabileceğini aktaran Levy, böyle bir durumda ateşkes konusunun değerlendirilmeyeceğini ve kimsenin İsrail’le diyaloğa girmeyeceğini dile getirdi.

Levy, İsrailli esirlerin geri alınmasının hiçbir zaman Netanyahu’nun hedefi olmadığının altını çizerek, Başbakan’ın “gerilimi tırmandırmak istiyormuş” gibi davrandığını belirtti.

Aklı başında kimsenin Heniyye’nin öldürülmesinin İsrailli esirlerin geri alınmasına katkı sağlayacağını düşünmediğini anlatan Levy, bu suikastın aksine bunu ertelediğini ancak Netanyahu’nun “amacının da” bu olduğunu kaydetti.

Levy, “Netanyahu çatışmanın bitmesini istemiyor; çatışmanın sona ermesini ve ateşkesi ertelemek için mümkün olan her şeyi yapıyor. Bunun yüzünden de esirlerin hayatlarıyla oynuyor.” ifadelerini kullandı.

Bölgesel savaş olasılığını anımsatan Levy, İran’ın bu senaryoya dahil olacağını düşünmediğini kaydetti.

– NE OLMUŞTU?

Hizbullah’ın üst düzey komutanlarından Fuad Şükür, İsrail ordusunun 30 Temmuz’da Lübnan’ın başkenti Beyrut’a düzenlediği saldırıda öldürülmüştü.

Hamas Siyasi Büro Başkanı İsmail Heniyye de 31 Temmuz’da İran’ın başkenti Tahran’da suikasta uğramıştı.

İran ile Hamas, saldırının arkasında İsrail’in olduğunu belirtirken, Tel Aviv yönetimi bu suikasta ilişkin suskunluğunu sürdürüyor.

– İsrail’in Gazze’yi işgalinde 7 Ekim sonrası

Hamas’ın silahlı kanadı İzzeddin el-Kassam Tugayları, “Filistinlilere ve başta Mescid-i Aksa olmak üzere kutsal değerlere yönelik sürekli ihlallere karşılık verme” gerekçesiyle İsrail’e 7 Ekim 2023’te kapsamlı saldırı düzenledi.

İsrail, 7 Ekim’deki saldırılarda 1200 İsraillinin öldüğünü, 5 bin 132 kişinin de yaralandığını açıkladı.

İsrail’in 7 Ekim’den bu yana Gazze Şeridi’ne düzenlediği saldırılarda en az 16 bin 314’ü çocuk, 10 bin 980’i kadın olmak üzere 39 bin 480 Filistinli öldü, 91 bin 128 kişi yaralandı.

Enkaz altında halen binlerce ölü olduğu bildirilirken, halkın sığındığı hastane ve eğitim kurumları hedef alınarak sivil altyapı da tahrip ediliyor.

İsrail ordusu, Gazze Şeridi’ne saldırılarının başladığı 7 Ekim’den bu yana 331’i karadan işgal sürecinde olmak üzere 684 askerinin öldüğünü duyurdu.

Çatışmalara 24 Kasım 2023’te 4 günlüğüne verilen ve daha sonra 3 gün daha uzatılan “insani ara”da 81 İsrailli ve 240 Filistinli esir karşılıklı serbest bırakıldı. Öte yandan İsrail, binlerce Filistinliyi alıkoyup hapsetmeye devam etti.

İşgal altındaki Batı Şeria ve Doğu Kudüs’te de 7 Ekim 2023’ten bu yana İsrail askerleri ile Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerin saldırılarında 594 Filistinli hayatını kaybetti.

ABD VE 9 ÜLKE İSRAİL, İRAN VE LÜBNAN’A PLANLANAN UÇUŞLARINI DURDURDU

Orta Doğu’da büyüyen güvenlik krizi sebebiyle ABD hava yolu şirketlerinden New York ile İsrail arasında haftada 14 sefer yapan United Havayolları, 6 Ağustos’a kadar İsrail seferlerini durdurdu.

İNGİLTERE

Delta Havayolları, 2 Ağustos’a kadar İsrail uçuşlarını askıya almış, İngiltere’nin önde gelen hava yolu şirketlerinden British Airways (BA) de bu ülkeye dünkü uçuşlarını iptal etmişti.

İSVİÇRE

İsviçre Uluslararası Hava Yolları (Swiss), Orta Doğu yaşanan son gelişmeler nedeniyle Zürih ile Tel Aviv arasındaki uçuşları karşılıklı durdurdu.

Zürih ile Tel Aviv arasındaki uçuşlar, 8 Ağustos’a kadar “mürettebat ve yolcuların güvenliği” gerekçesiyle askıya alınırken, 29 Temmuz’da Zürih ile Beyrut arasındaki uçuşların askıya alınma süresi de 12 Ağustos’a kadar uzatıldı.

ALMANYA

Alman hava yolu firması Lufthansa, güvenlik gerekçesiyle Beyrut ve Tel Aviv’e uçuşlarını askıya aldı.

Hava yolu şirketinden yapılan açıklamada, 8 Ağustos’a kadar Tel Aviv’e uçulmayacağı ve daha önce alınan Beyrut’a uçmama kararının kapsamının da 12 Ağustos’a kadar uzatıldığı belirtildi.

Karara gerekçe olarak bölgede kötüleşen güvenlik durumu gösterildi, uçuşların yeniden başlatılmasıyla ilgili “sahadaki durumun izleneceği” kaydedildi.

HİNDİSTAN

Hindistan hava yolu firması Air India, Orta Doğu’daki gelişmeler nedeniyle Tel Aviv’e ve bu kentten yaptığı uçuşları durdurma kararı aldı.

Hava yolu şirketinden yapılan açıklamada, “Orta Doğu’nun bazı bölgelerinde devam eden durum göz önünde bulundurularak, Tel Aviv uçuşlarımızı 8 Ağustos’a kadar askıya aldık.” ifadesi kullanıldı.

İTALYA

İtalya’nın bayrak taşıyıcı hava yolu firması ITA’nın X hesabından yapılan açıklamada, Tel Aviv’e ve bu kentten planlanan uçuşların 6 Ağustos’a kadar askıya alındığı belirtildi.

Açıklamada, karara gerekçe olarak “Orta Doğu’daki gelişmeler ile yolcu ve mürettebatının güvenliği” gösterildi.

POLONYA

Polonya haber ajansı PAP’ın haberinde, Polonya’nın ulusal hava yolu şirketi LOT’un güvenlik gerekçesiyle 3-4 Ağustos’ta Lübnan ve İsrail’e planlanan 8 uçuşunu iptal ettiği bilgisine yer verildi.

HOLLANDA

Hollanda Kraliyet Havayolu KLM de İsrail uçuşlarını 26 Ekim tarihine kadar iptal ettiğini duyurdu.

FRANSA

Lübnan’ın başkenti Beyrut’a uçuşlarını askıya alan hava yolu şirketleri arasında Yunanistan’ın Aegean Havayolları ve Almanya’nın Condor Havayolları da yer aldı.

Aegean ve Condor Havayolları, Orta Doğu’da artan gerilim nedeniyle Atina’dan Beyrut’a uçuşlarını 1 Ağustos’a kadar askıya aldığını duyurmuştu.

Air France da Paris-Charles de Gaulle ile Beyrut havalimanları arasındaki uçuşlarını 2 günlüğüne durdurduğunu duyurmuştu.

SİNGAPUR

Singapur Havayollarından (SIA) yapılan açıklamada, Orta Doğu’da yükselen gerilim nedeniyle uçuşlarda İran hava sahasının kullanılmayacağı ve alternatif rotalara başvurulacağı belirtildi.

“Amsterdam, Brüksel, Kopenhag, Frankfurt, İstanbul, Londra, New York, Manchester, Milano, Münih, Paris, Roma ve Zürih” uçuşlarının bu durumdan etkileneceği ifade edilen açıklamada, “Orta Doğu’daki durumu yakından izlemeye devam edeceğiz ve uçuş rotalarımızı gerektiği gibi ayarlayacağız.” ifadesi kullanıldı.

İSRAİL SİBER SALDIRIYLA KIVRANIYOR

İsrail basınına göre, Tel Aviv’deki Uluslararası Ben Gurion Havalimanı’nın resmi internet sitesi geçici bir arıza nedeniyle çökerken, havalimanı normal faaliyetine devam ediyor.

Havalimanı işletmesinden yapılan açıklamada, arızanın siteye yapılan girişlerin yoğunluğundan kaynaklandığının anlaşıldığı ve sorunun giderilmeye çalışıldığı ifade edildi.

Açıklamada, “Havaalanı her zamanki gibi faaliyette.” ifadesi kullanıldı ve havalimanı idaresinin resmi duyurularının takip edilmesi tavsiye edildi.

Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Altın Emlak Global Genel Müdürü Mustafa Hakan Özelmacıklı “Ticaret Bakanlığı tarafından oluşturulan Elektronik İlan Doğrulama Sistemi (EİDS), ilan verenlerin kimlik ve yetki bilgilerinin doğrulanmasını sağlayacak. Sistem ile sahte ve aldatıcı ilanların, spekülatif fiyat artışlarının ve tüketici mağduriyetlerinin önlenmesi amaçlıyor. EİDS’nin ikinci fazı, 15 Eylül 2024’te uygulamaya girecek ve 1 Ocak 2025’ten itibaren yetki doğrulaması olmadan ilan verilemeyecek. E-devlet üzerinden yapılacak yetkilendirmeler 3 ay sürecek ve hem satılık hem de kiralık taşınmazlar için zorunlu olacak. Tapusuz taşınmazlar bu uygulamaya dahil edilmeyecek” dedi.

İLAN VEREBİLMEK İÇİN E-DEVLET ONAYI GEREKECEK

Emlak sektöründe önemli bir dönüm noktası olacak düzenlemenin 15 Eylül sonrasında uygulamaya geçeceğini ifade eden Özelmacıklı, “Emlak ilanlarında, ilan yayınlamadan öncesi ilana konu taşınmazın ilan veren üyeye veya bu üyenin gerçek kişi olması halinde birinci ve ikinci derece kan hısımlarına veya eşine ait olduğunu ya da ilanı veren üyenin ilana konu taşınmaz sahibi tarafından yetkilendirildiğinin doğrulanması gerekiyor. Kendine ait ya da bu akrabalık bağında olmayan 3. kişilere ilan verme izni verilemeyecek. Bunun dışında ilanların portallara verilebilmesi ancak e-Devlet sistemi üzerinden yetki belgesi olan emlak işletmelerine yetki verilerek yapılabilecek. 15 Eylül 2024 tarihinden 31 Aralık 2024 tarihine kadar sorgulama sonucu olumsuz olsa bile doğrulama olmaksızın da ilan verilebilmesi mümkün olacak. Doğrulama yapılarak yayınlanan ilanlarda ise “EİDS’den yetki doğrulamasının yapıldığı” yönünde bir logoya/ibareye yer verilecek. 1 Ocak 2025 tarihi itibarıyla ise uygulama yetki doğrulaması yapılmadan ilan verilemeyecek” dedi.

YETKİ DOĞRULAMA SİSTEMİ NASIL ÇALIŞACAK

Özelmacıklı, “Elektronik İlan Doğrulama Sistemi (EİDS) üzerinden taşınmaz yetki doğrulaması yapılırken taşınmaz malikinin tespitine yönelik olarak Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünden, hısımlık tespitine yönelik ise Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün gerekli kontroller yapılacak. E–Devlet yetkilendirme ekranı üzerinden malikin gerçek kişi olması halinde kendisine, tüzel kişi olması halinde ise yetkili temsilcisi olduğu tüzel kişiye ait taşınmazlar listelenecek. Taşınmazın seçilmesi sonrası yetki belgeli emlak işletmesinin numarası girilerek yetki süresi seçilecek. Portal bu yetkiyi kontrol etmeden ilanı yayımlayamayacak. Bu sayede yetki belgesi olmayan emlak işletmeleri ya da hısımlık durumu olmayanlar ilan giremeyecek” dedi.

“MÜKERRER İLAN GİRİŞİ OLMAMALI”

Özelmacıklı “Yapılan düzenlemede mükerrer ilanların tamamen kaldırılmasını, bir taşınmazın ilanının sadece tek bir emlak işletmesi tarafından girilebilmesini önemsiyoruz. Yetkilendirmede tek bir yetki belgeli emlak işletmesinin seçilebilmesinin sağlanmasını, bu durumun spekülatif fiyat artışlarının önlenmesine ve elektronik ortamda hizmet sunan ilan platformlarında yer alan ilanlardaki bilgi kirliliğinin önüne geçilmesinde büyük faydalar sağlayacağını kanaatindeyiz. Ayrıca TKGM ile entegrasyon sağlanarak taşınmaz ID ve koordinat verilerinin de alınabilmesi, ayrıca ilanını verdiğimiz taşınmazların takyidatlarının görüntülenebilmesini de arzu ediyoruz. Bunun yanı sıra çoklu yetki tanımlamasının yapılabilmesi, mahalle bilgilerinin düzenlenebilmesi, iptal süreçlerinin iyileştirilmesi gibi sektörel beklentilerimiz de var” dedi.

Gültepe, ihracatın yılbaşından bu yana dalgalı seyir izlediğine dikkati çekerek, haziranda yüzde 10,6 düşen ihracatın, temmuzda takvim etkisiyle çift haneli artış gerçekleştirdiğini söyledi.

Genel Ticaret Sistemi (GTS) kayıtlarına göre, temmuzda ihracatın geçen yılın aynı ayına göre yüzde 13,8 artışla 22,5 milyar dolara yükseldiğini belirten Gültepe, “Ocak-temmuz dönemini kapsayan 7 aylık ihracatımız 148,8 milyar dolara, 12 aylık ihracatımız ise 261,5 milyar dolara ulaştı. 7 aylık ihracatta yüzde 4,1, 12 aylık ihracatta ise yüzde 3,4 arttı.” ifadelerini kullandı.

Hizmet İhracatçıları Birliğinin çalışmasına göre, temmuzda hizmet ihracatının 10 milyar dolar civarında gerçekleşeceğini öngördüklerini dile getiren Gültepe, şöyle devam etti:

“En çok ihracat yapan sektörler sıralamasında otomotiv 3,1 milyar dolarla ilk sıradaki yerini korudu. Otomotivi 2,6 milyar dolarla kimya, 1,7 milyar dolarla hazır giyim ve konfeksiyon, 1,4 milyar dolarla çelik ve elektrik-elektronik sektörlerimiz takip etti. Geçen ay 20 sektörümüz ihracatını artırırken 6 sektörümüz eksi yazdı. Mücevher, yüzde 91 ile oransal olarak ihracatını en fazla artıran sektörümüz oldu. Fındıkta yüzde 72, çelikte yüzde 24, madencilikte yüzde 23, halıda yüzde 22,8 ihracat artışı kaydettik. İhracatı daralanlar arasında yüzde 42 ile gemi ve yat sektörü ilk sırada yer aldı.”

Gültepe, firmaların yasal merkezini baz alan TİM verilerine göre geçen ay 60 ilin ihracatını artırdığını belirterek, “En çok ihracat yapan 5 ilimiz, İstanbul, Kocaeli, Bursa, Ankara ve İzmir şeklinde sıralandı. Sakarya, Çorum, Giresun ve Düzce, tarihlerinin en yüksek ihracatını gerçekleştirdi. Bin 173 firmamız ilk kez ihracat yaptı. Yeni firmalarımız ihracatımıza 98,3 milyon dolar katkı sundu. Birim ihracat değerimiz 1,49 dolar olurken pariteden kaynaklı 201 milyon dolarlık kayıp yaşadık.” diye konuştu.

“TEMMUZDA TOPLAM İHRACATIN YÜZDE 57’Sİ AVRUPA’YA YAPILDI”

Mustafa Gültepe, en çok ihracat yapılan ülkelerin Almanya, Birleşik Krallık, ABD, Irak ve İtalya şeklinde sıralandığını söyledi.

Birleşik Krallık, Polonya ve Kazakistan’ın da aralarında bulunduğu 10 ülkeye tüm zamanların en yüksek aylık ihracatını gerçekleştirdiklerine dikkati çeken Gültepe, “137 ülkeye ihracatımızı artırdık. Ülke gruplarına baktığımızda Avrupa Birliği 9,1 milyar dolarla yine ilk sırada yer aldı. Avrupa kıtasının toplam ihracatımızdaki payı yüzde 57 oldu.” bilgisini paylaştı.

Gültepe, 2024’e yüzde 5’lik ihracat artışı hedefiyle başladıklarını, geride kalan 7 ayın 5’inde ihracat artarken 2 ayın eksi değerlerde kaldığını ifade etti.

İhracatın artmakla birlikte yüzde 5’lik artış hedefinin gerisinde kaldığını dile getiren Gültepe, Türkiye’de üretim maliyetlerinin çok yüksek olduğunu belirtti.

Gültepe, gerek Asya’daki gerek bazı Avrupa ülkelerindeki rakiplerinden daha pahalı kaldıklarına dikkati çekerek, şunları kaydetti:

“Firmalarımız, çarkı döndürmek, müşteri kaybetmemek için maliyetine hatta zararına sipariş almak zorunda kalıyor. Elbette bu, sürdürülebilir bir durum değil. İhracatçı için kısa vadede girdi maliyetleriyle döviz kurunu dengelemenin dışında bir çözüm yolu görünmüyor. Bir konunun altını çizmek istiyorum. Bizim hiçbir zaman döviz kurunun artmasıyla ilgili bir talebimiz olmadı ancak yıllık bazda üretim maliyetlerimiz en az yüzde 100 arttı. Bazı sektörlerde yüzde 120’yi aşan maliyet artışları var. Aynı dönemde dolardaki artış sadece yaklaşık yüzde 23. Girdi maliyetleri ve kur arasındaki bu dengesizlik devam ettikçe ihracatçı oyundan düşüyor.”

“İHRACATÇIMIZA NEFES ALDIRACAK ADIMLARIN ATILACAĞINA İNANIYORUM”

TİM Başkanı Gültepe, ekonomi yönetiminin enflasyona karşı büyük mücadele verdiğinin farkında olduklarını belirterek, dezenflasyon süreçlerinde iç pazarın ister istemez daraldığını ifade etti.

Çarkların dönmesi, istihdamın zarar görmemesi, ekonominin büyümesi için ihracatta vites yükseltmek gerektiğini vurgulayan Gültepe, “İhracatta yavaşlamanın, üretim ve istihdama da olumsuz yansımalarının olacağını unutmamalıyız. 7 aylık dönemde artıda olsak da işler arzu ettiğimiz gibi gitmiyor. Daha fazla oyundan düşmeden ihracatçımıza nefes aldıracak adımların atılacağına inanıyorum.” şeklinde konuştu.

Global ölçekte dünyanın dört bir yanında teknoloji seviyesi en yüksek kompleks test sistemlerinin birlikte geliştirilmesi amacıyla imzalanan protokol hakkında bilgi veren TAAC Havacılık Teknolojileri Genel Müdürü Enis ATA “Emerson’un Test ve Ölçüm İş Birimi ile gerçekleştirdiğimiz bu iş birliği protokolü hem KAAN hem de Hürjet için Iron Bird (Demir Kuş) test sistemini geliştirerek ülkemizde bugüne kadar yapılmış en kritik ve karmaşık test sistemlerinden birini ortaya koymayı başarmış TAAC mühendisliğinin sadece Türkiye’de değil global ölçekte de adından söz ettirmesine imkan tanıyacak” dedi.

Konuya ilişkin değerlendirmede bulunan NI’ın, Savunma ve Hükümet İş Birimi’nden Sorumlu Başkan Yardımcısı ve Genel Müdürü Reggie Rector ise, “TAAC ile imzaladığımız İş Birliği Protokolü, güçlerimizi birleştirerek geliştirmeyi hedeflediğimiz kompleks test sistemlerinde daha ileri seviyede projeler üretmemize imkân sağlayacak. Bu iş birliğinin her iki şirkete de büyük katkılar sağlayacağına inanıyoruz” açıklamasını yaptı.

TAAC Test Stratejilerinde Gücünü Arttıracak

Yerli ve milli kritik projelerdeki teknolojileriyle dikkat çeken TAAC’ın mühendisliği ile test ekipmanı, sanal test ve ölçüm sistemleri konusunda önemli bir yetkinliğe sahip Emerson bu anlaşma ile güç birliği yapmış olacak.

Emerson’un merkezi Teksas Austin’de bulunan ve dünyanın alanında önde gelen markalarından biri olan NI’ın çözümleri; interaktif veri toplama ve izleme, test, analiz, görselleştirme, döngüde donanım test geliştirme gibi geniş bir kabiliyet seti ile sadece havacılık sektöründe değil birçok sektörde en kritik ve en karmaşık test sistemlerinin kalbini oluşturuyor. Gerçekleştirilen iş birliği protokolü ile TAAC ve NI markalarının; havacılık, savunma ve test sistemleri alanlarında birçok yenilikçi projede beraber rol alarak global pazarda daha güçlü bir konum elde etmesi bekleniyor.

Global alandaki etkilerini artırmayı hedeflediklerini ifade eden Enis Ata, “Özellikle savunma ve havacılık alanında, Türk mühendisliğinin göz bebeği olan birçok projenin hayata geçirilmesinde NI Test ve Ölçüm ürünleri ve yüksek performanslı çözümlerinin rolü var. Bu iş birliği ile bu alanda zorlu gereksinimlerin karşılanması ve en ideal test stratejilerinin hayata geçirilmesi amacıyla dünyanın dört bir yanında geliştirilen benzer sistemlerde de Türk mühendisliğinin imzası olacak. Bu vesileyle Emerson ekibine de ülkemizin genç, dinamik ve çalışkan insan kaynağına duydukları güven için ayrıca teşekkür ediyorum” açıklamasında bulundu.

Geçtiğimiz aylarda Birleşik Arap Emirlikleri’nin en büyük savunma ve havacılık şirketleri grubu olan EDGE Group ile ilk yurtdışı sözleşmesini imzalayan TAAC Havacılık Teknolojileri, yeni iş birliği anlaşması ile yurtdışındaki etkisini genişletmeyi sürdürüyor.

Ulusal Emlakçılar Birliğinin (NAR) verilerine göre, ABD’de ikinci el konut satışları, mevsim etkilerinden arındırılmış olarak haziranda aylık bazda yüzde 5,4 azalarak 3,89 milyona geriledi.

Art arda dört aydır konut satışlarında yaşanan düşüşte, rekor seviyelere ulaşan konut fiyatları ile yüksek mortgage (konut kredisi) faiz oranları etkili oldu.

ABD Ticaret Bakanlığının verilerine göre, ülkede yeni konut satışları da yüksek konut fiyatları ve mortgage faiz oranlarının etkisiyle haziranda aylık bazda yüzde 0,6 azalarak Kasım 2023’ten bu yana en düşük seviyesini kaydetti.

KONUT FİYATLARI REKOR SEVİYEDE

ABD’de ikinci el piyasasında medyan konut fiyatları, haziranda yıllık yüzde 4,1 artarak 426 bin 900 dolar ile art arda ikinci ayda tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı. Ülkede geçen ay satışa çıkan yeni konutların medyan satış fiyatı da 417 bin 300 dolar olarak kaydedildi.

Emlak sitesi Redfin’in verilerine göre, haziran ayında ülke genelinde konut fiyatları yıllık bazda yüzde 4,0 arttı. Aynı dönemde satılan konut sayısı yüzde 11,8 düşerken, satışa çıkarılan evlerin sayısı yüzde 14,3 arttı.

S&P CoreLogic Case-Shiller Ulusal Konut Fiyat Endeksi de ABD’de konut fiyatlarının önceki aylara kıyasla yavaşlasa da yükselişini sürdürdüğünü ortaya koydu. Nisan ayında yıllık yüzde 6,4 artan Ulusal Konut Fiyat Endeksi, mayısta yıllık bazda yüzde 5,9 yükseldi.

Analistler, konut fiyatlarının yüksek kalmaya devam etmesinin konut arzının az olmasından kaynaklandığını belirtti.

BATI EYALETLERİNDE KONUT FİYATLARI DAHA YÜKSEK

Konut fiyatlarında, haziran ayında ABD’nin 4 bölgesinin tamamında artış görüldü. NAR verilerine göre, Alaska, Arizona, California, Colorado, Hawaii, Idaho, Montana, Nevada, New Mexico, Oregon, Utah, Washington ve Wyoming eyaletlerini kapsayan Batı bölgesinde medyan konut fiyatı, haziranda yıllık yüzde 3,5 artışla 629 bin 800 dolara yükseldi. Batı bölgesinde ikinci el konut satışları ise söz konusu dönemde yıllık bazda yatay bir seyir izleyerek 740 bin oldu.

Connecticut, Maine, Massachusetts, New Hampshire, New Jersey, New York, Pennsylvania, Rhode Island ve Vermont eyaletlerinin bulunduğu Kuzeydoğu bölgesinde de medyan konut fiyatı haziranda yıllık yüzde 9,7 artarak 521 bin 500 dolara çıktı. Kuzeydoğu bölgesindeki konut satışları da bu dönemde yıllık yüzde 6 düşüşle 470 bine indi.

Alabama, Arkansas, Delaware, Florida, Georgia, Kentucky, Louisiana, Maryland, Mississippi, North Carolina, Oklahoma, South Carolina, Tennessee, Texas, Virginia ve West Virginia’yı kapsayan Güney bölgesinde medyan konut fiyatı, haziranda yıllık yüzde 1,7 artışla 373 bin dolara tırmandı. Güney bölgesindeki konut satışları aynı dönemde yıllık yüzde 6,9 azalışla 1,76 milyona düştü.

Illinois, Indiana, Iowa, Kansas, Michigan, Minnesota, Missouri, Ohio, North Dakota, Nebraska, South Dakota ve Wisconsin’in bulunduğu orta batı eyaletlerinde ise medyan konut fiyatları haziranda yıllık yüzde 5,5 artarak 327 bin 100 dolara yükseldi. Bu bölgedeki konut satışları da haziranda yıllık yüzde 6,1 azalarak 920 bine geriledi.

KONUT SAHİBİ OLMANIN EN PAHALI OLDUĞU EYALET CALIFORNIA

AA muhabirinin emlak sitesi Redfin’in ABD Konut Piyasası verilerinden derlediği bilgiye göre, ABD’de medyan konut fiyatının en yüksek olduğu eyalet California oldu. Los Angeles, San Francisco, San Diego, Sacramento gibi şehirlerin bağlı olduğu ABD’nin en kalabalık eyaleti California’da medyan konut fiyatı, haziranda 857 bin 800 dolar olarak kaydedildi. Eyalette söz konusu dönemde medyan konut fiyatlarının yıllık bazda yüzde 7,7 arttığı hesaplandı.

Konut fiyatlarının en yüksek olduğu eyaletler sıralamasında California’yı Hawaii, Massachusetts, Washington, Colorado, New York, Utah, New Jersey, Oregon ve Rhode Island izledi.

Büyük Okyanus’ta bulunan ve adalardan oluşan Hawaii’de medyan konut fiyatı haziranda 821 bin 900 dolar olarak kaydedildi. Aynı zamanda Hawaii, medyan konut fiyatının haziranda yıllık bazda en fazla arttığı eyalet oldu. Hawaii’de medyan konut fiyatı haziranda yıllık bazda yüzde 16,1’lik artış gösterdi.

ABD’de medyan konut fiyatı haziranda Massachusetts’te 679 bin 100 dolar, Washington’da 650 bin 200 dolar, Colorado’da 607 bin 400 dolar, New York’ta 573 bin 800 dolar, Utah’ta 551 bin 300 dolar, New Jersey’de 550 bin 100 dolar, Oregon’da 527 bin 800 dolar ve Rhode Island’da 521 bin dolar olarak kaydedildi.

IOWA, KONUT FİYATLARININ EN DÜŞÜK OLDUĞU EYALET

ABD’de medyan konut fiyatının en düşük olduğu eyalet ise ülkenin orta batı eyaletlerinden biri olan Iowa oldu.

Iowa’da medyan konut fiyatı haziranda 248 bin 500 dolar olarak kaydedildi. Eyalette medyan konut fiyatında, haziranda yıllık yüzde 4’lük artış yaşandığı görüldü.

West Virginia, Oklahoma, Ohio, Mississippi, Louisiana, Arkansas, Indiana, Kentucky, Michigan, North Dakota, Missouri, Alabama ve Kansas gibi eyaletlerde de medyan konut fiyatları haziranda 300 bin dolar bandının altında yer aldı.

SADECE 3 EYALETTE KONUT FİYATLARINDA AZALIŞ KAYDEDİLDİ

Öte yandan, ABD’de haziranda sadece 3 eyalette medyan konut fiyatlarında yıllık bazda azalış kaydedildi. Bu eyaletler Wyoming, Texas ve South Dakota oldu. Medyan konut fiyatları haziranda Wyoming’de yüzde 12,9, Texas’ta yüzde 1,1 ve South Dakota’da yüzde 0,57 düştü.

Redfin’in ABD Konut Piyasası verilerine göre, ABD’deki 50 eyalette haziran ayında medyan konut fiyatları ve konut fiyatlarında yıllık bazda kaydedilen artış oranları şöyle:

On yıl sonra, Turks ve Caicos Adaları’nda tatildeyken, hisse senedi alım satımından sorumlu başkanından, Jefferies’in o zamanlar pek bilinmeyen bir aile ofisi olan Archegos’a olan yatırımı hakkında endişeli bir telefon aldı. 

“‘Baharatlı bir margarita alacağım ve yaklaşık 15 dakika içinde geri döneceğim’ dedim,” diyor Handler Financial Times’a. “‘Geri döndüğümde bana sadece bir rakam verin ve kaybettiğimiz para miktarını söyleyin. Geri döndüğümde her şeyi halletmek istiyorum.'”

OLAYLARI GENİŞ BİR BAKIŞ AÇISIYLA ÖLÇME

Jefferies, Archegos’un çöküşünden 40 milyon dolarlık mütevazı bir kayıpla kurtulurken, diğer bankalar milyarlarca dolarlık bir borçla karşı karşıya kaldı.

“Bazen tatildeyken, bir netlik oluyor… çünkü duruma çok yakın olmuyorsunuz,” diyor Handler. “Ekibimiz, sorunu doğru bir şekilde belirleyerek ve hızla gündeme getirerek tüm zor işi yaptı. Siz sadece büyük resme bakıp karar verebilirsiniz.”

Birçok genel müdür ve kıdemli müdür, yıllık izinleri sırasında ofisle bağlarını ne kadar koparacakları konusunda bu yaz benzer bir karar vermek zorunda kalacak. Bazı danışmanlar, yalnızca tam bir kopuş ve ekibe devretmenin dinlendirici bir molaya yol açabileceğini savunurken, diğerleri ise bir miktar iş iletişiminin ve katılımının kaçınılmaz olduğuna inanıyor.

Uygun bir dinlenmenin faydaları açıktır — çok sayıda çalışma, iyi dinlenmiş bir zihin ve vücudu daha fazla yaratıcılık, daha yüksek üretkenlik ve genel olarak daha iyi bir ruh hali ile ilişkilendirir. Sıkı çalışmanın psikofizyolojik maliyetleri vardır — stres, yorgunluk, huysuzluk — bunlar yeterli dinlenmeyle düzeltilmezse performansı etkilemeye başlayabilir.

Ancak uzaktan çalışmanın artık çok sayıda profesyonel için norm haline gelmesi ve bağlantının neredeyse sabit seviyelerde olması nedeniyle, iş dünyasındaki birçok kıdemli kişi için tamamen kapanmak gerçekçi değil.

UZAKTAN TAKİPTE DİKKAT VE TİTİZLİK

The Crazy Busy Cure kitabının yazarı Zena Everett, üst düzey bir yöneticinin iki hafta boyunca tamamen şebekeden uzak kalabileceğini düşünmenin “safça” olduğunu savunuyor .

“Açıkçası, insanların sürekli telefonlarını kontrol etmesi iyi değil. Ancak hızlı bir WhatsApp mesajı göndermek, günün geri kalanında kapanmalarına yardımcı olacaksa, tamam, yapın” diyor.

Yönetici koçu ve yazar Andy Brown’ın farklı bir görüşü var: Hızlı bir e-posta kontrolü zararsız görünebilir, ancak ayakkabınızda kum gibi davranır, diyor. “Çok fazla değil, ancak yine de can sıkıcı.”

Sosyal normlar tartışmada büyük bir etken. Seyahat firması Expedia’nın “tatil yoksunluğu” üzerine yaptığı yeni araştırmaya göre, Fransa ve Hong Kong’daki çalışanlar her yaz neredeyse bir ay izin almayı pek önemsemezken, Amerikalıların yarısından fazlası her yıl kendilerine ayrılan standart 12 günü bile kullanmakta zorlanıyor.

Brown, şirketlere özgü kültürlerin bu daha geniş normları daha da karmaşıklaştırabileceğini belirtiyor.

Ancak çoğu şey bireye bağlıdır. En çok zorlananlar, “sorumluluk bana ait” diyen patronlardır; onlar için tatil neredeyse bir “görev ihmali” gibi hissedilebilir, diye ekliyor.

Küçük işletmelerin liderleri buna özellikle yatkın olabilir. Londra merkezli küçük bir yaratıcı ajans olan Wizzard’ın başkanı James Howard-Vyse şöyle diyor: “Bir girişimci olarak, her şeyin yolunda gitmesini sağlamanın benim görevim olduğunu düşünüyorum, bu da tatiller de dahil olmak üzere, genellikle yığının en altına düştüğünüz anlamına geliyor.”

Uzmanlar, aşırı empatinin – veya suçluluk duygusunun – bir diğer engel olabileceğini belirtiyor.

Yönetici koçu ve From Tension to Transformation kitabının yazarı Janet Harvey, ekip çağrılarına katılmak veya yıllık izin sırasında küçük görevleri üstlenmek gibi davranışların genellikle iyi bir yerden geldiğini ancak bunun akıllıca olmadığını söylüyor. Yöneticiler ihtiyaç duydukları dinlenmeden mahrum bırakılmakla kalmıyor, aynı zamanda kontrol etme eylemi ekiplerinin güvenilmez ve mikro yönetilmiş hissetmesine neden olabiliyor.

“‘Ekibim bensiz çalışamaz’ diyen zihniyet ne kadar da saygısızca! Gerçekten de rollerine yükselemeyecek insanları işe aldığınıza inanmamı mı istiyorsunuz?” diyor.

Alman fintech şirketi Riverty’nin baş ticari sorumlusu Jörg Schnelle, “her zaman ulaşılabilir” olma hissini sevdiğini ve oturum açmanın rahatlamasına yardımcı olduğunu itiraf ediyor.

“Telefonumu her zaman görmem gerekmiyor. Tayland’daki ormanda iki üç gün boyunca bağlantım olmadan kaldım ve hayatta kaldım… Ama bence kontrol etmek sizi strese sokmuyorsa, tamamen sorun değil,” diye ekliyor.

Chartered Institute of Personnel and Development’ta insan kaynakları ve dönüşüm direktörü olan Amanda Arrowsmith, yöneticilerin hangi kararı verirse versin, iyi bir ileriye dönük planlamanın gerekli olduğunu söylüyor.

 “KENDİNİZ İZİN ALARAK İYİ BİR ÖRNEK OLUN” 

Takvimler ve iş akışları önceden ayarlanmalı ve yöneticiler, meslektaşlarının ve ekiplerinin kendileriyle ne zaman ve ne zaman iletişime geçmemesi gerektiği konusunda net beklentiler sağlamalıdır.

CIPD’nin patronlara yönelik tavsiyesi, “Kendiniz izin alarak iyi bir örnek olun” ve “Çalışanların yıllık izin kullanmaları nedeniyle suçluluk hissetmelerine neden olmayın” şeklinde.

İK çözümleri sağlayıcısı SD Worx’te baş insan kaynakları sorumlusu olan Bruce Fecheyr-Lippens, yöneticilerin tüm bildirimleri durdurmaları gerektiğini söylüyor. “Teams veya Outlook veya başka bir şey olsun, kaldırın. Aksi takdirde, biliyorsunuz, bilgisayarınızı boş zamanlarınızda kullanıyorsanız, her zaman sadece bir tetikleyiciye ihtiyacınız olur ve bu da ölümcüldür.”

Diğer ipuçları arasında e-postayla aceleyle mesaj göndermemek (tek satırlık bir mesaj, çözmeye çalıştığı kadar “panik ve strese” de yol açabilir); yokluğunuzda kiminle iletişime geçeceğinize dair net talimatlar vererek ofis dışında olma durumunu etkinleştirmek; ve döndüğünüzde gelen kutunuzu düzenlemek için yarım gün ayırmak yer alıyor.

Halkla ilişkiler ajansı Porter Novelli’nin genel müdürü Jillian Janaczek, çalışırken ve izin günlerimde “kendime bakım konusunda beklentiler belirleme konusunda gerçekten çok bilinçli ve kararlı” olduğunu söylüyor.

Dokuz üyeli işletme komitesi, “hepimizin nerede olduğunu, kimin dışarıda olduğunu ve kimin kapsadığını” açıklığa kavuşturmak için bir grup takvimi tutar. Bu şekilde, bir kriz patlak verirse, kimin devreye girmesi gerektiği açık olur.

Yine de, yaklaşık bir yıl önce işe başladığından beri aldığı ilk gerçek mola olan son tatili, şirket çapında bir gönüllü çalışma günü ve ailesini önceden bilgilendirerek üstesinden geldiği kaçınılmaz bir sabah konferans görüşmesiyle noktalandı.

“Ailem çok çalıştığımı biliyor, ancak nerede olduğum ve ne yaptığım konusunda her zaman elimden gelenin en iyisini yapmaya çalıştığım için hiçbir şeyi kaçırdığımı hissetmiyorlar” diyor.

Wizzard’ın Howard-Vyse’ı Ağustos ayında yıllardır ilk kez iki haftalık tatile çıktığında, telefonundaki bildirimleri kaldırıp müşterilerine tatile gideceğini bildirmeyi planlıyor.

“Ofis dışında olmak oldukça büyük bir hareket gibi geliyor; neredeyse yenilgiyi kabul etmek gibi,” diyor. “Ama aslında, müşterilere ekipte kendilerine yardım etmeye en az onlar kadar kalifiye başka üyelerin de olduğunu söylemek muhtemelen kötü bir şey değil.”

Yumaklı, Denizli’nin Acıpayam ilçesindeki Tarım Kredi Süt Ürünleri AŞ’yi ziyaretinin ardından açıklama yaptı.

Türkiye’nin 21,5 milyon ton süt üretimi olduğunu, bunun yüzde 50’sinin sanayiye gittiğini ifade eden Yumaklı, sanayi tesislerinin bu sütten daha fazla pay alarak, daha fazla süt ve süt ürünlerinin üretilmesiyle birlikte hem içerideki ihtiyacı karşılamasını hem de ihracatla ilgili hedeflere ulaşmayı istediklerini dile getirdi.

GERİYE DÖNÜK FATURALARDA OYNAMA

Son dönemde Türkiye’de süt konusunda birtakım gelişmeler olduğunu, bunları çok yakından takip ettiklerini belirten Yumaklı, şöyle konuştu:

“Hem sanayiyle hem de üreticiyle çok yoğun bir temas içindeyiz. Maalesef ki son dönemde, özellikle son 2-3 haftalık dönemde bazı sanayi tesislerinin özellikle geriye dönük faturaları düzenleyerek üreticinin gelirini azaltma yönünde ya da fiyatları düşürme yönünde birtakım faaliyetlerde olduğunu tespit ettik. Ticaret Bakanlığı’mız ile bunları çok yakından takip ediyoruz. Bizim üreticinin sütünü değerinde alarak bunu tüketiciye en uygun şartlarda ulaşmasını sağlayan sanayi kuruluşlarıyla ilgili hiçbir olumsuz görüşümüz yok. Ancak fırsattan istifade ederek, ortamı sadece kendi ulaşmak istedikleri menfaatlerine doğru evirmek isteyenlere karşı çok yoğun bir şekilde inceleme süreci başlatmış bulunuyoruz. Özellikle rekabet koşullarına da uygun olmayan şekilde bir araya gelerek üreticinin elinden değerinin altında ürün almakla ilgili bazı oluşumların da olduğunu tespit ettik, hem biz hem de Ticaret Bakanlığı’mız. Ticaret Bakanlığı’mız da bu yönüyle bunları araştırmaya ve incelemeye başlamış durumda.”

“1000 TON SÜT PİYASADAN ÇEKİLECEK”

Bakanlık olarak, bu dönemde hem sıcaklıkların artması hem de üretimin çok olması sebebiyle oluşan süt fazlasını üreticiyi de korumak adına bir regülasyonla çözme yolunda geçen haftadan itibaren bir adım attıklarını dile getiren Yumaklı, “Yaklaşık 1000 tonluk günlük sütü biz piyasadan çekeceğiz. Eğer gerekiyorsa bu rakamı da fazlalaştıracağız. Sene sonuna kadar da bu regülasyona devam edeceğiz” dedi.

Yumaklı, bu adımın regülasyon amaçlı olduğunu vurgulayarak, “Üreticinin elinde ürünün kalmamasını sağlamak için yapıyoruz. Bunu kötüye kullanmak isteyen kuruluşları da buradan ikaz ediyorum tekraren; bu regülasyon amaçlı bizim yapmış olduğumuz süt tozuna çevirme işlemini, üreticinin elinden daha da ucuza almak için farklı bir yönüyle kullanmak isteyenlerin kesinlikle bu yola tevessül etmemelerini özellikle ikaz etmek istiyorum” ifadesini kullandı.

“GEREKEN NE İSE HER İKİ BAKANLIK OLARAK DA YAPTIRIMLARI YAPACAĞIZ”

Türkiye’de süt üretiminin her geçen gün arttığını belirten Yumaklı, şunları kaydetti:

“Bizim istediğimiz şu, üretici kendi maliyetlerinin üzerine makul bir karla sürdürülebilir, verimli, kaliteli bir üretim yapmak adına bu üretimine devam edecek. Sanayimiz de bu ürünleri kullanacak, yurt içindeki ihtiyacı karşıladıktan sonra yurt dışındaki rekabete kendisini açmış olacak. Bu yolda da hem üreticilerimizin hem de sanayicilerimizin yanında olduğumuzu belirtmek istiyorum. Üreticinin üretmiş olduğu ürünlerle alakalı fiyat düşümlerini görüyoruz. Bunun bir de tersi yönü var işin daha da ilginç tarafı. Maalesef üreticinin elinde alınan bu ürünlerin ödeme vadelerinin aslında perakende kanununa göre 30 gün içinde yapılması gerekirken bunun 4-5 aylara çıktığını da görüyoruz. Bütün bunların hepsi hem bizim hem de Ticaret Bakanlığı’mızın incelemesi altında. Gereken ne ise her iki bakanlık olarak da yaptırımları yapacağız. Amacımız, sanayi tarafını, üretim tarafını mağdur etmeden belli bir stabilizasyonda gitmesini sağlamak. Üretimin istediğimiz ölçüde hem yurt içi ihtiyaçları karşılayacak hem de yurt dışı rekabete açılacak hale gelmesinin tek yolu hem üreticinin hem de bunu işleyen sanayicinin kar etmesidir, hem de tüketicinin uygun fiyatta ürüne kavuşmasıdır.”

Uygulanan ekonomik programla Türkiye, global piyasalarda yakından izleniyor. Yabancı yatırımcı ilgisinin canlı olduğu Türkiye’de kredi notlarındaki artırımlar, gri listeden çıkış ve enflasyonda beklenen düşüşle, yüksek faiz oranları gibi etkenler fonlar ve yatırım bankalarının Türkiye’ye yönelik tavsiyelerini de değiştirdi.

AVRUPA’NIN EN BÜYÜĞÜ YATIRIM YAPTI

Avrupa’nın en önde gelen varlık yönetim şirketi Amundi, Türk şirketlerinin tahvil ve hisse senetlerine yatırım yaptığını açıkladı.

2,3 trilyon dolarlık fonun yöneticisi, Türkiye’nin piyasalarını güçlendirecek ekonomik normalleşme yolunda ilerlediğine inandığının söylerken, Türk tahvilleri Amundi’nin en beğendiği varlıklar arasında yer alıyor.

Amundi’nin Gelişmekte Olan Piyasalar Bölümünü yöneten Yerlan Syzdykov, Bloomberg’e Türkiye ekonomisi ile ilgili yaptığı değerlendirmede, “Bu biraz zaman alacak. Büyük bir patlama olmayacak. Ekonomi ekibi siyasi ve piyasa baskılarını oldukça iyi yönetiyor. Sabit getirili menkul kıymet ve hisse senetleri genelinde pozitif olmaktan mutluyuz” değerlendirmesini yaptı.

Amundi’nin borsada fırsat görerek portföyüne eklediği Türk hisseler şu şekilde görüldü:

Amundi’nin kararı sonrası ABD’nin devlerinden yatırım bankası yatırım bankası Bank of America (BofA) yeni paylaştığı raporda, Türkiye’nin politika değişikliklerine karşı en dirençli ülke olduğuna vurgu yaptı.

“Yeni ekonomik program kapsamında Türkiye ekonomisini yeniden dengeliyor, enflasyon düşüyor ve cari açık daha sürdürülebilir seviyelere iniyor” değerlendirmesini yapan BofA, Türkiye’nin ortodoks politikalara doğru kayışının, Gelişmekte Olan Piyasalar içinde çoğu küresel şoka karşı oldukça dirençli olabilecek kendine özgü bir hikaye yarattığını ifade etti.

“Bununla birlikte, bir enerji ithalatçısı olarak petrol fiyatlarına karşı hassasiyet devam etmektedir. ABD politikası seçimlerden sonra küresel petrol fiyatlarını düşürecek şekilde değişirse, hem enflasyon hem de cari işlemler hesabı olumlu etkilenebilir” tespitini yapan BofA, “Daha fazla küresel korumacılığa doğru bir kayma olması durumunda, ABD’nin ihracattaki payı sadece %6 olduğundan, Türkiye EM’ye kıyasla tarifelerdeki bir artıştan daha az etkilenecektir” dedi.

BofA, Türkiye’nin Avrupa Birliği (AB) ile gümrük birliği anlaşması olduğunu ve bunun da bu bölgeden herhangi bir gümrük vergisi uygulanmasını engellemekte olduğunu vurguladı.

Çin’in sadece %1,2’lik payıyla Türkiye için büyük bir ihracat pazarı olmadığına işaret eden BofA, “Eğer korumacılık, Çin’e yakınlaşma eğiliminin hızlanmasına neden olursa, Türkiye, Asya’daki ihracat rakiplerine kıyasla bölgede jeopolitik bir avantaja sahip olduğu için aslında bundan fayda sağlayabilir” değerlendirmesini yaptı.

“Mevcut finansal istikrar programı kapsamında, Türkiye’nin orta vadede Doğrudan Yabancı Yatırım (DYY) almak için daha iyi bir konumda olacağını düşünüyoruz” diyen BofA, “Güçlü bir dolar Türk Lirası (TL) üzerinde baskı yaratabilir, ancak TCMB’nin mevcut döviz politikası ve yüksek rezerv birikimi göz önüne alındığında, bunu büyük bir risk olarak görmüyoruz” ifadelerini kullandı.

BofA, ABD’deki politika statükosunun devam etmesinin Türkiye’nin ekonomik görünümü açısından risk oluşturmayacağı görüşünde olduklarını vurguladı.

Peki emekli aylığında 2025 yılında yaşanacak düşüş çalışma hayatını nasıl etkileyecek? İşte Habertürk’ten Ahmet Kıvanç’ın konuyla ilgili yazısı…

“Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) 2023 yılı faaliyet raporuna göre 2023’te toplam 2 milyon 193 bin 791 kişiye yaşlılık aylığı bağlandı. 2024 yılında da yaklaşık 500 bin EYT’linin emekli olması bekleniyordu. Ancak şimdi yeni bir emekli furyası bekleniyor.

BU YIL DİLEKÇE VERENLER ETKİLENMEYECEK

Emeklilik dilekçesini 2025 yılında verenlere yüzde 30 oranında daha düşük aylık bağlanacak, bu yıl dilekçe verenler ise düşüşten etkilenmeyecek. Özellikle emeklilik koşullarını tamamladığı halde, işyerinde emekli olduktan sonra işçi çalıştırılmadığı için çalışmaya devam etmek zorunda kalanlardan yoğun mesajlar geldi. Bu işyerlerinin başında KİT’ler ve diğer kamu işyerleri ile bankalar geliyor. Bazı büyük bankalar başta olmak üzere özel sektörde de birçok şirket emekli işçi çalıştırmıyor. Bu şirketlerde çalışanlar da emeklilik koşullarını yerine getirdikleri halde çalışmaya devam ediyorlar.

Toplu iş sözleşmesi ile çalışan kamu işçileri ve bankacıların emekli aylıklarının 50 – 60 bin lira civarında yoğunlaştığı görülüyor. Dilekçenin 2025 yılında (kamu işçileri için 15 Ocak 2025’ten sonra) verilmesi halinde emekli aylıkları yüzde 30 – 35 arasında düşük bağlanacağı için, ömür boyu alacakları emekli aylıkları 2024 yılı için hak etmiş oldukları düzeyden daha düşük olacak.

İKİNCİ EMEKLİLİK DALGASI

Emekli aylığında 2025 yılındaki düşüşten etkilenmek istemeyen yüz binlerce kişinin dilekçe tarihini 2024’e çekmesi bekleniyor. Bunlar genellikle deneyimli kişilerden oluşuyor. Çalıştıkları işyerinde kilit pozisyonlarda görev yapıyorlar. Topluca emekli olmak zorunda kalmaları çalıştıkları işyerinde deneyimli personel açığına yol açacak. Birçok işletme yetişmiş insan gücünü kaybedecek. Geçen yıl EYT dolayısıyla tecrübeli işçilerinin önemli kısmını kaybeden işletmeler, kalan deneyimli işçilerini de bu yıl kaybedecekler.

Yeni bir toplu emeklilik dalgası SGK’nın emekli aylığı ödeme yükünü de artıracak.

YASA DEĞİŞİKLİĞİ GÜNDEME GELİR Mİ?

Dilekçe tarihinin emekli aylığında yüzde 30 – 35 gibi yüksek oranda düşüşe yol açması ancak yasa değişikliği ile önlenebilir. İdari bir kararla veya genelge, yönetmelik gibi ikincil düzenlemelerle düşüşün önlenmesi mümkün değil. Fakat, sadece 2025 yılında emekli olanlar için değil çalışmaya devam eden herkesi kapsayacak şekilde yasa değişikliği yapılması gerektiği yorumları yapılıyor. Bu da karar almayı zorlaştıracak.

DİLEKÇE TARİHİ EMEKLİ AYLIĞINI NASIL ETKİLEYECEK?

2024 yılında SSK ve BAĞ – KUR emekli aylıklarına ocak ayında yüzde 49,25, temmuz ayında yüzde 24,73 oranında zam yapıldı. Bu yıllık yüzde 86,16 oranında zam anlamına geliyor. Temmuz – aralık döneminde emeklilik dilekçesi verenler ocak ve temmuz aylarında yapılan söz konusu maaş zamlarından yararlanacaklar.

Dilekçeyi 1 Ocak 2025 tarihinden sonra verenler ise bu yıl emekli aylıklarına yapılan zamlardan yararlanamayacaklar. Onlara 2024 yılındaki tüketici fiyat enflasyonunun yüzde 100’ü ile milli gelirdeki artışın yüzde 30’u oranında artış yapılacak. Bu da 2024 yılında dilekçe verenle 2025 yılında dilekçe verenler arasında yüzde 30 – 35’e varan oranlarda fark yaratacak.”

Bir yüzünde başak kabartması diğer yüzünde ise Osmanlıca harflerle Türkiye Cumhuriyet yazısı bulunan Mesrur İzzet Bey tasarımı bu paralar 1939 yılına kadar tedavülde kaldı.

Bronz alaşımdan yapılan 100 paradan 1924-1939 döneminde 19 milyon adet basılırken, 10 kuruştan ise 11 milyon adet üretilip piyasaya sürüldü.

Harf devrimi sonrası Türk alfabesinin kullanıldığı ve bir yüzüne Türkiye Cumhuriyeti yazısı veya Mustafa Kemal Atatürk silueti eklenen paralar olan 100 kuruş ve 1 lira 1934’te, 1 kuruş, 5 kuruş, 10 kuruş, 25 kuruş ve 50 kuruş ise 1935 yılında basıldı.

EN KÜÇÜK MADENİ PARA

Cumhuriyet tarihinin en küçük madeni parası olan 10 para ise 1940 yılından itibaren basılmaya başlandı.

Yıllar geçtikçe değerleri de büyüyen bozuk paralardan 5 liranın 1974’te, 10 liranın 1981’de, 20 lira, 50 lira ve 100 liranın 1984’te, 25 liranın 1985 ve 500 liranın 1989’da basımı gerçekleştirildi.

1990’lı yıllara gelindiğinde 2 bin 500 lira, 5 bin lira, 10 bin lira, 25 bin lira, 50 bin lira ve 100 bin lira tedavüle girdi. 250 bin lira ise 2002 yılında tedavüle konuldu.

Geçen 100 yılda tasarımın yanı sıra paradan sıfır atılması, Yeni Türk Lirası’na geçiş, TL’ye dönüş, Türk lirasının yeni simgesine kavuşması gibi birçok yenilikler yaşanırken, madeni paraların kalınlıkları ve alaşımları da değişti.

Tek metalli paralardan iki metalli paralara geçiş yapılmasıyla birlikte bugün 50 kuruştan 5 liraya kadar olan paralar iki metalli, 1 kuruş, 5 kuruş, 10 kuruşlar ve 25 kuruşlar ise tek metal olarak üretilmeye başlandı.

Dünyada da örnekleri bulunan bu basım şekli, güvenliğin yanı sıra optimizasyon sağlanarak paranın hafifletilmesi ve kalitesinin artırılması amacıyla yapılıyor.

Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünün Beşiktaş’taki yerleşkesinde üretim, Merkez Bankasının piyasa ihtiyacını gözeterek yaptığı analizler sonucunda Hazine ve Maliye Bakanlığının talimatıyla gerçekleştiriliyor.

3 AŞAMALI KONTROL

Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü Darphane Daire Başkanı Şenol Yıldız, Beşiktaş’taki yerleşkede 10 üretim hattı olduğunu belirterek, tedavül sürecindeki kontrollerle ilgili şu bilgileri verdi:

“En başta temin ettiğimiz ham maddenin belirlenen spektlerde olması gerekir. İlk kontrolümüz burada başlar. Bu hem kimyasal kontrolü hem de fiziki kontrolü içerir. Devamında ürettiğimiz paranın kontrolü yapılır. Paranın üretim kalitesi açısından değerlendirmesi, fiziki olarak üretimdeki arkadaşlarımız ve laboratuvarımız tarafından yapılır. Merkez Bankamıza gönderildikten sonra orada nihai kontrolleri gerçekleşir. Uygun olmayanların iadesi yapılır. Dolayısıyla piyasaya sunulmadan önce madeni para bu 3 aşamalı kontrolden geçer.”

Günlük ortalama 2,5 milyar adet üretim kapasiteleri olduğunu dile getiren Yıldız, Kartal’daki yerleşkenin ise hem yeni kapasite oluşturduğunu hem de ana merkezin yedek hattı olduğunu ifade etti.

100 MİLYON 5 LİRA ÜRETİLDİ

Yıldız, Cumhuriyet’in 100. yılı anısına 100 milyon 5 lira basılıp piyasaya sürüldüğünü belirterek, “Normal tedavül para olan 5 lira piyasaya sürülmeye devam edilmekte olup 20 milyon adedi geçti. 2024’ün sonuna kadar 850 milyon adet 5 liranın piyasaya sürülmesi hedeflendi. Yine benzer şekilde 400 milyonun üzerinde 50 kuruşta bir hedefimiz var. 7 milyon adet 25 kuruş üretim hedefi var. Bunlar Hazine ve Maliye Bakanlığının bize vermiş olduğu talimatlar doğrultusunda konulmuş rakamlardır.” dedi.

BOZUK PARANIN ÖMRÜ 25 YIL

Her ülkenin kendine has spektleri olduğunu dile getiren Yıldız, Türk madeni parasının da kendine özgü spektleri olduğunu söyledi. Yıldız, üretim ve senyoraj değerleriyle ilgili şunları kaydetti:

“Mümkün mertebe para metal olması hasebiyle hafif olsun diğer taraftan da optimize ettiğimiz ekonomik değerde kalsın istiyoruz. Paranın kendi değeri ve üretim maliyeti arasındaki oranı sürekli korumaya çalışıyoruz. Burada senyoraj değerlerimizin negatifte değil de toplamda pozitifte kalması için uğraşıyoruz. Senyoraj değerleri tek bir metal para üzerinden hesaplanmamalı. Bir pennyi bir centi dikkate alıp senyoraj değeri hesaplayarak metal paraların tamamı hakkında yorum yapmamız doğru olmaz. Ürettiğiniz tüm metal paraların hepsinin senyoraj değerleri üzerinden değerlendirdiğinizde toplamda nerede kaldığınıza bakmanız lazım. Bir de paranın hissiyatı, sunduğunuzdaki görseli, paranın kalitesi, bunları da temin etmeniz gerekiyor. Bir metal paranın döngüsü yaklaşık 25 yıl sürüyor. Dolayısıyla 25 yıl boyunca kalitesini koruması gerekiyor. Ona göre bir metal kalitesi kullanıyorsunuz. İşte bunların hepsinin optimize edilmiş hali üzerinden gittiğimizde, toplam üretilmiş metal paramıza baktığımızda değerimiz pozitifte kalıyor.”

KAĞIT PARA KULLANIMI AZALDI

Teknolojik gelişmelerle kağıt para kullanımının azaldığını belirten Yıldız, aynı yaklaşımın madeni para için geçerli olmadığını söyledi.

Yıldız, bozuk paranın kültürel bakımdan Türk toplumunda çok özel bir yeri olduğunu dile getirerek şöyle dedi:

“Aslında dünyanın pek çok ülkesinde de durum çok farklı değil. Son 5 yılda basılan metal paraların adedine baktığımızda hiçbir azalma olmadığını görüyoruz. Yani bu da metal paranın aynı şekilde seyrini devam ettirdiğini gösteriyor. Değersel olarak farklı rakamlara erişmiş olabilir, farklı ülkelerde farklı değerleri ifade ediyor olabilir ama adetsel olarak bu böyle. Kağıt para daha çok dijital ortama kaydı. Karekodları kullanıyoruz, kredi kartlarımızı kullanıyoruz, dijital ortamda transferleri kullanıyoruz ama metal parada durum biraz farklı. Metal parayı seviyoruz ve kullanımı aynen devam ediyor. Bastığımız adetler de onu gösteriyor.”

Kurul, firma hakkında açılan soruşturmanın, yeniden satıcılarının satış fiyatını tespit ettiğine yönelik iddialar bakımından uzlaşma, bölge ve müşteri kısıtlaması iddiaları bakımından ise taahhütle sonlandırılmasına karar verdi.

Uzlaşma usulü sonucunda teşebbüse 2 milyon 269 bin 283 lira idari para cezası uygulanması kararlaştırıldı.

Firma tarafından sunulan taahhüt metninin de tespit edilen rekabet sorunlarını giderebilecek nitelikte olması nedeniyle kabul edilmesi uygun bulundu.

REKABET KURUMU’NDAN HATTAT TRAKTÖR’E CEZA

Traktör üretim ve pazarlama sektöründe faaliyet gösteren şirketler hakkında yürütülen soruşturma sonuçlandı.

Rekabet Kurumu’ndan yapılan açıklama şöyle:

Rekabet Kurulunun 08.09.2022 tarihli ve 22-41/591-M sayılı kararıyla, traktör üretim ve pazarlama sektöründe faaliyet gösteren AGCO Tarım Makineleri Ticaret Ltd. Şti. (AGCO), Argo Tractors Turkey Traktör San. ve Tic. Ltd. Şti. (ARGO), Başak Satış Pazarlama ve Yatırım AŞ (BAŞAK), Erkunt Traktör Sanayii AŞ (ERKUNT), Hattat Traktör Sanayi ve Ticaret AŞ (HATTAT), IPSO Tarım AŞ (IPSO), Kubota Turkey Makine Ticaret Ltd. Şti. (KUBOTA), Same Deutz Fahr Traktör San. ve Tic. AŞ (SDF), Tümosan Motor ve Traktör Sanayi AŞ (TÜMOSAN) ve Türk Traktör ve Ziraat Makinaları AŞ (TÜRK TRAKTÖR) hakkında bayilerin pasif satışlarını kısıtlamak suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) ihlal edildiği iddiasına yönelik olarak önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.

Önaraştırma sürecinde elde edilen bilgiler ve belgeler ile yapılan incelemeler çerçevesinde;

Bölge ve müşteri kısıtlanması iddiasına yönelik olarak AGCO, BAŞAK, ERKUNT, HATTAT, IPSO, KUBOTA, SDF ve TÜMOSAN hakkında, Yeniden satış fiyatının tespiti iddiasına yönelik olarak HATTAT hakkında, Rekabeti kısıtlayıcı bilgi değişimi ve/veya rekabeti kısıtlayıcı anlaşma iddialarına yönelik olarak AGCO, ARGO, BAŞAK, ERKUNT, HATTAT, IPSO, KUBOTA, SDF, TÜMOSAN ve TÜRK TRAKTÖR hakkında
Kurulun 05.01.2023 tarihli ve 23-01/17-M sayılı kararı ile 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespiti amacıyla aynı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına karar verilmiştir.

Soruşturma sürecinde AGCO, BAŞAK, ERKUNT, HATTAT, IPSO, KUBOTA, SDF ve TÜMOSAN tarafından, soruşturma konusu iddialar ile bağlantılı endişeleri bertaraf etmek amacıyla taahhüt başvurularında bulunulmuş olup Kurul tarafından söz konusu taahhütler kabul edilerek adı geçen teşebbüsler hakkında yürütülen soruşturma sürecinin taahhüde konu rekabetçi endişeler bakımından sonlandırılmasına karar verilmiştir.

Nihai olarak, Rekabet Kurulunun 18.07.2024 tarihli ve 24-30/717-301 sayılı kararı ile;

AGCO, ARGO, BAŞAK, ERKUNT, HATTAT, IPSO, KUBOTA, SDF, TÜMOSAN ve TÜRK TRAKTÖR hakkında rekabeti kısıtlayıcı bir bilgi değişimi ve/veya anlaşma içerisinde olmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’u ihlal etmediklerine ve dolayısıyla aynı Kanun’un 16. maddesi uyarınca adı geçen teşebbüslere idari para cezası uygulanmasına yer olmadığına, HATTAT tarafından nihai satış noktalarında yeniden satış fiyatının belirlenmesi suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiğine, bu nedenle teşebbüse 20.675.810,53 TL tutarında idari para cezası uygulanmasına

ve soruşturmanın sonlandırılmasına karar verilmiştir.

Şirketlerden yapılan açıklamaya göre, Başkent EDAŞ, Karabük ve Çankırı’da kesintisiz elektrik dağıtımı kapsamında yılın ilk 6 ayında bakım, onarım ve yatırım hizmetlerini kesintisiz yürüttü.

Başkent EDAŞ, Karabük’te 1770 trafo ve 7 bin 906 kilometre hat uzunluğunda, sürdürülebilir ve kesintisiz enerji sağlanabilmesi amacıyla bakım, yenileme ve yatırım çalışmaları yürütüyor. Karabük’ün Merkez, Safranbolu, Eflani, Ovacık ve Yenice ilçelerinde 939 aydınlatma armatürünün bakımını gerçekleştiren ekipler, bölgede 1 pano ile 14 trafo ve 20 dağıtım merkezini de elden geçirdi. Ayrıca kentte 359 kilometrelik hattın bakımı tamamlandı.

Karabük’te toplam 19 kilometrelik yeni kablo döşeyen ekipler, kentte 320 yeni aydınlatma armatürü, yeni 15 elektrik panosu ile 22 trafo merkezinin montajını da tamamladı.

Şirket, Çankırı’da hizmet verdiği 2 bin 51 trafo ve 10 bin 34 kilometre hat uzunluğunda, sürdürülebilir ve kesintisiz enerji sağlanabilmesi amacıyla bakım, yenileme ve yatırım çalışmalarını sürdürdü.

Çankırı’nın ilçe ve köylerinde bulunan 2 bin 410 aydınlatma armatürünün bakımını gerçekleştiren ekipler, bölgede 10 pano ile 11 trafo ve 19 dağıtım merkezini de elden geçirdi. Ayrıca kentte 520 kilometrelik hattın bakımı da yapıldı.

Toplam 13 kilometrelik yeni kablo döşeyen ekipler, Çankırı’da 530 yeni aydınlatma armatürü, 3 elektrik panosu ile 2 trafo montajını da tamamladı.

Açıklamada, söz konusu bakım, onarım ve yatırım rakamları ile Başkent EDAŞ’ın yılın ilk 6 ayında koyduğu hedefleri başarıyla gerçekleştirdiği belirtildi.

TOROSLAR EDAŞ

Toroslar EDAŞ, Osmaniye’de hizmet verdiği 3 bin 20 trafo ve 13 bin 27 kilometre hat uzunluğunda, sürdürülebilir ve kesintisiz enerji sağlanabilmesi amacıyla bakım, yenileme ve yatırım çalışmaları yürüttü.

Osmaniye’nin Kadirli, Merkez, Düziçi ve Bahçe ilçelerinde 1942 aydınlatma armatürünün bakımını gerçekleştiren ekipler, bölgede 66 trafo ve 111 dağıtım merkezini de elden geçirdi. Ayrıca kentte 283 kilometrelik hattın bakımı tamamlandı.

Osmaniye’de toplam 86 kilometrelik yeni yer altı hattı tesis eden ekipler, kentte 1814 yeni aydınlatma armatürü, 65 elektrik panosu ve 52 trafo merkezinin montajını yaptı.

Açıklamada, söz konusu bakım, onarım ve yatırım rakamları ile şirketin yılın ilk 6 ayında koyduğu hedefleri başarıyla gerçekleştirdiği ve Osmaniye’de bakım ve yatırım çalışmaları hız kesmeden sürdüreceği aktarıldı.

AYEDAŞ

AYEDAŞ, hizmet verdiği 8 bin 300 trafo ve 34 bin 417 kilometre hat uzunluğunda, sürdürülebilir ve kesintisiz enerji sağlanabilmesi amacıyla bakım, yenileme ve yatırım çalışmalarına devam ediyor.

İstanbul’ın Adalar, Ataşehir, Beykoz, Çekmeköy, Kadıköy, Kartal, Maltepe, Pendik, Sancaktepe, Sultanbeyli, Şile, Tuzla, Ümraniye ve Üsküdar ilçelerinde 33 bin 62 aydınlatma armatürünün bakımını gerçekleştiren ekipler, söz konusu ilçelerde 738 pano ile 12 trafo ve 841 dağıtım merkezinin bakımını tamamladı. Ayrıca kentte 1559 kilometrelik hattın bakımı yapıldı.

Toplam 312 kilometrelik yeni kablo döşeyen ekipler, 546 yeni aydınlatma armatürünün montajını da tamamladı. Ayrıca yeni 201 elektrik panosu ile 33 trafo merkezi montajı da yapıldı.

İdealist Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı AŞ’nin 100 milyon lira ve Seyitler Kimya Sanayi AŞ’nin 100 milyon lira tutarındaki bedelli sermaye artırımını onaylayan SPK, Türkiye Sigorta AŞ’nin 3 milyar 838 milyon 476 bin 637 lira, Dap Gayrimenkul Geliştirme AŞ’nin 2 milyar 236 milyon 400 bin 779 lira, Ulusoy Un Sanayi ve Ticaret AŞ’nin 559 milyon 30 bin lira, Osmanlı Yatırım Menkul Değerler AŞ’nin 379 milyon 57 bin 391 lira ve Yünsa Yünlü Sanayi ve Ticaret AŞ’nin 420 milyon lira tutarındaki bedelsiz sermaye artırımı başvurusunu kabul etti.

Kurul, Tera Yatırım Menkul Değerler AŞ’nin 2 milyar lira, Deniz Yatırım Menkul Değerler AŞ’nin 600 milyar lira, Çamlı Yem Besicilik Sanayi ve Ticaret AŞ’nin 200 milyon lira, Bien Finans Faktoring AŞ’nin 250 milyon lira, Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları AŞ’nin 30 milyar lira, Pınar Süt Mamulleri Sanayii AŞ’nin 2 milyar 500 milyon lira, Hepsi Finansman AŞ’nin 1 milyar 50 milyon lira, Tam Finans Faktoring AŞ’nin 774 milyon lira, Kerevitaş Gıda Sanayi ve Ticaret AŞ’nin 700 milyon lira, Fiba Faktoring AŞ’nin 359 milyon lira ve Pegasus Hava Taşımacılığı AŞ’nin 750 milyon dolar tutarındaki tahvil ve finansman bonosu ihracını onaylarken Nurol Yatırım Bankası AŞ’nin 40 milyon dolar tutarındaki sermaye benzeri borçlanma aracı ihracı başvurusunu da kabul etti.

SPK, 500 milyon lira kayıtlı sermaye tavanı içinde 100 milyon lira başlangıç sermayeli Albayrak Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı AŞ ve 1 milyar kayıtlı sermaye tavanı içinde 200 milyon lira başlangıç sermayeli Hera Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı AŞ’nin kuruluşuna izin verilmesini onaylarken, Arz Gayrimenkul ve Girişim Sermayesi Portföy Yönetimi AŞ Onüçüncü Girişim Sermayesi Yatırım Fonu ile Arz Gayrimenkul ve Girişim Sermayesi Portföy Yönetimi AŞ Ondördüncü Girişim Sermayesi Yatırım Fonu’nun kuruluşlarına izin verilmesi ve katılma paylarının ihracına ilişkin ihraç belgelerinin onaylanması talebini olumlu karşıladı.

Ayrıca Kurul, Osmanlı Portföy BIST Temettü 25 Endeksi Hisse Senedi Yoğun (TL) Borsa Yatırım Fonu’nun kuruluşuna izin verilmesi ve katılma paylarının halka arzına ilişkin izahnamenin onaylanması talebinin olumlu karşılanmasına karar verdi.

SPK, 6 Şubat 2023 tarihinde yaşanan depremlerin finansal piyasalar üzerindeki olumsuz etkisinin asgariye indirilmesini ve payları borsada işlem gören ortaklıkların ve bunların bağlı ortaklıklarının pay geri alım işlemlerinin kolaylaştırılmasını teminen alınan i-SPK.22.7 (14 Şubat 2023 tarih ve 9/177 s.k.) sayılı İlke Kararı’nın, depremlerin üzerinden yaklaşık 18 aylık bir süre geçtiği dikkate alınarak yürürlükten kaldırıldığını bildirdi.

Kurul ayrıca, ihraççılar, sermaye piyasası kurumları, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında başvuru yapan diğer kurum ve kuruluşlar tarafından Kurula yapılacak ve Kurulun Hukuk İşleri Dairesi, Kurumsal Yatırımcılar Dairesi, Aracılık Faaliyetleri Dairesi, Muhasebe Standartları Dairesi, Ortaklıklar Finansmanı Dairesi görev alanına giren başvuruların 5 Ağustos 2024 tarihinden başlamak üzere e-Başvuru Sistemi üzerinden elektronik ortamda yapılmasının zorunlu tutulmasına karar verirken, 5 Ağustos 2024 tarihinden itibaren yapılacak e-Başvuru süreçlerinde 28 Mart 2024 tarihli ve 2024/17 sayılı bültende yer verilen hususlara uyulmasının esas olduğunu kaydetti.

SUÇ DUYURULARI VE İDARİ PARA CEZALARI

SPK, Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik olarak internet aracılığıyla yurt dışında kaldıraçlı işlem yaptırıldığı belirlenen 24 internet sitesine erişimin engellenmesi için gerekli hukuki işlemlerin yapılmasını kararlaştırdı.

Ankara’da gerçekleşen takas operasyonu kapsamında ABD’den iki, Almanya, Polonya, Slovenya, Norveç ve Rusya’dan birer uçak olmak üzere 7 uçak ile 26 kişi Türkiye’ye nakledildi.

Operasyon kapsamında ikisi çocuk 10 kişinin Rusya’ya, 13 kişinin Almanya’ya, 3 kişinin de ABD’ye nakli sağlandı.

Operasyonda takas edilenler arasında The Wall Street Journal muhabiri Evan Gershkovich, ABD’li eski Deniz Piyadesi Paul Whela, Almanya vatandaşı paralı asker Rico Krieger, Rus muhalif İlya Yashin, Rusya Federal Güvenlik Servisi (FSB) subayı Vadim Krasikov öne çıkıyor.

Operasyon dünya basınında geniş yer bulurken birçok haberde Türkiye’nin oynadığı role dikkat çekildi.

ABD

New York Times (NYT) gazetesi, MİT’in tutuklu takası operasyonunu “Rusya kapsamlı tutuklu takasında Evan Gershkovich’i serbest bıraktı” başlığıyla sayfasına taşıdı. Haberde, Wall Street Journal (WSJ) muhabiri ve diğerlerinin Rusya ile Batı arasında “on yıllardır gerçekleşen en geniş kapsamlı takasla” Türkiye’de serbest bırakıldığı bildirildi.

Sovyetler Birliği’nin dağılmasından bu yana Moskova’nın ilk kez “önde gelen muhalifleri” serbest bıraktığı belirtilen haberde, “Anlaşmanın kapsamının Sovyet sonrası dönemde çok az örneği var” ifadesine yer verildi.

Washington Post (WP) gazetesi de Gershkovich’in serbest bırakılmasını ön plana taşıdığı başlığında takas operasyonu “dönüm noktası” olarak nitelendirildi. Haberde 7 ülkenin “Soğuk Savaş’ın zirvesinden bu yana yapılan en büyük tutuklu takasında en az iki düzine kişiyi değiş tokuş” ettiği kaydedildi.

Takasın “tarihteki en karmaşık takaslardan biri” olduğu vurgulanan haberde, bunun ABD-Rusya ilişkilerinin “hiç olmadığı kadar kötü bir savaş döneminde” gerçekleştiği ifade edildi. MİT’in operasyonu iki ülke arasında yapılan önceki takaslarla kıyaslanarak, “Perşembe günkü takas çok daha karmaşıktı çünkü yedi ülkeyi kapsıyordu” denildi.

Wall Street Journal (WSJ) gazetesi ise takas operasyonunu “WSJ muhabiri Evan Gershkovich serbest bırakıldı” başlığıyla duyurdu. “Soğuk Savaş’tan bu yana en büyük Doğu-Batı tutuklu takası” ifadesi kullanılan haberde, 32 yaşındaki gazetecinin serbest bırakılmasının sağlandığı vurgulandı.

CNN, Gershkovich ve Paul Whelan’ın serbest bırakılmasına vurgu yaptığı haberinde MİT’in yönettiği operasyonu “tarihi tutuklu takası” olarak nitelendirdi.

Associated Press’in haberinde ise MİT’in yürüttüğü operasyon, “Sovyet sonrası tarihin en büyük tutuklu takası” olarak duyurularak, bunun Washington-Rusya ilişkilerinin Soğuk Savaş’tan sonra “en düşük noktada” olduğu bir dönemde gerçekleşmesine dikkat çekildi. Haberde, “kapsamı şaşırtıcı” olarak nitelendirilen takasın “yıllar süren gizli görüşmelerin” ardından uygulandığı ifade edildi.

İngiltere

İngiltere’de The Times gazetesi, takas operasyonunun Türkiye’nin başkentinde yapıldığını belirterek, “Takas, geçmişteki takaslarda kilit rol oynayan bir ülkenin başkenti olan Ankara’da gerçekleşti” ifadesine yer verdi.

Haberde, Türkiye’nin 2022’de de Washington ile Moskova arasında tutuklu takası gerçekleştirdiği hatırlatılarak, bunun ABD’de uyuşturucu kaçakçılığı suçlamasıyla hapiste bulunan Rus pilot Konstantin Yaroshenko ile Rusya’da polise saldırı suçlamasıyla hapiste bulunan eski ABD deniz piyadesi Trevor Reed’i kapsadığı aktarıldı.

Sky News haberinde de takas operasyonunun Ankara’da gerçekleştiği vurgulanarak, bu operasyonun, “Soğuk Savaş’tan bu yana yapılan en büyük takas” olduğu ve “bir dizi yüksek profilli ismin serbest bırakıldığına” dikkat çekildi.

BBC’nin haberinde, operasyonun “modern tarihin en büyük ve en sıra dışı tutuklu takaslarından biri olduğu” değerlendirmesine yer verildi. Haberde, “Sadece 24’e varan çok sayıdaki bireysel tahliye açısından değil, aynı zamanda ABD, Rusya, Almanya ve diğer 3 Avrupa ülkesi olmak üzere ülke sayısı açısından da sıra dışı” ifadesi kullanıldı.

İngiliz The Guardian gazetesinin haberinde de Rusya’da tutuklu bulunan çok sayıda yabancı ülke vatandaşı ile Rus siyasilerin serbest bırakılmasını içeren “büyük takasın” Ankara’da gerçekleştiği kaydedildi.

İsviçre

İsviçre kamu yayın kuruluşu RSI haberinde, takasın MİT’in koordinesinde Ankara’da yapıldığına yer verdi.

Ülkede Almanca yayın yapan SRF Televizyonu da MİT’in koordinasyonuyla gerçekleşen operasyonda toplam 7 ülkeden 26 kişinin takas edildiği bildirildi. Haberde, operasyona 7 uçağın katıldığı da yer aldı.

Almanca yayın yapan Tages-Anzeiger gazetesi ise Türkiye’de Rusya, ABD, Almanya ve diğer Avrupa ülkeleri arasında büyük bir tutuklu değişimi yapıldığını belirtti.

Haberde, “Türkiye, her iki tarafla olan bağları sayesinde Moskova ile Batı arasındaki esir değişiminde tartışmasız önemli bir rol oynadı” ifadeleri kullanıldı.

Hollanda

Hollanda kamu yayın kuruluşu NOS’nin haberinde, takasın Cumhurbaşkanlığından duyurulduğu belirtildi. Haberde, takasın MİT’in koordinesinde Ankara’da yapıldığına yer verildi.

AD gazetesi, konu hakkındaki haberinin başlığında “Rusya ve Batı arasında Soğuk Savaş’tan bu yana en büyük esir değişimi” ifadesi kullanılırken takasın Türkiye’nin başkenti Ankara’da gerçekleştirdiği aktarıldı.

Trouw gazetesinde takasın “Soğuk Savaş’tan bu yana gerçekleşen en büyük tutuklu takası olduğu” vurgulanırken, MİT’in koordinasyonuyla gerçekleşen operasyonda toplam 7 ülkeden 26 kişinin takas edildiği bildirildi. Haberde, takasa Türk hükümetinin arabuluculuk yaptığını bildirilerek, operasyona 7 uçağın katıldığı bilgisi de yer aldı.

NRC gazetesinin haberinde Türkiye’de Rusya, ABD, Almanya ve diğer Avrupa ülkeleri arasında büyük bir “tutuklu değişimi” yaşandığını belirtildi. Haberde, takasın Türkiye’nin koordinasyonunda gerçekleştiği ve Türk yetkililerin Amerikalı gazeteci Evan Gershkovich ve eski deniz piyadesi Paul Whelan’ın serbest bırakıldığını doğruladığı aktarıldı.

Fransa

Fransız gazetesi Le Parisien’deki haberde, Rus ve Batılı 26 tutuklunun Ankara’da takas edildiği bildirilerek, bu takasının “Soğuk Savaş’tan bu yana en önemli takaslardan biri” olduğu vurgulandı. Haberde, takas edilenler arasında Amerikalı gazeteci Evan Gershkovich ve eski ABD Deniz Piyadesi Paul Whelan’ın isimlerinin öne çıktığı aktarıldı.

Ülkenin önde gelen gazetelerinden Le Monde’da da Türkiye’nin arabulucuğu ile Rusya ile “büyük bir tutuklu takasının” yapıldığı, 7 ülkeyi kapsayan takasın Ankara’da koordine edildiği belirtildi.

Liberation gazetesi ise Ankara’da Rusya ve çok sayıda Batılı ülke arasında 26 kişinin takas edildiğini ve bunun “Rusya ile Soğuk Savaş’tan bu yana yapılan en büyük tutuklu takası” olduğunu kaydetti.

Belçika

Ülkenin önde gelen gazetelerinden Flamanca yayın yapan De Morgen’in haberinde, takasın Ankara’da yapıldığı belirtilerek, Türkiye’nin “büyük mahkum takasında” rol oynadığı kaydedildi.

Takasın MİT tarafından koordine edildiği aktarılan haberde, teşkilatın “önemli bir arabuluculuk rolü” üstlendiğini ifade edildi. Habere, bu takasın Soğuk Savaş’ın sona ermesinden bu yana “en büyük tutuklu takası” olduğuna dikkat çekildi.

Asya-Pasifik

Avustralya Yayın Kurumu (ABC), MİT’in operasyonunu “Tutuklu Amerikalılar Evan Gershkovich ve Paul Whelan büyük küresel tutuklu takasında serbest bırakıldı” başlığıyla gündeme taşıdı. Haberde, “Soğuk Savaş’tan bu yana en büyük uluslararası tutuklu takasını” Türkiye’nin koordine ettiği aktarıldı.

Avustralya merkezli News.com.au sitesinin haberinde “Bu, Soğuk Savaş’tan bu yana tek seferde gerçekleştirilen en büyük tutuklu takası” ifadesi kullanıldı.

Hindistan’da yayın yapan India Today gazetesi ise takas operasyonunu ABD vatandaşlarının Rusya tarafından serbest bırakılması üzerinden gördü. Haberde, “ABD ve Rusya’nın Sovyetler Birliği sonrası tarihin en büyük tutuklu takasını” gerçekleştirdiği ifade edildi.

İstanbul Kuyumcular Odası (İKO) Başkanı Mustafa Atayık konuya ilişkin bir açıklama yaptı.

Açıklamada şu ifadelere yer verildi:

“Hazine ve Maliye Bakanlığı ekipleri tarafından İstanbul Kapalıçarşı başta olmak üzere birçok farklı ilde başlatılan denetimleri yakından izliyor ve sahadaki gelişmeleri takip ediyoruz. Konu ile ilgili ülkemizin 81 il ve ilçelerindeki kuyumcu oda ve dernek başkanlarıyla anlık olarak iletişimle istişare halindeyiz. Maliye Bakanlığı’nın denetim ekipleri, tabii ki devletimizin verdiği görevleri ifa ediyor. Biz de kuyumcu esnafı olarak her zaman devletimizin yanında olduk ve olmaya da devam ediyoruz.

Esnafımızdan denetim için gelen ekipleri, güler yüzle karşılamaları ve onlara gerekli yardımı göstermelerini bekliyoruz. Sahadan esnafımızdan aldığımız geri dönüşler de kontrollerde hiçbir olumsuzluk yaşanmadan sürecin sağlıklı yürüdüğünü gösteriyor. Burada konuyu sanki çok olağan üstü bir durum varmış gibi lanse ederek hem meslektaşlarımızı, hem de kamuoyunu endişeye sevk edecek haber ve açıklamaları doğru bulmadığımızı belirtmek isteriz.

Biz de kuyumculuk sektörünün tüm temsilcileri olarak kamuoyunda meslektaşlarımızın hep vergi kaçıran, kayıt dışı çalışan bir imaj içerisinde gösterilmesinden son derece rahatsızız. Bu durumdan hoşnut değiliz.

Kuyumculuk gibi ihracatıyla ülkeye en yüksek katma değeri sağlayan 6 bin yıllık kadim bir sektörü günah keçisi olarak göstermeden önce değerli meslektaşlarımızı kayıt dışılığa iten sebepleri ve buna yönelten koşulları doğru tespit etmek ve çözüm bulmak çok önemlidir.

Sektör olarak 20 yılı aşkın bir süredir mevcut fotoğrafın ve tablonun değişmesi için yoğun uğraş veriyoruz. Devletimizin mali politikalarına destek olmak amacıyla sektör olarak kayıt dışından tümüyle çıkmak istediğimizi sürekli belirtiyoruz. Türkiye kuyumculuk sektörünün, kamu tüzel kişiliğine sahip en büyük mesleki çatı kuruluşu olarak bunu istiyor ve her platformda da gündeme getiriyoruz.

Burada, kuyumcular, düşük matrah beyan ediyor açıklamalarında bazı gerçeklerin gözden kaçırıldığını belirtmek isteriz.

Kuyumcuları, sadece esnaf, sadece tüccar, sadece sanayici, sadece ihracatçı olarak sınıflandırma yapmak yanlış olacaktır. Basit usulde vergiye tabii meslektaşlarımız olduğu gibi diğer tarafta KDV mükellefi olan Maliye Bakanlığı ile entegre yazılım geliştiren entegratör firmalarla çalışan, E-Arşiv, E-Fatura kullanan, İSO 500 listesine ilk 10’da 2, toplamda 6 firma ile giren ve binlerce E-Muhasebe sistemine dahil sektör mensuplarımız yok sayılmaktadır. Halbuki, herkes tarafından bilinir ki sektör mensuplarımız, yüzyıllardır her zaman devletimizin zor günlerinde piyasalara güven veren en önemli dinamiği olmuştur. Bugün sektörümüz, iç piyasa, ihracat, turistik bölge satışları, DİR kapsamlı satışlar, serbest bölge satışları ve yabancı kredi kartı satışları boyutunda 23 milyar dolar civarındaki yıllık işlem hacmi üzerinden kesilen fiş ve faturalardan alınan vergilerin hesaba katılmadığı anlaşılmaktadır. Ayrıca, yaratılan 400 bin kişilik doğrudan istihdam, yıllık 7,5 milyar doları doğrudan olmak üzere Kapalıçarşı ve turistik yörelerdeki satışlarla birlikte yaklaşık 12-13 milyar dolarlık ihracat ile sağlanan yüksek döviz girdisi ile ülkemizde tüm sektörlerin içinde kuyumcu firmalarımızın en yüksek katma değeri oluşturduğunu unutmamak gerekiyor.

Sizin aracılığınızla Türkiye’de 40 bin işletmeden oluşan büyük kuyumcu ailesi adına kamuoyuna yüksek bir sesle yeniden duyurmak istiyoruz.

Mevcut tablodan çıkışın tek bir yolu var: O da Enflasyon Muhasebesi’nden vazgeçilerek kuyumcular için Altın Esaslı Muhasebe sistemine geçmektir.

Her seferinde de karşımızdaki yetkili makam ve kişilerin haklılığımızı tescil eden ifadeleriyle karşılaşıyor; ancak bir türlü çözüm olacak çalışmanın yasalaşmasını sağlayamadık.

Son olarak Meclis’ten geçen vergi paketi içerisinde yer alması konusunda haziran ayının son haftası içerisinde Ankara’ya giderek devletimizin en üst makamlarına sorunumuzu ve talebimizi arz etme fırsatını bulduk ve ilgili birçok makamı ziyaret edip talebimizin yeni vergi düzenlemesinde yer alması konusunda desteklerini istedik.

2004 yılından beri uygulanan mevcut Enflasyon Muhasebesi ile sektörümüzün sorunlarının çözümü mümkün değildir. İki tarih arasında enflasyon oranındaki değişim altının uluslar arası piyasalarda belirlenen fiyatındaki değişimin yarı yarıya aşağısında kalmaktadır. Bu nedenle Enflasyon Muhasebesi çözüm olamamaktadır. Kuyumcuları kayıt dışına iten ve zorlayan en büyük sebep de budur.

20 yıldan beri uygulanan ‘Enflasyon Muhasebesi’ deyim yerindeyse kuyumcuların elini kolunu bağlamıştı. Hareket kabiliyetlerini sınırlandırdığı gibi sektör firmalarının büyümesi, kurumsallaşması ve markalaşmasının de önüne set çekiyordu. Türkiye gibi enflasyonla başı her zaman belada olan bir ülkede ‘Enflasyon Muhasebesi’ uygulanınca özellikle hammadde fiyatları dünya piyasalarında anlık olarak belirlenen kuyumcular için işleri daha da karmaşık hale getiriyordu. Birçok firma, bu muhasebe sistemi nedeniyle oluşabilecek astronomik vergi yükü nedeniyle bilançosunu tam olarak gösteremiyor, dükkanını kapatmak istese bile önüne çıkabilecek fatura nedeniyle bunu yapamıyordu. Buna paralel olarak firmalar, bilanço ve stoklarını gerçek anlamda gösteremediği için arzuladığı miktarda altın kredisini almakta da zorlanıyor

Sonbahar aylarında TBMM’den geçmesi beklenen geniş kapsamlı yeni vergi paketinde “Altın Esaslı Muhasebe” için yer almasını istediğimiz metin kısaca şöyledir:

“Sürekli olarak işlenmiş altın alım-satımı ve imali ile iştigal eden mükellefler, altın satış tarihindeki İstanbul Altın Borsasında oluşan has altın değeri ile satılan mamulün has altın maliyet bedeli arasında oluşan farkı, maliyet bedeline ilave ederler. Söz konusu fark, bilançonun pasifinde özel bir fon hesabında izlenir. Bu fon, sermayeye ilave dışında herhangi bir suretle başka bir hesaba nakledildiği veya işletmeden çekildiği takdirde, o yılın kazancına dahil edilerek vergiye tabi tutulur. Bu mükelleflerin kullandıkları yabancı kaynaklara ait gider ve maliyet unsurlarının sadece ilgili dönemde ayrılan fonu aşan kısmı gider kabul edilir.”

Bu metin, 32 Sayılı Karar kapsamındaki kıymetli madenler dikkate alınarak genişletilebilir.

Burada tek amaç; hammaddenin dolaylısıyla kuyumcunun sermayesinin vergilendirilmesinden vazgeçilmesidir.”

GRAM ALTINDA SERT YÜKSELİŞ

Öte yandan ABD’de düşük gelen imalat verileri de yükselişte etkili oldu. Gram altın pazartesiden bu yana yüzde 4,17 yükseliş sergiledi.

Yatırımcılar ABD’den gelen verileri izlemeye devam edecek.

Ons altın fiyatı, serbest piyasada son 24 saatte yüzde 0,77 oranında artışla 2 bin 465 dolar seviyesine çıktı

Sabah saatlerinde gram altının fiyatı 2 bin 627 Türk lirası olurken, çeyrek altın 4 bin 279 TL’den alıcı buldu. Gram altın günün ilk saatlerinde 2 bin 644 TL’ye yükselerek, rekor kırdı.

Cumhuriyet altın fiyatı da 17 bin 589 TL oldu.

GRAMDA 3 BİN 750 TL BEKLENTİSİ

Hürriyet’ten Gamze Bal’ın haberine göre; altın fiyatlarındaki seyrini değerlendiren Altın ve Para Piyasaları Uzmanı Mehmet Ali Yıldırımtürk, “Ons altın fiyatına asıl etki eden, 2 bin 417 dolardan 2 bin 447 dolara yükselten Powell’ın yaptığı açıklamalar oldu. Fed’in faiz indirimi daha önce de fiyatlanmıştı ancak artık kesin gözüyle bakılıyor. Bunun yanında Hamas liderinin öldürülmesiyle artan jeopolitik gerginlik de altını destekledi” değerlendirmesinde bulundu.

Ancak bu hafta Ortadoğu’da artan gerilim ve Fed’den faiz indirimine yönelik gelen son mesajlar altın fiyatlarında yeni bir yükselişe neden oldu.

Yıl sonunda gram altının 3 bin 500 TL’ye yükselmesini bekleyen Yıldırımtürk, Hürriyet’e yaptığı değerlendirmede, son gelişmeler sonrası gram altının yıl sonunda 3 bin 750 TL’ye ulaşabileceği öngörüsünde bulundu.

Yıldırımtürk ayrıca, ABD’de kasımda yapılacak başkanlık seçimlerini yeniden Trump’ın kazanması halinde, sertlik yanlısı politikaları nedeniyle altın fiyatlarının daha da yükselebileceğine işaret etti.

‘YENİ ÖNEMLİ ARTIŞ BEKLENMİYOR’

Ata Yatırım Araştırma Genel Müdür Yardımcısı Cemal Demirtaş ise, altın fiyatlarının uzun süredir jeopolitik tedirginlikleri fiyatladığını söyledi ve “Önümüzdeki dönemde, altın ve petrol fiyatlarında önemli artışlar öngörmüyoruz” değerlendirmesinde bulundu.

Haniye’nin öldürülmesiyle Ortadoğu’da tırmanan gerilime paralel yükselişe geçen petrol fiyatları dün yükselişini sürdürmüştü. Önceki gün 81.63 dolara kadar yükselen Brent petrolün varil fiyatı, günü 80.84 dolar seviyesinde tamamlamıştı. Brent petrolün varil fiyatı, dün sabah ise kapanışa göre yüzde 0.57 artarak 81.30 dolar oldu. Demirtaş, “Üretim ve sanayiye dönük emtiaların -küresel yavaşlamanın gölgesi altında- baskı altında kalmasını öngörüyoruz” ifadelerine yer verdi.

Jeopolitik risklerin her zaman sürdüğüne; fakat çok kalıcı bir tedirginlik olmadığı sürece piyasanın yeniden iç dinamiklerine döndüğüne vurgu yapan Demirtaş, “Fed’den gelen sinyaller ise genel anlamda yine piyasada hareket yaratabiliyor. Güçlenen faiz indirim beklentileri bugün olduğu gibi bizim piyasalarımızı da olumlu yönde etkiliyor” diye konuştu.

DOLARIN 33 TL ÜSTÜNDE

Yoğun geçen haftanın son gününe dolar kuru yükselişine devam ederek 33,19 TL’den başlıyor, Euro/TL ise 35,83 TL’den başladı. Küresel piyasalarda satış dalgası yaşanıyor.

Dün teknoloji hisseleri öncülüğünde yaşanan satış dalgası asya kıtasına yayıldı. ABD’de Nasdaq endeksi yüzde 2,30 düşüş sergilerken, Dow Jones’da yüzde 1,20 düşüş yaşandı. Japonya’nın Nikkei endeksi yüzde 5 geriledi.

Fed politika faizini 23 yılın zirvesinde tutmaya devam etti ve eylül ayında faiz indirimi için umut ışığı verdi. Fed Başkanı Powell, kararın ardından yaptığı açıklamada enflasyonun yüzde 2’ye doğru gerilediğini ve iş gücü piyasasının sakin olduğunu dolayısıyla eylül ayında faiz indiriminin gündeme gelebileceğini söyledi.

TCMB BAŞKANI KARAHAN’DAN FAİZ AÇIKLAMASI

Fed’in eylül ayında faiz indirme emareleri sergilemesi ve Türkiye’de enflasyonun haziran ayı itibariyle gerilemeye başlamasıyla birlikte TCMB için de faiz indirimleri dillendirilmeye başlandı. Ancak TCMB Başkanı Fatih Karahan “Tek bir veriyle sağlıklı çıkarım yapılamaz” açıklamasının ardından TCMB Başkan Yardımcısı Osman Cevdet Akçay “Faiz indirimi gündemde değil” açıklamasıyla faiz indirim beklentilerinin önüne set çekti.

TCMB REZERVLERİNDE GERİLEME

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) toplam rezervleri, 26 Temmuz haftasında bir önceki haftaya göre 5 milyar 899 milyon dolar azalışla 148 milyar 11 milyon dolara düştü.

KKM hesapları ise aynı haftada 49,7 milyar TL geriledi.

Piyasalar ortadoğudaki gelişmeleri izlemeye devam edecek.

ABD Merkez Bankasının (Fed) çarşamba günü eylül ayından itibaren faiz indirimlerine yeşil ışık yakmasına karşın dün açıklanan veriler resesyon endişelerinin varlık fiyatları üzerinde etkili olmasına neden oldu.

Ülkede açıklanan verilere göre, Tedarik Yönetim Enstitüsünün (ISM) imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI), temmuzda 46,8 ile 8 ayın en düşük seviyesine gerileyerek piyasa beklentilerinin altında kaldı.

ABD’de ilk kez işsizlik maaşı başvurusunda bulunanların sayısı da 27 Temmuz ile biten haftada 249 binle yaklaşık bir yılın en yüksek seviyesine çıkarak piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşti.

Fed’in takip ettiği enflasyon göstergelerinden biri olan birim emek maliyeti, ikinci çeyrekte yüzde 0,9 artarak beklentilerin altında gerçekleşti. Ayrıca ABD’de inşaat harcamaları haziranda artış beklentisinin aksine yüzde 0,3’lük azalış kaydetti.

Bugün açıklanacak istihdam raporundan alınacak sinyallerin önemi söz konusu verilerin ardından daha da artarken, özellikle tarım dışı istihdam verisi yakından takip ediliyor.

Analistler, tarım dışı istihdamın temmuzda 175 bin kişi arttığı beklentisinin öne çıktığının belirterek, verinin açıklanmasının piyasalarda oynaklığı artırmasının beklendiğini ifade etti.

Söz konusu gelişmeler para piyasalarındaki fiyatlamaları da önemli oranda etkilerken, Fed’in hamlelerinin büyüklüğüne ilişkin soru işaretleri ortaya çıktı.

Buna göre, Fed’in yıl sonuna kadar toplamda 75 baz puanlık faiz indirimi yapmasına kesin gözüyle bakılırken, eylül ayındaki toplantıda yüzde 30 ihtimalle 50 baz puanlık faiz indirimi yapılabileceği öngörülüyor.

Enflasyon endişelerinin yerini resesyon korkusuna bırakması güvenli liman varlıklara olan talebi desteklerken, ABD’nin 10 yılık tahvil faizi düşüş eğilimini üst üste yedinci iş gününe taşıyarak şubattan bu yana en düşük seviye olan yüzde 3,95 seviyesini test etti.

Dolar endeksi 104-104,5 seviyesindeki seyrine devam ederken, altının ons fiyatı şu sıralarda yüzde 0,5 artışla 2 bin 458 dolardan alıcı buluyor. Brent petrolün varil fiyatı ise dün yüzde 1,8 azalışla 79,9 dolara gerilemesinin ardından şu sıralarda bu seviyenin hemen altında seyrediyor.

Öte yandan, bilanço sezonu da hisse ve sektör bazlı oynaklığın yüksek seyretmesine neden olmaya devam ediyor.

Dünkü finansal sonuçlara göre, ABD’nin teknoloji devlerinden Apple ve Amazon’un geliri nisan-haziran döneminde arttı, Intel’in geliri ise azaldı.

Apple’ın hisse başı karı piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşirken, Amazon’un gelirleri analist tahminlerinin altında kaldı.

Söz konusu gelişmelerle New York Borsası’nda dün Nasdaq endeksi yüzde 2,3, S&P 500 endeksi yüzde 1,37 ve Dow Jones endeksi yüzde 1,21 geriledi. ABD’de endeks vadeli kontratlar yeni güne de yüzde 1’e yakın düşüşle başladı.

Avrupa’da dün satış ağırlıklı bir seyir hakim olurken, İngiltere Merkez Bankası (BoE) politika faizini 25 baz puan indirerek yüzde 5’e düşürdü.

BoE Başkanı Andrew Bailey, toplantı sonrası yaptığı açıklamalarda politika faizini 25 baz puan indirme kararının oldukça dengeli şekilde alındığını belirtirken, yılın geri kalanında olası faiz indirimlerine ilişkin açık bir sinyal vermekten kaçındı.

Para piyasalarındaki fiyatlamalar BoE’nin kasımda tekrar faiz indirimine gitmesinin olası olduğunu gösterirken, Avrupa Merkez Bankasının (ECB) karışık gelen enflasyon verilerine karşın yüzde 95 ihtimalle eylülde yeniden faiz indireceği tahmin ediliyor.

Dün, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 1,01, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 2,14, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 2,3 ve İtalya’da MIB 30 endeksi yüzde 2,68 azalış kaydetti. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar, yeni güne ise karışık seyirle başladı.

Asya pay piyasalarında ise bugün satış baskısının derinleştiği görülürken, Japonya pay piyasalarındaki düşüş yüzde 5’i aştı.

Japonya Merkez Bankasının (BoJ) enflasyonla mücadele kapsamında faiz artırımlarına devam edebileceği yönündeki açıklamaların ardından, piyasalarda BoJ’un faiz adımlarını 10 baz puandan 25 baz puana çıkarabileceğine ilişkin söylentiler risk algısının had safhaya ulaşmasına neden oldu.

Söz konusu düşüş eğilimine teknoloji şirketlerinin öncülük ettiği görülürken, dolar/yen paritesi son 5 ayın en düşüğünde kalmaya devam ediyor.

Analistler, hem BoJ’un şahinleşmesiyle güçlenen yenin, hem de dünyada artan resesyon endişesinin ihracatçı Japon şirketlerin performansını olumsuz etkileyebileceği endişesinin Japonya pay piyasalarındaki satış baskısının derinleşmesinde önemli rol oynadığını bildirdi.

Kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 5,1, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 3,9, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 2,3 ve Çin’de Şanghay bileşik endeksi ise yüzde 0,5 geriledi.

Yurt içinde dün yükseliş eğiliminde hareket eden Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü önceki kapanışa göre yüzde 1,5 artışla 10.798,09 puandan tamamladı.

Dolar/TL, dün yüzde 0,1 azalışla 33,1082’den kapanırken, bugün bankalararası piyasanın açılışında 33,1770 seviyesinden işlem görüyor.

Analistler, bugün ABD’deki istihdam raporu verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 10.650 ve 10.500 puanın destek, 10.800 ve 11.000 seviyelerinin direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

14.30 Türkiye, mayıs ayı finansal kesim dışındaki firmaların döviz varlık ve yükümlülükleri

15.30 ABD, temmuz ayı tarım dışı istihdam

15.30 ABD, temmuz ayı işsizlik oranı

15.30 ABD, temmuz ayı ortalama saatlik kazançlar

17.00 ABD, haziran ayı fabrika siparişleri

17.00 ABD, haziran ayı dayanıklı mal siparişleri

FÜZE VEYA BOMBA

Nitekim İsrail basınındaki haberlere göre füze, İran dışından değil içinden ateşlendi. Bu haberlerde, saldırının büyük ihtimalle 25 kilometre menzilli ve omuzdan atılan Spike füzesi ile yapılmış olabileceği söyleniyor.

Askeri uzmanların üzerinde durduğu bir diğer iddia ise, saldırının, İran hava sahasına fark edilmeden giren F-35’lerce yapıldığı. Buna göre, F-35’in üstün radara yakalanmama özellikleri kullanılarak Tahran’a yaklaşıldı ve füze atışı yapıldı. Nokta atışının ancak bu şekilde mümkün olduğunu belirten uzmanlar, F-35’in İran’in çok katmanlı hava savunma sistemlerine yakalanmayacak kapasiteye sahip olduğunu belirtti. Bir başka iddia da, saldırıda “uzaktan kumandalı bomba” kullanıldığı yönünde. “New York Times” gazetesi, Haniye’nin füzeyle değil Tahran’da kaldığı misafirhaneye gizlice sokulan uzaktan kumandalı bombayla öldürüldüğünü öne sürdü. Aralarında iki İranlı ve bir ABD’li yetkilinin de bulunduğu yetkililere dayandırılan habere göre, patlayıcı cihaz, yaklaşık 2 ay önce Tahran’daki Devrim Muhafızları binasına gizlice sokuldu. Gazeteye konuşan yetkililer, binada çok az hasar olduğuna dikkat çekiyor.

BİNANIN ARKASI DAĞ

Öte yandan Haniye’nin Tahran’da suikasta uğradığı binanın fotoğrafları da doğrulandı. İran basınında yer alan fotoğrafta binanın bir kısmının hasar aldığı görülüyor. Uydu şirketi Maxar Technologies tarafından, sadece 6 gün önce, 25 Temmuz’da çekilen aynı binanın başka bir görüntüsünde hasar ve yeşil branda görünmüyor. Bu da hasarın yeni olduğunu doğruluyor. Açık erişimli uydu görüntülerinde, Haniye’nin bulunduğu binanın, Sadabat Sarayı Parkı yakınında, Devrim Muhafızları’nın koruduğu yerleşke içinde, kısmen kent tarafına ama büyük ölçüde dağlara bakan geniş bir cepheye sahip olduğu fark ediliyor. Bina, yerleşkenin uzağından ya da dağlık araziden rahatlıkla görülebiliyor. Bölgede yaşayanlar, suikastın gerçekleştiği anlarda küçük bir patlama sesi duyduklarını ifade ediyor. Hamas’ın Gazze Şeridi’ndeki Başkan Yardımcısı Halil el-Hayya, görgü tanıklarının Haniye’nin bulunduğu odaya füze isabet ettiğini doğruladığını söylerken, odanın tahrip olduğunu ve binadaki bazı cam, pencere, kapı ve duvarlarında hasar oluştuğunu aktardı.

 Hamas Siyasi Büro Başkanı İsmail Haniye, İran Cumhurbaşkanı Mesut Pezeşkiyan’ın yemin töreni için bulunduğu Tahran’da uğradığı suikast sonucu öldürüldüğü bina dikkat çekti. Görüntülerde, konutta yalnızca Haniye’nin bulunduğu katın vurulduğu ve diğer kısımların zarar görmediği ortaya çıktı.

O görüntüleri Milliyet’e yorumlayan Bahçeşehir Üniversitesi Stratejik Araştırmalar Merkezi (SAM) Başkanı Abdullah Ağar, “Olasılıklardan biri bomba. Neden bomba? Bir bina gösteriliyor o binadaki o tahribatı ne yapar? Bu görüntülere baktığımızda, binanın içerisine yerleştirilmiş bir bomba olasılığının olduğunu söyleyebiliriz. Hatta bir patlama görüntüsü var, o görüntülerde patlama içten dışa doğru gerçekleşiyor. Eğer bu görüntüler gerçekten buraya aitse, bomba olasılığı daha da artıyor. Ancak şu an için net bir şey olmadığından tüm bunları olasılık olarak değerlendiriyoruz” dedi.

Söz konusu dönemde restoran zincirinin ABD satışları yüzde 0,7, “Uluslararası İşletilen Piyasalar” segmenti satışları yüzde 1,1 ve franchising haklarını stratejik ortaklara lisansladığı restoranların bulunduğu “Uluslararası Gelişmiş Lisanslı Pazarlar” segmenti satışları yüzde 1,3 düştü.

Bilanço açıklamasında, “Orta Doğu’daki savaşın devam eden etkisi ve Çin’deki olumsuz karşılaştırılabilir satışlar, Latin Amerika ve Japonya’daki karşılaştırılabilir olumlu satışlarla dengelendi” değerlendirmesi yer aldı.

Şirketin geliri ve karı beklentilerin altında kaldı

McDonald’s’ın geliri, yılın ikinci çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine kıyasla neredeyse yatay seyrederek 6,49 milyar dolar oldu. Şirketin geliri, bu dönemde 6,61 milyar dolar olan piyasa beklentilerinin altında kaldı.

McDonald’s’ın net karı ise ikinci çeyrekte yüzde 12 azalışla 2,02 milyar dolara gerileri. Şirket geçen senenin aynı döneminde 2,31 milyar dolar kar elde etmişti.

Geçen senenin ikinci çeyreğinde 3,15 dolar olan şirketin hisse başına karı da 2024’ün ayını döneminde 2,80 dolara geriledi. Şirketin hisse başına karı da bu dönemde 3,08 dolar olan piyasa beklentilerini karşılayamadı.

McDonald’s Üst Yöneticisi (CEO) Chris Kempczinski, finansal sonuçlara ilişkin açıklamasında, tüketicilerin harcamaları konusunda daha seçici davrandığını belirtti.

Boykotlardan olumsuz etkilendi

İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırıları nedeniyle boykotların hedefi haline gelen McDonald’s’ın finansal sonuçları, geçen yılın son çeyreği ile bu yılın ilk çeyreğinde Orta Doğu’daki çatışmalardan olumsuz etkilenmişti.

Restoran zincirinin geliri, geçen yılın son çeyreğinde Orta Doğu’daki çatışmaların şirketin satışlarını etkilemesiyle piyasa beklentilerinin altında kalırken, bu yılın ilk çeyreğinde Orta Doğu’daki restoranlarını da içeren pazar grubundaki satışları gerilemişti.

Starbucks da kan kaybediyor

ABD’li kahve zinciri Starbucks’ın küresel satışları, nisan-haziran döneminde yüzde 3 düştü. Mali takviminde 30 Haziran’da sona eren üç aylık dönemi üçüncü çeyrek olarak kabul eden kahve zinciri Starbucks, bilançosunu açıkladı.

Buna göre, Starbucks’ın küresel karşılaştırılabilir mağaza satışları söz konusu dönemde yüzde 3 azaldı. Şirketin Kuzey Amerika’daki satışları yüzde 2 ve uluslararası satışları yüzde 7 geriledi.

Geliri beklentilerin altında

Starbucks’ın toplam net geliri, nisan-haziran döneminde yüzde 0,6 azalışla 9,11 milyar dolara indi. Şirketin toplam net geliri geçen yılın aynı döneminde 9,16 milyar dolar olarak kaydedilmişti.

Piyasa beklentileri şirketin gelirinin bu dönemde 9,24 milyar dolar olması yönündeydi.

Starbucks’ın geçen senenin nisan-haziran döneminde 99 sent olan hisse başına karı da bu yılın aynı döneminde 93 sente indi.

Şirketin hisse başına karı bu dönemde piyasa beklentilerine paralel bir seyir izledi.

Starbucks’ın küresel satışında ilk düşüş

İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırıları nedeniyle protesto ve boykot kampanyalarıyla karşı karşıya kalan şirketlerden biri olan Starbucks’ın finansal sonuçları, son iki çeyrekte olumsuz etkilenmişti.

Kahve zinciri, geçen yıl ekim-aralık döneminde, kısmen Orta Doğu’daki mağazalardaki satışların olumsuz etkilenmesi nedeniyle yıllık satış tahminini düşürmüştü.

Şirketin geliri, ocak-mart döneminde yüzde 2 azılırken, küresel satışları yüzde 4 azalışla 2020 sonunda bu yana ilk düşüşünü kaydetmişti.

İKLİM KRİZİ BİLİNCİ GÜÇLENİYOR

Toplumun iklim değişikliğine dair bilgi seviyesi, görüş ve davranışlarına yönelik olarak Yuvam Dünya Derneği ve KONDA iş birliğiyle “Türkiye’de İklim Krizi Algısı” araştırması yapıldı. Araştırmaya göre; 2023 yılında yüzde 65’lik bir kesim iklim değişikliği konusunda endişeli olduğunu belirtirken bu yıl bu oran 19 puan artarak yüzde 84’e çıktı. Geçen seneye kıyasla artan büyük endişe ise “gıdaya erişimde zorlanmak”

Araştırma ayrıca iklim değişikliği konusunda kendisini sorumlu hissedenlerin hem daha endişeli hem de gelecekteki tehditleri daha ciddi algıladığını ortaya koyuyor. Bu grup; geri dönüşüm yapma, plastik kullanımını azaltma ve sürdürülebilir markaları tercih etme gibi çevreci uygulamalara daha fazla yöneliyor. Araştırma sonuçları, iklim değişikliğiyle ilgili endişeler ve pratik eylemlerin güçlü bir bağlantısı olduğunu ortaya koyuyor.

SÜRDÜRÜLEBİLİR GIDA SİSTEMİNİN ANAHTARI TEKNOLOJİ VE İNOVASYON

BM Gıda ve Tarım Örgütü’nün açıkladığı veriler, 2050’de dünya nüfusunun 9,7 milyara ulaşacağını gösteriyor. Açıklanan rakamlar artan nüfusu beslemek için yaklaşık 25 yılda gıda üretiminin yüzde 60 oranında artması gerektiğini ortaya koyuyor.

Gıda israfının önlenmesi bu süreyi uzatabilse de tek başına kalıcı bir çözüm sunmadığından, tüm dünya sürdürülebilir bir gıda sistemi yaratmanın ve gıda üretimini artırmanın anahtarı olarak teknoloji ve inovasyonı konuşuyor. Bitki bazlı ve laboratuvar ortamında üretilen besinler ‘yeni gıda’ adıyla, giderek daha fazla dünya gündemine giriyor. Üretilecek yeni gıdaların, yüksek besleyicilik değerinin yanında sürdürülebilir, üretimi kolay ve tüketicinin kolay erişebileceği sağlıklı gıdalar olması gerekliliği ifade ediliyor. Ayrıca üretimde verimliliği artıracak akıllı tarım teknolojileri ve dikey tarım gibi yenilikçi yöntemler üzerine çalışmalar devam ediyor.

 “SÜRDÜRÜLEBİLİR BİR GIDA SİSTEMİ OLUŞTURMAK, EKONOMİK VE TOPLUMSAL BİR GEREKLİLİK”

Sürdürülebilir gıda sistemleri oluşturmak için sadece yasal düzenlemeler ve üretim yöntemlerinin geliştirilmesinin yeterli olmadığının altını çizen TÜGİS Yönetim Kurulu Başkanı Kaan Sidar; “Ülkemizde faaliyet gösteren gıda üreticisi şirketlerin sürdürülebilirlik konusunda duyarlı davranarak projeler geliştirdiklerini gözlemliyoruz. Toplumumuzun iklim krizi konusundaki bilinci güçleniyor ancak günlük pratiklerin de bu bilinçle yeniden gözden geçirilmesi ve sürdürülebilirlik hedefleriyle ters düşecek uygulamaların terk edilmesi oldukça önemli. Çünkü sürdürülebilir bir gıda sistemi oluşturmak, sadece çevresel bir zorunluluk değil, aynı zamanda ekonomik ve toplumsal bir gereklilik. Bizler bu bilinçle 2014 yılında başlattığımız Sürdürülebilir Gıda Zirvesi’nin 10.’sunu bu yıl 21-22 Kasım’da gerçekleştireceğiz. TÜGİS olarak, toplumsal ve sektörel gelişim için sürdürülebilirlik alanındaki öncü çalışmalarımıza devam edeceğiz.” ifadelerini kullandı.

TÜGİS HAKKINDA

Ülkemizin ilk işveren sendikalarından TÜGİS, aynı zamanda Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu’nun (TİSK) kurucu üyesidir. Üyeleri arasında ülkemizin önde gelen gıda üreticilerinin yer aldığı TÜGİS, yarım asrı aşkın süredir Türk gıda sanayiinin gelişmesi ve uluslararası pazarlardaki rekabet gücünün artırılması adına öncü çalışmalara imza atmaktadır. TÜGİS, faaliyetlerine başladığı 1961 yılından bu yana sosyal diyaloğa, çalışma barışına ve gıda sanayiinin gelişimine kesintisiz katkıda bulunan yenilikçi bir sivil toplum örgütüdür.

DÜNYANIN GÖRMEZDEN GELDİĞİ VAHŞET

7 Ekim 2023’ten bu yana her gün ortalama 131 Filistinlinin hayatını kaybettiği İsrail saldırıları, dünyanın büyük ölçüde görmezden geldiği trajik boyutlarda bir vahşettir. İsrail rakamlarına göre, Hamas savaşçılarının güney İsrail’deki bölgelere saldırması, 1.200 kişiyi öldürmesi ve 250 kişiyi rehin almasının ardından İsrail, Gazze’ye savaş açtı.

Dünya çapındaki ateşkes çağrılarına rağmen İsrail kanlı savaşa devam ediyor. Filistinliler savaşın başlamasının 300. gününü anarken, İsrail ordusunun gerçekleştirdiği vahşetin bir özeti sizler için ele aldık.

KÜLTÜRÜ YOK ETMEK

Geçtiğimiz ekim ayından bu yana İsrail’in aralıksız saldırıları nedeniyle Gazze’deki hastaneler ve evler de dahil olmak üzere binaların yarısından fazlası ve yüzlerce kültürel ve dini öneme sahip mekan hasar gördü veya yok edildi.

ŞEHRİN YÜZDE 50’Sİ YOK OLDU

Uydu görüntüleri analizinde Gazze’deki toplam yapıların yaklaşık yüzde 50’sinin ve tüm evlerin yaklaşık yüzde 62’sinin hasar gördüğü veya yıkıldığı ortaya çıktı.

Dini ve kültürel öneme sahip yerlere yönelik hedefli top atışları ve hava saldırıları Gazze’yi çirkinleştirirken, topraklarıyla ve tarihleriyle bağlarını koparmamak için İsrail’e karşı mücadele eden Filistinliler için Gazze bir hatıra haline geldi.

EN ESKİ CAMİYİ YIKTILAR

Gazze’deki en büyük ve en eski cami olan ve antik bir Filistin tapınağının yerinde bulunduğu düşünülen Büyük Ömer Camii, yıkılan yerler arasında. MS 444’e tarihlenen beşinci yüzyıl Bizans kilisesi Jabalia da öyle. Levant’taki en önemli kiliselerden biri olan kilise, moloz haline gelmeden önce mozaik zeminlerinde üç yıllık bir restorasyon geçirmişti.

‘SOYKIRIM İŞLENİYOR’

Güney Afrika’nın hukuk ekibi, Uluslararası Adalet Divanı’ndaki (UAD) davada, Gazze’nin inşa edilmiş çevresinin ve kültürel mirasının yok edilmesini delil olarak göstererek, İsrail’in soykırım ve diğer savaş suçları işlediğini ileri sürüyor.

Ocak ayında ilk kez görülen davada, “İsrail’in Filistin’e ait müzeler, kütüphaneler, arşivler, üniversiteler, dini ve arkeolojik alanlar da dahil olmak üzere çok sayıda öğrenim ve kültür merkezine zarar verdiği ve onları yok ettiği” belirtiliyordu.

TOPLU MEZARLAR

BM’ye göre, Gazze’deki Nasır ve El Şifa hastanelerinde Filistinli kurbanların elleri bağlı ve çırılçıplak halde bulunduğu toplu mezarların bulunmasının ardından İsrail ciddi savaş suçları işlemekle suçlanıyor .

Mart ayında Gazze’deki en büyük hastane olan el Şifa Hastanesi’ne yönelik 14 günlük İsrail kuşatmasının ardından iki toplu mezardan en az 30 Filistinlinin cesedi çıkarıldı. Hastane, İsrail’in 1 Nisan’da çekilmesinin ardından büyük ölçüde harabeye dönmüştü.

İsrail ordusunun dört ay süren kara işgalinin ardından 7 Nisan’da şehirden çekilmesinin ardından Han Yunus’taki Nasır Hastanesi’nde açılan toplu mezarda 283 ceset daha bulundu.

BM ‘DEHŞETE DÜŞTÜ’

BM hakları şefi “dehşete düştüğünü” söyledi. ABD ayrıca İsrail’den “inanılmaz derecede rahatsız edici” raporlar hakkında bilgi istedi.

KAMPI 63 KEZ BOMBALADI

Uluslararası toplumun tepkisizliği İsrail’i daha da cesaretlendirdi; İsrail, sadece iki hafta önce Gazze’deki Nuseyrat mülteci kampını yedi gün içinde 63 kez bombaladı ve 90’dan fazla kişiyi öldürdü.

Gazze’deki en yoğun nüfuslu kamplardan biri olan Nuseyrat kampı 250.000 Filistinliye ev sahipliği yapıyordu. İsrail saldırılarının ardından 250’den fazla yaralının yüzde 75’inden fazlası yanıklarla hastanelere kaldırıldı. Gazze hükümetinin medya ofisi, İsrail’in termal ve kimyasal silahlar kullandığını söyledi.

UAD’NİN KARARI

Mayıs ayının başlarında Uluslararası Adalet Divanı, Güney Afrika’nın İsrail’e karşı açtığı davada bir dizi güçlü ve hukuken bağlayıcı geçici tedbir kararı almıştı.

Mahkeme, İsrail’in askeri saldırılarını derhal durdurmasını, soykırım iddialarını soruşturmak üzere BM tarafından yetkilendirilen herhangi bir kuruma engelsiz erişim sağlamasını ve acil ihtiyaç duyulan temel hizmetler ve insani yardımların engelsiz bir şekilde sağlanması için Mısır ile olan Refah sınırı da dahil olmak üzere açık kara sınır kapılarını korumasını emretti. Ayrıca İsrail’in, alınan tüm tedbirlerle ilgili olarak bir ay içinde mahkemeye rapor sunması emredildi.

KARARIN KORKUNÇ NEDENLERİ

Karar, İsrail’in yaklaşık 10 aydır sürdürdüğü soykırım amaçlı askeri operasyonlarını yoğunlaştırmasıyla Gazze’deki Filistinlilerin karşı karşıya kaldığı eşi benzeri görülmemiş ve kötüleşen insani durum ışığında alındı.

İSRAİL YİNE İSTEDİĞİNİ YAPTI

Ancak İsrail, çatışmaların derhal durdurulması ve insani yardıma erişimin sağlanması yönündeki BM kararlarını ve Uluslararası Adalet Divanı kararlarını hiçe saymaya devam etti.

HANİYE SUİKASTİ NASIL KARŞILANDI?

İsrail, Filistinli üst düzey müzakereci Haniye’yi öldürerek ve aynı zamanda Beyrut’taki Hizbullah’ın üst düzey bir liderini hedef alarak bölgeye saldırganlık mesajı gönderiyor ve savaş çanlarını çalıyor .

İsrail’in abluka altındaki Gazze’deki kaygılı sakinler, onun şehadetinin Filistin topraklarını harap eden savaşı daha da uzatacağından endişe duyduklarını dile getirdiler.

Kurum, Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nde yapılan değişiklikleri içeren taslağı 11 Temmuz’da resmi internet sitesinden kamuoyu görüşüne açmıştı ve 15 gün boyunca ilgili kurumlar ve sektörden gelen görüşler toplandı. Bir sonraki adımda EPDK’nin taslağa yönelik nihai kararını vermesi bekleniyor.

Elektrik piyasasında yapılacak iyileştirme ile sektörde daha adil ve sürdürülebilir bir yapı oluşturulması amaçlanıyor.

YENİ TEDBİRLER CAYDIRICI OLACAK

Taslak çalışma kapsamında planlanan değişiklikle, kayıp kaçak elektrik kullanımına yönelik caydırıcı tedbirler hayata geçirilecek. Kaçak miktarın tespiti ve önlenmesinde teknolojik imkan ve veri kullanımı artırılacak. Kaçak elektrik tespiti, tahakkuku, faturalandırma ve tahsil aşamalarında dağıtım şirketlerinin uygulamalarındaki eksiklikler giderilerek tüm süreçlerde uygulama birliği sağlanacak.

DÜZENLİ ÖDEYENLERDEN GÜVENCE ALINMAYACAK

Ayrıca, fatura ödemelerini düzenli yapan mesken abonelerinden yeni sözleşmelerde güvence bedeli alınmayacak. Perakende satış sözleşmeleri dijital ortamda aboneye iletilerek sektörün dijitalleşen dünyaya uyumu için kağıt ve zaman israfının da önüne geçilecek.

KAÇAK KULLANIMA KARŞI TEDBİRLER ARTIRILACAK

Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği (Elder) Yönetim Kurulu Başkanı Barış Erdeniz, söz konusu taslak düzenlemenin bazı operasyonel değişiklikleri ve süreç iyileştirmelerini içerdiğini belirterek, özellikle kaçakla mücadele, sayaç okuma ve faturalama süreçlerindeki belirsizliklerin giderilmesiyle uygulamada karşılaşılan sorunların önüne geçilmesinin hedeflendiğini aktardı.

Erdeniz, değişiklik hayata geçtiğinde sürekli iyileştirme sürecinde yeni bir aşamaya geçileceğine dikkati çekerek, sektörde şeffaflık ve hesap verebilirliğin güçleneceğini ifade etti.

Kaçak elektrik kullanımını azaltılmaya yönelik önlemlerin piyasanın daha adil ve düzenli işlemesine katkı sunacağını aktaran Erdeniz, kaçak elektrik tespiti ve işlemlerinde standardı yükseltilmiş prosedürlerin uygulanmasıyla, süreçlerin daha tutarlı ve sorunsuz işletilmesinin sağlanacağını dile getirdi.

Erdeniz, tespit ve tahakkuk işlemlerinin belirli standart ve teknolojik imkanlar kullanılarak yapılmasının öneminin altını çizerek, “Uzaktan okuma ve izleme sistemleri gibi uygulamalar işlemlerin hızlanması ve verimliliğin artması açısından da önemli. Bu, kaynakların daha etkin kullanması yoluyla son tahlilde tüketici lehine çıktı sağlayacak bir durum. Kaçak elektrik kullananlara yönelik tedbirlerin daha da etkinleştirilmesi, kaçak kullanımı caydıracağı gibi toplumsal adalet duygusunun gelişmesine yardımcı olacak.” değerlendirmesinde bulundu.

Kaçak elektrik kullandığı tespit edilen tüketicilere yönelik yüksek ceza ve faturalandırma yöntemlerinin caydırıcı etki oluşturarak kaçak kullanım oranlarını düşüreceğine dikkati çeken Erdeniz, “Kaçak elektrik kullanımında ceza katsayısına yönelik düzenleme, kaçakla mücadeleyi olumlu yönde etkileyecek bir dizi tedbiri içermektedir. Bu tedbirler, kaçak kullanımın caydırılması, düzenli ödeme alışkanlıklarının teşviki, bilinçlendirme ve toplumsal sorumluluk bilincinin artırılması gibi birçok önemli avantaj sunmakta.” ifadelerini kullandı.

Erdeniz, kaçak elektrik tespit süreçlerinin fotoğraf ve video kayıtları ile belgelenmesinin, işlemlerin şeffaflığı ve izlenebilirliğini artıracağına değinerek, bu durumun hukuki süreçlerin daha hızlı tamamlanmasına ve tüketicilerin dağıtım şirketlerinin verdiği kayıp kaçak mücadelesine dair farkındalık oluşturmasına katkı sağlayacağını söyledi.

SEKTÖRDE DİJİTALLEŞME YAYGINLAŞACAK

Sayaç okuma ve faturalama süreçlerindeki iyileştirmelerin tüketici güvenini artıracağını vurgulayan Erdeniz, “Elektronik posta gibi dijital yöntemler yoluyla da bildirim yapılabilmesine izin veren dijital çözüm süreçlerinin, tüketicilerimizin en çok faydalanacağı değişiklikler olduğunu söyleyebiliriz. Fatura ve bildirimlerin elektronik yolla yapılması dijitalleşmenin yaygınlaşmasına da katkı sağlayacak. Aynı zamanda çevre dostu bu uygulama hem şirketler hem de tüketiciler için operasyonel kolaylık sağlarken, kağıt israfını da önleyecek.” diye konuştu.

Erdeniz, yönetmelikte yer alan güvence bedellerinin taksitlendirilmesi ve belirli tüketici gruplarına sağlanan ek korumaların ise mali yüklerin daha yönetilebilir hale gelmesine imkan sağlayacağını söyledi.

Söz konusu taslak düzenlemelerin sektör tarafından olumlu karşılandığını ifade eden Erdeniz, şunları kaydetti:

“Taslağın daha da geliştirilmesine yönelik olarak sektör olarak öneri setimizi hazırlıyoruz. Amacımız, elektrik dağıtım hizmetinin kesintisiz ve kaliteli olarak sürdürülmesini sağlamak. Bu bağlamda, kaçak elektrik tüketiminin önlenmesine ve tüketicinin korunmasına yönelik ilave düzenlemelere de taslakta yer verilmiş olmasından büyük memnuniyet duyduğumuzu belirtmek isterim. Elektrik dağıtım hizmetlerinde şeffaflık ve verimliliğin artırılması, tüketicilere daha güvenilir ve sürdürülebilir bir hizmet sunulması için bu düzenlemeler büyük önem taşımaktadır.”

Erdeniz, taslakta yer alan “faturalarını düzenli ödeyen mesken abonelerinden güvence bedeli alınmaması” maddesinin tüketici memnuniyetini artırma, ödeme disiplinini teşvik etme ve müşteri bağlılığını güçlendirme amacı olduğunu sözlerine ekledi.

ABD Merkez Bankası (Fed) faiz kararını açıkladı. Fed beklentiye paralel olarak faizleri değiştirmeyerek 23 yılın zirvesinde tuttu. Banka, enflasyonun hedefe doğru ilerlediğini belirterek faiz indiriminin yakın olduğu sinyali verdi. Başkan Jerome Powell enflasyon konusundaki güvenin artması ve iş gücü piyasasının gücünü koruması halinde faiz indiriminin eylül ayında masaya gelebileceğini ifade etti.

Altın, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) Eylül ayında faiz indirimi yapacağına ilişkin sinyal vermesi ve Orta Doğu’daki artan gerginliklerin güvenli liman talebini desteklemesi sonrası rekor seviyenin hemen altında yatay seyrediyor.

Borsa İstanbul’da 2024 yılı ikinci çeyrek bilanço dönemi başladı.

Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksindeki 3 günlük düşüş serisi bugün açılışta yükseliş ile devam etti. BIST 100 endeksi, güne yüzde 1,07 yükselişle 10.751,99 puandan başladı.

Piyasalarda günün öne çıkan başlıklarını Uludağ Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Filiz Eryılmaz, Haber7’ye değerlendirdi.

FAİZ İNDİRİMİ İÇİN ‘EYLÜL’ SİNYALİ

Fed’in politika faizini, karar metnini ve Powell’ın açıklamalarını değerlendiren Uludağ Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Filiz Eryılmaz, politika faizinin sabit tutulmasının beklendiğini ve bu fiyatlamaya dahil olduğunu dile getirdi.

Karar metninin önemini vurgulayan Filiz Eryılmaz, eylül ayı için piyasanın faiz indirimine ilişkin beklediği sinyali aldığını ifade etti. Hem Fed Başkanı Powell’ın açıklamaları hem de karar metninde eylül ayına ilişkin faiz indirimine açık kapı bırakıldığını söyleyen Doç. Dr. Filiz Eryılmaz, ancak ‘koşullu’ sinyaller verildiğinin de altını çizdi. Eryılmaz, faiz indiriminin kesinleşmesi için ABD tarafından açıklanan her verinin kritik olduğunu söyledi.

ALTIN ALACAKLARA KRİTİK UYARI!

Piyasaların jeopolitik riskler açısından en kötü senaryoya göre fiyatlama yapmadığını ifade eden Uludağ Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Filiz Eryılmaz, riskin bölgesel olduğu sürece kısa vadeli hareketlere yol açacağını dile getirdi.

Altında ‘güvenli liman’ niteliği ile altında yeniden yükselişlerin görüldüğünü söyleyen Filiz Eryılmaz, altında en etkili etmenin Fed olduğunu belirtti. Başkan Powell’ın ‘Eylül ayı için faiz indirimi masada’ söyleminin altında ivmeyi yukarı yönlü kırdığını dile getiren Eryılmaz, ABD’den gelecek her verinin altın tarafından takip edilmesi gerektiğini ifade etti.

Jeopolitik risk ve Fed sinyalleri başlığında altını değerlendiren Eryılmaz, yatırımcıya dikkatli olunması gerektiği konusunda uyarılarda bulundu. Eryılmaz, “Faiz indirimini piyasalar zaten fiyatlara dahil etti. O nedenle ben satmayı da almayı da önermiyorum. Ons altın tarafında bir süre daha bekle-gör stratejisinin kazandıracağını düşünüyorum. Ancak jeopolitik riskler daha kötüye dönerse farklı değerlendirme yapmak gerekebilir” dedi.

BORSA İSTANBUL’DA GÜNDEM: ‘BİLANÇOLAR’

Borsa İstanbul’da hafta başı itibarıyla 11 bin puanın altına gerilemelerin dikkat çektiğini söyleyen Uludağ Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Filiz Eryılmaz, borsada bu haftanın gündeminin ‘bilançolar’ olduğunu belirtti. Bankacılık tarafından açıklanan bilançoların olumsuz hava oluşturduğunu ifade eden Filiz Eryılmaz, yabancı ilgisi ve para girişinin de olmaması ile borsada bir süre yatay seyrin devam edeceğini ancak yatırımcının tedirgin olmaması gerektiğinin altını çizdi.

Kurum, Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nde yapılan değişiklikleri içeren taslağı 11 Temmuz’da resmi internet sitesinden kamuoyu görüşüne açmıştı ve 15 gün boyunca ilgili kurumlar ve sektörden gelen görüşler toplandı. Bir sonraki adımda EPDK’nin taslağa yönelik nihai kararını vermesi bekleniyor.

Elektrik piyasasında yapılacak iyileştirme ile sektörde daha adil ve sürdürülebilir bir yapı oluşturulması amaçlanıyor.

Taslak çalışma kapsamında planlanan değişiklikle, kayıp kaçak elektrik kullanımına yönelik caydırıcı tedbirler hayata geçirilecek. Kaçak miktarın tespiti ve önlenmesinde teknolojik imkan ve veri kullanımı artırılacak. Kaçak elektrik tespiti, tahakkuku, faturalandırma ve tahsil aşamalarında dağıtım şirketlerinin uygulamalarındaki eksiklikler giderilerek tüm süreçlerde uygulama birliği sağlanacak.

Ayrıca, fatura ödemelerini düzenli yapan mesken abonelerinden yeni sözleşmelerde güvence bedeli alınmayacak. Perakende satış sözleşmeleri dijital ortamda aboneye iletilerek sektörün dijitalleşen dünyaya uyumu için kağıt ve zaman israfının da önüne geçilecek.

KAÇAK KULLANIMA KARŞI TEDBİRLER ARTIRILACAK

Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği (Elder) Yönetim Kurulu Başkanı Barış Erdeniz, söz konusu taslak düzenlemenin bazı operasyonel değişiklikleri ve süreç iyileştirmelerini içerdiğini belirterek, özellikle kaçakla mücadele, sayaç okuma ve faturalama süreçlerindeki belirsizliklerin giderilmesiyle uygulamada karşılaşılan sorunların önüne geçilmesinin hedeflendiğini aktardı.

Erdeniz, değişiklik hayata geçtiğinde sürekli iyileştirme sürecinde yeni bir aşamaya geçileceğine dikkati çekerek, sektörde şeffaflık ve hesap verebilirliğin güçleneceğini ifade etti.

Kaçak elektrik kullanımını azaltılmaya yönelik önlemlerin piyasanın daha adil ve düzenli işlemesine katkı sunacağını aktaran Erdeniz, kaçak elektrik tespiti ve işlemlerinde standardı yükseltilmiş prosedürlerin uygulanmasıyla, süreçlerin daha tutarlı ve sorunsuz işletilmesinin sağlanacağını dile getirdi.

Erdeniz, tespit ve tahakkuk işlemlerinin belirli standart ve teknolojik imkanlar kullanılarak yapılmasının öneminin altını çizerek, “Uzaktan okuma ve izleme sistemleri gibi uygulamalar işlemlerin hızlanması ve verimliliğin artması açısından da önemli. Bu, kaynakların daha etkin kullanması yoluyla son tahlilde tüketici lehine çıktı sağlayacak bir durum. Kaçak elektrik kullananlara yönelik tedbirlerin daha da etkinleştirilmesi, kaçak kullanımı caydıracağı gibi toplumsal adalet duygusunun gelişmesine yardımcı olacak.” değerlendirmesinde bulundu.

Kaçak elektrik kullandığı tespit edilen tüketicilere yönelik yüksek ceza ve faturalandırma yöntemlerinin caydırıcı etki oluşturarak kaçak kullanım oranlarını düşüreceğine dikkati çeken Erdeniz, “Kaçak elektrik kullanımında ceza katsayısına yönelik düzenleme, kaçakla mücadeleyi olumlu yönde etkileyecek bir dizi tedbiri içermektedir. Bu tedbirler, kaçak kullanımın caydırılması, düzenli ödeme alışkanlıklarının teşviki, bilinçlendirme ve toplumsal sorumluluk bilincinin artırılması gibi birçok önemli avantaj sunmakta.” ifadelerini kullandı.

Erdeniz, kaçak elektrik tespit süreçlerinin fotoğraf ve video kayıtları ile belgelenmesinin, işlemlerin şeffaflığı ve izlenebilirliğini artıracağına değinerek, bu durumun hukuki süreçlerin daha hızlı tamamlanmasına ve tüketicilerin dağıtım şirketlerinin verdiği kayıp kaçak mücadelesine dair farkındalık oluşturmasına katkı sağlayacağını söyledi.

SEKTÖRDE DİJİTALLEŞME YAYGINLAŞACAK

Sayaç okuma ve faturalama süreçlerindeki iyileştirmelerin tüketici güvenini artıracağını vurgulayan Erdeniz, “Elektronik posta gibi dijital yöntemler yoluyla da bildirim yapılabilmesine izin veren dijital çözüm süreçlerinin, tüketicilerimizin en çok faydalanacağı değişiklikler olduğunu söyleyebiliriz. Fatura ve bildirimlerin elektronik yolla yapılması dijitalleşmenin yaygınlaşmasına da katkı sağlayacak. Aynı zamanda çevre dostu bu uygulama hem şirketler hem de tüketiciler için operasyonel kolaylık sağlarken, kağıt israfını da önleyecek.” diye konuştu.

Erdeniz, yönetmelikte yer alan güvence bedellerinin taksitlendirilmesi ve belirli tüketici gruplarına sağlanan ek korumaların ise mali yüklerin daha yönetilebilir hale gelmesine imkan sağlayacağını söyledi.

Söz konusu taslak düzenlemelerin sektör tarafından olumlu karşılandığını ifade eden Erdeniz, şunları kaydetti:

“Taslağın daha da geliştirilmesine yönelik olarak sektör olarak öneri setimizi hazırlıyoruz. Amacımız, elektrik dağıtım hizmetinin kesintisiz ve kaliteli olarak sürdürülmesini sağlamak. Bu bağlamda, kaçak elektrik tüketiminin önlenmesine ve tüketicinin korunmasına yönelik ilave düzenlemelere de taslakta yer verilmiş olmasından büyük memnuniyet duyduğumuzu belirtmek isterim. Elektrik dağıtım hizmetlerinde şeffaflık ve verimliliğin artırılması, tüketicilere daha güvenilir ve sürdürülebilir bir hizmet sunulması için bu düzenlemeler büyük önem taşımaktadır.”

Erdeniz, taslakta yer alan “faturalarını düzenli ödeyen mesken abonelerinden güvence bedeli alınmaması” maddesinin tüketici memnuniyetini artırma, ödeme disiplinini teşvik etme ve müşteri bağlılığını güçlendirme amacı olduğunu sözlerine ekledi.

Kuru soğanda erkenci çeşitlerin hasadının Amasya ve Merzifon bölgelerinde başladığını söyleyen Bayraktar, “Erkenci soğan depolanamadığı için üreticilerimiz ürününü kısa sürede elinden çıkarmak zorunda kalıyor. Rekolte yüksekliği ve hızlı hasat arzda artışa neden oldu. Bu sebepten soğan fiyatları düştü.

Geçen sene temmuz ayında 6 lira 50 kuruş olan kuru soğan fiyatı, enflasyon ve girdi fiyatlarındaki artışa rağmen yüzde 6 oranında azaldı. Halen ortalama 6 lira seviyesinde olan soğan fiyatları, Polatlı’da 5 liraya kadar geriledi. Kuru soğanda bu yılki verim yüksekliği ve erkenci çeşitlerin ihracata uygun olmayışı nedeniyle piyasadaki arz fazlası fiyatların gerilemesine neden oluyor” ifadelerini kullandı.

ARZ ARTIŞI FİYATLARIN DÜŞMESİNE NEDEN OLDU

Kuru soğanda yaşanan durumun bir benzerinin domateste de meydana geldiğini belirten Bayraktar, “2018 yılında 519 bin dekar olan salçalık domates üretim alanı 2023 yılında yüzde 36 oranında artarak 705 bin dekara yükseldi. Aynı şekilde 2018 yılında 3,7 milyon ton olan salçalık domates üretimi, 2023 yılında yüzde 49 oranında artarak 5,5 milyon tona yükseldi.

Geçen sezon diğer ürünlerden hak ettiği geliri elde edemeyen üreticilerimiz, bu yıl domates üretimine yöneldi. Ziraat odalarımızdan aldığımız bilgilere göre İzmir ve Bursa gibi salçalık domates üretimi olan illerde üretim alanlarında yüzde 30’lara varan artış olduğu görülüyor.

Domateste meydana gelen arz artışı fiyatların düşmesine neden oldu. Fiyatların düşmesinin bir diğer sebebi de üreticilerimizin salça fabrikalarıyla yaşadığı sıkıntılardır” diye konuştu.

Kuru kayısıda ise arz fazlası yaşanması nedeniyle fiyatlarda düşüş meydana geldiğini aktaran Bayraktar, “Geçen sezon 190 lira seviyelerine kadar yükselen kuru kayısı fiyatları bu yıl rekoltenin de yüksek olması nedeniyle geçen sezonun da altına, 110 lira seviyesine kadar geriledi. Üreticilerimiz, Avrupa Birliğinden coğrafi tescil alan ürünlerinin hak ettiği değeri görmesini istiyor. Toprak Mahsulleri Ofisi devreye girerek alım yapmalı ve piyasada dengeyi sağlamalıdır” şeklinde konuştu.

EN FAZLA FİYAT FARKI HAVUÇTA GÖRÜLDÜ: YÜZDE 4205!

“Üretici ve market arasındaki fiyat farkı en fazla yüzde 420,5 ile havuçta görüldü”
Temmuz ayında üreticideki ve marketteki fiyatları da karşılaştıran Bayraktar, şunları kaydetti:

“Temmuz ayında üretici ve market arasındaki fiyat farkı en fazla yüzde 420,5 ile havuçta görüldü. Havuçtaki fiyat farkını yüzde 333,9 ile limon, yüzde 328,6 ile elma, yüzde 313,9 ile kuru incir takip etti. Havuç 5,2 kat, limon ve elma 4,3 kat, kuru incir 4,1 kat, kuru kayısı 3,9 kat fazlaya satıldı.

Üreticide 6 lira olan havuç 31 lira 23 kuruşa, 15 lira olan limon 65 lira 9 kuruşa, 10 lira 38 kuruş olan elma 44 lira 49 kuruşa, 115 lira olan kuru incir 476 lira 9 kuruşa markette satıldı. Temmuz ayında fiyatı en fazla artan ürün markette limon, üreticide yumurta olurken, fiyatı en fazla düşen ürün ise hem markette hem de üreticide karpuz oldu.”

TEMMUZ AYINDA MARKETTE 37 ÜRÜNÜN 24’ÜNDE FIYAT AZALIŞI OLDU

Bayraktar, konuşmasını söyle sürdürdü:

“Temmuz ayında markette 37 ürünün 13’ünde fiyat artışı, 24’ünde fiyat azalışı oldu. Markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 36,2 ile limon oldu. Limondaki fiyat artışını yüzde 32,9 ile elma, yüzde 13,9 ile yumurta, yüzde 12, 6 ile maydanoz takip etti.

Markette fiyatı en fazla azalan ürün ise yüzde 42,4 ile karpuz oldu. Karpuzdaki fiyat düşüşünü yüzde 27,8 ile patates, yüzde 25,5 ile Antep fıstığı, yüzde 21,2 ile kabak izledi.”

“ÜRETİCİDE 29 ÜRÜNÜN 13’ÜNDE FİYAT DÜŞÜŞÜ GÖRÜLDÜ”

TZOB Başkanı Bayraktar, “Temmuz ayında üreticide 29 ürünün 7’sinde fiyat artışı olurken, 13’ünde fiyat düşüşü görüldü. 9 üründe ise fiyat değişimi olmadı. Üreticide en çok fiyat düşüşü yüzde 48,4 ile karpuzda görüldü.

Karpuzdaki fiyat düşüşünü yüzde 33,3 ile kabak, yüzde 29,4 ile havuç, yüzde 21,4 ile kuru kayısı izledi. Üreticide en çok fiyat artışı yüzde 25,5 ile yumurtada görüldü. Yumurtadaki fiyat artışını yüzde 13,5 ile yeşil soğan, yüzde 10,8 ile marul izledi” ifadelerine yer verdi.

“İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ TARIM SEKTÖRÜNÜ OLUMSUZ ETKİLEDI”

Üreticideki fiyat değişiminin nedenlerine de değinen Bayraktar, şunları kaydetti:

“İklim değişikliğinden kaynaklanan aşırı sıcaklar ve şiddetli yağışlar birçok sektörü olduğu gibi tarım sektörünü de olumsuz etkiledi. Aşırı sıcaklar tarım ürünlerinde hasara ve verimde kayıplara neden oldu. Yeşil soğan, marul, yeşil fasulye ve maydanozda yaşanan fiyat artışı arzdaki azalmadan kaynaklandı.

Yeşil mercimeğin fiyatı yeni sezon ürünü olmasından dolayı yükseldi. Karpuz, kabak, salatalık ve sivri biberde yoğunlaşan hasatla birlikte ürün arzındaki artış fiyatların düşmesine neden oldu. Havuçta talepteki azalma fiyatın düşmesine neden oldu. Yumurtada arz ve talepteki değişimlerden kaynaklı fiyatta yükselme yaşandı.”

Ortadoğu’da artan gerilim de güvenli limana olan talebi artırdı. Hamas lideri Haniye dün İran’da suikastle öldürüldü. İsrail Başbakanı Netanyahu, Haniye’nin adını geçirmedi ancak “İran’ın vekil güçlerine ağır bir darbe indirdik.” dedi.

Ons altın, güne 2.442 dolar ile yatay bir başlangıç yaptı.

Gram ve çeyrek fiyatları, ons altının performansına paralel işlem gördü.

Gram altın, 2.610 Türk Lirası’ndan alıcı buldu. Çeyrek altın ise 4.270 Türk Lirası’ndan el değiştirdi.

GÜNCEL ALTIN SATIŞ FİYATLARI

* Gram altın satış fiyatı: 2.610,27 TL

* Çeyrek altın satış fiyatı: 4.270,00 TL

* Yarım altın satış fiyatı: 8.626,00 TL

* Tam altın satış fiyatı: 17.036,41 TL

* Cumhuriyet altını satış fiyatı: 17.199,00 TL

* Gremse altın satış fiyatı: 42.721,67 TL

* Ons altın satış fiyatı: 2.442,99 dolar

Konuyla ilgili tüm merak edilenleri açıklayan Ekonomist Hikmet Baydar şu ifadeleri kullandı:

“Burada asıl önemli olan Fed Başkanı Jerome Powell’ın açıklamaları olacak. Bundan sonraki süreç içinde ‘indirim gelecek mi?’ bunu göreceğiz. Şu an sürpriz yok, beklenen oldu. Piyasaların etkilenmesini beklemiyorum. Faiz indirimleriyle ilgili farklı bir düşünce açıklarlarsa ki ben böyle bir ihtimali beklemiyorum. Fed beklentileri bozmamaya çalışacaktır.

Faiz indirimi ihtimalleri eylül ve kasım olarak görülüyor. Bence Fed eylül değil de kasım ayında faiz indirimine gidebilir. Son zamanlarda petrol fiyatlarının aşağı gelmesiyle enflasyonda beklenenin üzerinde düşüş gerçekleşebilir. Enflasyon verisi ABD’de gelecekte faiz indirimleri konusunda beklentileri artırabilir. Şu an için en büyük tedirginlik Körfez’de savaşın yayılma riskidir.

‘PETROLDE YÜKSELİŞ GÖREBİLİRİZ’

Son olarak Hamas sorumlusunun öldürülmesiyle savaşın bölgeye yayılma riski artıyor. İsrail’in istediği de budur. Böyle bir durum olursa petrolde yükseliş görebiliriz. Bu da ABD’de enflasyonun daha da yükseleceği anlamına gelir. Şu anda en büyük risk ABD için jeopolitik risktir. İran’daki suikast için ABD ‘bizim bilgimiz yok’ dedi. Savaşın daha fazla yayılması ABD’nin işine gelmiyor.

‘ALTINDA YENİ REKORLARI GÖREBİLİRİZ’

Merkez Bankaları altın almaya devam ediyor. Alımların devam etmesinin sebebi jeopolitik risklerdir. Eğer jeopolitik riskler artarsa altında yeni rekorları görebiliriz.

Jeopolitik riskler artarsa altında toparlanma devam edebilir. Buna bağlı olarak gram altında yukarı yönlü hareketler söz konusu olabilir.

DOLARIN GÖZÜ DE ORTADOĞU’DA

Ortadoğu’da yaşanan gerilimin şiddeti ve doların küresel para birimleri karşısında değer kazanmasıyla birlikte 33 TL’nin üstüne yerleşen dolar kuru bugüne 33,17 TL’den başladı. Euro/TL ise 36,02 TL’den başladı.

Dolar/TL kuru temmuz ayında yüzde 1,56 değer kazandı. Doların başlıca 6 para birimine karşı değerine ölçen DXY endeksi ise temmuz ayında yüzde 1,66 değer kaybetti.

Dolar/TL kurunun yükselişinde eylül ayı için dillendirilmeye başlanan erken faiz indirimleri ve Ortadoğu’daki karışıklık etkili oldu.

DOLARIN SEYRİ NE OLUR?

Ekonomist Hikmet Baydar doların seyrine ilişkin ise şu tahminlerde bulundu:

Faiz kararında sürpriz olmadığı için bu doları etkilemez. Asıl Avrupa’da bir sıkıntı var. Almanya’nın büyümesi ekside. Avrupa için resesyon konuşuluyor. Bu durum doların daha güçlü kalmasına yol açıyor. ABD’nin borcu da bir yandan aldı başına gidiyor. Bu doları baskılıyor.

‘GLOBAL ANLAMDA DEĞER KAYBI BEKLİYORUM’

Borsa, altın gibi farklı enstrümanlara para kaymaya çalışıyor. Önümüzdeki dönem içerisinde doların kaybı faiz indirimleriyle birlikte artacaktır. Eylül ayından sonra global anlamda doların değer kaybetmesini bekliyorum.

DOLAR/TL’DE BEKLENTİLER NE?

İçeride ise yabancı yatırımcı girmeye devam ediyor. Merkez Bankası döviz alımını sonlandırırsa o zaman dolarda aşağı yönlü hareketleri görebiliriz. Yabancı girişi doların düşmesine yol açabilir.

Doların yönünü yabancı yatırımcının tavrı belirleyecek. Türkiye jeopolitik risklerden daha fazla etkilenebilme potansiyeline sahip. Bu yabancı yatırımcıyı ürkütebilir. Bu da dolarda alım dalgasına yol açabilir. Merkez Bankası temkinli ilerliyor. ‘Enflasyonda yükseliş yaşanırsa daha fazla tedbir alırız’ şeklinde açıklama yapıyor. Biz jeopolitik risklere yakınız. Türkiye bu risklerin içerisine girmezse doların yükselmesi söz konusu değildir.”

Ortadoğu’da artan gerilim de güvenli limana olan talebi artırdı. Hamas lideri Haniye dün İran’da suikastle öldürüldü. İsrail Başbakanı Netanyahu, Haniye’nin adını geçirmedi ancak “İran’ın vekil güçlerine ağır bir darbe indirdik.” dedi.

Ons altın, güne 2.442 dolar ile yatay bir başlangıç yaptı.

Gram ve çeyrek fiyatları, ons altının performansına paralel işlem gördü.

Gram altın, 2.610 Türk Lirası’ndan alıcı buldu. Çeyrek altın ise 4.270 Türk Lirası’ndan el değiştirdi.

GÜNCEL ALTIN SATIŞ FİYATLARI

* Gram altın satış fiyatı: 2.610,27 TL

* Çeyrek altın satış fiyatı: 4.270,00 TL

* Yarım altın satış fiyatı: 8.626,00 TL

* Tam altın satış fiyatı: 17.036,41 TL

* Cumhuriyet altını satış fiyatı: 17.199,00 TL

* Gremse altın satış fiyatı: 42.721,67 TL

* Ons altın satış fiyatı: 2.442,99 dolar

Konuyla ilgili tüm merak edilenleri açıklayan Ekonomist Hikmet Baydar şu ifadeleri kullandı:

“Burada asıl önemli olan Fed Başkanı Jerome Powell’ın açıklamaları olacak. Bundan sonraki süreç içinde ‘indirim gelecek mi?’ bunu göreceğiz. Şu an sürpriz yok, beklenen oldu. Piyasaların etkilenmesini beklemiyorum. Faiz indirimleriyle ilgili farklı bir düşünce açıklarlarsa ki ben böyle bir ihtimali beklemiyorum. Fed beklentileri bozmamaya çalışacaktır.

Faiz indirimi ihtimalleri eylül ve kasım olarak görülüyor. Bence Fed eylül değil de kasım ayında faiz indirimine gidebilir. Son zamanlarda petrol fiyatlarının aşağı gelmesiyle enflasyonda beklenenin üzerinde düşüş gerçekleşebilir. Enflasyon verisi ABD’de gelecekte faiz indirimleri konusunda beklentileri artırabilir. Şu an için en büyük tedirginlik Körfez’de savaşın yayılma riskidir.

‘PETROLDE YÜKSELİŞ GÖREBİLİRİZ’

Son olarak Hamas sorumlusunun öldürülmesiyle savaşın bölgeye yayılma riski artıyor. İsrail’in istediği de budur. Böyle bir durum olursa petrolde yükseliş görebiliriz. Bu da ABD’de enflasyonun daha da yükseleceği anlamına gelir. Şu anda en büyük risk ABD için jeopolitik risktir. İran’daki suikast için ABD ‘bizim bilgimiz yok’ dedi. Savaşın daha fazla yayılması ABD’nin işine gelmiyor.

‘ALTINDA YENİ REKORLARI GÖREBİLİRİZ’

Merkez Bankaları altın almaya devam ediyor. Alımların devam etmesinin sebebi jeopolitik risklerdir. Eğer jeopolitik riskler artarsa altında yeni rekorları görebiliriz.

Jeopolitik riskler artarsa altında toparlanma devam edebilir. Buna bağlı olarak gram altında yukarı yönlü hareketler söz konusu olabilir.

DOLARIN GÖZÜ DE ORTADOĞU’DA

Ortadoğu’da yaşanan gerilimin şiddeti ve doların küresel para birimleri karşısında değer kazanmasıyla birlikte 33 TL’nin üstüne yerleşen dolar kuru bugüne 33,17 TL’den başladı. Euro/TL ise 36,02 TL’den başladı.

Dolar/TL kuru temmuz ayında yüzde 1,56 değer kazandı. Doların başlıca 6 para birimine karşı değerine ölçen DXY endeksi ise temmuz ayında yüzde 1,66 değer kaybetti.

Dolar/TL kurunun yükselişinde eylül ayı için dillendirilmeye başlanan erken faiz indirimleri ve Ortadoğu’daki karışıklık etkili oldu.

DOLARIN SEYRİ NE OLUR?

Ekonomist Hikmet Baydar doların seyrine ilişkin ise şu tahminlerde bulundu:

Faiz kararında sürpriz olmadığı için bu doları etkilemez. Asıl Avrupa’da bir sıkıntı var. Almanya’nın büyümesi ekside. Avrupa için resesyon konuşuluyor. Bu durum doların daha güçlü kalmasına yol açıyor. ABD’nin borcu da bir yandan aldı başına gidiyor. Bu doları baskılıyor.

‘GLOBAL ANLAMDA DEĞER KAYBI BEKLİYORUM’

Borsa, altın gibi farklı enstrümanlara para kaymaya çalışıyor. Önümüzdeki dönem içerisinde doların kaybı faiz indirimleriyle birlikte artacaktır. Eylül ayından sonra global anlamda doların değer kaybetmesini bekliyorum.

DOLAR/TL’DE BEKLENTİLER NE?

İçeride ise yabancı yatırımcı girmeye devam ediyor. Merkez Bankası döviz alımını sonlandırırsa o zaman dolarda aşağı yönlü hareketleri görebiliriz. Yabancı girişi doların düşmesine yol açabilir.

Doların yönünü yabancı yatırımcının tavrı belirleyecek. Türkiye jeopolitik risklerden daha fazla etkilenebilme potansiyeline sahip. Bu yabancı yatırımcıyı ürkütebilir. Bu da dolarda alım dalgasına yol açabilir. Merkez Bankası temkinli ilerliyor. ‘Enflasyonda yükseliş yaşanırsa daha fazla tedbir alırız’ şeklinde açıklama yapıyor. Biz jeopolitik risklere yakınız. Türkiye bu risklerin içerisine girmezse doların yükselmesi söz konusu değildir.”

Söz konusu bıçaklı saldırının gerçekleştirdiği yerin yakınlarında bulunan caminin çevresinde Merseyside polisi yoğun güvenlik önlemi aldı.

“Spekülasyonların kimseye faydası yok”

Olaya ilişkin açıklama yapan Merseyside polisi, aşırı sağcı İngiliz Savunma Ligi (EDL) destekçisi olduğu düşünülen grubun camiye saldırdığını ifade etti.

Yerel saatle 19.45’te (TSİ 21.45) cami önünde toplanan gruba müdahale eden polise şişe ve çöp kovaları atıldığı belirtilen açıklamada, bir polisin burnunun kırıldığı, bir polis minibüsünün ise ateşe verildiği aktarıldı.

Açıklamada değerlendirmelerine yer verilen Merseyside Emniyet Müdür Yardımcısı Alex Gloss, “Üç çocuğun trajik şekilde hayatını kaybetmesiyle sarsılan bir toplumda bunun yaşandığını görmek iğrenç” ifadesini kullandı.

Gloss, polis ve acil servis çalışanlarının, hayatlarının en kötü manzarasıyla karşı karşıya kalmışken şimdi saldırıya uğradığını belirterek, “Bu akşam Southport’taki olaya, Merseyside bölgesinde yaşamayan, Merseyside insanını umursamayanlar katıldı” değerlendirmesini yaptı.

Bıçaklı saldırının 17 yaşındaki şüphelisinin kimliğine ilişkin spekülasyonların şiddet olayları için kullanıldığına işaret eden Gloss, “Şahsın zaten gözaltında bulunduğunu ve Birleşik Krallık doğumlu olduğunu açıkladık. Şu aşamada spekülasyonların kimseye faydası yok. Polis memurlarımızın bunlarla karşı karşıya kalmaması lazımdı ancak bu akşam yeterince acı çeken yerel halkın güvenliğini sağlayacak ve suça karışanları gözaltına alacaklar” ifadelerini kullandı.

Aşırı sağcı hesaplar doğruluğu şüpheli bilgiler paylaştı

İngiliz medyasında yer alan habere göre, bazı sosyal medya hesaplarında gözaltındaki kişinin kimliğine ilişkin doğruluğu şüpheli bilgiler paylaşıldı.

İçişleri Bakanı Yvette Cooper, konuya ilişkin parlamentoda yaptığı değerlendirmede, “Sosyal medya şirketlerinin sorumluluk alması gerek.” ifadesini kullandı ve halka spekülasyonlara inanmama çağrısı yaptı.

The Guardian gazetesi ise şüphelinin kimliğine ilişkin detayların, İngiltere ve ABD’den bilgiler aktaran haber platformu izlenimi veren siteden yayıldığını öne sürdü.

Bu sitede, saldırı şüphelisinin geçen yıl ülkeye kaçak giren “Ali” isimli sığınmacı olduğu iddia edildi.

The Guardian’ın haberinde, sosyal medya platformu TikTok’ta ise aşırı sağcı Reform UK Partisi destekçisi bir kişinin paylaştığı iddiaların 800 bin izlenmeye ulaştığı bilgisine yer verildi.

Southport’taki bıçaklı saldırı

İngiltere’nin Liverpool kentine yaklaşık 35, Manchester kentine yaklaşık 70 kilometre uzaklıktaki Southport’ta 29 Temmuz öğle saatlerinde bir saldırganın, aralarında çocukların da bulunduğu çok sayıda kişiyi bıçakladığı açıklanmıştı.

Hart Caddesi’ndeki binada yaşanan olayın ardından bölgeye giden polis, şüpheliyi saldırıda kullandığı belirtilen bıçakla gözaltına almıştı. Görgü tanıkları, yaralılar arasında çok sayıda çocuğun bulunduğunu, olayın Amerikalı şarkıcı Taylor Swift temalı etkinlikte yaşandığını anlatmıştı.

Merseyside Emniyet Müdürü Serena Kennedy de saldırıya ilişkin düzenlenen ortak basın toplantısında, yerel saatle 11.47’de (TSİ 13.47) polise “dans okulunda bıçaklı saldırı olduğu” ihbarının geldiğini kaydetmişti.

Aldıkları bıçak darbeleri nedeniyle 2 çocuğun yaşamını yitirdiğini, 6’sı ağır 9 çocuğun yaralandığını açıklayan Kennedy, 2 yetişkinin de ağır yaralı olduğunu, bu kişilerin çocukları korumaya çalışırken yaralandıklarını söylemişti.

Kennedy, olayla ilgili 17 yaşındaki erkek zanlının cinayet şüphesiyle gözaltında olduğunu ve sorgusunun sürdüğünü kaydederek, şüphelinin Lancashire bölgesindeki Banks’ten geldiği ancak aslen Galler’in başkenti Cardiff’ten olduğu bilgisini paylaşmıştı.

Olaydan bir gün sonra, yaralı bir çocuğun daha hayatını kaybettiği açıklanmıştı.

Saldırının ardından hükümetten tepki açıklamaları gelmişti. İngiltere Başbakanı Keir Starmer, X hesabından yaptığı açıklamada, Southport’tan gelen haberlerin korkunç ve şok edici olduğunu belirtmişti.

Starmer, olay yerine hemen ulaşan polis ve sağlık ekiplerine teşekkür ederek, kendisinin sık sık gelişmeler konusunda bilgilendirildiğini kaydetmişti.

İçişleri Bakanı Yvette Cooper, X’ten yaptığı paylaşımda, bölgedeki güvenlik güçleriyle temasta olduğunu ve çalışmalara tam destek verdiğini ifade etmişti.

Hamas’ın lideri İsmail Haniye‘ye yönelik Tahran’da düzenlenen suikast sonucu şehit olduğu haberi dünya gündemine bomba gibi düştü. Haniye suikasti sonrası askeri olarak dünyanın ve Ortadoğu’nun en güçlü ülkelerinden biri olduğunu iddia eden İran’da son yıllarda yaşanan suikast ve ölümler tartışılmaya başlandı. İran’ın kendi ülkesinde ve ülke sınırları dışarısında Cumhurbaşkanı da dahil olmak üzere devlet yöneticilerinin güvende olmadığı ve basit operasyonlarla hedef alınabildiği gözler önüne serildi.

İran’ın Irak‘a ziyarete giden generalini koruyamaması, Cumhurbaşkanı’nın helikopterde hayatını kaybetmesinin aydınlatılamaması ve ülkesine ziyarete gelen bir bürokratı bile koruyamaması ‘Bölgesel güç’ iddialarının sorgulanmasına kapı araladı. İran’da yaşanan suikastlere ilişkin konuşan uzmanlar da yaşanan büyük zafiyete ve askeri-istihbari başarısızlığa dikkat çekti.

KASIM SÜLEYMANİ SUİKASTİ

İran’ın son yıllarda yaşadığı en büyük suikastlerden biri 2020 yılında meydana geldi. Irak’a giden İranlı General Kasım Süleymani 3 Ocak 2020‘de ABD’nin Bağdat Havalimanı’nda insansız hava araçlarıyla düzenlediği saldırıyla öldürüldü. ABD’nin düzenlediği saldırıda İran Devrim Muhafızları Ordusu’na bağlı Kudüs Gücü Komutanı Süleymani’nin yanı sıra 5 İranlı da hayatını kaybetti. 

Kasım Süleymani İran için çok büyük önem arz eden komutanlardan biri olarak öne çıkıyordu. Süleymani, Afganistan’dan Irak’a, Suriye’den Lübnan‘a İran’ın bölgedeki politikalarını belirleyen en önemli isimlerden biri olarak biliniyordu. Süleymani, İran lideri Ayetullah Ali Hamaney‘den sonra ülkenin güvenlik politikalarının belirlenmesinde en büyük etkiye sahip isimlerin başında geliyordu.

SÜLEYMANİ SUİKASTİ SONRASI DANIŞIKLI SALDIRI

Süleymani‘nin öldürülmesinin ardından İran, Irak’taki Ayn el-Esed Hava Üssü‘ne balistik füzelerle basit bir saldırı gerçekleştirerek vatandaşlarını sakinleştirmeyle yetindi. Dönemin ABD Başkanı Donald Trump Ocak 2020’de ABD tarafından öldürülmesinin ardından İranlı yetkililerin kendisiyle iletişime geçtiğini, ABD üssüne düzenlenecek bir saldırıyı önceden haber verdiğini söylemişti.

Trump, “Bizi aradılar ve dediler ki, ‘Dinleyin, başka seçeneğimiz yok. Sizi vurmak zorundayız çünkü kendimize saygımız var’. Bunu anlıyordum. Onları vurmuştuk ve bir şeyler yapmaları gerekiyordu” ifadelerini kullanmıştı.

REİSİ’NİN HELİKOPTER KAZASI

İran’da yaşanan bir diğer muammalı ölüm de Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi’nin ölümde ortaya çıktı. Doğu Azerbaycan eyaletinden baraj açılışına giden İran Cumhurbaşkanı Reisi dönüş yolunda kaza geçirdi. 3 helikopterle çıkılan yolda diğer 2 helikopter hedefine ulaşırken İran Cumhurbaşkanı’nı taşıyan helikopter bilinmeyen bir nedenle 20 Mayıs 2024‘te düştü. 

Reisi‘nin helikopter kazasının ardından İran Devleti kendi cumhurbaşkanlarının yerini bile tespit edemedi. Türkiye’den gönderilen Akıncı ile tespit edilen İran Cumhurbaşkanı Reisi’nin kaza yerinde cesedi bulundu. Ancak birkaç ay önce yaşanan bu olayın kaza mı suikast mi olduğu hala ortaya çıkarılamadı. 

MİSAFİR GELEN HANİYE’Yİ DE KORUYAMADILAR

İran’da yaşanan bu kaza ve suikastler henüz gündemden düşmeden bu kez de İran yeni bir suikaste daha sahne oldu. , İran’da cumhurbaşkanlığı seçimini kazanan Mesud Pezeşkiyan‘ın yemin törenine katılmak üzere Tahran‘a giden Hamas Siyasi Büro Başkanı İsmail Haniye başkentte kaldığı sözde güvenli bir konutta saldırıya uğrayarak şehit edildi. 

Gece 02.00’de gerçekleştirilen suikastin güdümlü füze ile gerçekleştirildiği belirtilirken, İran makamları misafirlerine yönelik düzenlenen saldırının nereden yapıldığını bile bilmediğini açıkladı. Yapılan güdümlü füzeli suikaste karşı İran hava savunma sistemlerinin devreye girmediğinin belli olduğu suikastte, saldırıyı gerçekleştirdiği iddia edilen İsrail makamlarına Haniye‘nin sözde güvenli konutunun konumunun bilgisinin nasıl gittiği ise merak konusu oldu. 

ASLAN: HANİYE’Yİ KORUYAMAMAK BÜYÜK ZAFİYET

Hasan Kalyoncu Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Murat Aslan, İran’ın “savunma” stratejileriyle ilgili eleştirilerde bulundu. Aslan, Haniye’yi şehit eden füzenin başka ülkeden fırlatıldığına dair yapılan açıklamaları “inandırıcı bulmadığını” ifade etti.
Aslan, olayla ilgili mühimmatın türü ve parçaları hakkında yeterli bilgi bulunmadığını belirtti. Aslan, “Eğer büyük bir füze ateşlendiyse, bu durumun İran hava savunma sistemlerini de gözden geçirmemizi gerektirdiğini” vurguladı.

İran’ın hava savunma sistemlerinin etkinliğine dair daha önce yapılan açıklamaları hatırlatan Aslan, “İran’ın hava savunma sistemlerinin etkili olmadığı” ve bu iddiaların gözden geçirilmesi gerektiğini söyledi.

Aslan, Tahran’ın hava savunma kapasitesini sorgularken, “İran Batı kamuoyuna ve kendi halkına ideolojik mesajlar vermek amacıyla vekil örgütler üzerinden hareket ediyor olabilir” şeklinde değerlendirmede bulundu.

Aslan, İran’ın Hamas lideri Haniye’yi koruyamamasının büyük zafiyet olduğunu ve bu durumun “affedilemeyecek bir husus” olduğunu ifade etti.

İRAN KORUMADI MI?

Konuyla ilgili Haber7‘ye konuşan Gazeteci Mustafa Uzun Haniye’nin Tahran’ın göbeğinde suikaste uğramasının oldukça manidar olduğunu belirtirken Dış Politika ve Güvenlik Uzman Ömer Özkızılcık ise “Bunu beklemiyorduk. İsrail’in uzun zamandır Hamas liderlerine yönelik suikast arayışında olduğunu biliyorduk. Ama genel varsayım İsrail’in bunu İran’da yapamayacağı üzerineydi. Burada en büyük beklenmeyen olay İran’ın Haniye’yi koruyamamış olmasıdır veya korumamayı tercih etmesidir.” ifadelerini kullandı. 

Programın ardından temaslarına ilişkin bir değerlendirmede bulunan Bakan Bayraktar, ‘Ata Yurdu’nda olmaktan duyduğu memnuniyeti dile getirerek iki ülke arasında enerji bağlamında en önemli iş birliği alanının doğal gaz olduğunu söyledi. Bayraktar, Türkmen gazının, Türkiye’ye ve Türkiye üzerinden Avrupa’ya intikaliyle alakalı bir proje üzerinde çalıştıklarını kaydederek “Elbette birkaç alternatifimiz var. Nihai ve en olması gereken aslında Hazar geçişli bir boru hattıyla çok daha büyük miktarlarda ve uzun süreli bir anlaşmayla bu doğal gazın batıdaki piyasalara Türkiye ve Batı’ya, Avrupa’ya ulaşması. Ama kademe kademe, aşama aşama biz oraya geleceğimize inanıyoruz. Ama hızlı bir şekilde de Türkiye’nin bu doğal gaza erişimi ve bunun belki bir miktarının özellikle Güneydoğu Avrupa’daki ihtiyacı karşılamak üzere Avrupa’ya intikalini konuştuk” dedi.

1998’DEN BERİ SÜRÜYOR

Bu konuda devlet başkanları düzeyinde ciddi bir irade olduğunun altını çizen Bayraktar, “Çok ciddi yapıcı bir katkı var. İnşallah bunu gerçeğe dönüştüreceğiz ve açıkçası 1998’den beri devam eden bu görüşmeler ve anlaşmaları bir anlamda fiiliyata geçirmiş olacağız” diye konuştu.

MADENLER ALANINDA MUTABAKAT

Bayraktar, madenler alanında da Türkmenistan’ın ciddi bir potansiyeli olduğunu ifade ederek “Madenlerle ilgili de bir anlaşma belki bir ilk olacak anlaşmayla madencilik alanında da iş birliğimizi, şirketlerimizin buradaki varlıklarını arama tarafında ondan sonra üretim tarafında yer alması noktasında bir mutabakatımız oldu” değerlendirmesini yaptı.

Elektrik konusunun da ciddi bir potansiyel olduğunu vurgulayan Bayraktar, “Türkmenistan’ın da bu potansiyelini yine farklı yollarla Türkiye’ye getirebilmek için de ciddi bir çalışmanın içerisindeyiz. Bu ziyaretimiz sadece doğal gaz, petrol odaklı olmadı. Ama bunun yanına madeni ve elektriği de yoğun bir şekilde gündemimize almış durumdayız” dedi.

ORTAK ÜRETİM VE DEPOLAMA

Bayraktar, Türkmenistan’ın doğal gaz sahalarında ortak üretim konusunu ele aldıklarını anlatarak, “Bir diğeri doğal gaz depolamayla alakalı Türkmenistan’ın bir yatırım düşüncesi var. Bu konuda da BOTAŞ’ın çok ciddi bir yetkinliği, altyapısı var. Türkiye’de yaklaşık 6 milyar metreküplük doğal gaz depomuz var. Bunu 2028’e kadar 12 milyar metreküpe çıkarmak istiyoruz. Bu yetkinliği de buraya aktarmak istiyoruz Doğal gazın dağıtımında akıllı sayaç, akıllı şebeke ve Scada sistemlerinde de yine BOTAŞ ve Türk şirketleriyle Türkmenistan’ın ilgili kurumlarının iş birliğini de görüştük” diye konuştu.

Bakan Bayraktar, ne kadarlık bir doğal gazın hangi yöntemle gönderileceği ile ilgili bir soru üzerine şu cevabı verdi: “Önümüzdeki 20 yıl boyunca her yıl 15 milyar metreküpten yaklaşık 300 milyar metreküplük bir gaz hacmine ulaşmayı hedefliyoruz. Tabii buna nihai anlamda ulaşabilmemiz için mutlaka boru hattına ihtiyacımız var. Ama mevcut altyapıyı kullanarak da takas yöntemiyle, swap yöntemiyle de mutlaka biz hızlı bir şekilde ilk etapta 2 milyar metreküplük bir gaz hacmiyle beraber de çalışmaya başlamak istiyoruz.”

1 MART’TA ÖNEMLİ BİR ADIM ATILMIŞTI

1 Mart’ta Antalya Diplomasi Forumu marjında iki ülke arasında doğal gaz ve petrolde iş birliğini arttıracak anlaşmalar imzalanmıştı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Türkmen Devlet Başkanı Serdar Berdimuhammedov’un huzurunda atılan imzalarla Türkmenistan’ın zengin doğal gaz kaynaklarının batıya ulaştırılması konusunda niyet beyanında bulunulmuştu.

Hamas’ın lideri İsmail Haniye‘ye yönelik Tahran’da düzenlenen suikast sonucu şehit olduğu haberi dünya gündemine bomba gibi düştü. Haniye suikasti sonrası askeri olarak dünyanın ve Ortadoğu’nun en güçlü ülkelerinden biri olduğunu iddia eden İran’da son yıllarda yaşanan suikast ve ölümler tartışılmaya başlandı. İran’ın kendi ülkesinde ve ülke sınırları dışarısında Cumhurbaşkanı da dahil olmak üzere devlet yöneticilerinin güvende olmadığı ve basit operasyonlarla hedef alınabildiği gözler önüne serildi.

İran’ın Irak‘a ziyarete giden generalini koruyamaması, Cumhurbaşkanı’nın helikopterde hayatını kaybetmesinin aydınlatılamaması ve ülkesine ziyarete gelen bir bürokratı bile koruyamaması ‘Bölgesel güç’ iddialarının sorgulanmasına kapı araladı. İran’da yaşanan suikastlere ilişkin konuşan uzmanlar da yaşanan büyük zafiyete ve askeri-istihbari başarısızlığa dikkat çekti.

KASIM SÜLEYMANİ SUİKASTİ

İran’ın son yıllarda yaşadığı en büyük suikastlerden biri 2020 yılında meydana geldi. Irak’a giden İranlı General Kasım Süleymani 3 Ocak 2020‘de ABD’nin Bağdat Havalimanı’nda insansız hava araçlarıyla düzenlediği saldırıyla öldürüldü. ABD’nin düzenlediği saldırıda İran Devrim Muhafızları Ordusu’na bağlı Kudüs Gücü Komutanı Süleymani’nin yanı sıra 5 İranlı da hayatını kaybetti. 

Kasım Süleymani İran için çok büyük önem arz eden komutanlardan biri olarak öne çıkıyordu. Süleymani, Afganistan’dan Irak’a, Suriye’den Lübnan‘a İran’ın bölgedeki politikalarını belirleyen en önemli isimlerden biri olarak biliniyordu. Süleymani, İran lideri Ayetullah Ali Hamaney‘den sonra ülkenin güvenlik politikalarının belirlenmesinde en büyük etkiye sahip isimlerin başında geliyordu.

SÜLEYMANİ SUİKASTİ SONRASI DANIŞIKLI SALDIRI

Süleymani‘nin öldürülmesinin ardından İran, Irak’taki Ayn el-Esed Hava Üssü‘ne balistik füzelerle basit bir saldırı gerçekleştirerek vatandaşlarını sakinleştirmeyle yetindi. Dönemin ABD Başkanı Donald Trump Ocak 2020’de ABD tarafından öldürülmesinin ardından İranlı yetkililerin kendisiyle iletişime geçtiğini, ABD üssüne düzenlenecek bir saldırıyı önceden haber verdiğini söylemişti.

Trump, “Bizi aradılar ve dediler ki, ‘Dinleyin, başka seçeneğimiz yok. Sizi vurmak zorundayız çünkü kendimize saygımız var’. Bunu anlıyordum. Onları vurmuştuk ve bir şeyler yapmaları gerekiyordu” ifadelerini kullanmıştı.

REİSİ’NİN HELİKOPTER KAZASI

İran’da yaşanan bir diğer muammalı ölüm de Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi’nin ölümde ortaya çıktı. Doğu Azerbaycan eyaletinden baraj açılışına giden İran Cumhurbaşkanı Reisi dönüş yolunda kaza geçirdi. 3 helikopterle çıkılan yolda diğer 2 helikopter hedefine ulaşırken İran Cumhurbaşkanı’nı taşıyan helikopter bilinmeyen bir nedenle 20 Mayıs 2024‘te düştü. 

Reisi‘nin helikopter kazasının ardından İran Devleti kendi cumhurbaşkanlarının yerini bile tespit edemedi. Türkiye’den gönderilen Bayraktar TB2 ile tespit edilen İran Cumhurbaşkanı Reisi’nin kaza yerinde cesedi bulundu. Ancak birkaç ay önce yaşanan bu olayın kaza mı suikast mi olduğu hala ortaya çıkarılamadı. 

MİSAFİR GELEN HANİYE’Yİ DE KORUYAMADILAR

İran’da yaşanan bu kaza ve suikastler henüz gündemden düşmeden bu kez de İran yeni bir suikaste daha sahne oldu. , İran’da cumhurbaşkanlığı seçimini kazanan Mesud Pezeşkiyan‘ın yemin törenine katılmak üzere Tahran‘a giden Hamas Siyasi Büro Başkanı İsmail Haniye başkentte kaldığı sözde güvenli bir konutta saldırıya uğrayarak şehit edildi. 

Gece 02.00’de gerçekleştirilen suikastin güdümlü füze ile gerçekleştirildiği belirtilirken, İran makamları misafirlerine yönelik düzenlenen saldırının nereden yapıldığını bile bilmediğini açıkladı. Yapılan güdümlü füzeli suikaste karşı İran hava savunma sistemlerinin devreye girmediğinin belli olduğu suikastte, saldırıyı gerçekleştirdiği iddia edilen İsrail makamlarına Haniye‘nin sözde güvenli konutunun konumunun bilgisinin nasıl gittiği ise merak konusu oldu. 

ASLAN: HANİYE’Yİ KORUYAMAMAK BÜYÜK ZAFİYET

Hasan Kalyoncu Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Murat Aslan, İran’ın “savunma” stratejileriyle ilgili eleştirilerde bulundu. Aslan, Haniye’yi şehit eden füzenin başka ülkeden fırlatıldığına dair yapılan açıklamaları “inandırıcı bulmadığını” ifade etti.
Aslan, olayla ilgili mühimmatın türü ve parçaları hakkında yeterli bilgi bulunmadığını belirtti. Aslan, “Eğer büyük bir füze ateşlendiyse, bu durumun İran hava savunma sistemlerini de gözden geçirmemizi gerektirdiğini” vurguladı.

İran’ın hava savunma sistemlerinin etkinliğine dair daha önce yapılan açıklamaları hatırlatan Aslan, “İran’ın hava savunma sistemlerinin etkili olmadığı” ve bu iddiaların gözden geçirilmesi gerektiğini söyledi.

Aslan, Tahran’ın hava savunma kapasitesini sorgularken, “İran Batı kamuoyuna ve kendi halkına ideolojik mesajlar vermek amacıyla vekil örgütler üzerinden hareket ediyor olabilir” şeklinde değerlendirmede bulundu.

Aslan, İran’ın Hamas lideri Haniye’yi koruyamamasının büyük zafiyet olduğunu ve bu durumun “affedilemeyecek bir husus” olduğunu ifade etti.

İRAN KORUMADI MI?

Konuyla ilgili Haber7‘ye konuşan Gazeteci Mustafa Uzun Haniye’nin Tahran’ın göbeğinde suikaste uğramasının oldukça manidar olduğunu belirtirken Dış Politika ve Güvenlik Uzman Ömer Özkızılcık ise “Bunu beklemiyorduk. İsrail’in uzun zamandır Hamas liderlerine yönelik suikast arayışında olduğunu biliyorduk. Ama genel varsayım İsrail’in bunu İran’da yapamayacağı üzerineydi. Burada en büyük beklenmeyen olay İran’ın Haniye’yi koruyamamış olmasıdır veya korumamayı tercih etmesidir.” ifadelerini kullandı. 

Anadolu Ajansı (AA) Enerji Terminali Programı’nın ilk konuğu Günay, Türkiye’de farklı ölçeklerde gerçekleştirilen hidrojen projelerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Günay, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının hidrojene ilişkin yol haritasını açıklamasını, Türkiye için önemli bir “kilometre taşı” olarak gördüğünü söyledi.

H2DER olarak, Türkiye’de hidrojene ilişkin bir geleceğin olduğunu kamu otoritelerine, siyasi iradeye, iş dünyasına ve Türk toplumuna anlatmayı hedeflediklerini ifade eden Günay, “Türkiye’de ilk ticari hidrojen üretimi amacıyla bazı projeler var. Aslında hidrojen üreten şirketler de var. Dernek olarak hidrojen üretme adımını attık. Marmara Organize Sanayi Bölgesi (OSB) ile işbirliği anlaşması imzaladık. Burada hidrojen AR-GE ve üretim merkezi yapıyoruz. Öncelikle hedef, Marmara OSB’nin enerji ihtiyacını hidrojenle karşılamak. Öte yandan, Güney Marmara Hidrojen Vadisi yine bir üyemizin ortaklığında oluşturuldu. Türkiye, zengin yenilenebilir enerji kaynaklarıyla yeşil hidrojen üretme konusunda avantajlı. Önümüzdeki iki yılda çok fazla sayıda hidrojen üreticisinin ortaya çıkacağını düşünüyorum. Üyelerimizden biri de Manisa OSB’de elektrolizör fabrikası açmaya hazırlanıyor.” diye konuştu.

Günay, 2026’da “Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması”nın ve vergilerin devreye gireceğini, özellikle ağır sanayinin bundan etkileneceğini vurguladı.

Avrupa Birliği’ne yapılacak ihracatta şirketlerin hangi enerji kaynağından elektrik ürettiğinin değerlendirileceğine dikkati çeken Günay, “Fosil yakıtlardan üretilen elektrikle bu üretimler yapılmışsa onlar için ciddi bir vergi yükü var ve bunun için başta demir-çelik sanayi olmak üzere bu sektörlerde hidrojen yatırımı alanında somut ilerlemeler ve adımlar var.” dedi.

HİDROJEN ÇİFTLİKLERİ ŞEBEKEDEN BAĞIMSIZ

Günay, Türkiye’de hidrojen üretiminin yenilenebilir enerji kaynaklarının bulunduğu yerde ve elektrik şebekesinden bağımsız yapılabileceğini anlattı.

Mevcut durumda yeni yatırımlar için kapasite sıkıntısı olduğunun altını çizen Günay, şunları kaydetti:

“Hidrojen çiftlikleri diyelim ki bir rüzgar santralinin yanında ve elektrik iletim sistemine bağlı değil. Bağımsız bir ada şeklinde. Siz orada üretilen elektrikle hidrojen üretip, depolayıp iletebilirsiniz tüketim yerlerine. Aynı zamanda yine güneş santralleri için benzer şeyleri söyleyebiliriz. Bu bir anlamda şu anki sıkıntıyı da aşabilecek bir durum. Burada karşımıza çıkan nokta hidrojeni kim alacak noktası. Yani bir anlamda alıcı ve satıcı bir araya gelecek ki bir piyasa oluşsun. Örneğin bu yıl Avrupa Hidrojen Bankası bazı ihaleler gerçekleştirdi. Hidrojen üretme potansiyeli olan insanlarla hidrojen ihtiyacı olan şirketler bir araya geldiler ve buradaki üretim ve tüketimdeki fiyat farkını hidrojen bankası sübvanse etti. Bu anlamda dört ülkede yedi proje hayata geçirilecek. İlk defa bir piyasa oluşturma yolunda önemli bir adım atılmış oldu.”

Günay, hidrojene ilişkin projelerin geliştirilme sürecinde sadece küresel ısınma konusunun değil, Rusya-Ukrayna Savaşı sonrası oluşan doğal gaz krizinin de etkili olduğunu ifade etti.

Ülkelerin enerjiyi bağımsız olarak üretmek istediklerine işaret eden Günay, sözlerini şöyle tamamladı:

“Bağımsız enerji üretmek için en önemli araç yine hidrojen olarak görülmekte. Almanya’da Euro 2024 Avrupa Şampiyonası elemeleri vardı. Milli Takım’la birlikte ben de oradaydım. Milli Takım’ın faaliyetleri dışında, aynı zamanda Almanya’da hidrojen konusundaki gelişmeleri takip etmek için bir program hazırlamıştık. Biliyorsunuz Almanya, AB’de yenilenebilir enerjinin lideri. Bu süreçte bir kongreye katıldık. Kongrede dünyanın birçok yerinde yüzlerce start-up, vardı. Hidrojende verimlilik, maliyeti düşürme, iletimde güvenlik ve pek çok alanda start-up’lar kendilerini tanıttılar. Hidrojene muazzam bir ilgi vardı.”

HALİD MEŞAL SUİKASTİ

25 Eylül 1997’de Mossad, bu dönemde faaliyetlerine Ürdün’de devam eden Halid Meşal’e başkent Amman’da suikast girişiminde bulundu.

O dönemde İsrail Başbakanı bugün olduğu gibi, Binyamin Netanyahu’ydu. Netanyahu, suikastın olabildiğince gizli ve sessiz olmasını istiyordu.

ZEHİRLİ SPREY PLANI

Plan şuydu: İki Mossad ajanı bir sokakta Meşal’in arkasından yürüyecek, ajanlardan biri çalkalanmış bir soda şişesini ses çıkarıp dikkat dağıtma amacıyla açarken diğeri de Meşal’e öldürücü bir sprey püskürtecekti.

Plana dair diğer bir anlatı ise, turist kılığında Ürdün’e girecek olan İsrail ajanlarının Halid Meşal’in kulağına bir cihaz kullanarak hızlıca yayılan bir zehir enjekte edileceğiydi.

MOSSAD AJANLARI FARK EDİLDİ

Mossad ajanları 25 Eylül’de sahte Kanada kimlikleriyle, turist kisvesi altında Amman’a vardılar. Ancak işler planlandığı gibi gitmedi ve Mossad ajanları Meşal’i sessiz bir şekilde hedef alamadı. Fark edilen ajanlar zehri Meşal’in kulağına püskürtseler de fark edildiler ve kaçmaya başladılar.

Ancak kaçan ajanlar bölgedeki Hamas üyeleri ve Ürdün polisi tarafından yakalandılar. Meşal ise birkaç saat sonra ağrı, kusma ve benzeri şikayetlerle hastaneye kaldırıldı, kısa bir süre içerisinde komaya girdi.

Ajanların üzerinden çıkan pasaportlar üzerine Kanadalı diplomatlar karakola çağrıldı. Böylece iki kişinin ajan oldukları ve Kanada vatandaşı olmadıkları anlaşıldı.

ÜRDÜN VE ABD ARAYA GİRDİ

Olaylar üzerine Ürdün Kralı Hüseyin, Netanyahu’ya ulaşarak panzehirin derhal Ürdün’e teslim edilmesini, aksi takdirde 1994’te yapılan barış anlaşmasının iptal edileceğini söyledi. Fakat Netanyahu bunu kabul etmedi. Bunun üzerine Kral Hüseyin, yakalanan iki Mossad ajanının idam edileceği tehdidinde bulunarak Netanyahu’yu uzlaşıya zorladı.

MEŞAL İYİLEŞEREK KOMADAN ÇIKTI

Dönemin ABD Başkanı Bill Clinton da devreye girerek Netanyahu’yu anlaşmaya ikna etti. Böylece İsrail hem panzehri vermeyi, hem de Şeyh Ahmed Yasin de dahil olmak üzere 70 Hamas tutuklusunu serbest bırakmayı kabul etti. Karşılığında iki Mossad ajanı serbest bırakıldı. Ürdün’e ulaştırılan panzehirin kullanılmasıyla Meşal iyileşti ve komadan çıktı.

Hamas’ın ruhani lideri ve kurucusu Şeyh Ahmed Yasin yakın sırdaşı Haniye’yi 1997’de yardımcısı olarak atamıştı.

Bu yüksek profil, Haniyeh’in suikast hedefi haline gelmesi anlamına geliyordu. İsrail o zamana kadar Filistinli liderleri yıllar boyunca öldürme konusunda uzun bir plan oluşturmuştu.

2003’TE KILPAYI KURTULDULAR

Haniye ve Yasin, Eylül 2003’te İsrail’in Gazze Şehri’ndeki bir suikast girişiminden, İsrail hava saldırısından saniyelerle kıl payı kurtulmuşlardı.

Şeyh Yasin, 22 Mart 2004’te tekerlekli sandalyesiyle sabah namazını kıldığı camiden çıkarken İsrail ordusuna ait helikopterler tarafından atılan füzelerle hayatını kaybetti.

Dönemin İsrail başbakanı Ariel Şaron’un gözetiminde Gazze Şeridi’nde gerçekleşen suikast operasyonunda, Şeyh Yasin’in 7 arkadaşı hayatını kaybetti, 2 oğlu da yaralandı.

ŞEYH YASİN’DEN 20 YIL SONRA ŞEHİT OLDU

“Allah’ım, ümmetin suskunluğunu sana şikayet ediyorum.” diyerek Filistin davasının “yalnız bırakılmışlığından” yakınan Şeyh Yasin’in suikaste kurban gitmesi, Filistin’in yanı sıra tüm İslam dünyasında büyük tepkiye neden olmuştu.

Filistin ulusal bağımsızlık mücadelesinin yirminci yüzyıldaki önde gelen sembollerinden biri olarak kabul edilen Şeyh Yasin, 1987’de kurduğu Hamas hareketiyle Filistin sahasındaki direnişin yeni adresi olmuştu.

Haniye ise Şeyh Yasin’den tam 20 yıl sonra İsrail tarafından şehit edildi.

“İNTİKAMINI ALMAYI GÖREV OLARAK ADLEDİYORUZ”

İran Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney, X hesabından yaptığı açıklamada, “Bir seyyid gider, bir seyyid gelir” mesajını paylaştığı bir video yayınladı. Hamaney, dün İran’da Haniye ile görüşmüştü. Hamaney, hesabından daha sonra yaptığı yazılı açıklamada, “Sevgili İran halkı! Cesur lider ve önde gelen Filistinli Mücahit Sayın İsmail Haniye’nin yasını tutuyoruz. Suçlu ve terörist Siyonist rejim, evimizdeki değerli misafirimizi şehit etti, bu aynı zamanda kendi başlarına açtıkları ağır bir belanın başlangıcı demektir. Şehit Haniye, Allah yolunda şehit olmaktan korkmuyordu. İran İslam Cumhuriyeti topraklarında yaşanan bu acı olayda onun kanını yerde bırakmamayı görevimiz olarak görüyoruz.” dedi.

“TERÖRİST İŞGALCİLER, EYLEMLERİNDEN DOLAYI PİŞMAN EDİLECEK”

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, X hesabından, “Bugün İran, acıya ve sevince ortak olan, direniş yolunun daimi ve gururlu yoldaşı, Filistin direnişinin cesur lideri, Kudüs şehidi Hacı İsmail Haniye’nin yasını tutuyor. Dün onun muzaffer elini kaldırdım ve bugün onu omuzlarıma alacağım. İki gururlu millet olan İran ve Filistin arasındaki bağ eskisinden daha güçlü olacak, mazlumların direniş ve savunması kuvvetlenecektir. İran İslam Cumhuriyeti, toprak bütünlüğünü ve şerefini savunacak, terörist işgalcileri korkakça eylemlerinden dolayı pişman edecektir. Şüphesiz ki Allah çok merhametlidir ve intikam sahibidir”. dedi.

ALMANYA, ABD, RUSYA VE ÇİN’DEN AÇIKLAMA

ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, ABD’nin, Hamas lideri Haniye’ye yönelik suikast planından önceden haberdar olmadığını ve hiçbir şekilde olaya müdahil olmadığını söyledi. Gazetecilere konuşan Blinken, Haniye suikastinin bölgeyi nasıl etkileyeceği sorusuna, “Bu (Haniye suikasti) haberdar olmadığımız ve dahil olmadığımız bir şey. Tahmin yürütmek çok zor.” diye cevapladı. Blinken ayrıca, Gazze’de ateşkesin zorunlu bir hal aldığını belirtti.

Alman Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Sebastian Fischer, itidal çağrısı yaparak, “Daha fazla tırmanıştan ve bölgesel bir yangından kaçınmak elzemdir. Tüm aktörleri azami itidal göstermeye çağırıyoruz, kısasa kısas mantığı yanlış yoldur.” dedi. Böylelikle, Haniye’nin suikaste uğramasının ardından Avrupa’dan ilk açıklama Almanya’dan gelmiş oldu.

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Haniye’nin ölümüne neden olan saldırıyı kınadı. Saldırıdan sonra bölgede gerilimin daha da tırmanacağına dikkat çeken Peskov, “Bu tür saldırılar bölgede barışı yeniden inşa etme girişimlerini hedef alıyor ve Orta Doğu’da durumu istikrarsızlaştırıyor.” ifadelerini kullandı.

Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Mihail Bogdanov, “Bu kesinlikle kabul edilemez bir siyasi suikasttır ve gerilimin daha da tırmanmasına yol açacaktır.” açıklamasını yaptı. Rusya Dışişleri Bakanlığı ise, “Hamas liderinin öldürülmesinin ardından tüm tarafları Orta Doğu’da büyük çaplı bir silahlı çatışmayı tetikleyebilecek adımlardan kaçınmaya çağırıyoruz.” dedi.

Mısır Dışişleri Bakanlığı, İsrail’in “son 2 günde tehlikeli gerilimi tırmandırma” politikalarını kınadı. Bu tehlikeli tırmanışın bölgede ciddi güvenlik sonuçlarına yol açacak çatışmaları tetikleyebileceği uyarısında bulunulan açıklamada, suikast politikaları ve ülkelerin egemenliğini ihlal etmenin bölgesel çatışmalara sebep olabileceğine dikkati çekildi. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) ve uluslararası etkin güçlere, sorumlulukları gereği, Orta Doğu’da yaşanan bu gerilimin kontrolden çıkmadan önüne geçmeleri çağrısında bulunulan açıklamada, “Gazze Şeridi’nde ateşkes sağlanmadan bölgesel gerilimin artması, durumu daha karmaşık hale getirdiği gibi İsrail’de ateşkes isteyen bir iradenin olmadığına da işaret ediyor. Bu gerilim ayrıca Mısır ve ortaklarının Gazze Şeridi’nde savaşı durdurarak Filistin halkının acılarını hafifletmenin çabalarını da baltalıyor.” ifadeleri kullanıldı.

Katar Dışişleri Bakanlığı tarafından Haniye suikastına ilişkin yapılan açıklamada, suikastın bölgeyi kaosa sürükleyeceği ve barış şansını baltalayacağı ifade edildi. Katar Başkanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman El Sani, X’te yaptığı açıklamada, “Bir taraf diğer taraftaki müzakereciyi öldürdüğünde arabuluculuk nasıl başarılı olabilir? Barışın ciddi ortaklara ve insan hayatının hiçe sayılmasına karşı küresel bir duruşa ihtiyacı var.” dedi.

Çin Dışişleri Bakanlığı, Haniye’nin İran’da öldürülmesi kınanırken, olayın bölgesel istikrarsızlığın daha da artmasına yol açabileceğini aktardı. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Lin Jian, “Gazze’nin en kısa sürede kapsamlı ve kalıcı bir ateşkese ulaşması gerekiyor.” ifadesini kullandı.

Pakistan Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, Haniye suikasti kınanarak, İsrail’in “bölgedeki maceraperestliği” sert bir dille eleştirdi. “Pakistan, bölgede artan İsrail maceracılığını ciddi endişeyle izliyor. İsrail’in son eylemleri, zaten istikrarsız bir bölgede tehlikeli bir tırmanışa yol açıyor ve barış çabalarını baltalıyor.” denildi.

Irak Dışişleri Bakanlığı da Haniye’nin öldürülmesini “en güçlü şekilde” kınadı. Yapılan açıklamada, “Saldırgan operasyon, uluslararası hukukun açık bir ihlali ve bölgesel güvenlik ve istikrara yönelik bir tehdittir. Bu zor zamanlarda Filistin halkı ve liderleriyle tam dayanışma içinde olduğumuzu ifade ediyor, uluslararası toplumu sorumluluklarını üstlenmeye ve devletlerin egemenliğine yönelik tekrarlanan saldırıları ve ihlalleri durdurmak için gerekli önlemleri almaya çağırıyoruz.” ifadelerine yer verdi.

Malezya Dışişleri Bakanlığı, “Malezya, hedef gözetilerek yapılmış suikastlar da dahil olmak üzere tüm şiddet eylemlerini kati surette kınıyor ve barışsever tüm ulusları bu tür eylemleri kınamaya çağırıyor. Bu olay, tırmanışın azaltılmasına olan acil ihtiyacın altını çiziyor ve tüm tarafların yapıcı bir diyalogda bulunma ve barışçıl çözümler peşinde olma ihtiyacını güçlendiriyor.” dedi.

Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, Haniye’nin suikast sonucu öldürülmesini “korkakça bir eylem ve tehlikeli bir gelişme olarak” nitelendirdi ve Filistin için birlik çağrısında bulundu.

Ürdün Dışişleri Bakanlığı, “Ürdün, İsrail’in, Filistin İslami Direniş Hareketi (Hamas) Siyasi Büro Başkanı İsmail Haniye’yi (Allah ona rahmet etsin) İran’ın başkenti Tahran’da uluslararası hukuku ve uluslararası insancıl hukuku ihlal ederek suikastle öldürmesini en sert şekilde kınıyor. Bu, bölgede daha fazla gerginlik ve kaosa yol açacak tırmandırıcı bir suçtur” dedi. 

Afganistan’daki Taliban hükümeti, açıklamasında, “İsmail Haniye’nin şehadeti İslam ümmeti için önemli bir kayıptır ve suikastı bir suçtur.” dedi.

Lübnan’ın geçici Başbakanı Najib Mikati, “Hamas Siyasi Büro Başkanı İsmail Haniye’nin suikastını şiddetle kınıyoruz ve bu eylemi, bölgedeki küresel endişe ve tehlikenin kapsamını genişleten ciddi bir tehdit olarak görüyoruz.” şeklinde konuştu.

Dünya Müslüman Alimler Birliği Başkanı el-Karadaği, “Kayıp ve acı çilesine rağmen Haniye’nin şehadeti her zaman paha biçilmez direniş ve fedakarlığın sembolü olarak kalacaktır.” dedi.

İran destekli Hizbullah’tan gelen açıklamada, “Biz Hizbullah olarak Hamas hareketindeki sevgili kardeşlerimizle bu büyük liderin kaybından duyduğumuz acıyı, düşmanın işlediği suçlardan duyduğumuz öfkeyi ve hareketlerimizdeki liderlerin halklarını ve mücahitlerini şehadete götürmelerinden duyduğumuz gururu paylaşıyoruz.” denildi.

İsrail Kültür Bakanı Amichai Eliyahu, “Dünyayı bu pislikten temizlemenin doğru yolu budur. Hayali barış anlaşmaları artık yok. Merhamet yok. Haniye’nin ölümü dünyayı biraz daha iyi hale getirecektir.” diye konuştu.

Yemen’deki Husilerin lideri Muhammed Ali el Husi, Haniye’nin öldürülmesini kınadı ve “İsmail Haniye’yi hedef almak iğrenç bir terör suçudur. Bu, kanunların açık bir ihlalidir.” dedi.

İsrail’in Menfaat Konseyi Üyesi ve eski İran Devrim Muhafızları Ordusu Başkomutanı Muhsin Rızai, İsrail’in Haniye suikastı nedeniyle “büyük bir bedel ödeyeceğini” söyledi. Rızai, “Bu tür aşağılık güç gösterilerinin, Filistin’in cesur ve yenilmez çocuklarının kahramanca yüzleşmesindeki zayıflıklarını ve çaresizliklerini telafi edebileceğini düşünenler ne kadar aptaldır. İsrail büyük bir bedel ödeyecek.” dedi.

“İNTİKAMINI ALMAYI GÖREV OLARAK ADLEDİYORUZ”

İran Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney, X hesabından yaptığı açıklamada, “Bir seyyid gider, bir seyyid gelir” mesajını paylaştığı bir video yayınladı. Hamaney, dün İran’da Haniye ile görüşmüştü. Hamaney, hesabından daha sonra yaptığı yazılı açıklamada, “Sevgili İran halkı! Cesur lider ve önde gelen Filistinli Mücahit Sayın İsmail Haniye’nin yasını tutuyoruz. Suçlu ve terörist Siyonist rejim, evimizdeki değerli misafirimizi şehit etti, bu aynı zamanda kendi başlarına açtıkları ağır bir belanın başlangıcı demektir. Şehit Haniye, Allah yolunda şehit olmaktan korkmuyordu. İran İslam Cumhuriyeti topraklarında yaşanan bu acı olayda onun kanını yerde bırakmamayı görevimiz olarak görüyoruz.” dedi.

“TERÖRİST İŞGALCİLER, EYLEMLERİNDEN DOLAYI PİŞMAN EDİLECEK”

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, X hesabından, “Bugün İran, acıya ve sevince ortak olan, direniş yolunun daimi ve gururlu yoldaşı, Filistin direnişinin cesur lideri, Kudüs şehidi Hacı İsmail Haniye’nin yasını tutuyor. Dün onun muzaffer elini kaldırdım ve bugün onu omuzlarıma alacağım. İki gururlu millet olan İran ve Filistin arasındaki bağ eskisinden daha güçlü olacak, mazlumların direniş ve savunması kuvvetlenecektir. İran İslam Cumhuriyeti, toprak bütünlüğünü ve şerefini savunacak, terörist işgalcileri korkakça eylemlerinden dolayı pişman edecektir. Şüphesiz ki Allah çok merhametlidir ve intikam sahibidir”. dedi.

ALMANYA, ABD, RUSYA VE ÇİN’DEN AÇIKLAMA

ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, ABD’nin, Hamas lideri Haniye’ye yönelik suikast planından önceden haberdar olmadığını ve hiçbir şekilde olaya müdahil olmadığını söyledi. Gazetecilere konuşan Blinken, Haniye suikastinin bölgeyi nasıl etkileyeceği sorusuna, “Bu (Haniye suikasti) haberdar olmadığımız ve dahil olmadığımız bir şey. Tahmin yürütmek çok zor.” diye cevapladı. Blinken ayrıca, Gazze’de ateşkesin zorunlu bir hal aldığını belirtti.

Haniye’nin suikaste uğramasının ardından Avrupa’dan ilk açıklama Almanya’dan geldi. Alman hükümeti de Hamas lideri Haniye’nin öldürüldüğü ve bir Hizbullah komutanının hedef alındığı ayrı ayrı İsrail saldırılarının ardından Orta Doğu’da itidal çağrısında bulundu. Alman Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Sebastian Fischer, “Daha fazla tırmanıştan ve bölgesel bir yangından kaçınmak elzemdir. Tüm aktörleri azami itidal göstermeye çağırıyoruz, kısasa kısas mantığı yanlış yoldur.” dedi.

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Haniye’nin ölümüne neden olan saldırıyı kınadı. Saldırıdan sonra bölgede gerilimin daha da tırmanacağına dikkat çeken Peskov, “Bu tür saldırılar bölgede barışı yeniden inşa etme girişimlerini hedef alıyor ve Orta Doğu’da durumu istikrarsızlaştırıyor.” ifadelerini kullandı.

Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, Haniye’nin suikast sonucu öldürülmesini “korkakça bir eylem ve tehlikeli bir gelişme olarak” nitelendirdi ve Filistin için birlik çağrısında bulundu.

Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Mihail Bogdanov, “Bu kesinlikle kabul edilemez bir siyasi suikasttır ve gerilimin daha da tırmanmasına yol açacaktır.” açıklamasını yaptı. Rusya Dışişleri Bakanlığı ise, “Hamas liderinin öldürülmesinin ardından tüm tarafları Orta Doğu’da büyük çaplı bir silahlı çatışmayı tetikleyebilecek adımlardan kaçınmaya çağırıyoruz.” dedi.

Katar Dışişleri Bakanlığı tarafından Haniye suikastına ilişkin yapılan açıklamada, suikastın bölgeyi kaosa sürükleyeceği ve barış şansını baltalayacağı ifade edildi. Katar Başkanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman El Sani, X’te yaptığı açıklamada, “Bir taraf diğer taraftaki müzakereciyi öldürdüğünde arabuluculuk nasıl başarılı olabilir? Barışın ciddi ortaklara ve insan hayatının hiçe sayılmasına karşı küresel bir duruşa ihtiyacı var.” dedi.

Çin Dışişleri Bakanlığı, Haniye’nin İran’da öldürülmesi kınanırken, olayın bölgesel istikrarsızlığın daha da artmasına yol açabileceğini aktardı. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Lin Jian, “Gazze’nin en kısa sürede kapsamlı ve kalıcı bir ateşkese ulaşması gerekiyor.” ifadesini kullandı.

Pakistan Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, Haniye suikasti kınanarak, İsrail’in “bölgedeki maceraperestliği” sert bir dille eleştirdi. “Pakistan, bölgede artan İsrail maceracılığını ciddi endişeyle izliyor. İsrail’in son eylemleri, zaten istikrarsız bir bölgede tehlikeli bir tırmanışa yol açıyor ve barış çabalarını baltalıyor.” denildi.

Irak Dışişleri Bakanlığı da Haniye’nin öldürülmesini “en güçlü şekilde” kınadı. Yapılan açıklamada, “Saldırgan operasyon, uluslararası hukukun açık bir ihlali ve bölgesel güvenlik ve istikrara yönelik bir tehdittir. Bu zor zamanlarda Filistin halkı ve liderleriyle tam dayanışma içinde olduğumuzu ifade ediyor, uluslararası toplumu sorumluluklarını üstlenmeye ve devletlerin egemenliğine yönelik tekrarlanan saldırıları ve ihlalleri durdurmak için gerekli önlemleri almaya çağırıyoruz.” ifadelerine yer verdi.

Malezya Dışişleri Bakanlığı, “Malezya, hedef gözetilerek yapılmış suikastlar da dahil olmak üzere tüm şiddet eylemlerini kati surette kınıyor ve barışsever tüm ulusları bu tür eylemleri kınamaya çağırıyor. Bu olay, tırmanışın azaltılmasına olan acil ihtiyacın altını çiziyor ve tüm tarafların yapıcı bir diyalogda bulunma ve barışçıl çözümler peşinde olma ihtiyacını güçlendiriyor.” dedi.

Ürdün Dışişleri Bakanlığı, “Ürdün, İsrail’in, Filistin İslami Direniş Hareketi (Hamas) Siyasi Büro Başkanı İsmail Haniye’yi (Allah ona rahmet etsin) İran’ın başkenti Tahran’da uluslararası hukuku ve uluslararası insancıl hukuku ihlal ederek suikastle öldürmesini en sert şekilde kınıyor. Bu, bölgede daha fazla gerginlik ve kaosa yol açacak tırmandırıcı bir suçtur” dedi. 

Afganistan’daki Taliban hükümeti, açıklamasında, “İsmail Haniye’nin şehadeti İslam ümmeti için önemli bir kayıptır ve suikastı bir suçtur.” dedi.

Lübnan’ın geçici Başbakanı Najib Mikati, “Hamas Siyasi Büro Başkanı İsmail Haniye’nin suikastını şiddetle kınıyoruz ve bu eylemi, bölgedeki küresel endişe ve tehlikenin kapsamını genişleten ciddi bir tehdit olarak görüyoruz.” şeklinde konuştu.

Dünya Müslüman Alimler Birliği Başkanı el-Karadaği, “Kayıp ve acı çilesine rağmen Haniye’nin şehadeti her zaman paha biçilmez direniş ve fedakarlığın sembolü olarak kalacaktır.” dedi.

İran destekli Hizbullah’tan gelen açıklamada, “Biz Hizbullah olarak Hamas hareketindeki sevgili kardeşlerimizle bu büyük liderin kaybından duyduğumuz acıyı, düşmanın işlediği suçlardan duyduğumuz öfkeyi ve hareketlerimizdeki liderlerin halklarını ve mücahitlerini şehadete götürmelerinden duyduğumuz gururu paylaşıyoruz.” denildi.

İsrail Kültür Bakanı Amichai Eliyahu, “Dünyayı bu pislikten temizlemenin doğru yolu budur. Hayali barış anlaşmaları artık yok. Merhamet yok. Haniye’nin ölümü dünyayı biraz daha iyi hale getirecektir.” diye konuştu.

Yemen’deki Husilerin lideri Muhammed Ali el Husi, Haniye’nin öldürülmesini kınadı ve “İsmail Haniye’yi hedef almak iğrenç bir terör suçudur. Bu, kanunların açık bir ihlalidir.” dedi.

İsrail’in Menfaat Konseyi Üyesi ve eski İran Devrim Muhafızları Ordusu Başkomutanı Muhsin Rızai, İsrail’in Haniye suikastı nedeniyle “büyük bir bedel ödeyeceğini” söyledi. Rızai, “Bu tür aşağılık güç gösterilerinin, Filistin’in cesur ve yenilmez çocuklarının kahramanca yüzleşmesindeki zayıflıklarını ve çaresizliklerini telafi edebileceğini düşünenler ne kadar aptaldır. İsrail büyük bir bedel ödeyecek.” dedi.

2024-2025 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI YAKLAŞIK FİYATLAR

Özel okullarda ücretlendirme; eğitim-öğretim, yemek, genel giderler, kıyafet, ek yayınlar, servis olmak üzere 6 ana gider başlığından oluşuyor.

İstanbul’un yüzde 100, Ankara’nın ise yüzde 60 daha pahalı olduğu Antalya’da fiyatlar yerel ve zincir okullarda şu şekilde:

Eğitim-öğretim yerellerde 130 bin TL-280 bin TL arası. Yemek 80 bin TL- 200 bin TL arası. Genel giderler 20 bin TL-60 bin TL arası. Kıyafet 20 bin TL-60 bin TL arası. Ek yayınlar 25 bin TL-75 bin TL arası. Servis ücreti Antalya’da geçen sene başında 2 bin 500- 4 bin TL aralığındayken nisan ayında yüzde 30 zamla 3 bin 200-5 bin TL bandına yükseldi. Bu yıl ağustos ayında UKOME toplantısında yeni dönemin ücretleri belirlenecek.

Antalya Özel Okullar Birliği Sözcüsü ve ATSO 48’inci Eğitim Faaliyetleri Meslek Komitesi’nden meclis üyesi Kenan Çelik, 2024-2025 eğitim-öğretim döneminde özel okulların fiyatlarıyla ilgili bilgi verdi.

Özel okullarda en temel gider kaleminin eğitim-öğretim ve yemek bedelleri olduğunu belirten Çelik, “Özellikle ilkokul, ortaokul ihtiva eden okullar, fiyatlara yemeği de ekliyor. Bunun dışında yayın, genel gider, kıyafet ve servis şeklinde diğer giderler var. Bazı okullar servis ücretini okul ücretine dahil ederek fiyat açıklıyor. Bazı okullar velilerle servis firmalarını buluşturuyor. Antalya’da özel okulları ve ücretlerini, servis, kıyafet hariç iki kategoride ayırabiliriz. Yerel okullar dediğimiz birinci grupta fiyatlar 180 bin TL ile 280 bin TL arasında değişiyor. İkinci grup zincir okullarda ise 280 bin TL ile 500 bin TL arasında. Servis ve kıyafet ücretleri ayrı olmak üzere. Bunları KDV dahil rakamlar olarak belirtebiliriz.” dedi.

ÖZEL OKUL ORANI YÜZDE 12’YE DÜŞTÜ

Türkiye’de üç yıl öncesine kadar çok hızlı ivmeyle artan özel okulların okullaşma oranının yüzde 17-18’lere kadar ulaştığını söyleyen Kenan Çelik, “Ama salgının etkileriyle gereğinden fazla özel okul açılması, özel okulcuları olumsuz etkiledi. Bazı kapanmalar, el değiştirmeler oldu, küçülmeler oldu. Şu an Türkiye’de özel okullaşma oranı yüzde 11-12 bandına düştü. Türkiye’de böyleyken Antalya’da ise son iki-üç yıldır özel okullarla ilgili pozitif bir durum gelişti. Rusya-Ukrayna Savaşı nedeniyle bu iki ülkeden vatandaşların Antalya’ya yönelmesi özel okulları pozitif etkiledi.” diye konuştu.

ANTALYA’DA RUS-UKRAYNALI ÖĞRENCİLERİN ETKİSİ

Antalya ile ilçelerine göç eden Rus ve Ukraynalı ailelerin çocuklarının yanı sıra İran’dan da göç alındığını belirten Çelik, “Tüm bu ailelerin geneli özel okulları tercih etti. Geçici ikametgah ve misafir öğrenci statüsünde bu öğrenciler, Antalya’daki okullarda eğitim-öğretim hayatına devam edebiliyor. Tabii dil ciddi bir problem. Ana dili Türkçe olan çocuklarla aynı sınıfta bulundurmak ve eğitim-öğretim yapma zorlukları çok ciddi boyutlarda. Hem özel okullarda hem devlet okullarında bu yaşandı, yaşanmaya devam ediyor.” ifadelerini kullandı.

İSTANBUL YÜZDE 100, ANKARA YÜZDE 60 DAHA PAHALI

Özel okul fiyatlarına ilişkin Türkiye’nin diğer illerindeki durumu da anlatan Çelik, şöyle devam etti:

“Antalya baz alındığında özel okul fiyatları İstanbul’da en az yüzde yüz 100 oranında artar. Yani ikinci grup dediğimiz zincir okullar milyonu aşıyor. İzmir, Antalya ile neredeyse aynı gibi. Ankara yine yüzde 60 oranında daha pahalı. Konya, Kütahya ya da Sivas’ı ele aldığınızda, bizim ücretlerimizin biraz daha altında seyrederler. Çünkü Antalya’da son iki üç yılda iş yeri, konut kiralarında da ciddi artışlar oldu. Yani şehrin nüfusunun büyüklüğü ve maliyet artışları söz konusu.”

FİYAT ARTIŞI YÜZDE 150’Yİ GEÇİYOR

Geçen yıla göre özel okul fiyatlarındaki artış oranının yüzde 150’yi geçtiğini söyleyen Çelik, “Tabii bu artış kayıtları da etkiliyor. Bu ücretleri ödeyemeyen veliler devlet okullarına geçmeyi tercih ediyor veya bütçelerine daha uygun okul arıyorlar. Bu konuda devletimiz ‘Belli bir oranda (yüzde 65) artış yapabilirsiniz’ açıklaması yaptı. Ama maalesef gerçek fiyatlar o oranı karşılamıyor. Bütün özel okulcular ürününü satmak ister, öğrenci azalsın istemez. Ancak devletimizin açıkladığı artış oranıyla özel okulculuğu sürdürebilmek çok kolay değil.” diye konuştu.

‘YEREL OKULLARI TERCİH EDİN’

Kenan Çelik, çocuklarını özel okula göndermek isteyen velilere şu uyarılarda bulundu:

“Özel okul seçiminde velilerimize ilettiğim şey şu; çocuklarınızın eğitimi çok önemli. Çocuklarınız her şeyimiz, çocuklarınızın eğitimiyle ilgili karar verirken lütfen reklamlarda okulların sizin görmenizi istediği şeyleri önünüze koyduğunu unutmayın. Mutlaka okulun içine gidin. Kurucusuyla konuşun. Onunla tartışın, çocuğunuzu yetiştirmek, büyütmek istediğiniz, felsefenize uygun bir okul mu, değil mi, ona bakın. Ben yerel okulları ve kurucusunun eğitimci olduğu okulları tercih etmelerini şiddetle tavsiye ediyorum.”

2024-2025 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI YAKLAŞIK FİYATLAR

Özel okullarda ücretlendirme; eğitim-öğretim, yemek, genel giderler, kıyafet, ek yayınlar, servis olmak üzere 6 ana gider başlığından oluşuyor. İstanbul’un yüzde 100, Ankara’nın ise yüzde 60 daha pahalı olduğu Antalya’da fiyatlar yerel ve zincir okullarda şu şekilde:

Eğitim-öğretim yerellerde 130 bin TL-280 bin TL arası. Yemek 80 bin TL- 200 bin TL arası. Genel giderler 20 bin TL-60 bin TL arası. Kıyafet 20 bin TL-60 bin TL arası. Ek yayınlar 25 bin TL-75 bin TL arası. Servis ücreti Antalya’da geçen sene başında 2 bin 500- 4 bin TL aralığındayken nisan ayında yüzde 30 zamla 3 bin 200-5 bin TL bandına yükseldi. Bu yıl ağustos ayında UKOME toplantısında yeni dönemin ücretleri belirlenecek.

AA muhabirinin stratejiden derlediği bilgilere göre, Türkiye, son 20 yılda gerçekleştirdiği reformlar, sahip olduğu ekonomik ve siyasi istikrar, genç ve dinamik nüfus yapısı, jeostratejik konumu gibi pek çok unsur sayesinde bu alanda büyük bir ivme yakaladı.

Stratejiye göre, 1973-2002 döneminde sadece 15 milyar dolar yatırım alan Türkiye, 2002-2023 dönemde ise 262 milyar dolar yatırım çekti. Son 20 yılda, Türkiye’nin UDY’den aldığı pay yüzde 0,2’den yüzde 0,9’a yükseldi.

Bu dönemde, Türkiye’de faaliyet gösteren uluslararası sermayeli şirket sayısı 5 bin 600’den 82 bin 700’e yükselirken, ülkeye çekilen UDY’nin cari dengeye ortalama katkısı yüzde 40 oldu.

STARTUP’LARA YAPILAN YATIRIMLAR UDY’DE ÖNEMLİ BİR YER TUTMAYA BAŞLADI

Ayrıca, stratejide, son yıllarda teknoloji girişimlerine (startup) yapılan yatırımların UDY akımlarında önemli bir yer tutmaya başladığı belirtiliyor.

Türkiye’nin, sağlıklı bir girişimcilik ekosisteminde bulunması gereken tüm paydaşlara sahip durumda olduğu kaydedilen stratejide, Türkiye’nin, güçlü bir girişimcilik kültürünün varlığı, genç, dinamik ve geniş yetenek havuzu ile gerçekleştirilen reformlar sayesinde teknoloji girişimciliği alanında bölgesinde ön plana çıktığı vurgulandı.

Stratejide yer alan bilgilere göre, erken aşama yatırımlarda, 2010-2020’de yıllık ortalama 104 işlem üzerinden 74 milyon dolarlık yatırım alan Türkiye’nin girişim ekosistemi, 2021-2023’te tarihi zirvelerine ulaşarak yıllık ortalama 338 işlem aracılılığıyla 1,33 milyar dolarlık yatırım çekti.

Türkiye’de unicorn seviyesine ulaşan girişim sayısının 5’e ulaştığı belirtilen stratejide, decacorn seviyesine ulaşan girişim sayısının ise 2 olduğu ifade edildi.

TÜRKİYE’YE GELEN UDY’LER REEL EKONOMİNİN GELİŞİMİNE ÖNEMLİ KATKILAR SUNDU

UDY’nin Türkiye ekonomisine katkısına da yer verilen stratejide, uluslararası sermayeli şirketlerin 2006’daki kayıtlı istihdamı 500 bin kişi seviyelerinde iken 2021’de 1 milyon 320 bine ulaştığı bilgisi paylaşıldı.

Bu şirketlerin, Türkiye’deki toplam kayıtlı istihdam içerisindeki payı ise 2006’da yüzde 7,6’dan 2021’de yüzde 8,8’e yükseldi.

Türkiye UDY Stratejisi’nde verilen bilgiye göre, 2006-2021 döneminde Türkiye’nin toplam ihracatının yaklaşık yüzde 31’i uluslararası sermayeli şirketler tarafından yapıldı. Bu şirketlerin ihracatı 2006’da 25 milyar dolar seviyelerinden, 2021’de 63 milyar doların üzerine çıktı.

Söz konusu dönemde, uluslararası sermayeli şirketlerce yapılan ihracatın yüzde 61’i orta-yüksek ve yüksek teknolojili ürünlerden oluşurken, bu oran, Türkiye ortalamasının üzerinde seyretti.

Stratejide Türkiye’ye gelen UDY’lerin sadece cari açığın finansmana destek olmakla kalmadığı, aynı zamanda, uluslararası sermaye ile kurulan şirketlerin Türkiye’de yürüttüğü faaliyetler sayesinde reel ekonominin gelişimine de önemli katkılar sunduğu vurgulandı.

AR-GE harcamalarına da yer verilen stratejide, bu dönemde Türkiye’deki toplam özel sektör AR-GE harcamalarının yüzde 30,3’ünün uluslararası sermayeli şirketlerce yapıldığı kaydedildi. Bu şirketler, bahsi geçen dönemde yıllık ortalama 730 patent başvurusu yaparken, AR-GE yapan uluslararası sermayeli şirket sayısı da 6 katına çıktı.

Stratejiye göre, bu dönemde, uluslararası sermayeli şirketler, toplam tedariklerinin yüzde 71,8’ini yerelden gerçekleştirdi.

BEYRUT’DAKİ SALDIRI! FUAD ŞÜKÜR ÖLDÜ MÜ?

İsrail ordusu, dün gece Lübnan’ın başkenti Beyrut’a düzenlediği hava saldırısında Hizbullah’ın komutanlarından Fuad Şükür’ü öldürdüğünü duyurdu. İsrail ordusu yaptığı yazılı açıklamada, saldırının savaş uçaklarıyla gerçekleştirildiğini belirterek, öldürülen komutanın Hizbullah’ın lideri Hasan Nasrallah’ın “sağ kolu” olduğunu iddia etti. Hizbullah ise İsrail’in hedef aldığı üst düzey komutanın yıkılan binanın enkazı altında olduğunu, arama ve kurtarma çalışmalarının devam ettiğini duyurdu.

“HER İKİ KIRMIZI ÇİZGİ DE İSRAİL TARAFINDAN AŞILMIŞ OLDU”

Peki bu saldırıların perde arkasında neler var? TEPAV Dış Politika Programı Direktörü ve eski diplomat Gülru Gezer ve Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi KKTC/Lefkoşa Hukuk Fakültesi Uluslararası Hukuk Ana Bilim Dalı Öğretim üyesi Doç. Dr. Emete Gözügüzelli, Milliyet.com.tr’den Sercan Dinç’e değerlendirmelerde bulundu.

Gülru Gezer: İsrail’in işgali altındaki Golan Tepeleri’ne yönelik saldırı sonrasında İsrail’den yanıt bekliyorduk. Dün gece Beyrut’ta Hizbullah mahallesinde saldırı düzenlendi. Fuad Şükür; Nasrallah’ın en kıdemli danışmanlarından birine yönelik suikast girişimi gerçekleşti. Hizbullah için bu kırmızı çizgi. Hizbullah’ın aslında iki kırmızı çizgisi var; Birincisi Beyrut’ta vurulmak. İkincisi ise sivil kayıpların olması. Her iki kırmızı çizgi de dün gece İsrail tarafından aşılmış oldu.

Tabi bu artık savaşın çok farklı noktaya evrildiğini gösteriyor. Çünkü nisanda İran’ın Şam Büyükelçiliğinin konsolosluk birimi vurulduğundan İran, ‘Bu bizim topraklarımıza yönelik saldırıdır. Egemenliğimizin ihlalidir’ diyerek 13 Nisan’da İsrail’e yönelik geniş çaplı İran İslam Cumhuriyeti kuruluşundan bu yana ilk saldırısını gerçekleştirmişti.

“GERİ DÖNÜLMEZ BİR NOKTAYA GELMİŞ BULUNUYORUZ”

Bu sefer İsmail Haniye Tahran’da öldürüldü. Buna tabi ki hem Hamas’ın bir yanıtı olacaktır, hem İran’ın bir yanıtı olacaktır. Hamas’tan gelen ilk açıklamalarda bu saldırının yanıtsız kalmayacağı ifade edildi. Savaşın çok kritik bir noktaya evrildiğini görüyoruz. Küresel etkileri olabilecek bölgesel savaşa evrilme ihtimali an meselesi. Geri dönülmez bir noktaya gelmiş bulunuyoruz.

“TAKTİKSEL BİR STRATEJİ”

Doç. Dr. Emete Gözügüzelli: Bu haince bir öldürmedir ve savaş suçudur. Bu nedenle Haniye’nin Hamas’ın lideri olarak ve Beyrut’ta gerçekleştirilen saldırılara baktığımızda Netanyahu’nun stratejisi ve temel amacı bölgesel çatışma alanını genişletmek. Ve bu genişletme programında bir strateji değişikliğine gidildiğini görüyoruz. Özellikle bu mücadeleyi veren Filistin halkının direnişiyle ilgili mücadeleyi veren, destekleyen liderlerin hedef alınarak öldürülmesi yoluna gidilmesinde taktiksel bir strateji var.

O da sahada arzu ettiği başarıyı elde edemeyen Netanyahu’nun sahanın dışındaki alanlarda sivil olarak liderleri hedef alarak, demolarize olan ordusuna moral depolamak ve aynı zamanda bundan sonra genişletilecek savaş stratejisinde kamuoyunu da etkileyerek kendisine destek sağlamak.

NETANYAHU’NUN SAVAŞ STRATEJİSİ: ABD’NİN FİİLİ OLARAK BÖLGEDE ÇATIŞMAYA GİRMESİ

Bu saldırılar bize şunu da göstermektedir; Birincisi Netanyahu’nun savaş stratejisi taktiksel olarak gerginliği tırmandırıcı ve ABD’yi doğrudan fiili olarak bu çatışmaya sokacak şekilde bölgede konuşlanmayı sağlayacak bir atmosfer yaratmaya çalışıyor. Bu bilinçli bir hamledir. ABD askerlerinin bölgeye donanmasıyla yığılması ve özellikle Netanyahu’nun ortaya koyduğu savaş ve saldırı eylemlerinde önemli bir hamledir.

“SAVAŞIN ÖNÜMÜZDEKİ YIL İÇERİSİNDE DAHA BÜYÜK POTANSİYELE EVRİMLEŞECEK SÜRECE DOĞRU GİDİYORUZ”

Ne misilleme, ne haince öldürülme uluslararası hukuk kabul etmez. Netanyahu bunu yapıyorsa belli bir amaç doğrultusunda planlı yapıyor.

Uzun vadeye yayılacak şekilde bir savaş sürecine girmek ve bu savaşın özellikle önümüzdeki yıl içerisinde daha büyük potansiyele evrimleşecek sürece doğru gidiyoruz. Çok tehlikelidir. Küresel ve dünya barışının bölgemizde hissedilmesi için ivedi olarak hayata geçirilmesi gerekiyor. Netanyahu’nun BMGK’nın alacağı olağanüstü toplantıyla derhalde diğer devletlerin içişlerine müdahale etmek, egemenliklerini ihlal etmek, haince suikast planları gerçekleştirmek gibi uluslararası hukuka aykırı ilkeleri yerlebir eden Netanyahu’ya dünya kamuoyu güçlü bir şekilde karşı durmak zorundadır. Bu kabul edilemez.

ABD’DEN ALDIĞI TAKTİK VE STRATEJİK DESTEK SÖZ KONUSU

Netanyahu’nun bunu ABD Kongresi’ndeki ziyaretinden sonra gerçekleştirmesi kesinlikle ve kesinlike ABD’den aldığı taktik ve stratejik destekle söz konusudur. Çünkü ABD ve İsrail’in aslında geçmişinde suikastle adam öldürmek sorun değil.

2006 öncesinde olaylara bakıldığında ölümler yüksek mahkemeye taşınmış ve yüksek mahkeme de 5 yıl boyunca bu davaya bakmayarak nihayetinde 14 Aralık 2006 verdiği kararla ‘ne uygulanabilir, ne uygulanamaz’ demiş. Dolayısıyla bunu sürümcemede belirsiz bırakarak İsrail’e yeşil ışık yakmıştır.

PHOENİX STRATEJİSİ

İkinci Vietnam Savaşı’ndan merkez istihbarat teşkilatının Vietkong Sempatizanlarını ortadan kaldırmak için Phoenix programı uygulayarak 40 bine yakın kişiye suikastlerle öldürüldüğü ve bu ABD’nin kendi içerisinde bir istihbarat biriminin kurulduğu stratejiydi. Bu strateji özellikle de 11 Eylül sonrasında çok daha somut, net bir şekilde ‘hedefle öldürme’ stratejisine girmiş, İsrail de bu merkezden aldığı eğitimler ve taktiksel destekle birlikte askeri personeline bu yönde eğitimler verilmiştir. Dolayısıyla bugün geldiğimiz noktada ABD ziyareti sonrasında tamamıyla böyle bir stratejiye girilmesi aynı Phoenix Stratejisi bağlamında Vietnam’da ABD’nin uyguladığı taktikle Filistin’in önde gelen siyasi liderlerinin hedef noktasına getirilerek bu mücadeleyi, gerginliği tırmandırmak stratejisine girilmiştir.

Bunda uluslararası hukukta hedefli öldürme noktasında uygulamasının özellikle gerçekleştirilmesi ve bunun bu şekilde ortaya konması belli bir amaca hizmet ediyor. O da bölgesel çatışmayı daha fazla yaymak.

İran Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney, X hesabından yaptığı açıklamada, “Bir seyyid gider, bir seyyid gelir” mesajını paylaştığı bir video yayınladı. Hamaney, dün İran’da Haniye ile görüşmüştü.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, X hesabından, “Bugün İran, acıya ve sevince ortak olan, direniş yolunun daimi ve gururlu yoldaşı, Filistin direnişinin cesur lideri, Kudüs şehidi Hacı İsmail Haniye’nin yasını tutuyor. Dün onun muzaffer elini kaldırdım ve bugün onu omuzlarıma alacağım. İki gururlu millet olan İran ve Filistin arasındaki bağ eskisinden daha güçlü olacak, mazlumların direniş ve savunması kuvvetlenecektir. İran İslam Cumhuriyeti, toprak bütünlüğünü ve şerefini savunacak, terörist işgalcileri korkakça eylemlerinden dolayı pişman edecektir. Şüphesiz ki Allah çok merhametlidir ve intikam sahibidir”. dedi.

Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, Haniye’nin suikast sonucu öldürülmesini “korkakça bir eylem ve tehlikeli bir gelişme olarak” nitelendirdi ve Filistin için birlik çağrısında bulundu.

Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Mihail Bogdanov, “Bu kesinlikle kabul edilemez bir siyasi suikasttır ve gerilimin daha da tırmanmasına yol açacaktır.” açıklamasını yaptı. Rusya Dışişleri Bakanlığı ise, “Hamas liderinin öldürülmesinin ardından tüm tarafları Orta Doğu’da büyük çaplı bir silahlı çatışmayı tetikleyebilecek adımlardan kaçınmaya çağırıyoruz.” dedi.

Katar Dışişleri Bakanlığı tarafından Haniye suikastına ilişkin yapılan açıklamada, suikastın bölgeyi kaosa sürükleyeceği ve barış şansını baltalayacağı ifade edildi.

Çin Dışişleri Bakanlığı, Haniye’nin İran’da öldürülmesi kınanırken, olayın bölgesel istikrarsızlığın daha da artmasına yol açabileceğini aktardı. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Lin Jian, “Gazze’nin en kısa sürede kapsamlı ve kalıcı bir ateşkese ulaşması gerekiyor.” ifadesini kullandı.

Malezya Dışişleri Bakanlığı, “Malezya, hedef gözetilerek yapılmış suikastlar da dahil olmak üzere tüm şiddet eylemlerini kati surette kınıyor ve barışsever tüm ulusları bu tür eylemleri kınamaya çağırıyor. Bu olay, tırmanışın azaltılmasına olan acil ihtiyacın altını çiziyor ve tüm tarafların yapıcı bir diyalogda bulunma ve barışçıl çözümler peşinde olma ihtiyacını güçlendiriyor.” dedi.

Lübnan’ın geçici Başbakanı Najib Mikati, “Hamas Siyasi Büro Başkanı İsmail Haniye’nin suikastını şiddetle kınıyoruz ve bu eylemi, bölgedeki küresel endişe ve tehlikenin kapsamını genişleten ciddi bir tehdit olarak görüyoruz.” şeklinde konuştu.

Dünya Müslüman Alimler Birliği Başkanı el-Karadaği, “Kayıp ve acı çilesine rağmen Haniye’nin şehadeti her zaman paha biçilmez direniş ve fedakarlığın sembolü olarak kalacaktır.” dedi.

İsrail Kültür Bakanı Amichai Eliyahu, “Dünyayı bu pislikten temizlemenin doğru yolu budur. Hayali barış anlaşmaları artık yok. Merhamet yok. Haniye’nin ölümü dünyayı biraz daha iyi hale getirecektir.” diye konuştu.

Yemen’deki Husilerin lideri Muhammed Ali el Husi, Haniye’nin öldürülmesini kınadı ve “İsmail Haniye’yi hedef almak iğrenç bir terör suçudur. Bu, kanunların açık bir ihlalidir.” dedi.

İsrail’in Menfaat Konseyi Üyesi ve eski İran Devrim Muhafızları Ordusu Başkomutanı Muhsin Rızai, İsrail’in Haniye suikastı nedeniyle “büyük bir bedel ödeyeceğini” söyledi. Rızai, “Bu tür aşağılık güç gösterilerinin, Filistin’in cesur ve yenilmez çocuklarının kahramanca yüzleşmesindeki zayıflıklarını ve çaresizliklerini telafi edebileceğini düşünenler ne kadar aptaldır. İsrail büyük bir bedel ödeyecek.” dedi.

Türkiye’nin ihracatı haziran ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 8,3 azalarak 19 milyar 49 milyon dolara geriledi. Aynı dönemde ithalat, yüzde 8,4 azalarak 168 milyar 869 milyon dolar olarak gerçekleşti.

Dış ticaret açığı haziran ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 10,8 artarak 5 milyar 298 milyon dolardan 5 milyar 871 milyon dolara yükseldi. İhracatın ithalatı karşılama oranı 2023 Haziran ayında yüzde 79,7 iken, 2024 Haziran ayında yüzde 76,4’e geriledi.

DIŞ TİCARET AÇIĞI OCAK-HAZİRAN DÖNEMİNDE GERİLEDİ

İhracat ocak-haziran döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 2,6 artarak 126 milyar 278 milyon dolar, ithalat yüzde 8,4 azalarak 168 milyar 869 milyon dolar olarak açıklandı.

Ocak-haziran döneminde dış ticaret açığı yüzde 30,5 azalarak 61 milyar 325 milyon dolardan 42 milyar 591 milyon dolara indi. İhracatın ithalatı karşılama oranı, 2023 Ocak-Haziran döneminde yüzde 66,8 iken, 2024 yılının aynı döneminde yüzde 74,8’e yükseldi.

Enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç ihracat, haziran ayında yüzde 9,4 azalarak 19 milyar 404 milyon dolardan 17 milyar 584 milyon dolara geriledi.

İHRACATTA İLK SIRA ALMANYA’NIN

Haziran ayında ihracatta ilk sırayı Almanya aldı. Almanya’ya yapılan ihracat 1 milyar 555 milyon dolar olurken, bu ülkeyi sırasıyla; 1 milyar 287 milyon dolar ile ABD, 1 milyar 59 milyon dolar ile Birleşik Krallık, 984 milyon dolar ile İtalya, 853 milyon dolar ile Irak takip etti. İlk 5 ülkeye yapılan ihracat, toplam ihracatın yüzde 30,1’ini oluşturdu.

Ocak-Haziran döneminde ihracatta ilk sırayı Almanya aldı. Almanya’ya yapılan ihracat 10 milyar 201 milyon dolar olurken, bu ülkeyi sırasıyla; 7 milyar 785 milyon dolar ile ABD, 6 milyar 962 milyon dolar ile Birleşik Krallık, 6 milyar 454 milyon dolar ile İtalya ve 6 milyar 241 milyon dolar ile Irak takip etti. İlk 5 ülkeye yapılan ihracat, toplam ihracatın yüzde 29,8’ini oluşturdu.

İTHALATTA ÇİN ÖNE ÇIKTI

İthalatta Çin ilk sırayı aldı. Haziran ayında Çin’den yapılan ithalat 3 milyar 394 milyon dolar olurken, bu ülkeyi sırasıyla; 2 milyar 948 milyon dolar ile Rusya Federasyonu, 1 milyar 930 milyon dolar ile Almanya, 1 milyar 190 milyon dolar ile ABD, 1 milyar 169 milyon dolar ile İtalya izledi. İlk 5 ülkeden yapılan ithalat, toplam ithalatın yüzde 42,7’sini oluşturdu.

Ocak-Haziran döneminde ithalatta ilk sırayı Rusya aldı. Rusya Federasyonu’ndan yapılan ithalat 22 milyar 41 milyon dolar olurken, bu ülkeyi sırasıyla; 21 milyar 281 milyon dolar ile Çin, 12 milyar 765 milyon dolar ile Almanya, 9 milyar 675 milyon dolar ile İtalya, 8 milyar 135 milyon dolar ile ABD izledi. İlk 5 ülkeden yapılan ithalat, toplam ithalatın yüzde 43,8’ini oluşturdu.

BAKAN ŞİMŞEK: OLUMLU GÖRÜNÜM SÜRÜYOR

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, dış ticaret ve turizm verilerini değerlendirdi.

Şimşek, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımında şu ifadeleri kullandı:

“Dış dengede ve turizmde olumlu görünüm sürüyor. Yıllık dış ticaret açığı haziranda bayram etkisi kaynaklı geçen aya göre sınırlı arttı. Buna rağmen geçen yıla kıyasla açık 32 milyar dolar iyileşti. İkinci çeyrekte yıllık ziyaretçi sayısı 60 milyon kişiye, turizm geliri ise 58 milyar dolara ulaştı. Cari açıkta devam eden düşüşün yılın kalanında da sürmesini ve 2024 yılında cari açığın milli gelire oranının yaklaşık yüzde 2’ye gerilemesini bekliyoruz. Program hedeflerimiz için sürdürülebilir cari açık büyük önem taşıyor.”

Bu yılın başlarında kredi faizlerinin, KMH ve kredi kartı nakit çekimi faiz oranlarına göre daha yüksek olması nedeniyle vatandaşlar kredi kartlarından nakit çekimi ve KMH hesaplarını kullanmaya başlamıştı.

‘ATILAN ADIMLAR OLUMLU YANSIDI’

Milliyet’in haberine göre; konuyla ilgili merak edilenleri açıklayan Yeminli Mali Müşavir ve Ekonomist Muhammet Bayram şu ifadeleri kullandı:

“Ekonomi yönetiminin uygulamış olduğu adım ekonomiyi resesyona sokmadan enflasyonu baskı altına almaktır. Ekonomiyi resesyona sokmamak adına bir kısım harcamaların önü açıldı diyebiliriz.

Yılın ikinci çeyreğinde, ilk çeyreğe göre hızlı bir düşüş yaşayan nakit çekim faizleri uzun bir süre artırılmamıştı, üye iş yerlerinin POS cihazı ücretleri de artırılmamıştı. Burada asıl amaç ekonomiyi resesyona sokmadan enflasyonu düşürmekti.

Bu adımlar atılırken yüksek politika faizi oluşturuldu. Kredi kartı akdi faizi 4.25, gecikme faizi 4.55’e getirildi. Kredi kartı nakit çekimi faiz oranı yüzde 5’lere çıktı.

‘İKİNCİ ÇEYREKTE HIZLI DÜŞÜŞ SAĞLANDI’

Bununla birlikte iç talebin yavaşlaması ve ekonominin resesyona girmeden durağanlaşması sağlandı. Atılan adımlarla birlikte ikinci çeyrekte kredi kartı nakit çekiminde hızlı düşüş sağlandı. Atılan adımlar olumlu yansıdı, bu talebi kısacaktır. Arz noktasında da malını satamayan kişiler indirime gidecektir. Enflasyonun önemli ürün kalemlerinde eksiye gideceğini söyleyebiliriz.

NAKİT ÇEKİMDE DÜŞÜŞ SÜRER Mİ?

Kredi kartı nakit çekiminde düşüş sürer. Yüzde 5’ler seviyesinde olan nakit avans faiz oranı yeterli bir seviyede. En azından nakit avanstan para çekip, borsa ve kripto paraya girme dönemi kapandı. Dövizde zaten yükseliş yok. Nakit çekimler amacı dışında kullanılmıştı. Şu anda faizlerin yüksek olmasından dolayı nakit çekimler durağanlaştı. Önümüzdeki süreçte de kredi kartı nakit avans çekiminde düşüşler sürecektir.

KARTLI HARCAMALARIN KISILMASI İÇİN YENİ ADIM GELİR Mİ?

Hükümet kredi kartı kullanımının yaygınlaştırılmasını istiyor. POS cihazı maliyetleri düşürülürse kredi kartı kullanımı daha da yaygınlaşır. Kredi kartı yaygınlaşırsa o durumda esnaf sattığı ürün için fiş, fatura kesmek zorunda kalır. Kayıt dışı ekonomi de azalır.

‘KOLAYCA İHBAR EDEBİLİRSİNİZ’

Kredi kartı harcamalarının daha fazla olmasının teşvik edilmesi gerekiyor. Yeni vergi paketi ile beraber ihbar edenlere yüzde 10 ihbar tazminatı getirildi. Eğer size fiş, fatura verilmiyorsa bunu kolayca ihbar edebilirsiniz.

KREDİ KARTI FAİZ ORANLARI NE DURUMDA?

Şu anda yüzde 4.25 oranında akdi faiz, yüzde 4.55 oranında gecikme faizi var. Siz sadece asgariyi öderseniz yüzde 4.25 faiz çıkıyor. Asgariden sonraki kısmı ödemezseniz yüzde 4.55 faiz uygulanıyor. Kredi kartı nakit avans için yüzde 5 faiz uygulanıyor.

TAKSİT SAYISI VE LİMİTTE SINIRLAMA GELİR Mİ?

Ben bunu bekliyorum. Kişinin gelirinin çok üstünde bir limit belirlenebiliyor. Bu da kişilerin gelirinin çok üzerinde harcama yapmasına neden oluyor. Ayrıca kredi kartlarına taksit sınırlamasının getirilmesi gerektiğini düşünüyorum. Bazı sektörlerdeki harcamalar için taksit sınırlaması getirilmelidir.”

Gram altın güne 2 bin 577 TL’den başlarken, ons altının değeri ise 2.415 dolardan işlem görüyor.

GÜNCEL ALTIN SATIŞ FİYATLARI

* Gram altın satış fiyatı: 2.577,52 TL

* Çeyrek altın satış fiyatı: 4.270,00 TL

* Yarım altın satış fiyatı: 8.533,00 TL

* Tam altın satış fiyatı: 16.790,99 TL

* Cumhuriyet altını satış fiyatı: 17.013,00 TL

* Gremse altın satış fiyatı: 42.106,24 TL

* Ons altın satış fiyatı: 2.415,68 dolar

DOLAR 33 TL’NİN ÜSTÜNDE HIZLANDI!

İşte böylesi kritik ve yoğun güne dolar kuru 33 TL’nin üstündeki yükselişini hızlandırarak 33,11 TL’ye yükseldi. Euro/TL kuru ise 35,84 TL’de yatay.

Fed’in bugün politika faizini sabit bırakması bekleniyor. Piyasalar Fed’in eylül ayından itibaren faiz indirimlerine başlamasını fiyatlıyor. Ancak Bank Of America ekonomistleri, Fed’in enflasyonun yüzde 2’ye doğru gittiğini görmeden faiz indirimi konusunda bir adım atmayacağını raporladı.

Piyasalar Fed kararı sonrası basın toplantısında konuşacak Fed Başkanı Jerome Powell’ın ne kadar şahin ne kadar güvercin bir tonda konuşacağına odaklanacak.

Fed’in eylül ayında faiz indirimi konuşulur iken Türkiye piyasalarının semalarında da faiz indirimleri aynı şekilde dillendirilmeye başlamıştı. Buna gerekçe olarak da haziran ayından itibaren gerileyen ve yıl sonunda yüzde 40’lara gerilemesi beklenen enflasyon öne sürüldü. Ancak hem TCMB Başkanı Fatih Karahan hem de TCMB Başkan Yardımcısı Osman Cevdet Akçay erken faiz indirimi beklentilerini söndüren açıklamalar yaptılar.

Geçtiğimiz haftalarda İstanbul’da Bloomberg’e konuşan Başkan Fatih Karahan, Haziran ayında gerileyen enflasyona ilişkin olarak “Tek bir veriyle çıkarım yapmak sağlıklı olmaz” açıklamasını yapmıştı.

Reuters’e konuşan Osman Cevdet Akçay ise “Faiz indirimi gündemde değil” açıklamasını yaptı ve ekledi: “Faiz indirimi başladığı zaman da sıkı para politikası korunacaktır. Aylık enflasyonun ana eğiliminde kalıcı bir düşüş gözlenmeden ve yakından takip ettiğimiz diğer göstergeler de buna eşlik etmeden faiz indirimi gündeme gelmeyecek.”

ENFLASYONDA GEÇİCİ YÜKSELİŞ

Öte yandan TCMB dün yayımladığı PPK metninde temmuz ayında enflasyonun geçici yükseliş sergileyeceği mesajını verdi. TCMB öncü göstergelerin temmuz ayında aylık tüketici enflasyonunu yukarı çekecek kalemlerin enerji, işlenmemiş gıda, alkol-tütün grupları olduğuna işaret ettiğini açıkladı.

Küresel piyasalarda ise Bank Of Japan 10 yıllık aşırı gevşek para politikasının ardından politikasını yüzde 0.25’e yükseltti ve tahvil alımlarını 2025-2026 yıllarında azaltacağını açıkladı.

PETROL DE YÜKSELİYOR

Petrol, Hamas lideri İsmail Haniye’nin, İran’ın başkenti Tahran’da kaldığı konutunda uğradığı saldırıda öldürüldüğünün bildirilmesi ve bir sektör raporunun ABD stoklarında beşinci haftada düşüş olduğunu göstermesinin ardından dört seansta ilk kez yükseldi.

Brent, önceki üç günde yüzde 4,1 düştükten sonra varil başına 79 dolara yakın işlem gördü ve ABD ham petrolü yaklaşık 76 dolar civarında. Hamas, İsrail’in İran’da bir hava saldırısında İsmail Haniye’yi öldürdüğünü söyledi. Ayrı olarak, Amerikan Petrol Enstitüsü ham petrol stoklarının geçen hafta 4,5 milyon varil düştüğünü söyledi. Çarşamba günü resmi rakamlarla doğrulanırsa, bu Ocak 2022’den bu yana en uzun düşüş olacak.

Ham petrol, en büyük ithalatçı olan Çin’deki zayıf talep görünümü nedeniyle bu yıl en büyük aylık düşüşünü yaşayacak. OPEC+ arz kısıtlamaları ve Fed’in yakında faiz oranlarını düşürmeye başlayacağı beklentileri nedeniyle vadeli işlemler bu yıl hala ılımlı bir şekilde yüksek seyrediyor.

Fed’in bugün politika faizini yüzde 5,25-5,50 seviyesinde sabit tutacağına kesin gözüyle bakılırken, politika metni ve Fed Başkanı Jerome Powell’ın sözle yönlendirmelerinden alınacak sinyallerin gelecek dönem para politikasına yönelik ipuçları vermesi bekleniyor.

Para piyasalarındaki fiyatlamalar Fed’in yılın geri kalanında 3 kez faiz indirimine gidebileceğini gösterirken, Fed’den alınacak sinyallerin yanı sıra cuma günü açıklanacak istihdam raporundaki verilerin bankanın faiz indirimi konusundaki soru işaretlerini azaltabileceği öngörülüyor.

Dün ülkede açıklanan verilere göre, JOLTS açık iş sayısı, haziranda 8 milyon 184 bine gerilemesine karşın beklentilerin üzerinde kaldı. Bugün ise ADP özel sektör istihdamı verileri yatırımcıların odağına yerleşirken, iş gücü piyasasındaki olası soğuma sinyallerinin Fed’in sıkı para politikasını gevşetme konusunda elini rahatlatacağı bildiriliyor.

Öte yandan, bilanço sezonunda açıklanan şirket finansal sonuçları hisse ve sektör bazlı oynaklığın güçlü kalmasına neden oluyor.

ABD’li teknoloji şirketlerinden Microsoft’un geliri, nisan-haziran döneminde yüzde 15 artarken, net karı yüzde 10 yükseldi. Microsoft’un karı bu dönemde piyasa beklentilerini geride bırakmasına karşın, şirketin bulut gelirlerindeki artışın öngörülerin altında kalması ve yapay zeka yatırımlarının istenilen performansı hala sergileyememesi sonrası şirketin pay vadeli kontratlarında satış baskısının artığı görüldü.

Bugün ise Meta Platforms’un bilançosu yatırımcıların odağında bulunuyor.

Tahvil piyasaları bugünkü Fed kararları öncesinde dün alış ağırlıklı bir seyir izlerken, ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,14’e geriledi, dolar endeksi de 104,4’e indi.

Bununla birlikte, Hamas Siyasi Büro Başkanı İsmail Heniyye’nin İran’ın başkenti Tahran’da ikamet ettiği konuta İsrail ordusunun düzenlediği hava saldırısında öldürülmesi ve İsrail’in Lübnan’ın başkenti Beyrut’a düzenlediği saldırılar risk algısının güçlenmesine neden oldu.

Altının ons fiyatı dün yüzde 1,2 değer kazanmasının ardından yeni günde de yükseliş eğilimini sürdürerek 2 bin 420 dolara çıkarken, Brent petrolün varil fiyatı Orta Doğu’da gerilimin daha da geniş bir alana yayılabileceği endişesiyle yüzde 1 artışla 79,3 dolara yükseldi.

New York Borsası’nda dün Nasdaq endeksi yüzde 1,28 ve S&P 500 endeksi yüzde 0,50 gerilerken, Dow Jones endeksi yüzde 0,50 yükseldi. ABD’de endeks vadeli kontratlar yeni güne de karışık seyirle başladı.

Avrupa’da dün İngiltere hariç alış ağırlıklı bir seyir hakim olurken, bölgede açıklanan verilerden karışık sinyaller alındı.

Buna göre, Almanya ekonomisi yılın ikinci çeyreğinde beklentilerin aksine yüzde 0,1 daralırken, Avro Bölgesi’nde büyüme öngörüleri aşarak ikinci çeyrekte yüzde 0,3 oldu.

Almanya’da enflasyon ise aylık bazda yüzde 0,3 ve yıllık bazda yüzde 2,3 ile tahminlere paralel gerçekleşti.

Söz konusu verilerin ardından para piyasalarındaki fiyatlamalarda Avrupa Merkez Bankasının (ECB) yılın geri kalanında en az iki faiz indirimine gideceği öngörülmeye devam ediyor.

Dün, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,22 gerilerken, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,42, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,49 ve İtalya’da MIB 30 endeksi yüzde 0,79 artış kaydetti. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar, yeni güne yükselişle başladı.

Asya pay piyasalarında bugün alış ağırlıklı bir seyir öne çıkarken, Japonya Merkez Bankası (BoJ) politika faizini 15 baz puan artırarak yüzde 0,25’e çıkardı.

Bankadan yapılan açıklamada tahvil alım programının da gelecek dönemde küçültüleceği belirtilerek, aylık JGB (Japon Devlet Tahvili) alımlarının Ocak-Mart 2026 döneminde 3 trilyon yene indirileceği ve her çeyrekte bu miktarın 400 milyar yen azalacağı ifade edildi.

Bölgede açıklanan verilere göre Japonya’da sanayi üretimi yüzde 3,6 azalışla tahminlerin üzerinde kalırken, Çin’de imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) 49,4’e, hizmet sektörü PMI da 50,2’ye geriledi.

Kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,2, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 0,9, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 2 ve Çin’de Şanghay bileşik endeksi ise yüzde 1,8 yükseldi.

Yurt içinde dün düşüş eğiliminde hareket eden Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü önceki kapanışa göre yüzde 0,39 azalışla 10.691,68 puandan tamamladı.

Dolar/TL, dün yatay seyirle 33,0850’den kapanırken, bugün bankalararası piyasanın açılışında 33,1400 seviyesinden işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde dış ticaret dengesi, yurt dışında ise Avro Bölgesi’nde enflasyon ve ABD’de ADP özel sektör istihdamı ile Fed’in faiz kararı başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 10.600 ve 10.500 puanın destek, 10.800 ve 11.000 seviyelerinin direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

10.00 Türkiye, haziran ayı dış ticaret dengesi

10.00 Türkiye, haziran ayı Hizmet Üretici Fiyat Endeksi (H-ÜFE)

10.55 Almanya, temmuz ayı işsizlik oranı

12.00 Avro Bölgesi, temmuz ayı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE)

15.15 ABD, temmuz ayı ADP özel sektör istihdamı

17.00 ABD, haziran ayı bekleyen konut satışları

21.00 ABD, Fed’in Faiz Kararı

21.30 ABD, Fed Başkanı Powell’ın Konuşması

Bakan Yardımcısı Aydın, törende yaptığı konuşmada, “Bakanlık olarak Türkiye Yüzyılı’nın emektarlarına huzurlu ve refah içinde hayatlarını idame ettirebilmeleri için neler yapabiliriz gayreti içerisinde olduk” dedi.

Emekliler Yılı kapsamında birçok anlaşmaya imza attıklarını dile getiren Aydın, “Cumhurbaşkanı’mız Recep Tayyip Erdoğan’ın 2024 yılını ‘Emekliler Yılı’ ilan etmesiyle birlikte Bakan’ımız Prof. Dr. Vedat Işıkhan öncülüğünde kamu kurum ve kuruluşlarımız ve özel sektör firmalarıyla bir araya geldik. Emeklilerimiz için avantaj ve ayrıcalıklar elde ettik. Bu vesileyle tüm bakanlıklarımızla kurum ve kuruluşlarımızla ciddi mesafeler aldık” diye konuştu.

Anlaşmalarla emeklilerin yapacakları harcamalarda giyimden ulaşıma, gıdadan ev araç ve gereçlerine kadar pek çok alanda indirimler yapıldığına dikkati çeken Aydın, sosyal güvenlik il müdürlüklerinin 3 bin 700’ü aşan firmayla görüşme yaparak anlaşmalara imza attığını ifade etti.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının şehirlerarası yolcu taşımacılığında emeklilere özel yüzde 20, demir yolu taşımacılığında yüzde 10 indirim yaptığını anımsatan Aydın, ayrıca PTTcell tarafından emeklilere özel uygun fiyatlı konuşma ve internet hizmeti sunan ‘Emekli Paketi’ oluşturulduğuna, PTT Kargo’da emeklilerin yüzde 20 indirimden faydalandırıldığına dikkati çekti.

Emeklilere, PTT bünyesinde bulunan misafirhanelerde 2024 yılı içinde yüzde 15, PTT lokal ve sosyal tesislerinde ise yüzde 20 indirim uygulandığını da aktaran Aydın, emeklilere yönelik çalışmalarla ilgili desteklerinden ötürü ilgili tüm kurum ve kuruluşlara teşekkürlerini iletti.

“EMEKLİ VATANDAŞLARIMIZIN HAYATINI KOLAYLAŞTIRMAK ADINA ADIMLAR ATIYORUZ”

Ulaştırma ve Altyapı Bakan Yardımcısı Ömer Fatih Sayan, “Bizler de hükümet olarak emekli vatandaşlarımızın hayatını kolaylaştırmak adına adımlar atıyoruz. Elbette bu noktada tecrübesi ile günümüzün modern ihtiyaçlarını harmanlayan PTT gibi köklü bir kurumun da katkısı büyük” diye konuştu.

Sayan, yapılan işbirlikleriyle emeklilerin PTT’ye ait misafirhanelerden indirimli yararlanmasının önünün açıldığına işaret ederek, “Bizler bu ve bunun gibi çalışmaların artması için elimizden gelen desteği göstermeye hazırız” ifadesini kullandı.

SGK Başkanı Raci Kaya, emeklilerin sosyal ve ekonomik olarak refahlarının artırılması için çalışmalara hız kesmeden devam ettiklerinin altını çizerek, emeklilere daha iyi bir yaşam sunmak için yapılan bu protokollerin, başta emekliler olmak üzere tüm taraflara hayırlı olmasını diledi.

BKM Genel Müdürü Ozan Deniz, “PTT’nin sağlayacağı katkı ve kurumlarımızın işbirliğinin getireceği sinerji ile hem emeklilere TROY kart sağlanması noktasında hem de firmaların, markaların emeklilere yönelik gerçekleştirecekleri indirim ve kampanyalar noktasında daha destekleyici ve teşvik edici olacağımıza inanıyorum.” açıklamasında bulundu.

PTT Genel Müdürü Gülten de “SGK ve TROY iş birliğiyle karşılıklı imzaladığımız protokol kapsamında emekli vatandaşlarımızın hayatını kolaylaştıran hizmetlerimizi sunmayı sürdürüyoruz” dedi.

Türkiye Yüzyılı’nın Emektarları Projesi kapsamında yapılan işbirliğiyle PTTBank ve TROY, emeklilerden TROY logolu banka/kredi kartı kullananlara özel indirim, fırsat, promosyon ve kampanya imkanları sağlayacak.

PEZEŞKİYAN YEMİN EDEREK GÖREVİNE BAŞLADI

Pezeşkiyan, törende yemin ederek ülkenin 9’uncu cumhurbaşkanı olarak resmen görevine başladı. Pezeşkiyan, yemin töreninde yaptığı konuşmada, kurulacak yeni hükümetin İran ve dünya için yeni fırsatlar sunacağını belirterek, “Kurulacak yeni hükümet ile birlikte ülkenin karşı karşıya olduğu tehlikeleri ve halkın sorunlarını anlama fırsatı, halkın taleplerini duyma ve yöntemsel sorunları düzeltme ve önümüzdeki tehditler karşısında milli birliği oluşturma fırsatı yakalayacağız” ifadelerini kullandı.

‘İSLAMİ VE DEVRİMCİ KİMLİĞİMİZ İLE BÖLGENİN İLK SIRASINDA YER ALAN BİR ÜLKE OLACAĞIZ’

Devlet ve toplum arasındaki güveni yeniden tesis edeceklerini kaydeden Pezeşkiyan, 14’üncü dönem hükümetinin ulusal birlik hükümeti olacağını ve halktan aldığı oy ve güvenle hareket edeceğini söyledi. Pezeşkiyan, “Anayasaya ve Dini Liderimiz Ayetullah Ali Hamaney’in vizyonuna bağlı kalarak bölgede ekonomiden kültüre ve teknolojiye kadar İslami ve devrimci kimliğimiz ile bölgenin ilk sırasında yer alan bir ülke olacağız. Ülkenin gençlerine, kadınlarına, farklı etnik gruplarına ulusal fırsat gözüyle bakmalıyız. Memleketin karşı karşıya olduğu sorunlara çözüm üretebilirler ve bu zamana kadar ülke yönetiminde kenarda bırakılmış bu fırsatları artık değerlendirmeliyiz” dedi.

Konuşmasında dış politikaya dair mesajlar da veren Pezeşkiyan, hükümeti döneminde bölge ülkeleri ile ilişkileri geliştirmeye önem vereceğini ve bu doğrultuda hareket edeceğini belirterek, “Bölge ülkeleri ortak çıkarlarını kendi aralarındaki rekabet ve gerilimler ile yok etmemelidir. Hükümet olarak güçlü bir bölgesel işbirliğinden yanayız” ifadelerini kullandı.

‘MÜSLÜMANLARA İNSANLIK DERSİ VEREMEZLER’

ABD’nin İsrail’e verdiği desteğe ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ABD Kongresi’ndeki konuşmasına değinen Pezeşkiyan, “Gazzeli çocukları öldürenlere silah temin edenler, Müslümanlara insanlık dersi veremezler. Gazze’de kadın ve çocuklar ile savaşan ve onları bombalayan bir rejimin liderinin teşvik edilmesi ve alkışlarla karşılanmasını dünyada hiç kimse kabul edemez” dedi.

‘BENİM HÜKÜMETİM HİÇBİR ŞEKİLDE BASKI VE ZORBALIĞA TESLİM OLMAYACAKTIR’

ABD’nin İran’a yönelik uyguladığı maksimum baskı politikasında başarısız olduğunu kaydeden Pezeşkiyan, “Benim hükümetim hiçbir şekilde baskı ve zorbalığa teslim olmayacaktır. Şu ana kadarki duruşumuz ve müzakereler, her zaman taahhütlerimize bağlı kaldığımızı göstermiştir. İran milletine karşı baskı ve yaptırımlar sonuç vermemiştir ve bu millet ile gereken saygıyı göstererek konuşmanız gerekir” dedi.

İRAN’DAN BATILI ÜLKELERE ÇAĞRI

İran dış politikasının ülkenin ulusal çıkarları doğrultusunda küresel ve bölgesel istikrar ve barışı sağlamak üzerine olacağını kaydeden Pezeşkiyan, dünyaya açılmak ve küresel ticarette yer almak istediklerini söyledi. Pezeşkiyan, “Dünyada yeni yükselen güçlü oyuncular ile ilişkilerimizi güçlendireceğiz. Doğuda yer alan komşularımız ve Farsça konuşan ülkeler ile işbirliğimizi artıracağız. Batılı ülkeleri gerçekçi olmaya ve karşılıklı saygı çerçevesinde ilişki geliştirmeye çağırıyoruz. İran’ın dünya ile ticaretini ve ekonomisini normalleştirmek istiyorum ve İran’a yönelik zalimce yaptırımları kaldırmak için çalışacağım” ifadelerini kullandı.

NE OLMUŞTU?

İran’da 5 Temmuz’da yapılan 14’üncü cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ikinci turunda Türk kökenli Tebriz Milletvekili Mesut Pezeşkiyan, oyların yüzde 53.7’sini alarak ülkenin yeni cumhurbaşkanı olmuştu.

1 SAAT İÇERİSİNDEKİ AKTARMALAR ARTIK ÜCRETSİZ

Büyükşehir Belediye Başkanı Halit Doğan, seçim öncesi gelen talepler sonrası aktarma ücretleriyle ilgili çalışma yapacağının da sözünü vermişti. UKOME kararıyla o söz de yerine getirildi. SAMKART ile yapılan yolculuklarda ilk 1 saat içindeki aktarma ücretsiz olacak.

SERVİS ÜCRETLERİNDE MESAFE BAZLI ON-LINE HESAPLAMA DÖNEMİ

Öğrenci servis ücretlerinin hesaplanmasında hem veliler hem de taşımacılar için daha adil ve şeffaf bir sistem UKOME kurulunda alınan kararla hayata geçirildi. Yeni alınan kararla mesafeye göre belirlenecek servis ücretleri belediyenin web sitesi üzerinden ev adresi ve okul adresi girilerek otomatik olarak hesaplanacak.

18 YAŞIN ALTIDAKİLERE TOPLU TAŞIMA DESTEĞİ

UKOME kurulunda alınan kararla 18 yaşın altındakilere tüm toplu taşıma araçlarından indirimli olarak faydalanabilmesini sağlamak için yürürlükteki tüm paso ve benzeri belge düzenlemeleri kaldırıldı. Gençlerin indirimli yolculuk yapabilmeleri için 18 yaşın altında olmaları yeterli sayılacak.

TURİZM ODAKLI TOPLU TAŞIMA HATLARI HAYATA GEÇİYOR

Büyükşehir Belediyesi “Odak Samsun” projesi kapsamında turizm odaklı toplu taşıma hatlarını da hayata geçiriyor. Samsun-Vezirköprü Şahinkaya Kanyonu, Samsun-Kuş Cenneti ve Samsun-Ayvacık Barajı’na otobüslerle hizmet sağlanacak. Turizme yeni bir ivme kazandırmak adına yapılan çalışmayla Samsun’a yaşayan herkesin de şehrin güzelliklerini görmesine imkan tanınıyor.

Turizm otobüs hatlarının güzergah ve ücret tarifeleri UKOME kurulunda alınan kararla belirlendi. Şehirler arası yolculuk konforu sağlayacak yeni nesil otobüslerle yapılacak turizm seferlerinde seyahat süresinin 150 dakika olacağı 138 km’lik Samsun-Vezirköprü Şahinkaya Kanyonu Hattı’nın ücreti 100 TL, indirimli kullanıcılar için ise 80 TL, seyahat süresinin 90 dakika olacağı 57 km’lik Samsun-Kuş Cenneti Hattı’nın ücreti 55 TL, indirimli kullanıcılar için ise 45 TL, seyahat süresinin 90 dakika olacağı 74 km’lik Samsun-Ayvacık Barajı Hattı’nın ücreti 75 TL, indirimli kullanıcılar için ise 60 TL olarak belirlendi.

“HEMŞEHRİLERİMİZ HER ŞEYİN EN İYİSİNİ HAK EDİYOR”

UKOME kararlarını değerlendiren Samsun Büyükşehir Belediye Başkanı Halit Doğan, “Samsun’umuz, hemşehrilerimiz her şeyin en iyisini hak ediyor diyerek hizmet yolculuğumuza devam ediyoruz. UKOME kararları da bunun bir parçası. Uygulama ile toplu taşımayı daha fazla cazip hale getirmiş olacağız. Bu trafiğe de olumlu yansıyacak. Öğrencilerimizin, hemşehrilerimizin her zaman yanlarında olmak bizlerin birer vazifesi. Bu sorumlulukla çalışmalarımıza devam ediyoruz. Bir yandan da ‘Odak Samsun’ projemize katkı sağlayacak, turizm destinasyonlarımızı herkese tanıtacak toplu taşıma hatlarını hayata geçiriyoruz. Samsun bizim evimiz, yuvamız. İnsanımızın mutluluğunu öncelemek, şehrimizi tanıtmak bizim en büyük görevimiz” dedi.

Sosyal medyada bazı büyük şirketlerin vergi ödemediği veya düşük oranda vergi ödediğine dair iddialar gündemde geniş yankı uyandırdı. Şirketlerin vergi ödemediğine dair yer alan iddialarda özellikle son üç yıldır ödenmediğine ilişkin ibareler dikkat çekti.

Konuyla ilgili Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın X hesabından yapılan açıklamada, Vergi Denetim Kurulunun risk analiz sistemi üzerinden yaptığı tespitler neticesinde, 2 bin 815 büyük mükellefin halihazırda toplam yüzde 27’si nezdinde vergi incelemelerine devam edildiğini bildirdi.

Öte yandan vergi ve sosyal güvenlik alanına ilişkin düzenlemeler içeren kanun teklifi TBMM Genel Kurulunda kabul edildi.

Kayıt dışı para ile mücadelenin devam ettiğini her fırsatta ve atılan her adımda belli eden ekonomi yönetimi vergide adaleti arttırmaya yönelik çalışmalarına devam ettiklerinin altını çizdi. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, “Kayıt dışılıkla mücadelemiz hız kesmiyor. Gelir beyan etmediği halde yüksek harcaması olan mükelleflere yönelik denetimleri yoğunlaştırıyoruz. Vergide adaleti artırmaya yönelik uygulamalarımız devam edecek.” ifadelerini kullandı.

Büyük firmaların olduğu birçok mükellefin vergi ödemediği iddialarına ilişkin konuyu Vergi Uzmanı İsmail Vefa Ak, Haber7’ye değerlendirdi. İddiaların yetersiz olduğunu ve vergi konusunun oldukça hassas olduğunu vurgulayan İsmail Vefa Ak, ekonomi yönetiminin bu konuda sıkı politika uyguladığının altını çizdi.

VERGİ TARTIŞMALARINDA ‘SİYASİ’ ALGI

Vergi hususunun toplumda önemli ve hassas bir noktaya temas ettiğini belirten Vergi Uzmanı İsmail Vefa Ak, sosyal medyada yer alan iddiaların ‘vergi’ üzerinden siyasi arenaya taşınmasının etik olmadığını dile getirdi. İsmail Vefa Ak, vergi tartışmalarının teknik boyuttan çıkarak siyasete malzeme olarak kullanıldığının altını çizdi. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın yaptığı bir açıklamada belediyelerin çok fazla sosyal güvenlik prim borcu olduğunu belirten Vefa Ak, 96 milyarlık prim borcunun büyük bir kısmının CHP’li belediyelere ait olduğunu vurguladı. Vergi konusunun teknik olmaktan ziyade siyasi mecralarda karşımıza çıktığını söyleyen İsmail Vefa Ak, vergi konusunun teknik açıdan incelenmesi gerektiğini belirtti.

O İDDİALARA UZMAN İSİMDEN AÇIKLAMA

Kamuoyuna yansıyan belgeler ile kesin hususa varmanın yetersiz olduğunu dile getiren Vergi Uzmanı İsmail Vefa Ak, bu şirketlerin vergi ödememesinin nedenini yatırımlardan, zarar etmelerinden ya da birtakım vergi teşviği istisnalarından kaynaklı olabileceğini belirtti. Vefa Ak, ancak bu nedenlerin vergi kaçırmak mı yoksa üç hususa bağlı olarak mı olup olmadığının anlaşılması ve kesin karara varılması için uzun soluklu, detaylı bir inceleme gerektiğini vurguladı. Konunun bu üç teorik üzerinden incelenmesi gerektiğini söyleyen Ak, “Bu şirketler gerçekten vergi kaçırıyor mu” sorusuna yanıt olarak, “Evet olabilir. Ancak Hazine ve Maliye Bakanlığı bu konu üzerinde sıkı çalışmalar yürütüyor.” dedi.

DİKKAT ÇEKEN ‘ÜÇ YIL’ VURGUSU!

Sosyal medyada yer alan belgelerde çoğu şirketin ‘son üç yıldır vergi ödemediği’ şeklindeki ibarelere değinen Vergi Uzmanı İsmail Vefa Ak, üç yıl önce pandemi ve deprem gibi ekonomik kriz oluşturabilecek atmosferlerde olabileceğini dile getirdi. Pandemi döneminde tüm dünyanın ekonomik açıdan sert politikalardan geçtiğini ifade eden Vefa Ak, Türkiye’de bu konuda ekonomik krizin derinleşmemesi adına vergi konusunda birtakım af yasaları çıkardığını ve bu konunun bir ucunun bu döneme değindiğini söyledi.

İsmail Vefa Ak, deprem döneminde ise 11 ilin yıkılması ile ekonomik koşulların zorlaştığının altını çizdi. Bu şartlarda birçok global ekonomi yönetiminin yaptığı şekilde denetimin sıkı olmadığını ifade eden Ak, bu şekilde zor durumda kalan vatandaşlara af yasaları ile kolaylık sağlandığını dile getirdi. Ancak gelinen noktada af yasalarının 2023 yılı itibarıyla bittiğini söyleyen Vefa Ak, zarar eden şirketlerin gerçekten vergi kaçırıp kaçırmadığı noktasında sıkı bir denetimden geçtiğini vurguladı.

BÜYÜK ŞİRKETLER GERÇEKTEN VERGİ KAÇIRIYOR MU?

Kamuoyunda kamu ihaleleri alan şirketler üzerinden yapılan tartışmalara yönelik açıklamalarda bulunan Vergi Uzmanı İsmail Vefa Ak, Avrasya Tüneli, Yavuz Sultan Selim Köprüsü, otoyollar, demiryolları ve havalimanları gibi mega yatırımlara değindi. Bu yatırımların sadece inşaat kısmının 5-10 yıl arasında sürdüğünü söyleyen Vefa Ak, bu yatırımların ciddi bir finansman kaynağına ihtiyacı olduğunu dile getirdi. İsmail Vefa Ak, bu yatırımların kara geçmesi için oldukça uzun bir süre gerektiğini belirtti. Bu büyük yatırımların yaklaşık beş yıl içerisinde başa baş noktasına geleceğini ifade eden Vefa Ak, dolayısıyla bu şirketlerin beş yıl içerisinde daha çok vergi ödeyen konumunda görülebileceği yönünde tahminlerde bulundu.

Vergide yeni dönem başladı! İşte detaylar…

Yeni vergi paketi yasalaştı. Kayıtdışı ekonomiyle mücadeleyi hedefleyen düzenlemeler bulunan pakette, 10 temel kalemde değiştirilen yeni oran ve ceza miktarlarıyla bütçeye 155 milyar TL’ye yakın gelir sağlanması hedefleniyor.

GALERİYE GİT

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın İsrail’in Gazze’deki katliamlarına yönelik yaptığı son çıkış Tel Aviv’de geniş yankı uyandırdı. Erdoğan’ın “Biz nasıl Karabağ’a girdiysek, nasıl Libya’ya girdiysek bunun benzerini aynen onlara da yaparız.” açıklaması İsrail basınının manşetlerinde yer aldı.

Türkiye’nin askeri gücüne dikkat çekildi. Ankara’nın İsrail’le savaşan gruplara silah ve askeri destek sağlayabileceğine vurgu yapıldı.

İsrail Dışişleri Bakanı Yisrael Katz ise Türkiye’yi NATO üzerinden hedef almaya çalıştı.

TEL AVİV’İ ENDİŞELENDİREN AÇIKLAMALAR

Türkiye Gazze’deki katliama sessiz kalmıyor, her platformda sesini çıkarıyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan, bu katliamın durması için sıkı bir diplomasi trafiği yürütüyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın İsrail’e yönelik açıklamaları Tel Aviv’i endişelendiriyor.

KATZ HADDİNİ AŞTI

İsrail Dışişleri Bakanı Yisrael Katz, haddini aştı. Türkiye’yi ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı hedef alan hadsiz paylaşımlar yaptı. Katz, bu kez NATO üzerinden Türkiye’yi hedef almaya çalıştı. İsrailli diplomatlara seslendi. Tüm NATO üyeleriyle acilen temasa geçmeleri talimatını verdi. Türkiye’nin kınanması çağrısı yaptı.

Ayrıca Türkiye’nin NATO’dan ihraç edilmesi gerektiğini de söyledi. Türkiye’nin Gazze diplomasisi İsrail’de endişe kaynağı oluşturdu. Zira Ankara batılı ülkeler ve NATO içinde İsrail’e karşı duran sayılı ülkeler arasın yer alıyor.

Katz’ın NATO çıkışını da bu bağlamda okumak gerekiyor. Çünkü NATO’nun İsrail’e destek vermemesinin önündeki engel Türkiye olarak görülüyor.

CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN ALTINI ÇİZMİŞTİ

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Washington’daki NATO Zirvesi sonunda yaptığı basın toplantısında İsrail’in NATO ile ortak ilişkisine izin vermeyeceklerinin altını çizmişti.

Bunun farkında olan İsrail basını da Erdoğan’ın “Karabağ ve Libya’ya girdik aynısını Filistinliler için yaparız” açıklamasını manşetlere taşıdı.

‘ERDOĞAN ASKERİ ADIM ATMAYACAK ANCAK BAŞKA CİDDİ KAYGILAR VAR’

Yediot Ahronot Gazetesi “Erdoğan askeri adım atmayacak ancak başka ciddi kaygılar var” başlığını attı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın İsrail’e savaş açmayacağını yazan Yediot Ahronot Gazetesi, ancak İsrail’e karşı savaşan herkese yardım edebileceği veya silah sağlayabileceğini belirtti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bu çıkışı Tel Aviv’i kaygılandırdığını vurguladı.

Çünkü Ankara BM’de, uluslararası arenada ve NATO’da etkili bir ülke.

Gazete, Ankara’nın bu diplomatik gücüyle İsrail’e zarar verme ihtimali olduğunu yazdı.

Batılı ülkelerin Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıklamaları karşısında sessiz kalmasının ise İsrail’de hayal kırıklığına yol açtığını belirtti.

ESKİ BÜYÜKELÇİ LİEL’DEN YORUM ALDILAR

Globes, Ankara’nın Hamas’ın yakın dostu olduğunu hatırlattı. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın İsrail’e saldırmasının şaşırtıcı olmadığı yorumunu yaptı.

Haberde, “Ancak, dışişleri bakanlığı koridorlarında dahi Erdoğan’ın sözlerini duyunca çok şaşırdılar” denildi.

Gazete, İsrail’in Türkiye’deki eski Büyükelçisi Alon Liel’in de yorumunu aldı. Liel Türkiye’nin İsrail ile savaşan güçlere finansal veya askeri kaynak sağlayabileceğinin altını çizdi.

“CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN, ORTA DOĞU’NUN EN BÜYÜK ORDULARINDAN BİRİNİN BAŞKOMUTANI”

Israel Hayom Gazetesi ise, “Erdoğan orta Doğu’daki çatışmalara böyle müdahale ediyor” manşetini tercih etti. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın sözlerini “alışılmadık” diye niteledi.

Türk liderin Orta Doğu’nun en büyük ordularından birinin başkomutanı olduğunu yazdı. Gazeteye göre, Türk ordusunun özellikle günümüzde en fazla öne çıkan unsuru, oyunun kurallarını değiştiren silah “Erdoğan’ın ‘drone ordusu.” görülüyor

Gazete, bu bağlamda Türk SİHA’larının Libya ve Karabağ’daki etkisini de hatırlattı.

“İSRAİL, LÜBNAN’A GİRERSE BÖLGEYE ASKER GÖNDERİLEBİLECEK” İDDİASI

Jerusalem Post Gazetesi de Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıklamalarını haberleştirdi. Türkiye ilişkilerinde uzman isimlerin görüşlerine yer verdi. Buna göre, eğer İsrail Lübnan’a girerse Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bölgeye asker gönderebileceğine dikkati çekti.

Gazete, Erdoğan’ın doğrudan İsrail’e askeri bir harekette bulunmayacağını da yazdı.

Gülen, sigorta sektörünün Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (SEDDK) son dönemde uyguladığı güçlü sermaye politikasına paralel olarak her geçen gün daha da dirençli bir yapıya kavuştuğunu belirtti.

Gülen, “Düzenleme ve denetlemeleriyle sektörümüze yön veren SEDDK’nın attığı adımlar bize destek oluyor. Sektörümüzün öz kaynakları yüzde 130’a yakın artarken sermaye yapımızda her geçen gün daha da güçleniyor. Bu yolda aktif büyüklüğümüz yılın ilk yarısında 1,7 trilyon lirayı aşma başarısını gösterdi.” açıklamasında bulundu.

Türkiye’nin sigortacılığında dünya devi sigorta gruplarının yatırımları bulunduğunun altını çizen Gülen, “Bu dev şirketlerin ülkemiz ekonomisine ve geleceğine olan güvenleri yatırım yaptıkları ilk günkü gibi aynı heyecanla devam ederken, sektörümüze olan yatırım ilgisi yerli ve yabancı yatırımcılar tarafından hala yüksek düzeyde olmaya devam ediyor.” değerlendirmesinde bulundu.

Sektörde yılın ilk yarısında toplamda geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 80,7 oranında nominal büyümeyle 380,4 milyar lira prim üretimi olduğunu belirten Gülen, şu değerlendirmede bulundu:

“Sigorta sektörünün özellikle sağlık sigortaları ile yangın ve doğal afet branşlarındaki olumlu görünümle yılın ilk yarısında hayat dışı branşlarda geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 81,3 oranında, reelde de yüzde 5,7’lik büyümeyle 337 milyar lira prim üretimi gerçekleşti. Hayat sigortalarında özellikle tasarrufa yönelik ürünlerin ilgi görmeye başlamasının verdiği olumlu etkiyle yılın ilk yarısında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 75,9 oranında büyümeyle 43,3 milyar lira üretim gerçekleşti. Bu alanda uzun bir aradan sonra reelde yüzde 2,5 gibi bir oranda büyüme yaşanması bizleri mutlu etti.”

OTO SİGORTALARINDA TOPLAMDA 131,4 MİLYAR LİRA PRİM ÜRETİMİ

Gülen, oto sigortalarının toplamda 131,4 milyar lira prim üretimiyle sektörün toplam prim üretiminin yüzde 39’unu gerçekleştirerek bu anlamda sektörün lokomotifi olmaya devam ettiklerine vurgu yaparak, “Bu alanın daha sağlıklı bir yapıya kavuşması için ve zorunlu trafik sigortasında yaşanan tartışmaların gündemden çıkarılması için regülatör kurumumuz SEDDK ile yoğun bir şekilde çalışarak hem sektör hem de kamuoyunu mutlu edecek bir sonuca ulaşacağımıza inanıyoruz.” ifadelerini kullandı.

Sağlık sigortalarının istikrarlı büyümesini sürdürdüğünü aktaran Gülen, bu branşta 6 ayda 63 milyar lirayı aşan prim üretildiği, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 100,4 oranında reelde de yüzde 16,8 büyüme yaşandığı Tamamlayıcı Sağlık Sigortası’nda ise 6 ayda 19,4 milyar lira prim üretimi olurken, bu alanda reel büyüme 42,3 olduğu bilgisini paylaştı.

Türkiye’de büyük acılar yaşatan 6 Şubat 2023 tarihindeki Kahramanmaraş depremleri ile birlikte Yangın ve Doğal Afetler branşında farkındalığın artmaya başladığını aktaran Gülen bu branşta da 6 ay sonunda prim üretiminin geçen yılın aynı dönemine göre nominalde yüzde 124,3, reelde ise yüzde 30,7 oranında artarak 57.8 milyar liraya ulaştığının altını çizdi.

Gülen, “Bu branş içinde yer alan Zorunlu Deprem Sigortasında 6 ayda yüzde 44,8’lik reel büyüme ile 5,9 milyar lira, İhtiyari Deprem Sigortasında da reelde yüzde 49,5 oranında büyüme ile 11,4 milyar lira tutarında prim üretimi oldu. Sel teminatında da geçen yılın aynı dönemine göre reelde yüzde 40’lık artışla 1,3 milyar liralık üretim gerçekleşti.” açıklamasında bulundu.

İlk 6 ay itibarıyla gelinen noktada sektörün prim üretiminin beklenen seviyelerde gerçekleştiğinin görüldüğüne vurgu yapan Gülen, sigorta sektörünün 2024’te enflasyonun üzerinde büyüme başarısı göstereceğini ve yüzde 80 büyüme beklentisi altında yıl sonunda 900 milyar lira seviyelerine ulaşan prim üretimi öngördüklerini aktardı.

“BES İSTİKRARLI ŞEKİLDE BÜYÜMESİNİ SÜRDÜRÜYOR”

Kurulduğu 2003’ten itibaren 20 yılı aşkın süredir istikrarlı büyümesini sürdüren BES’in 2013’ten bu yana devlet desteğiyle ülke tasarruflarının merkezinde konumlanmaya başladığına işaret eden Gülen, şunları kaydetti:

“BES istikrarlı şekilde büyümesini sürdürüyor. Yılın ilk yarısında katılımcı sayısında 16,5 milyon aşılırken, Devlet katkısı dahil toplam fon büyüklüğünde ise 1 trilyon liralık kritik eşiğinin hızlıca üstüne gelindi. Öte yandan bu yıl başına göre gönüllü BES tarafında katılımcı sayısı artışı yüzde 6 seviyesinde gerçekleşirken fon büyüklüğü tarafında ise yüzde 41’lik dikkate değer bir büyüme yaşandı. Fonlardaki bu büyüme hem katılımcıların katkı payı artışından hem de fonların son birkaç yılda gösterdiği yüksek performansı istikrarlı biçimde sürdürmesinden kaynaklanırken, hem katılımcı sayısında hem de fonlardaki büyümenin bu yılın ikinci yarısında da aynı ivmeyle sürmesini bekliyoruz.”

Merkez Bankaı, aylık enflasyonun ana eğiliminde belirgin ve kalıcı bir düşüş sağlanana, beklentiler öngörülen tahmin aralığına yakınsayana kadar sıkı para politikası sürdürüleceği mesajını verdi.

TCMB PPK özetinde şöyle devam edildi:

“Hizmet enflasyonundaki yüksek seyir ve katılık, enflasyon beklentileri, jeopolitik riskler ve gıda fiyatları enflasyonist baskıları canlı tutmaktadır.

Yıllık enflasyon haziran ayında, temel mal grubunda yüzde 50,6 olurken, hizmet sektöründe yüzde 95,3 ile yaklaşık 45 puan yukarıda gerçekleşmiştir. Ayrıca, hizmet sektörüne ait yayılım endeksi, fiyat artışlarının sektör geneline yayılmaya devam ettiğini göstermiştir. Bu bakımdan, yakın dönem tüketici enflasyonu gerçekleşmeleri dikkate alındığında, başta kira olmak üzere belirli hizmet kalemlerinde enflasyonun bir süre daha yüksek seyretme riski bulunmaktadır. Haziran ayı özelinde, haberleşme hizmetleri ve bayramın da etkisiyle ulaştırma hizmetleri öne çıkan kalemler olmuştur. Kira artışı ise bu dönemde önceki aylara göre yavaşlasa da yüksek seyrini sürdürmüştür.

TÜFE’DEKİ YILLIK KİRA ENFLASYONU YAVAŞLAYACAK

Perakende Ödeme Sistemi (PÖS) mikro verileri üzerinden takip edilen öncü göstergeler, sözleşme yenileme oranının temmuz ayında artmasının da etkisiyle aylık kira enflasyonunun yükseleceğine işaret etmektedir. Diğer yandan, gerek PÖS mikro verilerinden elde edilen yeni ve yenilenen sözleşmelerdeki kira artış oranları gerekse konut değerleme raporları üzerinden takip edilen kira oranları, TÜFE’deki mevcut yıllık kira enflasyonunun altında değerler almaktadır. Bu durum, önümüzdeki dönemde TÜFE’deki yıllık kira enflasyonunun yavaşlayacağını ima etmektedir. Buna karşın, bu kalemdeki yüksek atalet neticesinde kira enflasyonunun yüksek seviyesini koruyarak; dezenflasyon sürecinde, azalarak da olsa, tüketici enflasyonunun seyrinde önemli olmaya devam edecektir.

ÖZEL ÜNİVERSİTE FİYATLARINA VURGU

Ulaştırma hizmetleri fiyatları haziran ayında Kurban Bayramı’nın da etkisiyle yüksek bir aylık artış kaydetmiştir. Haberleşme hizmetleri fiyatlarındaki artış ise cep telefonu ve internet ücretlerinin yanı sıra posta hizmetleri kaynaklı olarak bir önceki aya kıyasla güçlenmiştir. Ayrıca, özel okullara ilişkin ücret güncellemeleriyle eğitim hizmetleri diğer hizmetler alt grubu içerisinde öne çıkmıştır. Geçmiş enflasyona endeksleme eğiliminin yüksek olduğu ve ücret gelişmelerinden de etkilenen özel okul ücretlerinin tüketici enflasyonuna olan etkisinin, fiyat açıklama tarihlerine bağlı olarak, yaz aylarında kademeli olarak yavaşlayacağı değerlendirilmektedir. Öte yandan, eğitim hizmetleri enflasyonunda eylül ayında özel üniversite ücretlerine bağlı fiyat ayarlamalarının etkisinin hissedileceği not edilmelidir.

Yurt içi üretici fiyatları haziran ayında yüzde 1,38 oranında artmış, yıllık enflasyon düşük bazın da etkisiyle 7,59 puan gerileyerek yüzde 50,09 olmuştur. Ana sanayi gruplarına göre incelendiğinde, enerji fiyatları yüzde 2,22 oranındaki yükselişle öne çıkarken, kalan gruplarda aylık fiyat artışlarının başta ara malı olmak üzere daha ılımlı seyrettiği izlenmiştir.

Uluslararası emtia fiyatlarında nisan ayı sonlarında başlayan gerileme haziran ayında da devam etmiştir. Alt kırılım bazında, küresel enerji fiyatları yataya yakın seyrederken, enerji dışı emtia fiyatları gerilemiştir. Temmuz ayının ilk üç haftası itibarıyla emtia fiyatları alt grup bazında ayrışmakla birlikte toplamda yatay seyretmiştir. Bu dönemde küresel enerji fiyatları yükselirken, enerji dışı emtia fiyatlarındaki düşüşler devam etmiştir. Özellikle haziran ayında ortalama 82,6 ABD doları seviyesinde olan Brent ham petrol fiyatlarının temmuz ayının ilk üç haftasında 87 ABD doları civarına yükseldiği izlenmiştir.

Küresel Arz Zinciri Baskı Endeksi haziran ayında tarihsel eğilimine yakın seyretmiştir. Küresel navlun endeksleri son dönemde farklılaşan bir görünüm sergilemiştir. Küresel ve Çin’e yönelik konteyner endeksleri nisan ayı sonrasında artış kaydederken, kuru yük taşımacılık endeksleri görece ılımlı seyrini sürdürmektedir. Yurt içinde tedarikçilerin teslimat sürelerinde mayıs ayında görülen sınırlı artış, haziran ayında normalleşme eğilimi göstermiştir. Sepet döviz kurundaki ılımlı seyrin devamı ile kur kaynaklı baskılar önemli ölçüde azalmıştır. Haziran ayında imalat sanayi PMI verileri gerek girdi gerekse nihai ürün fiyatları endeksinde yavaşlama göstererek, enflasyonist baskıların hafiflediğini göstermiştir.

ENFLASYON GÖRÜNÜMÜ ÜZERİNDE YUKARI YÖNLÜ RİSK TEŞKİL ETMEYE DEVAM EDİYOR

Temmuz ayı Piyasa Katılımcıları Anketi sonuçlarına göre enflasyon beklentileri tüm vadelerde düşüş göstermeye devam etmiştir. On iki ay sonrasına ilişkin enflasyon beklentisi yüzde 31,8’den 1,8 puan düşüşle yüzde 30,0’a; yirmi dört ay sonrasına ilişkin beklenti ise yüzde 20,3’ten 1,0 puan düşüşle yüzde 19,3 seviyesine gerilemiştir. Buna ek olarak, cari ve gelecek yıl sonuna ilişkin enflasyon beklentileri sırasıyla 0,5 ve 0,1 puan aşağı yönlü güncelleme ile yüzde 43,0 ve yüzde 25,4 olmuştur. Beş yıl sonrasına ilişkin enflasyon beklentisi ise yüzde 11,5 seviyesinde ölçülmüştür. Enflasyon beklentileri tüm vadelerde gerilese de mevcut seviyeler enflasyon görünümü üzerinde yukarı yönlü risk teşkil etmeye devam etmektedir. Reel sektör beklentilerine bakıldığında haziran ayında yüzde 56,2 olan firmaların on iki ay sonrasına ilişkin yıllık enflasyon beklentisi, temmuz ayında yüzde 55,0’a gerileyerek sınırlı iyileşme göstermiştir. Hanehalkının on iki ay sonrasına ilişkin enflasyon beklentilerinde ise aynı dönemde yüzde 71,49’dan yüzde 71,98’e sınırlı bir artış gözlenmiştir. Kurul, enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışlarının öngörüler ile uyumunu yakından takip etmektedir.

TEMMUZ AYINDA ENFLASYON AYLIK BAZDA YÜKSELECEK

Öncü göstergeler temmuz ayında aylık enflasyonun, para politikasının görece etki alanı dışında kalan yönetilen-yönlendirilen fiyat ve vergi ayarlamaları ile işlenmemiş gıda fiyatlarındaki arz yönlü gelişmeler neticesinde geçici olarak artacağına işaret etmektedir. Buna karşın, ana eğilimdeki yükselişin nispeten sınırlı kalacağı öngörülmektedir. Enerji fiyatlarında, meskenlere yönelik elektrik tarifesinde yapılan artış, akaryakıt ve tüp gaz fiyatlarında ÖTV güncellemesi ve şebeke suyu fiyat yükselişine bağlı olarak temmuz ayında belirgin bir artış öngörülmektedir. Elektrikte ticarethanelere yönelik fiyat artışının, hizmet sektörü fiyatlarını maliyet kanalıyla temmuz ve izleyen aylarda olumsuz yönde etkilemesi beklenmektedir. Akaryakıt fiyatlarındaki artışa istinaden ulaştırma hizmetleri fiyatlarında yukarı yönlü seyir gözlenmektedir. Alkollü içecekler ve tütün grubunda fiyatlar otomatik vergi artışını takiben yükselirken alkollü içeceklerde üretici firma kaynaklı fiyat artışları da görülmektedir. Alkollü ve alkolsüz içecek fiyatlarındaki görünüm, içecek hizmetleri kanalıyla lokanta-otel grubunu da olumsuz etkilemektedir. Ayrıca, tütün ürünlerinde vergi kaynaklı etkinin kısmi bir şekilde nihai fiyatlara yansıtılması sonucu, artış ihtiyacının bir kısmının sonraki aya sarkacağı tahmin edilmektedir. Gıda grubunda temmuz ayında taze meyve ve sebze fiyatları mevsim normallerinin üzerinde seyreden sıcaklıkların da etkisiyle önemli ölçüde yükselirken, taze meyve sebze dışı gıdada daha ılımlı bir seyir izlenmektedir. Öncü veriler, son dönemde döviz kurundaki ılımlı görünüm ve iç talep gelişmelerinin yansımalarıyla birlikte temel mal grubunda fiyat artışının diğer gruplara kıyasla ılımlı seyrettiğine işaret etmektedir. Özetle, öncü göstergeler temmuz ayında aylık tüketici enflasyonunu yukarı çekecek kalemlerin enerji, işlenmemiş gıda, alkol-tütün grupları olduğuna, buna karşın bu grupların dışlandığı çekirdek göstergelerde artışın görece daha sınırlı seyrettiğine işaret etmektedir.”

Türkiye’nin lider gıda markası Ülker, spor alanındaki iş birliklerine bir yenisini daha ekledi. Uzun yıllardır futbol ve basketbol başta olmak üzere spora destek veren Ülker, Türkiye Milli Paralimpik Komitesi’yle iş birliği anlaşması imzaladı.

Çamlıca Kampüsü’nde düzenlenen törende sponsorluk anlaşmasını Ülker CEO’su Mete Buyurgan ile Türkiye Milli Paralimpik Komitesi Başkanı Dr. Av. Murat Aksu imzaladı. Törende, para okçulukta ülkemizi temsil edecek Nil Mısır ve para atletizm branşında mücadele eden sporcumuz Serkan Yıldırım da hazır bulundu.

Ülker CEO’su Mete Buyurgan törende yaptığı konuşmada spora verdiği desteği şu sözlerle ifade etti: “Sporun ülkemizi gerek sevinçte gerek hüzünde bir araya getiren en güçlü temel taşlarından biri olduğunu biliyoruz. Bu bilinçle, uzun yıllardır Ülker ve alt markalarıyla futbol ve basketbol başta olmak üzere spora destek veriyoruz. Paralimpik milli sporcularımızın azim ve kararlılığı hayatın her alanında bizlere ilham veriyor.

Onların bu anlamlı yolculuğunda yanlarında olmaktan büyük mutluluk duyuyoruz. Umarım, bu anlaşmayla sağlayacağımız destek ve motivasyon, bir yandan toplumdaki fırsat eşitliği farkındalığını artırırken diğer yandan da sporcularımızın hedeflerine ulaşmalarına katkı sağlar. Tüm sporcularımıza, Türkiye’yi en iyi şekilde temsil edeceklerine inandığımız Paris 2024 Paralimpik Oyunları için de şimdiden gönülden başarılar diliyoruz.”

Türkiye Paralimpik Komitesi Başkanı Murat Aksu; Ülker’in komiteye ve sporculara verdiği bu desteğin Paris Paralimpik Oyunlar öncesi tüm sporcularımıza ve ekibe büyük motivasyon kaynağı olduğunu belirterek;

‘’Türkiye’nin ve dünyanın en değerli markalarından birisi olan Ülkerin bu desteği, sporcularımızın başarılarının daha geniş kitlelere ulaşmasına ve toplumda büyük bir farkındalık yaratmasına vesile olacaktır. Paralimpik sporcularımızın azim ve kararlılıkla elde ettikleri başarılar, Ülkerin güçlü iletişim ve pazarlama gücüyle daha fazla görünürlük kazanacaktır.

Bu iş birliği, sadece bugünümüzü değil, geleceğimizi de şekillendirecektir. Ülkerin desteği, genç nesillere ilham kaynağı olacak ve onların da hayallerine ulaşma yolunda cesaret bulmalarını sağlayacaktır. Ülkere, bu anlamlı destek için yürekten teşekkür ederiz. Birlikte,

büyük başarılara imza atacağımıza ve paralimpik sporcularımızın bu iş birliğiyle, sporun birleştirici ve dönüştürücü gücünü Paris’teki müsabakalarda en iyi şekilde ortaya koyacağına inancımız tamdır. ‘’ dedi.

PARALİMPİK SPORCULARDAN ANLAMLI MESAJLAR

Törene katılan paralimpik sporculardan para okçulukta ülkemizi temsil edecek olan Milli sporcu Nil Mısır, Ülker’in verdiği desteği şu sözlerle ifade etti.

“Ülker’in desteği, biz paralimpik sporcular için büyük bir umut ve ilham kaynağı. Bu köklü markanın bizimle olması, başarılarımızın daha geniş kitlelere ulaşmasını sağlayacak ve toplumda farkındalık yaratacak.

Ülker’in bu değerli katkısı, sporun birleştirici gücünü ve paralimpik sporcuların azmini vurgulamak için büyük bir fırsat. Paralimpik sporcular olarak, her gün daha büyük hedeflere ulaşmak için çalışıyoruz. Ülker’in sağladığı bu destek, bize yalnızca maddi yardım sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda moral ve motivasyon kaynağı oluyor.

Ülker’in iletişim gücü ve geniş etki alanı, başarılarımızın daha fazla kişiye ulaşmasını sağlayarak, sporumuzun hak ettiği değeri bulmasına yardımcı olacak. Ülker ailesine bu değerli destekleri için içtenlikle teşekkür ederim. Onların yanımızda olması, bizim daha büyük başarılara imza atmamız için büyük bir motivasyon kaynağı.

Bu büyük ailenin bir parçası olmak, bana güç ve cesaret veriyor. Ülker’in desteğiyle, paralimpik sporcular olarak sporumuzu daha geniş kitlelere tanıtma şansını yakalayacağız ve toplumda pozitif bir değişim yaratacağız.” dedi

Para atletizm branşında mücadele eden Milli sporcu Serkan Yıldırım ise TMPK- Ülker iş birliği ile ilgili olarak şunları söyledi:

“Ülker’in desteği, bizim için sadece bir sponsorluk değil, aynı zamanda büyük bir moral kaynağı. Ülker gibi güçlü bir markanın bizimle olması, sporcu olarak kendimize olan güvenimizi artırıyor ve bizi daha büyük başarılara teşvik ediyor.

Bu iş birliği, paralimpik sporcuların azmini ve kararlılığını daha geniş kitlelere duyurma fırsatı sunuyor Paralimpik sporcular olarak, toplumda daha fazla tanınmak ve sporun birleştirici gücünü göstermek istiyoruz. Ülker’in köklü geçmişi ve yüksek iletişim gücü, bizim hikayelerimizi ve başarılarımızı daha fazla insana ulaştırmamıza yardımcı olacak.

Bu destek, bizim eşit şartlarda yarışma amacımıza ulaşmamız için büyük bir adım. Ülker ailesine bu değerli katkıları için minnettarım. Onların desteği, bizim sporumuza olan bağlılığımızı ve tutkumuzu daha da güçlendirecek. Ülker’in yanımızda olması, bizlere ilham veriyor ve sporumuzu daha geniş kitlelere tanıtma fırsatı sunuyor.”

TEKERRENK PROJESİYLE TEKERLEKLI SANDALYELER RENKLENDİ

Ülker, aynı zamanda Türkiye Milli Paralimpik Komitesi iş birliğiyle uygulanan tekeRRenk projesinde de yer alıyor. 2024 Paris Paralimpik Oyunları için bir ekip çalışmasıyla hayata geçirilen “tekeRRenk” projesi, 2020-2024 yılları arasında ülkemizdeki 10 milyonu aşkın engelli bireye ve tekerlekli sandalyelere yönelik bakış açısını iyileştirmek amacıyla başlatıldı.

Bugüne kadar 13 şehirden 9-47 yaş aralığındaki 54 engelli milli ve Paralimpik sporcunun hayat hikayesinden alınan ilhamla tasarlanan jant aksesuarları, 108 farklı desenle tekerlekli sandalyelere uygulandı. Paris 2024 Paralimpik Oyunları’nda farklı branşlarda yarışacak

tekerlekli sandalye kullanıcısı sporcuların jant aksesuarları ise, yine projenin kurucu tasarımcısı Birnur Temel’in çizimleriyle tasarlandı ve uygulandı.

Sanatın ifade ve sporun farkındalık gücünden ilham alınarak, sporcuların her bir hayat hikayesinin dikkatlice dinlemesi sonucu tasarlanan tekerlekli sandalye jantları sporculara ağırlık yaratmayacak bir şekilde, uzun bir AR-GE süreci sonunda üretildi. Milli sporcuların elçiliğini üstlendiği bu proje, Türkiye genelinde onlarca şehir ve yüzlerce sandalye olmak üzere kapsayıcılık konusunda bir farkındalık projesi olarak devam ediyor.

TECAVÜZCÜ DOKUZ ASKER

İsrail devlet televizyonu KAN’ın, dün Sde Teiman Askeri Üssü’nde 9 askerin cinsel işkence ve darp ettikleri bir Filistinlinin ağır yaralı olarak hastaneye kaldırıldığı haberini yayımlamasıyla askeri polis, konu hakkında soruşturma başlattı, askerler gözaltına alındı.

‘NEDEN ASKERLERİMİZ GÖZ ALTINDA?’

Bu haberin ardından aralarında askerlerin de bulunduğu İsrailli aşırı sağcılardan oluşan silahlı ve yüzleri maskeli bir grup, cinsel işkence yapmakla suçlanan askerlerin gözaltına alınmasını protesto ederek askeri üsse baskın düzenledi.

‘YEMEN TARLASI’

İsrail ordusu güney komutanlığının sorumluluğunda olan Sde Teiman Askeri Üssü adını, 1949 ile 1950 arasında Yemen’den İsrail’e getirilen 49 bin Yemenli Yahudi’nin ilk etapta yerleştirildiği bölge olmasından alıyor. Bu nedenle “Yemen tarlası” ismini taşıyor.

TOPLAMA KAMPI OLDU

İsrail, bu askeri üste 2008 ve 2014’te Gazze Şeridi’ne düzenlediği saldırılar sırasında alıkoyduğu yüzlerce Filistinli için toplama kampları kurdu.

‘YASA DIŞI SAVAŞÇILAR’

Ordu, 7 Ekim 2023’ten sonra “yasa dışı savaşçılar” oldukları iddiasıyla Gazze Şeridi’nden yüzlerce Filistinli sivili bu üste insanlık dışı şartlar altında tutmayı sürdürdü.

İSRAİLLİ STK İNSANLIK DIŞI MUAMELELERİ YAZDI

İsrailli sivil toplum örgütü “İsrail Sivil Haklar Derneği (ACRI)”, söz konusu üste oldukça kötü alıkonulma şartlarını açığa çıkaran bir makale yayımladı.

İSRAİLİN İŞKENCE ÇEŞİTLERİ

• Alıkonulan Filistinli sayısının fazla olduğu, söz konusu kişilerin uyku ve tuvalet ihtiyaçlarında ise yine elleri ve gözlerinin bağlı olduğu ifade ediliyor.
   
• İnce bir kumaş örtü üzerinde yatmak zorunda bırakılan Filistinliler için banyo imkanı da bulunmuyor. Ayrıca, zaman zaman da alıkonulan kişilerin tuvalet ihtiyacını gidermesine izin verilmiyor, bulundukları alana getirilen lazımlıkları kullanmaya zorlanıyorlar.
   
• Sde Teiman üssünde alıkonulan Filistinlilerin gün boyunca hareket etmelerine ve açık havada gezinmelerine de müsaade edilmiyor. Gözleri kapalı tutulan kişiler için kitap okumak, ibadet etmek, namaz kılmak, mektup yazmak ya da mektup okumak da yasak.
   
• Sağlık hizmetlerinden de mahrum bırakılan Filistinlilerin bir kısmı ise askeri üste hayatını kaybetti.

‘DERHAL KAPATILMALI’

ACRI, ülkedeki 5 STK’dan biri olarak bu hapishanenin derhal kapatılması için İsrail Yüksek Mahkemesine başvuranlar arasında yer alıyor.

Mahkemeye sunduğu dilekçede ACRI, son birkaç ayda söz konusu hapishanede “hayal etmesi dahi mümkün olmayan olaylara” dair birçok delilin biriktiğini kaydetti.

ACRI’N DİLEKÇESİ

“Anestezi olmaksızın cerrahi operasyonlar yapılıyor, tutuklular günlerce ağır şartlarda tutuluyor, organlarının kesilmesine yol açacak şekilde uzuvları kelepçeli kalıyor, tıbbi tedavi ve tuvalet ihtiyaçları karşılanırken dahi gözleri uzun süre bağlı tutuluyor ve alıkonulan bazı Filistinliler darp ve ihlallerle dolu şekilde sürekli gözetim altında tutuluyor.”

Dilekçede, üssün bir hapishane olması için kanuna göre alıkonulanların “sağlık ve onurlarını zedelemeyecek” şartları sağlaması gerektiğine işaret edildi.

“Alıkonulanlar için asgari oranda insani şartları sağlamadığımız takdirde bizler de insan olmayacağız” ifadelerine yer verilen dilekçede, alıkonulan kişilere uygulanan muamelenin yasa dışı olduğu kaydedildi.

İŞKENCE TANIKLARI KONUŞTU

Haaretz gazetesinin, askeri üsteki tanıklardan aldığı bilgiye göre, esirlerin korunması görevini üstlenen “Birim 100” üyeleri, son aylarda çok sayıda şiddet olayına karıştı.

Sde Teiman’da görev yapan bir asker, “Birim 100” üyelerinin alıkonulan Filistinlilerin bulunduğu alana pimi çekilmiş el bombası attıklarını söyledi. Tanıklık yapan asker, şiddetli darptan dolayı bazı Filistinlilerin dişlerinin ve kaburga kemiklerinin de kırıldığını aktardı.

Söz konusu üste tutulan Filistinlerin sayısına ilişkin İsrail makamlarından henüz açıklama yapılmadı.

TUTUKLARIN SAĞLIK GÜVENCESİ YOK

Haaretz’in haberine göre hükümet, İsrail Yüksek Mahkemesine 15 Temmuz’da Sde Teiman’daki tutukluların çoğunun başka yerlere naklinin yapılacağını iletti. Haberde ayrıca 7 Ekim’den bu yana aktif olarak kullanılan Sde Teiman üssünde tutulan Filistinli esirlerden 36’sının öldürüldüğü kaydedildi.

“ÖZELLiKLE 2023’ÜN HAZİRAN AYIYLA, 2024 HAZİRAN ARASINDA PİYASADA BİR YÜZDE 25 DAHA DARALMA OLDUĞUNU GÖRDÜK”

Pandemi sürecinde ikinci el araç piyasasında fiyatların günlük değiştiği bir zaman yaşadıklarını hatırlatan Konya Oto Galericiler Odası Başkanı Abdullah Acıbadem, “Araç fiyatlarında, arz talep dengesizliğinden dolayı rakamlar hep yukarıya doğru seyretti. Tabii alınan tedbirler oldu. Çünkü baktığımızda bu işi sadece destek olarak yapanların haricinde sektöre dışarıdan çok fazla kişi dahil oldu. Haliyle insanlar da aracı tamamen bir yatırım aracı olarak görmeye başlayınca fiyatlarımız bizim hep yukarıya doğru seyretti. Geçen yılla bu yıl arasına baktığımız zaman özellikle ilk 6 aylık dönem 2023’ün ilk 6 ayı ile 2024’ün ilk 6 ayı arasında piyasada araç fiyatlarında bir gerileme oldu. Pazar da yüzde 17 daraldı. Özellikle 2023’ün Haziran ayı ile 2024 Haziran arasında piyasada bir yüzde 25 daha daralma olduğunu gördük. İstatistik kurumun açıklamalarına göre şöyle söyleyelim fiyatlar bu saatten sonra daha da düşer mi, düşmesinin imkanı yok. Ülkemize bu araçlar döviz üzerinden geliyor. Hep dile getiriyoruz şu an araba almanın tam zamanı. Kesinlikle araba alacak kişiler burada aracın fiyatının daha da düşeceğini asla düşünmesin. Biz sonbaharla birlikte araç fiyatlarının biraz daha yukarıya doğru tırmanacağını düşünüyoruz. Tabii burada döviz kuruyla alakalı bir değişiklik olursa döviz kuru da tabii bunu mutlaka tetikleyecek. Fiyatlar yukarıya doğru gidecek” ifadelerini kullandı.

“GALERİCİLERİN PANDEMİ SÜRECİNDE HİÇBİR ŞEKİLDE STOKÇULUK YAPTIĞINI ASLA DÜŞÜNMÜYORUZ”

Arabaların fiyatlarının yükselmesinde, piyasayla alakalı hep galericilerin ön plana çıkartıldığını söyleyen Abdullah Acıbadem, “Bazıları sosyal medyada bununla alakalı çok karalama yapıyor. Bu yanlış bir şeydir. Galericiler burada binici kullanıcılar arasında bir köprüdür. Kesinlikle galericilerin pandemi sürecinde hiçbir şekilde stokçuluk yaptığını asla düşünmüyoruz. Stok yapmak demek bugün en az 300-500, bin araba, 2 bin araba, yüksek rakamlardaki sayılarda stok yapan ve bu stoku kapasitesinde bu bütçeyi bulunduracak kişiler lazım. Bunu da bugün Konya için bakalım ya da Türkiye genelinde normal ortalama bir galericinin 20-25 civarında ortalama bir araç sayısı stoku vardır. Yani bununla nasıl stok yapabilir. Biz Konya Vergi Dairesi Başkanlığımızla da sürekli istişare içerisindeyiz” diye konuştu.

“DOLANDIRICILIKLARA MARUZ KALMAMA ADINA BURADA TERCİH TİCARET BAKANLIĞI’NDAN YETKİLİ OTO GALERİCİ ESNAF OLMASI LAZIM”

Otomobil alacak olan kişiler otomobili galerici esnafından alması gerektiğini ifade eden Acıbadem, “Bununla alakalı vatandaş işte gerekli yetki belgesini Ticaret Bakanlığı’ndan alıyor. Bu yetki belgesiyle araç satışı yapıyor. Diğer türlü son zamanlarda daha sık rastlamaya başladık. Bu nedir işte vatandaş internet ortamında aracın rakamını örnek söyleyeyim ki 1 milyonluk bir arabayı 800 bin liraya ilana atıyor. Arabası kendisinin falan değil. Aracın ilanını kopyalıyor. Kopyalamanın haricinde yeni gelişen bir sistem var, onu da söyleyelim. Örnek olarak sizin bir arabanız var. Onu size fiyatını daha düşük olarak yansıtıyor. Alıcıyı satıcıyı notere getiriyor. Bu arada parayı kendi hesabına aktartıyor. Ondan sonra alıcıyla satıcı karşı karşıya geliyor. Böyle dolandırıcılıklara maruz kalmama adına burada tercih Ticaret Bakanlığı’ndan yetkili oto galerici esnafı olması lazım. Çünkü burada bir muhatap var ve ben şuna hakimim ki Konya’da galericiler sitesinde 850 tane esnafımız var. Bizim buradaki esnafla alakalı biz hiçbir şekilde bir sorunla bu şekilde karşılaşmadık. Böyle bir durum olduğu zaman da müşteriyle galerici arasında bir uyuşmazlık olursa biz burada devreye girip orta noktayı bulmaya çalışıyoruz” şeklinde konuştu.

İstanbul Sanayi Odası (İSO) Başkanı Erdal Bahçıvan, AA muhabirine yaptığı açıklamada, bireylerin eğitim seviyelerinin yükseldikçe nitelikli iş gücü ihtiyacının karşılandığını ve verimliliğin arttığını belirtti.

Daha iyi eğitim almış ve becerilerini geliştirmiş insan kaynağının ekonomik kalkınmanın önemli bir faktörü olduğunu dile getiren Bahçıvan, “Sanayide nitelikli eleman eksikliğinin üretimde kapasite artışını engellediğini ve ülkemizin uluslararası rekabet gücünü olumsuz etkilediğini söyleyebiliriz. Bu nedenle, sürdürülebilir büyüme için insan kaynağının niteliğinin geliştirilmesi son derece önemlidir.” dedi.

Bahçıvan, sanayinin katma değerli üretime geçiş yapabilmesi ve yüksek teknoloji alanlarına yönelebilmesi için nitelikli iş gücüne büyük ihtiyaç duyduklarının altını çizdi.

Bahçıvan, bu konudaki çalışmaları “ara eleman değil aranan eleman” vurgusunun yanı sıra “gelecek mesleki eğitimde” mottosuyla yönlendirdiklerini belirterek, “Bu kapsamda, Milli Eğitim Bakanlığımız (MEB) ile 2019’dan itibaren yürüttüğümüz İSO MEİP Mesleki Eğitim İşbirliği Projesi ile İstanbul’daki 44 meslek lisesinde 150’den fazla sanayicimizle kapsamlı, yenilikçi, katılımcı ve sonuç odaklı bir model oluşturduk.” ifadelerini kullandı.

Sanayi-okul iş birliklerinin, okullardaki istihdam odağını artırdığını ve istihdam oranlarının yaklaşık 4 kat artmasına katkı sağladığını gördüklerini belirten Bahçıvan, şunları kaydetti:

“Türkiye genelinde birçok alanda meslek lisesi mezunlarının alanında istihdam oranları yüzde 10’un altındayken, İSO MEİP okullarında bu oran geçtiğimiz yıl yüzde 40’ı aştı. Bu da mesleki eğitim yolculuğumuzda doğru yolda ilerlediğimizi gösteriyor. İSO olarak, bu modelin Türkiye geneline yaygınlaştırılması ve sanayimizin nitelikli iş gücü ihtiyacının büyük ölçüde karşılanmasına katkıda bulunması için çalışmalarımızı titizlikle sürdürüyoruz.”

“DESTEKLER SAĞLANMALI”

Erdal Bahçıvan, Türkiye İş Kurumu İşgücü Piyasası Araştırması’na (İPA) göre, işverenlerin nitelikli eleman bulmakta en çok zorlandığı sektörlerin başında imalat sanayisinin geldiğini bildirdi.

İstanbul’da, eleman temininde güçlük çekilen sektörlerin yüzde 43,2’sini imalat sanayisinin oluşturduğunu aktaran Bahçıvan, bu durumun sanayinin tüm alanlarında nitelikli iş gücü ihtiyacının olduğunu gösterdiğini söyledi.

Toplumu, aileleri ve öğrencileri mesleki eğitime daha yakınlaştırmak ve talebi artırmak amacıyla maddi teşviklerin önemli olduğunu düşündüklerini belirten Bahçıvan, şu ifadeleri kullandı:

“Bu kapsamda çocuklarını mesleki eğitime yönlendiren ailelere eğitim süresince sosyal yardım sağlanması, meslek lisesindeki öğrencinin ilk yılından itibaren sosyal güvencesinin başlatılıp devlet tarafından ödenmesi, eğitim süresince burs verilmesi, mezun olduktan sonra kendi alanında çalışmak şartıyla belirli bir süre için vergi muafiyeti tanınması ve erkek öğrenciler için askerlik avantajı getirilmesi gibi teşvikleri MEB ile yaptığımız görüşmelerde dile getiriyoruz. Sanayinin kapılarını öğrencilere açmak, onların son teknolojik gelişmelere tanıklık etmelerini sağlamak ve fabrikalarda uygulamalı eğitim vermek, mesleki eğitimi güçlendiren adımlar arasındadır.”

“SPESİFİK ALANLARDA İHTİYAÇ VAR”

Yenibiriş Yönetici Ortağı Uğur Karaboğa ise, emek yoğun işlerde nitelikli çalışanların üretimin önemli bir gücü olduğunu belirterek, “Endüstri meslek liseleri ve ön lisans mezunu olan bu teknik elemanları sadece ara eleman olarak nitelendirmek artık tam anlamıyla kavramın karşılığını vermiyor. Özellikle pandemi süreci ve sonrasında global çapta önemli bir tedarik zinciri krizi yaşandığı biliniyor. Mavi yaka ya da beyaz yaka gibi kavramların yanına eklenen ‘gri yaka’ kavramı da bu nedenle çok daha tanımlayıcı bir kavram olarak karşımıza çıkıyor. Gri yakayı, bilgiyi üreten ve aynı zamanda icraata geçiren profesyonel emekçilere verilen yeni bir isim olarak tanımlayabiliriz.” diye konuştu.

Söz konusu çalışanların sanayi, enerji, lojistik ve tarım gibi sektörlerde oluşturdukları değerin her geçen gün arttığına işaret eden Karaboğa, “Özellikle teknik eleman ve deneyimli usta, hizmet sektörü çalışanı konusu önemli. Burada az evvel bahsettiğimiz gri yaka çalışanlarda açıklar var. Örneğin inşaat sektöründe sıva ustası açığı olduğunu biliyoruz. Öte yandan ağır vasıta sürücüleri, vinç operatörleri gibi spesifik alanlarda ihtiyaç olduğunu da biliyoruz. Teknik eleman olarak bakım onarım teknisyenleri yine talep gören alanlar arasında yer alıyor.” ifadelerini kullandı.

“BÖLGEYE VE İHTİYAÇLARA UYGUN MESLEK OKULLARI DESTEKLENMELİ”

Uğur Karaboğa, tüm bunların yanı sıra iş dünyasındaki gözlemlere dayanarak bakım onarımda kadın istihdamının önemli bir başlık olduğunu söyledi. Kadın çalışanların bu çalışma alanında çok başarılı olabileceğinin bilindiğini ancak bu anlamda ciddi bir kaynak eksikliği bulunduğunu belirterek, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Enerji ve hizmet sektörlerinde de benzer durumlarla karşılaşıyoruz. Hizmet kalitesinin artması için sertifika ve deneyim sahibi servis, mutfak ve müşteri karşılama gibi alanlarda çalışanlara ihtiyaç var. Tüm bu başlıklar için eğitim sistematiğinin düzenlenmesinin ve teşvik edilmesinin yanı sıra özel sektör iş birliklerinin öneminin altını çizmek isteriz.”

Karaboğa, bölgeye ve ihtiyaçlara uygun meslek okullarının desteklenmesi gerektiğini de sözlerine ekledi.

500 Büyük şirketlerine nazaran daha küçük ve orta ölçekli kuruluşları (KOBİ) kapsayan araştırma sonuçları, üretimden satışların 2023’te bir önceki yıla göre yüzde 42,2 artarak 695 milyar liraya yükseldiğine işaret etti. 2023’te yüzde 67,7 olan yıllık enflasyondan arındırıldığında üretimden satışların reel olarak yüzde 13,7 gerilemesi dikkati çekerken, yılın ortalama enflasyonundan (53,86) arındırıldığında ise reel gerileme yüzde 7,6 oldu.

KOBİ’lerin üretimden satışlarının, 500 büyük sanayi kuruluşuna paralel olması dikkati çekti. Üretimden satışlar baz alınarak yapılan 2023 yılı İSO İkinci 500 sıralamasına göre Biska Tekstil 2 milyar 958 milyon TL ile ilk sırayı aldı. Onu 2 milyar 949 milyon TL ile Karel Elektronik ve 2 milyar 945 milyon TL ile Küçükçalık Tekstil takip etti.

KOBİ’lerin ihracatlarındaki düşüş dikkati çekti

2023 yılında zayıflayan küresel büyüme dinamiklerine rağmen Türkiye’nin ihracatı sınırlı da olsa (binde 5) 255,4 milyar dolara yükselirken, aynı dönemde sanayi ihracatı binde 2 düşüşle 245,6 milyar dolara gerilemişti.

İSO İkinci 500’ün ihracatı ise 2023’te yüzde 6,5 gerileyerek 15 milyar dolar olarak gerçekleşti. Yaklaşık bir ay önce açıklanan en büyük 500 sanayi kuruluşunun ihracatı ise 2023’te yüzde 2,9 gerileyerek 95,1 milyar dolar olmuştu.

İSO’nun araştırma sonuçlarına göre bu durum, nispeten daha küçük ve orta ölçekli kuruluşların dış pazarlara açılma ve rekabet gücünü koruma anlamında önemli ölçüde zorlandığını ortaya koydu.

Özellikle ihracattaki düşüşün etkisiyle İSO İkinci 500’ün Türkiye’nin toplam sanayi ihracatından aldığı pay 2023’te bir önceki yıla göre 0,4 puan azalarak yüzde 6,1’e geriledi.

KOBİ’lerin finansman gideri bir yılda iki katına çıktı

İSO İkinci 500’ün dönem kârı 2023’te bir önceki yıla göre yüzde 26,8 ile sınırlı oranda artarak 94 milyar 741 milyon liraya yükselirken, dönem kârının net satışlara oranı ise yüzde 9,4’ten yüzde 8,2’ye geriledi.

KOBİ’lerin finansman gideri ise aynı dönemde yüzde 103 artarak 65 milyar 598 milyon liraya yükseldi.

Böylece finansman giderlerinin faaliyet kârına oranı 12,9 puan artarak yüzde 45,1 oldu.

Kârlılıktaki zayıf performans, kar ve zarar eden kuruluşlar sayısında da kendini gösterdi.

2022’de 43 olan zarar eden şirket sayısı, 2023’te 72’ye yükselerek 2018’den beri en yüksek seviyeye çıktı.

Net kambiyo zararı bir yılda 5 katına çıktı

KOBİ’lerin net kambiyo zararı, döviz kurlarındaki sert yükselişlerin etkisiyle 2022’deki 856 milyon liradan 2023’te 4 milyar 101 milyon liraya yükseldi.

Araştırma sonuçlarına göre net kambiyo zararındaki bu yüksek artışa karşın kambiyo işlemleri haricindeki diğer gelirlerden elde edilen net kar 18,5 milyar liraya çıkarak kur zararını fazlasıyla telafi etti. Üretim faaliyeti dışı gelirler içerisinde faiz, temettü, iştirak, menkul kıymet, duran varlık satışı, komisyon vb. gibi pek çok kalem yer alıyor.

Aktif toplamı, enflasyon düzeltmesinin etkisiyle 1,4 trilyon liraya ulaştı

2023 yılında enflasyon düzeltmesi sonrası veriler ile İSO İkinci 500’ün aktif toplamı yüzde 110,4 artarak 1,4 trilyon liraya ulaştı.

Bu artışın 343 milyar liralık kısmı enflasyon düzeltmesinden kaynaklandı.

Özkaynaklar 2023’te enflasyon düzeltmesi sonrası verilerle yüzde 152,1 oranında artarak 740 milyar liraya yaklaştı. Bu kalemde enflasyon düzeltmesinin etkisi 339 milyar lira oldu.

Devreden KDV alacakları yüzde 58 arttı

İSO’nun açıklamasına göre sanayicilerin son yıllarda makul bir çözüm bulunmasını beklediği konulardan biri olan devreden KDV alacakları, gerek İSO 500 gerekse İSO İkinci 500 şirketleri için ciddi bir sorun olmaya devam ediyor.

İSO 500 için 2023 yılında enflasyon düzeltmesi sonrası veriler ile yüzde 36,5 artışla 66,8 milyar TL’ye yaklaşan KDV alacakları, İSO İkinci 500’de enflasyon düzeltmesi sonrası veriler ile bir önceki yıla göre yüzde 58,3 artarak 14,1 milyar TL’ye yükseldi.

İSO İkinci 500 araştırmasının sonuçlarına göre 2023 yılında İSO İkinci 500’ün üretimden satışları yüzde 42,2 oranında artarak 695 milyar TL’den 988 milyar TL’ye çıktı.

İSO’dan yayımlanan bültende 2021 ve 2022 yıllarına göre zayıf bir performansa işaret eden bu artışta yavaşlayan küresel talep, yaşanan deprem felaketi, uzun seçim dönemi ve ardından yeni ekonomi politikaları doğrultusunda uygulanan sıkılaşma politikalarının belirleyici olduğu belirtildi.

İSO İkinci 500’ün üretimden satışlarındaki değişimler, yıl sonu TÜFE enflasyonundan arındırılarak incelendiğinde; 2023 yılında üretimden satışların yüzde 13,7 oranında gerilediği görüldü.

İSO İKİNCİ 500’ÜN EN BÜYÜK ÜÇ ŞİRKETİ

Üretimden satışlar baz alınarak yapılan 2023 yılı İSO İkinci 500 sıralamasına göre Biska Tekstil 2 milyar 958 milyon TL ile ilk sırayı aldı. Onu 2 milyar 949 milyon TL ile Karel Elektronik takip ederken Küçükçalık Tekstil 2 milyar 945 milyon TL ile üçüncü oldu.

2023 yılı İSO İkinci 500 sıralamasına üretimden satışları 2 milyar 958 milyon TL ile 1 milyar 294 milyon TL arasında kalan şirketler girebildi. İSO İkinci 500’ün 2022 yılı listesinde yer alan şirketlerin üretimden satışları ise 2 milyar 54 milyon TL ile 886 milyon TL bandında gerçekleşmişti.

2023 yılında 76 yeni kuruluş İSO İkinci 500 sıralamasında yer alma başarısı gösterdi. 37 kuruluş geçen yıl İSO 500’de iken bu yıl İSO İkinci 500’e geriledi. 387 kuruluş ise son iki yılda da İSO İkinci 500 sıralamasında yer aldı.

2023 yılında İSO İkinci 500, satışlarının yanı sıra kârlılıkta da zayıf bir performans ortaya koydu.

Söz konusu yılda İSO İkinci 500’ün faaliyet kârı yüzde 44,9 oranında artarak 100,4 milyar liradan 145,5 milyar liraya çıktı. Buna karşılık aynı dönemde faaliyet kârlılığı oranı yüzde 12,6 ile aynı kaldı.

Benzer şekilde, faiz, amortisman ve vergi öncesi kâr büyüklüğü yüzde 46’lık artışla 121,1 milyar liradan 176,8 milyar liraya ulaştı. Bu artışa rağmen FAVÖK karlılığı sadece binde 1 puan artarak yüzde 15,3 oldu.

Vergi öncesi kâr ve zarar toplamı ise yüzde 26,8 artarak 74,7 milyar liradan 94,7 milyar liraya yükseldi. Ancak satış kârlılığı oranı 1,2 puan düşüşle yüzde 9,4’ten yüzde 8,2’ye indi.

NET KAMBİYO ZARARINDA ARTIŞ

İSO İkinci 500’ün kârlılık bileşenlerini yansıtan bu tablo geçen yıl ile kıyaslandığında, 2023’ün en çarpıcı gelişmesinin, net kambiyo zararının neredeyse 5 katına çıkarak 4,1 milyar liraya ulaşması olduğu görülüyor.

Net kambiyo zararındaki bu yüksek oranlı artışa karşılık kambiyo işlemleri haricindeki diğer gelirlerden elde edilen net kar 18,5 milyar liraya çıkarak kur zararını fazlasıyla telafi etti. Böylece net üretim faaliyeti dışı gelirlerin net satışlara oranı yüzde 0,8’den yüzde 1,2’ye çıktı.

Üretim faaliyeti dışı gelirler içerisinde faiz, temettü, iştirak, menkul kıymet, duran varlık satışı, komisyon vb. gibi pek çok kalem yer alıyor.

FİNANSMAN GİDERLERİ ARTTI

Finansman giderleri 2023 yılında da; İSO 500’deki gibi, İSO İkinci 500’de de sanayi kuruluşlarının karlılıklarında temel belirleyicilerden biri olmayı sürdürdü.

İSO İkinci 500’ün finansman giderleri yüzde 103,1 oranında artarak 65,6 milyar TL’ye yükseldi. Aynı yılda faaliyet kârı yüzde 44,9 artışla 145,5 milyar TL’ye çıktı. Böylece finansman giderlerinin faaliyet kârına oranı 12,9 puan artışla yüzde 45,1’e yükseldi.

Son 12 yıllık ortalamanın yüzde 44 olduğu düşünüldüğünde; yıllardan beri hep işaret dildiği gibi sanayici elde ettiği kârın yarısına yakınını finansman giderlerine ayırmak gerçeğinden kurtulamıyor. Şirketler faaliyet karlılığını büyük oranda korusa da artan finansman maliyetleri ve kambiyo zararları dönem karlılığını zayıflatıyor.

İSPANYA’DA TURİST VERGİSİ

Barcelona’da bir başka tedbir de turist vergisi oldu. Barselona yerel yönetimi kente ayak basan turistlerden 3,25 euro alıyor. Yerel yönetim elde edilecek geliri şehrin alt yapısını geliştirmek ve verilen hasarı gidermek için kullanacaklarını açıkladı. İspanya’nın Valensiya kenti de bu yıldan itibaren oteller, pansiyonlar, apartman daireleri ve kamp alanları da dahil olmak üzere her türlü konaklama yerinde konaklayan turistlerden vergi almaya başladı.

YUNANİSTAN İNCELİYOR

Yunanistan da İspanya gibi kısa vadeli kiralamaya daha fazla kısıtlama getirmeyi tartışıyor. Başbakan Kriakos Miçotakis “Uzun vadeli kiralamalar için daha fazla mülk serbest bırakmak amacıyla kısa vadeli kiralamaları mantıksal olarak sınırlayıp sınırlayamayacağımızı görmek için esas olarak Atina’daki Airbnb pazarını inceliyoruz” dedi. Yunanistan’daki Airbnb pazarı, fiyatların artması ve uzun dönemli kiralamalar için arzın tükenmesinden sorumlu tutuluyor . Birçok Yunan kiralayacak mülk bulmakta zorlanıyor.

TURİST VERGİSİ YAYILIYOR

Portekiz’in turistik kenti Olhão da turizm vergisi almaya başladı. Şehirde Nisan-Ekim ayları arasında turistlerden geceleme başına 2 euro tahsil edecek. Bu ücret Kasım-Mart arasındaki dönemde ise 1 euroya düşürülecek, çocuklardan ücret alınmayacak. Portekiz’in turizm merkezi Algarve’nin iki belediyesi de vergi alacak. Turistlerin son derece yoğun olduğu Venedik de turistlerden günlük ücret almaya başlıyor.

MİLANO’DA TUHAF YASAKLAR

İtalya’nın turistik şehri Milano’da da turistlere yönelik kısıtlamalar başladı. Şehirde belli saatlerde cam ve teneke ambalajda içecek satışı yasaklandı. Gerekçe olarak, kent sakinlerinin gece hayatından rahatsız olması gösterildi. Belediye, gece yarısından sonra dondurma ve pizza satışını da engellemeye hazırlanıyor.

TÜRKİYE DE SINIRLADI

Türkiye’de de günlük kiralık evlerin turizm işletmelerine verdiği zarar nedeniyle kısıtlamalara gidildi. 1 Ocak 2024 tarihi itibariyle turizm amaçlı kiralama faaliyeti yapan gerçek veya tüzel kişilerin başvuru yapması zorunluluğu getirildi. Buna göre artık bir evi 100 günden kısa süreli kiraya verecek ev sahipleri, izin belgesi alacak ve bazı yükümlülükleri üstlenecek. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yönetilecek süreç kapsamında, kiraya verilecek bir ev için her şeyden önce izin belgesi alınması gerekecek. Bakanlık, izin belgesini alan vatandaşa bir plaket verecek ve bu plaket, kiralanacak evin kapısına asılacak.

“HİBRİT DOMATESLER HASTALIĞA YAKALANMIYOR, VERİMİ DE LEZZETİ DE ÇOK GÜZEL”

Geçen yıl yerli domatesten kar elde edemedikleri için hibrit domatese yöneldiklerinin altını çizen seracılık yöntemiyle domates üreten Ömer Sancak, “Çiftçilik, hayvancılık ve seracılık yapıyorum. Bu sene ilk kez hibrit domates ürettim. İtalya’dan bir firmadan tohumları aldık. Geçen yıl ürettiğim domateslerden verim alamadığım için bu yöntemi seçtim. Yerli domatesler hastalığa yakalanıp, virüsten yakamızı kurtaramıyorduk. Hibrit domateslerim çok iyi çıktı. Tonaj ve kalite olarak da çok verimliler. Alan da satan da memnun. Yerli ürün ektiğimde ilk hasatta güzel verim alıyorduk ama gün geçtikçe mantar hastalıkları ve virüse yakalanıyordu. Ayrıca dalda bekleme süresi de çok kısa oluyordu. Biz üreticilerin kâr yapması için domatesin dayanıklı olması gerekiyor. Tam hasadın ortasında bizim domatesimiz bitiyor. Bu sene Allah’a şükür öyle olmadı. Bu domatesle biz 10 salkıma kadar domates alıyoruz. Önceki senelerde ise 5-6 salkımda sezonu bitiriyorduk. Bu sene şu anda 7-8 salkımdayız hiçbir hastalık yok. Çok memnun kaldık. Şu anda perakende olarak kilosunu 20 TL’den satıyorum. Fiyatlardan da şu anda memnunuz. Geçen sene ürünün yarısında domates bitti, hastalıktan dolayı. Biraz zarar ettik. Bu sene beklentimiz yüksek, yüzümüz gülüyor” dedi.

“VİRÜSE VE HASTALIĞA DAYANIKLI DOMATES YETİŞTİRİYORUZ”

Deneme üretimi yaptıkları domateslerin hastalığa yakalanmadığını belirten Ziraat Mühendisi Sadık Altay, “4 yıldır birçok tarımsal ürünün ıslahı için çalışmalar yürütüyoruz. Bu yıl 19 Mayıs ilçemizde dünyada yaygın olan bu rugosa virüs dediğimiz kahverengi olgunluk virüsüne karşı dayanıklı çeşitlerimiz var bu serada, şahit çeşitlerle beraber. Rugosa virüs domateslerde ciddi ürün kaybına, verim kaybına sebep oluyor. Bu da üreticiyi ciddi mağdur ediyor. Buradaki serada virüse dayanıklı salkım domates yetiştiriliyor. Salkım halinde hasat edilen bir çeşidimizde toleranslar yüksek, verimi oldukça iyi, meyve dayanımı da güzel ve raf ömrü uzun. Salkımın dışında burada beef çeşidinde virüse dayanıklı domates yetiştiriyoruz. Çiftçilerimiz üretimi ticari yaptığı için hastalık dayanımı, son yıllarda ön plana çıkan rugosa hastalığı, virüsü ciddi ürün kayıpları neden olduğu için şu an bütün üreticiler bu konuda arayış içinde. Biz de böyle bir yenilik yaptık, bölgemize getirdik. İnşallah çiftçilerimize gelecek yıl bunu ciddi olarak sunacağız” diye konuştu.

“DOMATESLERİN GENETİĞİ DEĞİŞTİRİLMEDİ, MELEZ ÜRÜNLERDEN ELDE EDİLDİ”

Yüksek dayanıklı domateslerin genetiği değiştirilmiş ürün olmadığını vurgulayan Altay, “Hibrit olarak üretilen salkım ve beef çeşidindeki domateslerimiz hiçbir ürün kaybımız yok. Kalitemiz çok iyi, tadı, aroması ve verimi çok yüksek. Dalda bekleme süresi uzun. Domateslerin hasat etmediğimiz sürece bile daldan düşmüyor. Bu da bize kolaylık sağlıyor. Ürünü para ettiği döneme kadar ağacında bekletebiliyoruz. Bu büyük bir avantaj tabii üretici için. Bu domates çeşitleri yurt dışından geliyor. Türkiye’de de Antalya’da ıslah istasyonumuz var. Çeşitlerimiz uzun yıllar çalışma sonucunda oluşuyor. Böyle melez çeşitlerimiz, F1 dediğimiz hibrit. Bunu ıslahçı, domates konusunda, dünya genelinde çalışan, dünyanın her yerinde ıslah projesi yürüten firmalar yapıyor. Üreticiler, her yıl tohum ya da fide alıp dikiyor. Şöyle bir takıntı oluşmasın. GDO’lu dolu ürün değil bunlar. Bunlar melez dediğimiz üründen. Yani bunun tohumundan tekrar domates üretebilirsiniz ama bu anneye, babaya, dedeye geriye doğru açılım gösterebilir. Üreticinin istediği pazar ürünü ise standart tek tip ürünü istiyor. Raf ömrü uzun, tezgahta bekleyebilen ondan dolayı her yıl yeni tohum alması gerekiyor. Ama yoksa bundan tohum alıp ekse üretebilir ama bu kaliteyi yakalayamaz. Bu tür ürün de çıkabilir içinde, bunun dışında da çıkabilir. O yüzden tohum alıp dikmesi veya fide alıp dikmesi daha mantıklı” şeklinde konuştu.
Uzun süre bozulmadan dalda kalabilen domatesler, üretici tarafından satılacağı zaman salkımdan kopartılıp tüketiciyle buluşturuluyor.

SANTA MARIA’NIN RAF ÖMRÜ UZUN OLUYOR

Santa Maria armudunun ince kabuklu ve şekerlenmesinden dolayı uzun süre çürümeden kalabildiğini söyleyen armut üreticisi Enes Uğur, “Armut hasadımız çok iyi geçti. Armut Bursa için çok güzel bir ürün, fiyatı da çok güzel. Bu sene güzel bir kar elde etmek istiyoruz. Hastalıksız ve dolusuz çok güzel bir sezon olmasını ümit ediyoruz. Bu armut İtalya’dan geldiği için Santa Maria diyoruz. Santa Maria armudunun özelliği ise ince kabuklu olması ve şekerlenmesi. Bu topraklarda yetiştiği için raf ömrü uzun oluyor. Santa Maria armudu başka bölgede buradaki gibi ince kabuklu ve raf ömrü uzun olmuyor” dedi.

REKOLTE YÜZDE 30 ARTTI

Geçtiğimiz yıla göre yüzde 30 daha fazla verim aldıklarını ifade eden Uğur, “Rekolte bu sene geçen seneye göre yüzde 30 daha fazla. 10 ton meyve beklenen bahçelerden 13-14 ton meyve toplanıyor. İsrail pazarı Filistin’deki zulümden dolayı kapalı ama Rusya, Suudi Arabistan, Irak gibi yerlere ihracat devam ediyor. Araplar daha çok küçük armutları, Ruslar ise büyük armutları seviyorlar. Armutlarımızın yüzde 60-70’i Rusya’ya gidiyor” şeklinde konuştu.

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİ SICAK HAVALARA RAĞMEN DESTEK VERİYOR

İşçi bulmanın zor olduğunu kaydeden Uğur, 40 dereceleri bulan sıcaklıklara rağmen üniversite öğrencilerinin tarlada hasada destek verdiklerini söyleyerek, “Normalde çalıma saatlerimiz 8.00-17.00 ama biz 6.00-15.00 arasında çalışıyoruz. Yapılan anlaşmaya göre farklı saatlerde de çalışan var. Armudun budaması eylül ayında başlayıp nisan ve mayıs ayına kadar devam ediyor. Şubat ayında da ilaçlaması başlıyor. Armudun bu zamana kadar gelmesi çok zorlu bir süreçten geçiyor. Armut ağacının yetişmesi aşağı yukarı 30 yıl sürüyor. 100 dönüm kadar Santa Maria hasadı yapılıyor. 20’şer kişiden oluşan 3 grup halinde çalışıyoruz. 5-6 kişi günde 20 ton mal topluyor. İşçi bulmak biraz zor. Daha doğrusu işini iyi yapan yok. Üniversite öğrencileri bize destek oluyor. İşçilerin aldığı para çalışma saatine göre değişiyor. 900 liraya da çalışan da var, bin liraya da çalışan var. Armudun kilosunun fiyatı tarladan çıkma büyük boy 35 lira, küçük boyları ise 17-18 lira arası” diye konuştu.

50-55 BİN TON ARASI REKOLTE BEKLENİYOR

Armut hasadında bu yıl çiftçinin yüzünün güldüğünü ifade eden Gürsu Ziraat Odası Başkanı Kamil Dönmez, “2024 yılı Santa Maria hasadına yaklaşık 3-4 gün önce başladık. Rekoltemizde bu sene kayıp yok. 50-55 bin civarında rekoltemiz var. Hasat yoğun bir şekilde devam ediyor. Bereketli bir sezon yaşıyoruz. Bizdeki satış fiyatı ya erken dalda satış fiyatı olur. 18-20 kilogram civarında bir satış oldu. Ayrıca ürünü kendileri toplayıp depoya teslim eden çiftçi arkadaşlarımız, 30-35 lira bandında ürünü depoya teslim ediyorlar. Gürsu olarak 50-55 bin ton civarında bir Santa Mariamız var. Bursa’ya baktığımız zamanda toplam 100 bin ton Santa Maria var. 20 gün hasat yapıp piyasaya sokarsanız, her yer armut sirkesi, armut çürüğü olur. Bunun böyle olması mümkün değil. Bunun için ürünler depoya girmek zorunda. Ürünü periyotlar halinde 6-7 ay içinde depodan pazara çıkarmak zorundasınız. 100 bin ton armudu 20 günde pazara çıkardığınızda ne satabilirsiniz, ne tüketebilirsiniz” dedi.

ABD Merkez Bankasının (Fed) yarın politika faizini son kez yüzde 5,25-5,50 seviyesinde sabit bırakacağına kesin gözüyle bakılırken, politika metni, ekonomik projeksiyonlar ve Fed Başkanı Jerome Powell’ın açıklamalarından alınacak sinyallerin varlık fiyatlarının yönü üzerinde belirleyici olması bekleniyor.

Para piyasalarındaki fiyatlamalar Fed’in yılın geri kalanında 3 kez faiz indirimine gidebileceğini gösterirken, Fed’den alınacak sinyallerin yanı sıra cuma günü açıklanacak istihdam raporundaki verilerin bankanın faiz indirimi konusundaki soru işaretlerini azaltabileceği öngörülüyor.

Söz konusu belirsizliklerin yanı sıra bugün Microsoft ile yeniden piyasaların odağına yerleşecek olan şirket finansal sonuçları Apple, Amazon ve Meta Platforms gibi dev şirketlerle devam edecek. Trilyon dolar büyüklüğündeki söz konusu şirketlerin finansal sonuçlarının hisse ve sektör bazlı oynaklığı artıracağı tahmin ediliyor.

Tahvil piyasaları yarınki Fed kararları öncesinde yatay seyrederken, ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi, şu sıralarda yüzde 4,18, dolar endeksi 104,6 seviyesinde bulunuyor.

Altının ons fiyatı yeni günde yüzde 0,2 artışla 2 bin 387 dolardan, Brent petrolün varil fiyatı ise yatay seyirle 78,6 dolardan işlem görüyor.

New York Borsası’nda dün Nasdaq endeksi yüzde 0,07 ve S&P 500 endeksi yüzde 0,08 yükselirken, Dow Jones endeksi yüzde 0,12 geriledi. ABD’de endeks vadeli kontratlar yeni güne düşüşle başladı.

Avrupa’da dün İngiltere hariç satış ağırlıklı bir seyir hakim olurken, bugün Almanya ve Avro Bölgesi’nde büyüme ve Almanya’daki enflasyon verileri yatırımcıların odağına yerleşti.

Analistler, bölgede ekonomik aktiviteye yönelik endişelerin geçen hafta açıklanan verilerin ardından güçlendiğini kaydederek, bugün açıklanacak verilerin Avrupa Merkez Bankasının (ECB) gelecek dönemde atacağı adımlara ilişkin önemli sinyaller verebileceğini ifade etti.

Dün, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,08 yükselirken, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,98, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,53 ve İtalya’da MIB 30 endeksi yüzde 0,51 azalış kaydetti. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar, yeni güne karışık seyirle başladı.

Asya pay piyasalarında bugün satış baskısının öne çıktığı görülürken, Japonya Merkez Bankası’nın (BoJ) yarın açıklayacağı para politikası kararlarına ilişkin belirsizlikler risk iştahını törpülüyor.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda bankanın politika faizini yüzde 70 ihtimalle sabit bırakacağı öngörülürken, yüzde 30 ihtimalle de 10 baz puan artırabileceği tahmin ediliyor.

Analistler, bankanın tahvil alımlarını yakında sonlandıracağına yönelik beklentilerin ise günden güne güçlendiğini ifade etti.

Öte yandan, ülkede açıklanan verilere göre, işsizlik oranı haziranda 2,5’e indi.

Kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,1, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 1,2, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 1,2 ve Çin’de Şanghay bileşik endeksi ise yüzde 0,6 geriledi.

Yurt içinde dün düşüş eğiliminde hareket eden Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü önceki kapanışa göre yüzde 1,45 azalışla 10.733,75 puandan tamamladı.

Dolar/TL, dün yüzde 0,4 yükselişle 33,0778’den kapanırken, bugün bankalararası piyasanın açılışında 33,0660 seviyesinden işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu toplantı özeti, yurt dışında ise Avro Bölgesi ve Almanya’da büyüme ile ABD’de JOLTS açık iş sayısı başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 10.700 ve 10.500 puanın destek, 10.800 ve 11.000 seviyelerinin direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

10.00 Türkiye, temmuz ayı ekonomik güven endeksi

11.00 Almanya, 2. çeyrek Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH)

12.00 Avro Bölgesi, temmuz ayı tüketici güven endeksi

12.00 Avro Bölgesi, 2.çeyrek Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH)

14.00 Türkiye, temmuz ayı TCMB PPK toplantı özeti

15.00 Almanya, temmuz ayı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE)

16.00 ABD, mayıs ayı konut fiyat endeksi

17.00 ABD, haziran ayı JOLTS açık iş sayısı

17.00 ABD, temmuz ayı New York Fed tüketici güven endeksi

İsrail’de Gazze’den alıkonulan Filistinlilerin tutulduğu Sde Teiman askeri üssündeki bir Filistinliye cinsel istismar ve işkencede bulundukları suçlamasıyla 9 askerin gözaltına alınmasıyla başlayan kriz, askerlerin sorgu için götürüldüğü askeri üste devam etti.

İsrail basınındaki haberlere göre, yaklaşık 100 kişilik İsrailli aşırı sağcı grup, gözaltına alınan 9 İsrail askerinin çıkarıldığı askeri mahkemenin de içinde bulunduğu Beit Lid askeri üssüne girdi.

Basına ve sosyal medyaya yansıyan görüntülerde, askeri mahkemeye zorla giren İsrailli aşırı sağcı göstericiler ve onları önlemeye çalışan askerler arasında arbede yaşandı.

İsrail askerleri ve polislerinin, göstericileri askeri üsten çıkarmaya çalışırken kargaşa yaşandığı görüldü.

Beit Lid askeri mahkemesinden çıkarılan İsrailli aşırı sağcılar, askeri üssün gözaltı merkezinin önünde gösterilerine devam etti.

İsrailli aşırı sağcı gruplar, askeri hapishanenin bulunduğu bölümdeki demir kapıyı yumrukladı.

İsrail askerleri, göstericileri alandan uzaklaştırmak için askeri üsten sıktıkları tazyikli suya başvurdu.

İsrail Ulusal Güvenlik Bakanı aşırı sağcı Itamar Ben-Gvir, polise kanunu çiğneyenlere karşı harekete geçme talimatı verdiğini açıkladı.

İsrail Genelkurmay Başkanı Herzi Halevi’nin de bölgedeki askeri üsse geldiği bildirildi.

İsrail muhalefetinden eski Savunma Bakanı Benny Gantz, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, iktidar koalisyonu içindeki “şiddete çağrı yapan aşırıcı figürleri” eleştirerek İsrail’in sorrumlu kararlar alacak bir hükümete ihtiyaç duyduğunu belirtti.

9 İsrail askerinin bir Filistinliye cinsel işkence yapma suçlamasıyla gözaltına alınması
İsrail’de, Gazze Şeridi’nde alıkonulanların tutulduğu Sde Teiman gözaltı tesisinde Filistinlilere cinsel işkence yapmak ve cinsel istismar etmekle suçlanan 9 İsrail askerinin gözaltına alındığı haberleri ülkede siyasetin merkez gündemi oldu.

CİNSEL İŞKENCEYE MARUZ KALAN FİLİSTİNLİ YÜRÜYEMİYOR

Olayın kurbanı Filistinlinin hastaneye kaldırıldığı ve yürüyemediği İsrail basınında yer aldı.

Gözaltına alınan bazı askerlerin, askeri savcılığın gönderdiği askerlere göz yaşartıcı gaz sıktığı, taraflar arasında sözlü atışmalar yaşandığı görüntüler sosyal medyaya yansımıştı.

İsrailli aşırı sağcı milletvekillerinin de aralarında yer aldığı onlarca kişilik aşırı sağcı gösterici grubu, Sde Teiman askeri üssüne zorla girerek baskın düzenlemişti.

İsrail basınına yansıyan görüntülerde, aşırı sağcı Milletvekili Zvi Sukkot’un askeri üssün zincirli kapısını aralayarak içeri girmeye çalıştığı, askerlerin kendisini engellemeye çalıştığı görülmüştü.

Bunun ardından kalabalığın askeri üssün demir kapısını tutmaya çalışan askerleri zorlayarak içeri girdiği görülmüştü. Göstericilerin, askeri üssün içine doğru koşuşturduğu askerlerin bazılarını engellemeye çalıştığı anlar ile arbede ve kargaşa görüntüleri sosyal medyaya yansımıştı.

Ordu radyosunun haberine göre, silahlı ve üniformalı bazı yedek askerler de göstericilere destek olmak üzere bölgeye gelmişti.

Katil Binyamin Netanyahu, askeri üsse düzenlenen baskını kınayarak sükunet çağrısı yapmıştı.

İsrail’de iktidar koalisyonundaki sağ ve aşırı sağ partiler, askeri savcılığın askerleri gözaltına alma girişimine karşı çıkmıştı. Buna karşın muhalefet, “bağımsız yapıların soruşturmalarını yürütmesi gerektiği, kimsenin hukuktan üstün olmadığı” vurgusu yapmıştı.

SDE TEİMAN GÖZALTI MERKEZİ İŞKENCELERLE GÜNDEMDE

İsrail’in güneyinde yer alan ve alıkonan Gazzelilerin tutulduğu Sde Teiman gözaltı merkezi sık sık işkencelerle gündeme geliyor.

New York Times gazetesinde geçen ay çıkan haberde, Sde Teima gözaltı merkezinde alıkonan Gazzelilerin etrafı açık bir alanda gözleri bağlı olarak günde 18 saate kadar elleri kelepçeli şekilde yerde sessiz şekilde oturtulduğu belirtilmişti.

Haberde, gözaltı merkezine getirilen Filistinli tutukluların burada 3 aya kadar kaldığı ve sorgulama süreçlerinde birçok kişinin insanlık dışı muameleye ve işkenceye maruz kaldığı kaydedilmişti.

Burada tutulan ve daha sonra serbest bırakılan bazı Gazzeliler, Sde Teima’da maruz kaldıkları işkenceleri dile getirmişti.

‘İSTİHDAM ALANI GENİŞLEYECEKTİR’

Dağlıoğlu, “Sayın Cumhurbaşkanımızın belirlediği dünyanın ilk 10 ekonomisi arasında yer alma hedefi doğrultusunda, bu strateji sayesinde ülkemizin küresel rekabetçiliği artacak, ekonomik büyüme hızlanacak ve nitelikli istihdam alanları genişleyecektir.” ifadesini kullandı.

Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisinin yeni stratejisinin, küresel tedarik zincirlerinin yeniden şekillenmesi, tersine küreselleşme ve korumacılık eğilimleri, makroekonomik belirsizlikler, iklim değişikliği ve çevresel sürdürülebilirlik, dijitalleşme, bölgesel ve ulusal sanayi politikalarının ağırlık kazanması gibi küresel eğilimlerin dikkate alarak hazırlandığını bildiren Dağlıoğlu, bu eğilimlerin, yatırımcıların kararlarını etkileyen önemli faktörler ve Türkiye’nin bu değişen dünya düzenine uyum sağlamasının, stratejinin en kritik unsurlarından biri olduğunu belirtti.

‘STRATEJİNİN ANA HEDEFİ, TÜRKİYE’NİN KÜRESEL SERMAYE AKIMLARINDAN ALDIĞI PAYI NİTELİKLİ YATIRIMLARLA ARTIRMAK’

Burak Dağlıoğlu, Türkiye UDY Stratejisi’nin, küresel ekonomik coğrafyanın yeniden şekillendiği bir dönemde Türkiye’yi dünyanın önde gelen yatırım, üretim ve ihracat merkezlerinden birine dönüştürmenin yol haritası olarak tasarlandığını anlatarak, Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisi tarafından ilgili tüm paydaşların aktif katkılarıyla hazırlanan strateji belgesinde, küresel trendleri göz önünde bulunduran, sürdürülebilir kalkınma odaklı ve kanıta dayalı bir yaklaşımın benimsendiğini söyledi.

Türkiye’deki uluslararası doğrudan yatırım politikalarının çatısını oluşturan bu belgenin sadece Yatırım Ofisi için değil, ekosistemdeki tüm paydaşlar için bir rehber olmasının hedeflendiğini kaydeden Dağlıoğlu, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Türkiye’nin uzun vadeli kalkınma hedeflerine hizmet edecek olan strateji belgesinin odak noktası, yüksek katma değerli, yeşil ve dijital dönüşümü destekleyen, yüksek teknolojiye dayalı ve kaliteli istihdam sağlayan nitelikli yatırımları ülkemize daha fazla çekmektir. Stratejinin ana hedefi, Türkiye’nin küresel sermaye akımlarından aldığı payı nitelikli yatırımlarla artırmak ve 2028 yılı itibarıyla yüzde 1,5’e çıkarmak olarak belirlenmiştir.

Türkiye, 21 yıldır kesintisiz bir şekilde yürüttüğü reform süreciyle ekonomide özel sektörün önünü açan, yatırımcı dostu bir ortam oluşturmuş ve uluslararası doğrudan yatırımlar için halihazırda bir çekim merkezine dönüşmüştür. Ülkemiz yeni dönemde de bu vasfını güçlendirerek sürdürecek ve uluslararası yatırımların tercih ettiği, büyüyüp geliştiği lider ekonomilerden biri olmaya devam edecektir.”

‘BU YATIRIMLARIN HER BİRİ GELECEĞİMİZİN TEMİNATI OLACAK PROJELERDİR’

Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisi Başkanı Dağlıoğlu, Türkiye’nin 2024-2028 stratejisi kapsamında hedeflenen nitelikli yatırımlar arasında iklim dostu yatırımlar, dijital yatırımlar, küresel tedarik zinciri odaklı yatırımlar, bilgi yoğun yatırımlar, nitelikli istihdam sağlayan yatırımlar, katma değerli hizmet yatırımları ve nitelikli finansal yatırımlarının yer aldığını, bu yatırımların, Türkiye’nin sürdürülebilir kalkınmasına ve teknolojik dönüşümüne önemli katkılar sağlayacağını vurgulayarak, “Türkiye Yüzyılı vizyonumuzun bir parçası olarak, bu yatırımların her biri geleceğimizin teminatı olacak projelerdir.” dedi.

Türkiye’nin yeni stratejisinin, yeşil ve dijital dönüşümü destekleyerek sürdürülebilir kalkınmayı hedeflediğini belirten Dağlıoğlu, yenilenebilir enerji yatırımlarını teşvik edecek, çevre dostu teknolojilerin kullanımını yaygınlaştıracak ve dijital altyapıyı güçlendirecek politikalar uygulanacağını, bu sayede Türkiye’nin iklim dostu ve dijital dönüşüm süreçlerinin hızlanacağını, uluslararası yatırımcılar için cazip bir yatırım ortamı oluşacağını, Türkiye Yüzyılı’nda, yeşil ve dijital dönüşümün öncü ülkelerinden biri olmayı amaçladıklarını kaydetti.

‘YENİ STRATEJİ, TÜRKİYE’NİN BÖLGESEL REKABET GÜCÜNÜ ÖNEMLİ ÖLÇÜDE ARTIRACAK’

Yeni stratejinin uygulanmasında 5 temel politika alanına odaklanılacağını bildiren Dağlıoğlu, bu alanların “yatırım ortamı rekabetçiliği”, “yeşil dönüşüm”, “dijital dönüşüm”, “küresel tedarik zinciri” ve “nitelikli insan kaynağı” olduğunu aktardı.

Dağlıoğlu, yeni stratejinin, Türkiye’nin bölgesel rekabet gücünü önemli ölçüde artıracağına işaret ederek, “Türkiye, sahip olduğu stratejik konum, nitelikli iş gücü ve güçlü lojistik altyapısı ile bölgesinde öne çıkmaktadır. Strateji, bu avantajları kullanarak bölgesel doğrudan yatırım pastasından daha fazla pay almayı hedeflemekte. Ayrıca, Türkiye’ye gelen yatırımların bölgesel payı artırılarak ülkemizin ekonomik ve teknolojik gelişimi desteklenecektir. Türkiye Yüzyılı’nda, bölgesel liderlik hedefimizi pekiştirmek istiyoruz.” dedi.

Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisinin yeni stratejisi kapsamında yatırımcılara geniş teşvik mekanizmaları sunulacağını aktaran Dağlıoğlu, “Bu teşvikler arasında vergi indirimleri, yatırım destekleri, altyapı hizmetleri ve bürokratik süreçlerin hızlandırılması yer almaktadır. Ayrıca, teknoloji girişimciliği ekosisteminin geliştirilmesi amacıyla yenilikçi finansman imkanları ve dijital altyapı yatırımları da desteklenecektir. Bu teşvikler, uluslararası yatırımcıların Türkiye’de yatırım yapmalarını cazip hale getirecektir. Türkiye Yüzyılı’nda, yatırımcılar için en cazip ülkelerden biri olmayı hedefliyoruz.” diye konuştu.

‘TÜRKİYE’Yİ BİR BÖGLESEL EKONOMİK MERKEZDEN KÜRESEL EKONOMİK GÜÇ MERKEZİNE DÖNÜŞTÜRMEYE KARARLIYIZ’

Burak Dağlıoğlu, Türkiye UDY Stratejisi’nin sunuş yazısındaki değerlendirmesinde de Türkiye’nin, çeşitlenmiş ekonomisi ve girişimciliği destekleyen iş kültürü sayesinde finansal ve stratejik yatırımlar için dünyanın önde gelen bir yatırım destinasyonu olduğunu vurguladı.

Türkiye’nin, 2003-2022 dönemindeki yükselen ekonomik performansı ve yatırımcılara sunduğu üst düzey değer önerileri sayesinde uluslararası doğrudan yatırım girişlerinde önemli bir ivme yakaladığını ve toplamda çektiği 262 milyar dolar uluslararası doğrudan yatırım ile Orta ve Doğu Avrupa, Orta Doğu ve Kuzey Afrika’yı kapsayan bölgesinde ön plana çıktığını dile getiren Dağlıoğlu, bugün itibarıyla 80 binin üzerinde çok uluslu şirketin faaliyet gösterdiği Türkiye’nin, bu şirketlerin üretim faaliyetlerinin AR-GE merkezleri, tasarım ekipleri, satın alma ofisleri, lojistik üsleri ve bölgesel yönetim merkezleriyle desteklendiği bir bölgesel ekonomik merkez haline geldiğini belirtti.

Dağlıoğlu, “Ülkemizin bu performansını, Sayın Cumhurbaşkanımızın ortaya koyduğu Türkiye Yüzyılı vizyonu ile artırarak devam ettirmeye ve Türkiye’yi bir bölgesel ekonomik merkezden küresel ekonomik güç merkezine dönüştürmeye kararlıyız. Ülkelerin rekabetçilik gücünün sürdürülebilirlik hedeflerine uyum ve dijital dönüşüm kabiliyeti ile yeniden tanımlandığı, küresel tedarik zincirlerinin yeniden şekillendiği bir dönemeçte Türkiye, bu sınamayı başarıyla geçmeye en hazır ülkeler arasındadır.” ifadelerini kullandı.

Mevcut küresel ekonomik gelişmeleri de göz önüne alarak, Türkiye’deki UDY politikalarının çatısını oluşturan Türkiye UDY Stratejisi’ni (2024-2028) Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisi tarafından ilgili paydaşların katkılarıyla hazırladıklarını hatırlatan Dağlıoğlu, bir rehber niteliği taşıdığına inandıkları bu belgenin Türkiye için hayırlı olmasını diledi.

Habere göre, bir Filistinli mahkum alıkonulduğu İsrail’deki cezaevinde gardiyanlar tarafından dövüldü ve kaburgaları kırılarak öldürüldü.

Filistinli mahkumlardan biri, kronik hastalığının tedavi edilmemesi, diğeri de saatlerce yardım çığlıkları atmasına rağmen müdahale edilmemesi sonucunda hayatını kaybetti.

“İsrail-İnsan Hakları İçin Doktorlar” (PHRI) adlı STK tarafından doğrulanan otopsi raporlarına göre, bu üç kişi, 7 Ekim’den bu yana İsrail hapishanelerinde ölen Batı Şeria veya İsrail’den gelen 13 Filistinli arasında yer alıyor. Gazze’den getirilen ve yaşamını yitiren mahkumların sayısı ise tam olarak bilinmiyor.

İnsan hakları örgütleri, İsrail’in “tıka basa” dolu olan cezaevlerindeki koşulların tehlikeli şekilde kötüleştiğini ve yaygın olarak şiddet uygulandığını bildirdi.

Merkezi İsrail’de bulunan insan hakları örgütü “Hamoked”in icra direktörü Jessica Montell, WP’ye yaptığı açıklamada, “Şiddet her yere yayılmış durumda. Aşırı kalabalık. Görüştüğümüz her mahkum 30 kilo vermiş.” diye konuştu.

İsrail’deki İşkenceye Karşı Halk Komitesi’nin İcra Direktörü Tal Steiner, İsrail’in söz konusu hak ihlallerinin, ülkedeki “intikam atmosferi”nden kaynaklandığını belirtti.

Steiner, cezaevlerindeki şiddetin, politika yapıcıların desteğinin ve hesap verebilirlik eksikliğinin bir “kombinasyonu” olarak nitelendirdi.

Tanıklar, gardiyanların “çıldırmışçasına” mahkumlara saldırdığını söyledi

İsrail’deki cezaevinde Aralık 2023’te gardiyanlar tarafından şiddetli şekilde dövülmesinin ardından yaşamını yitiren 23 yaşındaki Abdulrahman Bahash’ın 2 mahkum arkadaşı, isimlerinin açıklanmaması koşuluyla arkadaşlarını ölüme götüren o günü WP’ye anlattı.

Tanıklar, gardiyanların koğuştaki tüm hücreleri bastığını ve mahkumları dövmeden önce kelepçelediğini kaydetti.

Görgü tanıklarından 28 yaşındaki eski bir mahkum da gardiyanların kendilerine “çıldırmışçasına” saldırdığını, coplarla tekmelerle vurduğunu söyledi.

Tanık, Bahash ve hücresindekilerin “tecrit odalarından” oluşan bir alana götürüldüğünü, daha sonra Bahash’ın vücudunda morluklarla döndüğünü ve kaburgalarının kırılmış olabileceğini söylediğini aktardı.

Bahash’ın ayakta duramaz hale geldiğini dile getiren tanık, arkadaşının olaydan 3 hafta sonra 1 Ocak’ta hayatını kaybettiğini ifade etti.

İsrailli yetkililer, mahkumun ailesinin otopsi raporunu ve Bahash’ın cesedini görmesine izin vermedi.

Bahash’ın ailesi adına otopsi sonucunu gören PHRI doktoru Daniel Solomon’un bildirdiğine göre, otopsi raporu, Bahash’ın “kaburga kırıkları ve dalak yaralanması”nın muhtemelen saldırı sonucu meydana geldiğini gösteriyor.

“DOKTORA İHTİYACIM VAR!”

Kasım 2023’te Megiddo Hapishanesinde hayatını kaybeden 33 yaşındaki Abdul Rahman al-Maari’nin kardeşi İbrahim, Maari’nin Şubat 2023’te geçici kontrol noktasında alıkonulduğunu, Hamas’la bağlantılı olmak ve ateşli silah bulundurmakla suçlandığını dile getirdi.

İbrahim, 7 Ekim’den sonra kardeşiyle irtibatı kaybettiklerini belirtti.

PHRI’den Doktor Danny Rosin’in incelediği otopsi raporunda, Maari’nin kaburgalarının kırıldığı; sırt, kalça, sol kol, baş ve boyun taraflarında çürüklerin görüldüğü bilgisi yer alıyor.

Aynı bölümde tutulan 32 yaşındaki Khairy Hamad, hücre araması yapılırken gardiyanlara cevap verdiği gerekçesiyle Maari’nin, elleri kelepçeli şekilde merdivenlerden aşağı atıldığını ve başından kanlar geldiğini aktardı.

Tanıklardan Sariy Khourieh, saatlerce acı içinde feryat edişini dinledikleri Maari’nin “Doktora ihtiyacım var!” diye bağırdığını anlattı.

Khourieh, saat 04.00 sularında Maari’nin sustuğunu, ilerleyen saatlerde de gardiyanların onun cesedini gördüğünü ifade etti.

İsrail’deki bir cezaevinde tutulan 21 yaşındaki Muhammed al-Sabbar ise Hirschsprung (kalın bağırsak felci) hastalığının tedavi edilmemesinin ardından 28 Şubat’ta hayatını kaybetti.

Otopsi raporuna göre kronik rahatsızlığının düzgün bir şekilde tedavi edilmesi durumunda Sabbar’ın ölümü önlenebilirdi.

YILLIK İZNİN YANI SIRA 8 BRÜT MAAŞ MÜJDESİ

Mahkeme, işe iade kararı süresinde uygulanmaması halinde de işverenin Burcu K.’ye 8 aylık brüt ücreti ile yıllık izin ücreti, kıdem ve ihbar tazminatlarının tamamı olan 450 bin TL ödemesine karar verdi.

Kararın gerekçesinde, davalı işverenin davacıdan beklediği performansı ölçecek bir performans değerlendirme sisteminin olmadığı, sadece davacı vekili tarafından dosya içerisine ‘saha kanal hedef tablosu’ sunulduğu ve bunun davacıya daha önceden tebliğ edilmediği belirtildi.

Ayrıca davacıya ait 3 aylık ‘saha kanal hedef tablosu’nda davacının toplam hedef ve gerçekleşme oranlarının ortalamasının yüzde 92,2 olduğu, davalının iddia ettiği davacının düşük verimini ve performansını artıracak eğitimler verildiğine dair bir belgenin olmadığı belirtildi. Davacının performansının sadece işverenin hedeflerine göre belirlenmesinin objektif niteliklerden uzak olduğundan davanın kabulüne karar verildiği belirtildi.

“İŞVEREN OBJEKTİF KRİTERLER BERİLMELİ”

Burcu K.’nin avukatı Senem Yılmazel, verim düşüklüğü nedeniyle bir işçiyi işten çıkarmak için işverenin objektif kriterler belirlemesi, bu kriterleri işçiye tebliğ etmesi ve işçiye eğitimler vermesi gerektiğini söyleyerek, “Eğer performansı düşükse neden düşük, bunlar nasıl artırılabilir gibi önlemler alınması lazım. İş hukukunda öncelikle işçiliğin lehine yorum söz konusudur. Diğer tarafta fesih son çaredir. Yani bir işveren, iş sözleşmesini feshetmeden önce ‘nasıl verimini artırırım, nasıl iş yerinde devamını sağlarım’, bunları düşünmelidir. Ancak burada böyle bir durum söz konusu değildir. Müvekkile eğitimler verilmemiş. Yani feshin son çare kuralına da uyulmamıştı. Dolayısıyla ‘senin performansın kötü, verimliliğin kötü, seni işten çıkarıyorum’ gibi bir durum söz konusu değil. İşveren buna dair objektif kriterler belirlemeli. Bu kriterleri dediğim gibi işçiye tebliğ etmeli, eğitimleri vermeli. Yine olmuyorsa başka bir işte görevlendirerek o işçinin o iş yerinde devamlılığını sağlamalı. Bu koşullar yerine getirilmediği için delillerle de kanıtlayarak biz bu davayı kazandık” dedi.

2 HAFTA İÇİNDE DAVA AÇILMASI GEREKİYOR

İşe iade davalarında süre ve usullere uyulması gerektiğini belirten Yılmazel, “İşe iade davası açmak için fesih tarihinden en geç 1 ay içerisinde dava açmak gerekir. Ancak ara buluculuk zorunlu yoldur. Yani fesih halinden itibaren en geç 1 ay içerisinde arabulucuya başvurmak gerekir. Bu da yeterli değil, ara bulucuya başvurduktan sonra son ara buluculuk tutanağıyla en geç 2 hafta içinde mutlaka davanın açılması gerekiyor. Eğer bu sürelere uyulmazsa süreden dava reddedilir. Dolayısıyla bu süre koşullarının sağlanması gerekli. Davayı kazandıktan sonra da o sürelere uygun ihtar çekilmesi gerekiyor. İşveren eğer işe iade alırsa 4 aylık brüt ücreti öder, işe iade almazsa 8 aylık brüt ücreti öder. İhbar tazminatı, kıdem tazminatı varsa fazla çalışmaları varsa bunları ödemekle yükümlüdür” dedi.

Ekipler, ayrıca Hilal Şahin’e ailesinin Yusuf Gença’dan ayrılması ya da nikah kıyması yönünde baskı yaptığını belirledi. Cinayeti Abidin Uçar ile A.D.’nin (17) gerçekleştirdiği, saldırıyı Hilal Şahin’in ailesinin azmettirdiği tespit edildi. Ekipler, Hilal Şahin’in eski eşi Abidin Uçar, babası Hacı Şahin (58), kardeşi Şahan Şahin (31), amcası Musa Şahin (52), kuzenleri Biran Şahin (23), Mehmet Sait Sızmaz (37), eşi Meltem Sızmaz’ı (37) ve A.D.’yi gözaltına aldı. Baba Hacı Şahin, kardeşi Musa Şahin ve oğlu Şahan Şahin, eski damatları Abidin Uçar’ı eve çağırarak cinayeti planladıklarını belirlendi.

SALDIRI ÖNCESİ ÇARŞAF GİYDİ

Olay günü amca Musa Şahin, kara çarşaf giyen Abidin Uçar ile şapka takan A.D.’yi otomobille eve yakın parka getirdiği tespit edildi. Uçar ile A.D.’nin dikkat çekmemek için kol kola girip aile gibi davranarak sokakta yürüdükleri sonrasında da Yusuf Gença’nın evine gittikleri tespit edildi. Şüpheli A.D.’nin kapıyı çaldığı, Abidin Uçar’ın da kapının açılması üzerine içeri girip önce eski eşinin birlikte Yusuf Gença’ya ardından da eski eşi Hilal Şahin’e ateş ettikten sonra kaçtı. Gença ölürken, Hilal Şahin ise ağır yaralandı.

DAVA AÇILDI

Olaydan sonra yakalanıp tutuklanan Abidin Uçar, A.D., Hacı Şahin, Musa Şahin, Şahan Şahin, Biran Şahin ile adli kontrolle serbest bırakılan Mehmet Sait Sızmaz ve eşi Meltem Sızmaz hakkındaki soruşturma tamamlandı. Savcı, sanıkların ‘tasarlayarak ve töre saiki ile öldürme’ ile ‘öldürmeye teşebbüs’ suçlarından ağırlaştırılmış müebbet ve ayrıca 20’şer yıla kadar hapis cezası istemiyle iddianame hazırladı. Adana 6’ncı Ağır Ceza Mahkemesi tarafından kabul edilen davaya devam edildi. Duruşmaya tutuklu sanıklar Abidin Uçar, A.D., Hacı Şahin ve Musa Şahin ile olayda ağır yaralanan Hilal Şahin, öldürülenin babası Esef Gença ile tarafların avukatları katıldı. Yargılama sırasında daha önce tahliye edilen Şahan Şahin ve Biran Şahin ise duruşmaya katılmadı.

‘EŞİM ÇOCUKLUK ARKADAŞIMLA KAÇTI’

Sanık Abidin Uçar, 10 yıllık eşi Hilal Şahin’in çocukluk arkadaşı olan Yusuf Gença ile kaçtığını söyledi. 3-5 ay geçtikten sonra eşinin kötü yola düştüğünü iddia eden Uçar, “Yusuf’a birkaç defa sosyal medyadan yazdım, ‘Onu kötü yola sokma’ dedim. Yusuf da ‘Benim malım seni ilgilendirmez’ dedi. Daha sonra çocuklarımı yanıma aldım. Kızımın vücudunda morluklar vardı. Yusuf, kızıma cinsel istismarda bulunmuş. Kızımın karakolda bu yönde ifadesi var” dedi.

‘AYAKLARINA SIKACAKSIN’

Kayınpederi Hacı Şahin’ın kızı Hilal’in kötü yola düştüğünü öğrendiğini ve kendisine ‘Ayaklarına sıkacaksın’ dediğini iddia eden Abidin Uçar, savunmasında şunları söyledi:

‘CİNAYETTEN HABERİM YOKTU’

12-13 yaşından bu yana uyuşturucu kullandığını belirten sanıklardan A.D. de olayın böyle olacağını bilmediğini cinayetten haberini olmadığını ileri sürdü.

Diğer sanıklar da olayla ilgilerinin olmadığını belirterek, suçlamaları kabul etmedi.

‘AİLEMDEN ŞİKAYETÇİ DEĞİLİM’

Hilal Şahin, eski eşi Abidin Uçar tarafından uyuşturucuya alıştırıldığını söyledi.

Daha sonra Yusuf Gença ile kaçtığını belirten Hilal Şahin, “Olay günü kapı çaldı. 2 kişi içeri girdi. Biri peçeliydi, diğer şapkalıydı. Önce Yusuf’a, sonra bana ateş edildi. Benim öldüğümü düşünerek başımda kelime-i şahadet getirdi. Sesinden hatırladığım kadarıyla bu şahıs eski eşim Abidin’dir. Sadece Abidin’den şikayetçiyim, ailemden şikayetçi değilim” dedi.

Mahkeme heyeti, tutuklu sanıkların tutukluluğunun devamına karar verirken duruşmayı eksiklerin tamamlanması için erteledi. 

Mobilya Dernekleri Federasyonu (MOSFED) Başkanı Ahmet Güleç, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Türk mobilya sektörünün son 20 yılda dünya ticaretinde, üretimde, katma değerde ve tasarımda adından başarıyla söz ettirdiğini söyledi.

Bu süre zarfında Türkiye’nin dünya mobilya ihracatında 7’nciliğe yükseldiğini, üretimde ilk 12 ülke arasına girdiğini, tasarımda üst sıralara yerleştiğini dile getiren Güleç, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Son 20 yıldaki başarımızın altına yatan neden üretim. Mobilyada 46 bin üretici firmamız var. İmalatçı firmaların yüzde 10’u, imalat sanayisinde çalışanların da yüzde 5’i mobilyacı. Firmalarımız, hem istihdam ve ihracat kaynağı hem de katma değer sağlıyor. 10 yıl önce dünya mobilya ticaretinden yüzde 0,7 pay alırken bugün yüzde 2 pay alıyoruz. Türkiye’nin ihracatındaki payımız da yüzde 0,8 iken yüzde 2’yi aşmış durumda.”

“MOBİLYADA BAŞARI HİKAYEMMİZ VAR, TÜM DÜNYA ÜRÜNLERİMİZİ TERCİH EDİYOR”

Ahmet Güleç, bahsettiği verilerin Türkiye’nin mobilyada bir başarı hikayesi yakaladığını gösterdiğini belirterek, Türk mobilyasının dünyanın her yerinden tercih edildiğini vurguladı.

Türkiye’nin 20 yıl önce dış ticaret açığı verdiği mobilyada halihazırda yıllık 5 milyar dolarlık ihracat başarısı yakaladığını, sadece 500 milyon dolarlık ithalat yaptığını, net 4,5 milyar dolar dış ticaret fazlası verdiğini anlatan Güleç, yüzde 80 yerli olan sektörün daha çok büyümeye ihtiyacı olduğunu söyledi.

Güleç, 2028’de dünyanın ilk 5 mobilya ihracatçısı ve üreticisi olmak istediklerini, 12 milyar dolarlık ihracat hedeflerinin bulunduğunu kaydederek, şu ifadeleri kullandı:

“Burada önümüzdeki konu üretim. Üretim için ne lazım? İstihdam, meslek sahibi olan insanlarımızın bulunması. Ancak bugün baktığımızda en büyük sorun imalatta çalışacak insan bulamamak. Yıllık 12 milyar dolarlık mobilya üretiyoruz. Direkt mobilya imalatında 260 bin kişi çalışıyor. Mağazalarımızla birlikte toplam 500 bin kişi istihdam ediyoruz. Mobilya sektörümüz dünya ile yarışırken istihdamının da avantajını kullanmıştır. Bu başarı girişimcilerimizle birlikte çalışanlarımızın da başarısı.”

“TEHLİKE ÇANLARI ÇALIYOR”

MOSFED Başkanı Güleç, imalatta çalışacak personel bulamadıklarını, insanların bu alanda çalışmak istemediğini belirterek, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Bu bizim için ciddi anlamda tehlike çanları demektir. Mobilyada yaklaşık 30 tane mesleğimiz var. Yeni teknolojilerle birlikte belki 35 meslek var. Bunları yetiştirmemiz lazım ancak çalışacak eleman bulamıyoruz. Endüstri meslek liselerini özendirmemiz gerekiyor. İnsanlar bu işi neden tercih etmiyor? Hem sivil toplum hem üretici hem de kamu olarak bu işi ciddiye almamız gerekiyor. İnsanlarımız mobilyada ya da imalatta çalışmayı tercih etmiyorsa oturup düşünmeliyiz.”

Güleç, sektörde hangi meslek dalında en çok eleman ihtiyacı olduğuna ilişkin, “İster oymacı ister döşemeci deyin, ister kaplama dikiş ustası ister CNC operatörü deyin, isterseniz düz işçi deyin hepsine ihtiyacımız var.” diye konuştu.

Gerek ekonominin genelinde gerekse mobilya sektöründeki birçok sorunun zamanla aşılabileceğini dile getiren Güleç, “Ancak çalışacak insan bulamazsak pazarlarımızı kaybederiz. 200 ülkeye ihracat yapıyoruz ve Türk mobilyası olarak dünyanın her yerindeyiz. Eğer imalat yapamaz, imalatta çalışan bulamazsak hiçbir sorunu çözemeyiz.” dedi.

“MESLEK LİSESİ” VE “VERGİSEL AVANTAJ” ÇAĞRISI

Güleç, sektördeki istihdam sorununun çözümü için anne babalara büyük görev düştüğünü ifade ederek, “Mobilya sektöründe çok iş var. Çocuklarını mobilya sektörüne, endüstri meslek liselerine, çıraklık okullarına yönlendirsinler. Burada mutlu olabilecekleri ve geleceği olan bir meslek var. Mobilya, geleceği olan bir meslek.” çağrısında bulundu.

Sektördeki maaşlara ve kazançlara değinen Güleç, iyi meslek sahibi olanların ücret noktasında çok başarılı olduğunu, katma değerli üretim yapan firmaların, “meslek sahibi insanlar gelsin maaş problemi yok” dediğini anlattı.

Güleç, “Her şeyden önce imalat sektöründe çalışanları maliye politikasıyla ödüllendirmemiz gerekiyor. İmalat sanayisi için ‘tehlikeli iş yeri’ diyoruz. Buralarda çalışan insanlar neden aynı vergiyi versin? Bu insanlar vergi politikalarıyla desteklenmeli. Kıdem noktasında, emeklilik primi anlamında neden daha fazla desteklemiyoruz?” diye konuştu.

İmalat sanayisinde çalışanlara sosyal prestij kazandırmaları gerektiğini vurgulayan Güleç, “Bir ülke üretmiyorsa dış ticaret açığını kapatamaz. Katma değerli üretim sadece telefon veya bilgisayar yapmak değildir. Katma değer her yerde, mobilyada, tekstilde, metalde, imalattadır. İmalat da bizim geleceğimizdir.” ifadelerini kullandı.

“MOBİLYA BÖLÜMÜNDEN MEZUN OLAN HERKESİ İSTİHDAM ETMEYE HAZIRIZ”

Ahmet Güleç, MOSFED olarak daha önce İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğü ile protokol imzaladıklarını anımsatarak, meslek liselerinin mobilya bölümünden mezun olan herkesi istihdam etmeye hazır olduklarını söyledi.

Güleç, “Hangi bölgede, hangi meslek lisemiz varsa, kaç tane mezun verecekse hepsini istihdam etmeye hazırız. 15 mobilya derneğimizle üzerimize düşeni yaparız. İnsanlarımızın meslek liselerini tercih etmeleri için üzerimize düşen ne varsa sahada da çalışmaya hazırız. ‘Türkiye’nin geleceği ihracatta’ diyoruz ama ihracatın geleceği de imalatta.” şeklinde konuştu.

“EN AZ PERSONEL SORUNU YAŞAYAN FİRMADA BİLE YÜZDE 30 MAVİ YAKA SIKINTISI VAR”

Modoko Başkanı Koray Çalışkan da sektörde yaşanan yetişmiş ve ara eleman sıkıntısından bahsederek, sektörün iç pazardaki cirosunun ve ihracat rakamlarının geçen yılla aynı olmasına rağmen ciddi sıkıntılar yaşadıklarını söyledi.

Çalışkan, “Mobilya sektörü dolaylı olarak 500 bin kişinin çalıştığı bir sektör. Bahsettiğim gibi sektörümüz geçen yıla göre büyümemiş olmasına rağmen personel bulmakta problem yaşıyor. Hangi firmaya giderseniz gidin en az personel sorunu yaşayan firmada bile yüzde 30 mavi yaka sıkıntısı var.” dedi.

Bu soruna çözüm bulma çalışmaları kapsamında Türkiye’nin en çok mobilya üreticisinin bulunduğu bölgelerden olan Ümraniye’de İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ve Ümraniye Kaymakamlığı ile işbirliği yaptıklarını anlatan Çalışkan, “Ne kadar ilkokul varsa müdürlerini Sayın Kaymakamımızın öncülüğünde topladık. ‘Akademik başarısı çok olmayan çocuklarımız LGS’ye girerken meslek liselerini tercih etsin’ dedik.” diye konuştu.

İmalat sanayisinde çalışanların gelirlerinin her geçen gün arttığını vurgulayan Çalışkan, “Niye? Çünkü yapan yok. Avrupa’da görüyorsunuz bir usta bir yere giderken jiple gidiyor neredeyse. Bizde de yavaş yavaş olmaya başladı.” ifadelerini kullandı.

“BİR SÜRE SONRA KENDİ İŞLERİNİ KURABİLİYORLAR”

Koray Çalışkan, mobilya üretiminde çalışanların sektöre çırak olarak katılmış olsa bile bir süre sonra kendi işini kurabildiğini, sektördeki şirketlerin sahiplerinin birçoğunun ustalıktan geldiğini söyledi.

Metalden döşemeciye, cila ustasından vasıfsız elemana kadar her türlü personele ihtiyaç bulunduğunu dile getiren Çalışkan, doğan çocuğa lazım olan beşikten ölen kişi için ihtiyaç duyulan tabuta kadar bir insanın tüm yaşamında mobilyaya ihtiyaç duyduğunu, Türkiye’nin avantajını koruyabilmesi için gençlerin mobilya üretimine özendirilmesi ve sektörün teşvik edilmesi gerektiğini anlattı.

İmalat sanayisindeki şirketlere de destekler verilmesi ve onlar için projeler üretilmesi gerektiğini vurgulayan Çalışkan, mobilyadaki eleman sıkıntısının devam etmesi durumunda ithalatın ve ürün fiyatlarının artacağını bildirdi.

Çalışkan, sektörde çalışmayı düşünen gençlere yönelik şu açıklamalarda bulundu:

“Oğlum 13 yaşında. Çok iyi yerlere gelebilsin okuyarak ama ‘kesinlikle sanayi içerisinde ol’ diyorum. Çünkü sanayide dışarıda yapacaklarından çok daha fazlasını yapıp, kendine fayda sağladığı gibi ekonomiye, memlekete ve millete de katkı sağlayabilir. Mobilya gibi avantajlı sektörler, giren herkesi bugüne kadar mutlu etmiş. Bundan sonrasında potansiyel daha fazla. Çünkü giren sayısı azalıyor. Girenlerin mutlu olduğunu, kısa vadede gelir anlamında da ciddi gelir elde ettiklerini, genel itibarıyla avantaj sağladıklarını görüyorum. Kime önerdiysek, kime bu fırsatları anlattıysak girenlerin mutluluğunu görüyorum.”

Piyasalar, yurt içi veri akışının sakin kalacağı haftada başta Fed’in faiz kararı olmak üzere beş önemli gelişmeye odaklanacak.

Piyasaların bu haftaki en önemli gündem maddesi çarşamba günü açıklanacak olan Amerikan Merkez Bankası (Fed) faiz kararı olacak. Bunun yanında cuma günü açıklanacak olan temmuz ayı ABD tarım dışı istihdam verisi de takip edilecek bir diğer önemli veri olacak. Sırasıyla çarşamba ve perşembe günleri faiz kararlarını açıklamak adına toplanacak olan Japonya Merkez Bankası (BoJ) ve İngiltere Merkez Bankası (BoE) kararları da yatırımcılar tarafından yakından takip edilecek.

Altın, ABD’de çekirdek kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksinin Fed’in Eylül ayında faiz indirimi olasılığını desteklemesiyle yükselişe geçti.

Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, güne yüzde 0,58 azalışla 10.827,98puandan başladı.

Piyasalarda gündemi Gedik Yatırım Danışmanlığı Müdür Yardımcısı Onur Can Bal, Haber7’ye değerlendirdi.

FAİZ İNDİRİMLERİ BAŞLAYACAK MI?

Fed faiz kararının sabit bırakılmasını beklediğini söyleyen Gedik Yatırım Danışmanlığı Müdür Yardımcısı Onur Can Bal, Fed’ten eylül ayına kadar bir sürpriz beklenmediğini de açıkladı. Onur Can Bal, Fed Başkanı Powell’in olumlu yorumlarını erken fiyatlamamak gerektiğini ve Powell’ın faiz indirimleri için belirgin güvene ihtiyaçları olduğunu her fırsatta dile getirdiğini vurguladı. Fed’in ilk faiz indirimine eylül ayında gitmesini beklediklerini belirten Onur Can Bal, ancak açıklanacak olan karar metnindeki ifadelerin takip edilmesi gerektiğini dile getirdi. Bal, Fed’in 2024 yılını iki faiz indirimi ile kapatmasını öngördüklerini ifade etti.

Bu hafta piyasaların Japonya ve İngiltere Merkez Bankaları’nın kararlarının da takip edileceğini söyleyen Gedik Yatırım Danışmanlığı Müdür Yardımcısı Onur Can Bal, iki toplantıdan da ‘sürpriz karar çıkabilir’ dedi. Japonya’da faiz artırımının masada durduğunu belirten Bal, İngiltere’de ise faiz indirimine gidilmesinin masada olduğunu dile getirdi.

ALTINDA FED ETKİSİ

Küresel çapta Merkez Bankaları’nın faiz indirimlerine yaklaştığı dönemde altın için destekleyici konjektör olduğunu belirten Gedik Yatırım Danışmanlığı Müdür Yardımcısı Onur Can Bal, 2024 ve 2025 yılı için altın yılı olduğunu dile getirdi. Geçtiğimiz aylarda altında rekor seviyelerin takip edildiğini söyleyen Onur Can Bal, ABD tarafından gelen belirsiz veriler ile altında baskının devam ettiğini de açıkladı. Bal, altının aşağıda 2.300 dolar, yukarıda ise 2.450 dolar seviyelerinde hareket ettiğini ifade etti.

Cuma günü ABD’den gelen Haziran ayına ait kişisel gelir ve tüketim harcamaları verileri ile altının yükseldiğini dile getiren Gedik Yatırım Danışmanlığı MY Onur Can Bal, altında kısa vadeli hareketlerin paniğe neden olmaması gerektiğini orta uzun vadede yatırımcısına kar getireceğini söyledi.

BORSA 10 BİN PUANIN ALTINA GERİLEDİ

Borsa İstanbul’da yılın ilk yarısında beklenen yabancı girişinin olmadığını ifade eden Gedik Yatırım Danışmanlığı Müdür Yardımcısı Onur Can Bal, yabancı yatırımcının sabit gelirli TL varlıklarına yöneldiğini belirtti. Bal, yılın son çeyreğine ve 2025 yılı için yabancının faiz indirimlerine gidilmesi ile ilgisinin artacağını dile getirdi. Endekste bankacılık tarafında geçen hafta düzeltme hareketleri ile endeksi baskıladığını söyleyen Onur Can Bal, baskının diğer sektörlere de yayılması ile kırılma seviyelerinin takip edildiğini ve satışları da beraberinde getirdiğini açıkladı.

Moody’s kararının da geri kaldığını ifade eden Onur Can Bal, finansal politikaların sonuç döneminde olduğumuzu ve kısa vadeli çok önemli bir katalizör olmadığının altını çizdi. 11 bin puanın altında dikkatli olunması gerektiğini söyleyen Onur Can Bal, 50 günlük basit hareketli ortalamanın takip edilmesi gerektiğini vurguladı. Bal, 10.650 seviyesinin kırılması ile satışların derinleşebileceğini dile getirdi.

Teknopark İstanbul açıklamasına göre, teknopark bünyesinde yer alan kuluçka merkezi Cube Incubation’da, Türkiye için farklı alanlarda stratejik öneme sahip birçok proje geliştiriliyor.

2014’te Cube Incubation’da faaliyetlerine başlayan Radarsan, bu girişimler arasında yer alıyor. Radarsan’ın kurucu ortakları, Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı’nın davetiyle yurt dışındaki profesyonel işlerini bırakarak Teknopark İstanbul’da, uzaktan algılama teknolojileri konusunda uzmanlaşmış bir yüksek teknoloji girişimi olan Radarsan’ı kurdu.

Radarsan’ın ana faaliyet alanını; sensör füzyonu, radar ve yapay zeka projeleri oluşturuyor. Şirket ayrıca katma değerli, ihracata yönelik AR-GE projeleri üzerine çalışıyor.

Teknopark İstanbul’un AR-GE ve İnovasyon Destek Programı’ndan yararlanan Radarsan, 2022’de Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı kuruluşu olan Savunma Sanayi Teknolojileri (SSTEK) AŞ tarafından geliştirdiği yüksek teknolojiler ile yatırım yapılmaya değer görülerek iştirak oldu.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Radarsan Genel Müdürü Serhat Doğan, yerli ve milli imkanlarla tasarladıkları dünyanın ilk doğuştan yapay zeka tabanlı trafik radar sistemi olan Trafidar’ın odak ürünleri olduğunu belirtti.

Trafidar’ın, Radarsan’ın 10 yıllık AR-GE çalışmaları sonucunda geliştirdiği yapay zeka platformunun en önemli ürünlerinden biri olarak öne çıktığını aktaran Doğan, “Trafidar, Savunma Sanayii Başkanlığı ve İçişleri Bakanlığı ortak projelendirilmesi çerçevesinde sahadaki kullanıcı ihtiyacına binaen geliştirildi. Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından kullanılacak olan bu sistem, teknik istekler dokümanı ile tanımlanan yüksek doğruluk oranlarıyla karayollarında gece-gündüz ve hava koşullarından bağımsız olarak dört şeride kadar olan araçların hızını, plakasını, markasını, modelini, tipini, konumunu ve rengini tespit ederek PolNet’e iletiyor.” ifadesini kullandı.

MANPRO, TERÖRLE MÜCADELE, İSTİHBARAT, KAÇAKÇILIK VE ORGANİZE SUÇLARLA MÜCADELEDE KULLANILIYOR

Doğan, geliştirilen yapay zeka platformunun bir başka stratejik ürününün ManPro olduğunu belirterek, ManPro’nun İHA’ların kırsalda yaptığı fonksiyonun bir benzerini şehir merkezlerinde yaparak terörle mücadele, istihbarat, kaçakçılık ve organize suçlarla mücadelede kullanıldığını ifade etti.

Savunma sanayi, otomotiv ve endüstride seri üretim hatlarında dijitalleşme ve kalite kontrol yapan CoVision’ın ise otonom ve uzaktan algılama yöntemleriyle derin öğrenim yapay zeka görüntü işleme teknikleri kullanılarak geliştirildiğini vurgulayan Doğan, şunları kaydetti:

“CoVision, insan gözüyle yapılan tüm kontrolü otonom hale getirerek ölümcül kazalara neden olabilecek üretim kaynaklı hataları önleyerek kalite kontrol süreçlerini hızlandırıyor, maliyetin düşmesini sağlıyor. Dünyanın en iyi üretim sistemi olarak adlandırılan Toyota Üretim Sisteminde 2018 itibarıyla araçların üretim kalitesi CoVision’a emanet. Radarsan, sivil sektörde edindiği bu tecrübeyi halihazırda başladığı savunma sanayi üretimlerine aktararak üretim kaynaklı hataları fabrika içerisinde yakalayarak güvenlik güçlerine sahadaki ihtiyaç durumunda en iyi koşulda çalışan sistemleri göndermeyi hedefliyor.

Ayrıca, yapay zeka tabanlı insandan bağımsız karar metodlarıyla parça özelinde kanıta dayalı izlenebilirlik sistemi kurmayı, projelerdeki en büyük maliyet kalemlerinden biri olan Entegre Lojistik Destek (ELD) maliyetini minimize etmeyi, ihracatta Made in Türkiye algısına kaliteli ürünün müşteriye gitmesini sağlayarak pozitif katkı sağlamayı hedeflemektedir.”

Teknopark İstanbul Genel Müdürü Fatih Özsoy da Radarsan’ın kurucularının Cumhurbaşkanlığı’nın davetine icabet ederek Türkiye’de çalışmalara başlaması ve Teknopark İstanbul’da büyük başarılara imza atmalarından mutluluk ve gurur duyduklarını belirtti.

Türkiye’nin beyin göçünü önleyecek altyapıları oluşturmada teknoparkların büyük sorumluluklar üstlendiğini aktaran Özsoy, “Bilim ve teknoloji alanında yetişmiş insanlarımızın ülkemizde çalışmalarını rahatlıkla sürdürebilmelerinin sağlanmasını, geleceğe yönelik kritik adımlardan biri olarak görüyoruz. Beyin göçünü tersine çevirmek için gayret gösteriyoruz. Kendileri, çalışmaları ve bu yaklaşımlarıyla başarılı girişimcilerimiz ve gençlerimiz için iyi bir rol model olmaktadır. Ülkemizin rekabet gücünü artıracak yeni projelerini heyecanla bekliyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.

Mahkeme, işe iade kararı süresinde uygulanmaması halinde de işverenin Burcu K.’ye 8 aylık brüt ücreti ile yıllık izin ücreti, kıdem ve ihbar tazminatlarının tamamı olan 450 bin TL ödemesine karar verdi.

Kararın gerekçesinde, davalı işverenin davacıdan beklediği performansı ölçecek bir performans değerlendirme sisteminin olmadığı, sadece davacı vekili tarafından dosya içerisine ‘saha kanal hedef tablosu’ sunulduğu ve bunun davacıya daha önceden tebliğ edilmediği belirtildi.

Ayrıca davacıya ait 3 aylık ‘saha kanal hedef tablosu’nda davacının toplam hedef ve gerçekleşme oranlarının ortalamasının yüzde 92,2 olduğu, davalının iddia ettiği davacının düşük verimini ve performansını artıracak eğitimler verildiğine dair bir belgenin olmadığı belirtildi. Davacının performansının sadece işverenin hedeflerine göre belirlenmesinin objektif niteliklerden uzak olduğundan davanın kabulüne karar verildiği belirtildi.

“İŞVEREN OBJEKTİF KRİTERLER BERİLMELİ”

Burcu K.’nin avukatı Senem Yılmazel, verim düşüklüğü nedeniyle bir işçiyi işten çıkarmak için işverenin objektif kriterler belirlemesi, bu kriterleri işçiye tebliğ etmesi ve işçiye eğitimler vermesi gerektiğini söyleyerek, “Eğer performansı düşükse neden düşük, bunlar nasıl artırılabilir gibi önlemler alınması lazım. İş hukukunda öncelikle işçiliğin lehine yorum söz konusudur. Diğer tarafta fesih son çaredir. Yani bir işveren, iş sözleşmesini feshetmeden önce ‘nasıl verimini artırırım, nasıl iş yerinde devamını sağlarım’, bunları düşünmelidir. Ancak burada böyle bir durum söz konusu değildir. Müvekkile eğitimler verilmemiş. Yani feshin son çare kuralına da uyulmamıştı. Dolayısıyla ‘senin performansın kötü, verimliliğin kötü, seni işten çıkarıyorum’ gibi bir durum söz konusu değil. İşveren buna dair objektif kriterler belirlemeli. Bu kriterleri dediğim gibi işçiye tebliğ etmeli, eğitimleri vermeli. Yine olmuyorsa başka bir işte görevlendirerek o işçinin o iş yerinde devamlılığını sağlamalı. Bu koşullar yerine getirilmediği için delillerle de kanıtlayarak biz bu davayı kazandık” dedi.

İşe iade davalarında süre ve usullere uyulması gerektiğini belirten Yılmazel, “İşe iade davası açmak için fesih tarihinden en geç 1 ay içerisinde dava açmak gerekir. Ancak ara buluculuk zorunlu yoldur. Yani fesih halinden itibaren en geç 1 ay içerisinde arabulucuya başvurmak gerekir. Bu da yeterli değil, ara bulucuya başvurduktan sonra son ara buluculuk tutanağıyla en geç 2 hafta içinde mutlaka davanın açılması gerekiyor. Eğer bu sürelere uyulmazsa süreden dava reddedilir. Dolayısıyla bu süre koşullarının sağlanması gerekli. Davayı kazandıktan sonra da o sürelere uygun ihtar çekilmesi gerekiyor. İşveren eğer işe iade alırsa 4 aylık brüt ücreti öder, işe iade almazsa 8 aylık brüt ücreti öder. İhbar tazminatı, kıdem tazminatı varsa fazla çalışmaları varsa bunları ödemekle yükümlüdür” dedi.

ÖNCE TEHDİT GELDİ SONRA UYARILAR SIRALANDI

İsrail ordusu saldırıdan direkt Hizbullah’ı sorumlu tutarken, Hizbullah ise saldırıyla bir bağlantısının olmadığını savundu. İsrail hükümetinin Lübnan’a yönelik Mecdel Şems saldırısına sert bir misilleme yapacağı tehdidinin ardından başta ABD ve Avrupa ülkeleri olmak üzere bazı ülkelerden vatandaşlarına uyarı geldi.

ABD’DEN ‘SAVAŞ KORKUSU’

ABD’nin Beyrut Büyükelçiliği tarafından yapılan açıklamada, Mecdel Şems olayından kaynaklı bölgede artan tansiyon nedeniyle Lübnan’daki uçak seferlerini aksatan değişikliğin meydana geldiği belirtilerek ABD vatandaşlarına Lübnan’a seyahat etmemeleri uyarısı yapıldı.

Açıklamada, “Lübnan’da tam kapsamlı bir savaş korkusu, İsrail ile İran destekli Hizbullah arasındaki şiddetli çatışmalar son haftalarda arttı” ifadesi yer aldı.

AVUSTRALYA ‘DERHAL HAREKET EDİN’ DEDİ

Avustralya hükümeti de vatandaşlarına daha önce yayınlanan ve mevcut gelişmelerin ardından güncellenen Lübnan’a seyahat etmemeleri yönündeki çağrısını yineledi.

Hükümetin açıklamasında, “Güvenlik durumunun istikrarsızlığı ve güvenlik durumunun daha da kötüleşme riski nedeniyle Lübnan’a seyahat etmemenizi tavsiye etmeye devam ediyoruz. Lübnan’daki Avustralyalılar, ticari uçuşlar devam ederken derhal ülkeyi terk etmelidir. Beyrut havalimanı kapanabilir ve uzun bir süre boyunca ülkeyi terk edemeyebilirsiniz” ifadeleri kullanıldı.

‘DURUM KÖTÜYE GİDERSE ‘DIŞARI ÇIKAMIYABİLİRSİNİZ’ 

Norveç’in Beyrut’taki Büyükelçiliğinin sosyal medya hesabından yapılan paylaşımda, Norveç vatandaşlarına ülkeyi terk etme çağrısı yapıldı ve ülkeye mevcut seyahat uyarıları yinelendi.

Lübnan’da Hizbullah ile İsrail arasındaki çatışmanın arttığı uyarısı yapılan paylaşımda, durumun daha kötüye gitmesi halinde Lübnan dışına seyahat seçeneklerinin sınırlı hale gelebileceği de kaydedildi. Paylaşımda, böyle bir durumun yaşanması karşısında Norveç Büyükelçiliğinin, vatandaşlarının ülkeyi terk etmelerine yardımcı olmak için çok sınırlı kaynaklara sahip olacağı da hatırlatıldı.

OLASILIKLAR ‘GÖZ ARDI EDİLEMEZ’

Almanya da diğer ülkeler gibi daha önceki Lübnan’a seyahat uyarısını güncelledi.

26 Haziran’daki güncellemeye göre Alman vatandaşlarına Lübnan’a seyahat etmemeleri konusunda uyarıda bulunulan yazılı açıklamada, Alman vatandaşlarına acilen Lübnan’dan ayrılmaları çağrısı yapıldı.

Açıklamada, bölgedeki güvenlik durumunun oldukça değişken olduğu ve Lübnan ile İsrail arasındaki sınır bölgesinde askeri çatışmaların son haftalarda yoğunlaştığı belirtilerek, “Durumun daha da şiddetlenmesi ve çatışmanın genişlemesi göz ardı edilemez.” ifadesi kullanıldı.

Gerilimin daha da artmasının Refik Hariri Havalimanı’ndaki hava trafiğinin tamamen durmasına da yol açabileceği uyarısında bulunulan açıklamada, bu durumda Lübnan’ı hava yoluyla terk etmenin mümkün olmayacağı kaydedildi.

‘ŞAHSİ TAHLİYE PLANI’

İngiltere’nin, Ekim 2023’te vatandaşlarına yaptığı ülkeyi terk etme tavsiyesi ise geçerliliğini koruyor.

İngiltere Dışişleri Bakanlığınca yayımlanan güncel seyahat uyarısında, “Bakanlık, İsrail ile Lübnan Hizbullah’ı ve Lübnan’daki diğer gruplar arasındaki çatışmalar nedeniyle Lübnan’a tüm seyahatlere karşı uyarıyor.” açıklaması yapıldı.

İsrail-Lübnan sınırında karşılıklı füze ve top atışları olduğunu belirtilen uyarıda, Beka Vadisi ile Litani nehrinin kuzeyinde de riskler bulunduğu kaydedildi. Seyahat uyarısında Lübnan’daki yabancı misyonların etrafında protestolar yapıldığı anımsatılan uyarıda, şunlar kaydedildi:

“Tansiyonun yüksek olduğu bölgede gerginlik çok kısa sürede artabilir, Lübnan’dan çıkış rotalarını etkileyebilir. Siyasi ve güvenlik durumlarının kötüye gitmesi halinde Lübnan dışına ticari seferler ciddi şekilde aksayabilir, kısa süre kala iptal edilebilir, tüm ülkedeki yollar kapatılabilir. İngiliz Büyükelçiliğinin sağlayabileceği yardım kısıtlı olabilir. Eğer şu an Lübnan’daysanız ayrılmanızı tavsiye ediyoruz.”

Dışişleri Bakanlığının acil durumda tahliye gerçekleştiremeyebileceği de vurgulanan seyahat uyarısında, herkesin şahsi tahliye planı yapması tavsiye edildi.

BELÇİKA’DAN AÇIKLAMA

Belçika Dışişleri Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada, bölgedeki son gelişmeler ışığında İsrail, Filistin toprakları ve Lübnan’a tüm seyahatlerin iptal edilmesi tavsiye

‘ASKERİ ÇATIŞMA ÖNLENMELİ’

Fransa Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, İsrail’in işgali altındaki Golan Tepeleri’nde bulunan Mecdel Şems beldesine yönelik saldırı şiddetle kınandı.

“Yeni bir askeri çatışmayı tırmandırmayı önlemek için her şeyin yapılması” gerektiği belirtilen açıklamada, Fransız vatandaşlarının Lübnan, İsrail ve Filistin topraklarına seyahat etmemeleri tavsiye edildi.

‘ÜLKEYİ TERK EDİN!’

İsveç Dışişleri Bakanlığı sayfasından yapılan duyuruda, “Lübnan’daki durum tehlikeli ve öngörülmez, bu nedenle İsveç vatandaşlarının ülkeyi terk etmesini tavsiye ediyoruz” ifadesi kullanıldı.

İsveç Dışişleri Bakanı Tobias Billström de X hesabından yaptığı paylaşımda, “Defalarca söyledim, yine söylüyorum: İsveç vatandaşlarının Lübnan’ı terk etmesi veya söz konusu ülkeye gitmekten kaçınması gerekiyor” değerlendirmesinde bulundu.

DANİMARKA’DAN UYARI

Danimarka Dışişleri Bakanlığı ise X hesabından yaptığı paylaşımda, vatandaşlarının Lübnan’a yapacakları seyahatleri durdurmasını tavsiye ederken, ülkeyi terk etmelerini istedi.

‘KIRMIZI KOD’

Hollanda Dışişleri Bakanlığının, Lübnan’a seyahatten kaçınılması ve bu ülkedekilerin acilen ayrılmaları yönünde 26 Haziran’da verdiği uyarının hala devam ettiği bilgisine yer verilen internet sayfasında, “Lübnan için seyahat tavsiyesinin renk kodu kırmızıdır. Durumunuz ne olursa olsun oraya seyahat etmeyin. Başınız belaya girerse Hollanda Büyükelçiliği size her zaman yardımcı olamayabilir” ifadeleri yer alıyor. Hollanda merkezli Transavia Havayollarının Amsterdam-Beyrut seferleri iptal edilirken, bilet satış sayfasında gelecek 1 hafta boyunca Beyrut’a sefer olmadığı görülüyor.

‘GERGİNLİK TIRMANABİLİR’

İrlanda da daha önce yaptığı Lübnan’a seyahat uyarısını güncelledi.

27 Haziran’da İsrail-Lübnan sınırında yükselen tansiyon nedeniyle İrlanda, Lübnan’da bulunan vatandaşlarına “ülkeyi terk etme ve bu ülkeye seyahatlerini iptal etme” çağrısı yapmıştı. İrlanda Dışişleri Bakanlığının yayımladığı seyahat uyarısında, İsrail-Lübnan sınırındaki gerginliğin kısa sürede daha da fazla tırmanabileceği belirtilmişti.

Bu durumun Lübnan’dan ayrılmayı da etkileyebileceğine işaret edilen açıklamada, “Bakanlık, tüm İrlanda vatandaşlarına imkan varken ticari seferlerle ülkeden ayrılmayı şiddetle tavsiye ediyor” ifadesi kullanılmıştı.

Hidrojenin küresel ısınmayla mücadelede diğer kaynaklardan daha avantajlı olduğunu vurgulayan Günay, Paris Anlaşması çerçevesinde Avrupa Birliği (AB) için net sıfır emisyon hedefinin 2050, Türkiye için ise 2053 olarak öngörüldüğünü anımsattı.

Günay, hidrojenin yeşil dönüşümün merkezinde yer aldığına dikkati çekerek, “Hidrojeni elde etmek için elektroliz yöntemiyle suyun hidrojen ve oksijene ayrılması gerekiyor. Bu işlemde kullandığınız elektriği yenilenebilir kaynaklardan üretiyorsanız, yeşil hidrojen olarak adlandırılıyor. Yeşil hidrojen, dünyada da tercih edilen bir kaynak. Karbonsuzlaşma hedefinde temel gaye fosil yakıtlardan uzaklaşma ve yenilenebilire yönelme. Bu anlamda da hidrojen ön plana çıkıyor.” ifadelerini kullandı.

Türkiye’nin başta AB olmak üzere birçok ülkeden fazla rüzgar ve güneş enerjisi potansiyeline sahip olduğuna işaret eden Günay, yeşil hidrojen üretiminde bunun önemli avantaj sağladığını söyledi.

Türkiye’nin kendi ihtiyaçları dışında AB’ye de hidrojen ihraç edebilecek durumda olduğunu dile getiren Günay, “Fosil yakıtlarımız olmadığı için belki dövündük ülke olarak, millet olarak. Bundan daha değerli sonsuz güneş ve rüzgar kaynağı var ve bedava. Türkiye’nin emrinde şu an. Türkiye yenilenebilirde toplam potansiyelinin ancak 10’da birini enerji piyasasına kazandırmış durumda. Geriye en az 10 kat enerji piyasasına kazandırabilecek kaynağımız var.” değerlendirmesinde bulundu.

“TÜRKİYE, SANTRAL YAPIM MALİYETLERİ AÇISINDAN AVANTAJLI”

Günay, hidrojenin doğal gazın kullanılabildiği tüm alanlarda kullanılabileceğini ve gazın hidrojenle ikame edilebileceğini anlattı.

Türkiye’nin artan enerji ihtiyacının karşılanmasında hidrojenin önemine dikkati çeken Günay, 2050 yılına kadar Türkiye’nin enerji ihtiyacının yaklaşık yüzde 20’sinin yeşil hidrojenden karşılanabileceğini ifade etti.

Günay, enerji üretim maliyetleri açısından Türkiye’de söz konusu santrallerin yapımının daha uygun olduğunu belirterek, “Bizim insanımız biraz daha pratik, iş gücümüz biraz daha ucuz.” dedi.

Verimlilik konusundaki avantajlara da dikkati çeken Günay, “Almanya’da 1 megavatlık güneş santrali yapmış olsanız, elde edeceğiniz elektrik 1 milyon kilovatsaat, Türkiye’de 2 milyon kilovatsaate yakın ve maliyetleri daha aşağıda. Hidrojendeki en önemli konu üretim maliyeti. Türkiye’nin bu anlamda da avantajı var ve bu avantajı pratiğe dönüştürmek durumundayız.” değerlendirmesini yaptı.

AB’nin 2030 yılı hedefi kapsamında 20 milyon tonluk hidrojene ihtiyaç duyduğunu aktaran Günay, şunları kaydetti:

“Bunun 10 milyon tonu AB ülkelerinde üretilecek, 10 milyon tonu da ithal edilecek. Türkiye bu anlamda en önemli ülke olabilir. Dünyada hidrojen alanında baş döndürücü bir gelişme yaşanıyor. Japonya, Amerika, Almanya, Çin hidrojen konusunda çalışıyor. Ayrıca, sadece AB merkezi fonlarıyla desteklenen yüze yakın hidrojen vadisi var dünyada. Diğer ülkelerle birlikte 616 hidrojen vadisi var. Bunlar, hidrojenin üretildiği ve bazı sanayi dallarındaki üretimler için kullanıldığı, tüketildiği alanlar.”

Günay, temiz enerji dönüşümüne katkı sağlamak amacıyla hidrojen boru hatlarının haritalandırıldığı European Hydrogen Backbone İnisiyatifi’ne katılım çalışmalarına hız vermesi gerektiğini belirterek, “Maalesef ki Türkiye bu projenin içerisinde değil. Türkiye yenilenebilir kaynakları açısından Avrupa’nın en önemli ülkesi. Hidrojen üretimi noktasında, hidrojen tedarik noktasında da AB’nin hedefinde olmalı.” ifadelerini kullandı.

İstanbul Ticaret Odası Stratejik Araştırmalar Merkezi (İTOSAM) tarafından yayınlanan istihdam raporunda, “İstihdam anketinden elde edilen sonuçlara göre, firmalarda ciddi düzeyde bir ilave çalışan ihtiyacı bulunmaktadır. Rapor için gerçekleştirilen mülakat çalışmasına katılan bir imalat sanayi şirketi ‘kalifiye (mavi yakalı) personel’ ve ‘vasıflı usta’ bulmanın çok zor olduğunu, kriterleri gevşetmeye başladıklarını ifade etmektedir. Öyle ki usta kaynakçı 10 yıllık bir bankacıdan daha yüksek maaş almaktadır” değerlendirmesi yapıldı.

İTOSAM’ın “İstihdamı Kazanmak: Firmaların Çalışan İstihdamında Yaşadığı Sorunlar ve Çözüm Önerileri” raporunda, Türkiye’nin kapsayıcı bir ekonomik kalkınma serüveni için daha nitelikli ve dengeli bir istihdam piyasasına ihtiyaç duyduğu vurgulandı.

Rapora göre mavi yakalı çalışan istihdamında yaşanan sorunlar arasında teknik eğitim sistemindeki yapısal sorunlar ve imaj-statü problemleri ön planda bulunuyor. Beyaz ve gri yakalı çalışanlarda ise yükseköğretim sistemindeki yapısal sorunlar ve teknolojik açık öne çıkıyor.

İstanbul’un Türkiye’deki toplam istihdamın yüzde 20’sini barındırdığına dikkat çekilen istihdam raporunda, işveren tarafından ilan edilmiş ve doldurulmayı bekleyen “açık işlerde” mavi yakalı mesleklerin ciddi bir hakimiyeti olduğu görülüyor.

Raporda, temelde zanaatkarlar, operatörler ve montajcılardan oluşan orta vasıflı mavi yakalı mesleklerdeki ‘açık iş’ payının işsiz payından daha yüksek olduğu belirtilerek, “İş beğenmeme olgusunun ülkemizde temelde bu mesleklerde yaşandığı söylenebilir. Bu mesleklerde özel olarak yaşanan sorunlar arasında ise mesleki eğitimdeki yapısal sorunlar, imaj-statü problemleri ve organizasyonel sorunlar yer almaktadır” tespiti yapıldı.

“MAVİ YAKALI ÇALIŞAN İHTİYACI SÜREKLİLİK ARZ EDİYOR”

Anket yapılan firmaların görüşleri rapora şöyle aktarıldı: “Lojistik sektöründe faaliyet gösteren bir firma, mavi yakalı çalışan bulmada da mevcut mavi yakalı çalışanları elde tutmada da önemli sorunlar yaşadıklarını ifade etmiştir. Firmaya göre üniversite mezunları ‘dört yıllık üniversite bitirdim, bu mavi yakalı işi nasıl yapayım’ diye bir yaklaşım içinde olma eğilimindedir. Öte yandan, firmaya göre mevcut mavi yakalı çalışanlar da yüzde 10 gibi görece ufak bir ücret farklılığı nedeniyle toplu bir şekilde başka bir firmaya kolayca geçebilmektedir. Tekstil sektöründe faaliyet gösteren bir firma ise mavi yakalı çalışan bulamadıklarını ifade etmektedir. Bu durumun özellikle İstanbul’da geçerli olduğunu ve bu nedenle üretimi belli oranda Anadolu’ya kaydırdıklarını ifade etmektedir. İmalat sektöründe faaliyet gösteren bir firma ise gençlerin (mavi yakalı) işlere ‘ilgi göstermediğini’, vasıflı mavi yakalı çalışan bulmanın zor olmasının yanı sıra yetiştirecek eleman bulmakta da ciddi sorunlar yaşadıklarını ifade etmiştir.”

“USTA KAYNAKÇI 10 YILLIK BİR BANKACIDAN DAHA YÜKSEK MAAŞ ALMAKTADIR”

İmalat sektöründe faaliyet gösteren ve ankete katılan bir başka firmanın da “kalifiye (mavi yakalı) personel ve ‘vasıflı usta’ bulmanın çok zor olduğunu, bu nedenle kriterleri gevşetmeye başladıklarını ifade ettiğinin belirtildiği raporda, şöyle devam edildi: “Dahası, işe başlayanların bir kısmının da işi ağır bulmalarından dolayı ‘üç-beş gün’ çalıştıktan sonra işi bırakıp gittiklerini belirtmektedir. Yine, vasıflı çalışanları elde tutabilmek için ‘her türlü problemlerini çözmeye’ ve olabildiğince iyi ücret vermeye çalıştıklarını belirtmektedir. Öyle ki ‘usta kaynakçı’ 10 yıllık bir bankacıdan daha yüksek maaş almaktadır. Hizmetler sektöründe faaliyet gösteren bir firma da ‘teknik personel’ bulmakta sıkıntı yaşadıklarını ve ‘elemanların vasıf kazandıktan sonra yaptıkları ilk işin kaçmak’ olduğunu ifade etmektedir. Firma vasıflı veya yetiştirilmek üzere mavi yakalı çalışan ihtiyacının süreklilik arz ettiğini belirtmektedir. Yine, başka bir firma da teknik alanlarda vasıflı eleman bulmakta sıkıntı yaşadıklarını belirtmektedir.”

Raporun sonuç bölümünde ise “Çalışanlar-firmalar-toplum üçgeninde ortaya çıkan bu kaybet-kaybet-kaybet sarmalının kazan-kazan-kazan iklimine çevrilebilmesi için çok boyutlu ve kapsamlı bir istihdam stratejisinin, politikasının, planının geliştirilmesi ve atılacak kısa, orta, uzun vadeli somut adımların belirlenmesi, programlanması ve atılması gerekmektedir.” denildi.

Türkiye’nin 2024-2028 dönemini kapsayan UDY Stratejisi’ne ilişkin Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, Resmi Gazete’de yayımlandı.

Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisi tarafından hazırlanan stratejiye göre, dinamik ve sağlam ekonomisiyle Türkiye, uluslararası doğrudan yatırımlar için önemli bir çekim merkezi olurken, Avrupa, Asya ve Afrika’nın kesiştiği noktadaki jeostratejik konumu ve dünya standartlarındaki ulaşım altyapısı sayesinde de firmaların küresel pazarlara erişimini kolaylaştırıyor.

Türkiye ayrıca, sahip olduğu geniş yetenek havuzu ile firmaların ihtiyaç duyduğu kalifiye iş gücünü sağlıyor ve tüm sektörlerin rekabetçiliğini destekliyor.

Son 21 yılda hayata geçirdiği “yatırımcı dostu” reformlar, alt ve üstyapısına yaptığı yatırımlar ve uyguladığı cazip teşviklerle iş ve yatırım ortamını sürekli iyileştiren Türkiye, UDY’lerin yöneldiği öncü destinasyonlardan biri oldu.

Türkiye, 2003-2023 dönemindeki yükselen ekonomik performansı ve yatırımcılara sunduğu üst düzey değer önerileri sayesinde UDY girişlerinde önemli bir ivme yakaladı ve toplamda çektiği 262 milyar dolar UDY ile bölgesinde 2. sırada yer aldı.

Aynı dönemde ev sahipliği yaptığı çok uluslu firma sayısını 5 bin 600 seviyesinden 80 binin üzerine çıkaran Türkiye, bu şirketlerin üretim faaliyetlerinin AR-GE merkezleri, tasarım ekipleri, lojistik üsleri ve yönetim merkezleri ile desteklendiği bir bölgesel ekonomik merkez haline geldi.

Türkiye’nin söz konusu başarılı performansını yeni dönemde de artırarak devam ettirmesi ve bir bölgesel ekonomik merkezden küresel ekonomik güç merkezine dönüşmesi hedefleniyor. Bu doğrultuda, Türkiye UDY politikasının genel çerçevesini çizmek ve bu alandaki uygulamalara rehberlik etmek üzere Türkiye UDY Stratejisi (2024-2028) hazırlandı.

STRATEJİ, İHTİYAÇ DUYULAN NİTELİKLİ UDY’LERİN ÇEKİLMESİ İÇİN “BİR YOL HARİTASI” OLARAK TASARLANDI

Türkiye UDY Stratejisi, küresel ekonominin yeniden şekillendiği ve belirsizliklerin giderek arttığı bir dönemde Türkiye’nin ihtiyaç duyduğu nitelikli UDY’lerin ülkeye çekilmesini hızlandırmak amacıyla ekosistemdeki tüm paydaşlara “bir yol haritası” olarak tasarlandı. Strateji geliştirilirken, Türkiye’nin temel politika belgelerindeki öncelikleri ve UDY alanındaki küresel eğilimleri göz önünde bulunduran, sürdürülebilir kalkınma odaklı, ilgili paydaşların katkı ve yönlendirmelerini dikkate alan, veri ve kanıta dayalı bir yaklaşım benimsendi.

YEŞİL VE DİJİTAL DÖNÜŞÜM GİBİ FENOMENLER, UDY AKIMLARININ EN ÖNEMLİ BELİRLEYİCİLERİ HALİNE GELDİ

Strateji kapsamında yapılan analizlerde, Kovid-19 salgını sonrasında küresel tedarik zincirlerinde yaşanan kırılmaların ve ortaya çıkan jeopolitik gerilimlerin dünya genelinde uluslararası yatırımların görünümünü önemli ölçüde etkilediği tespit edildi. Ayrıca, ham madde ve pazara yakınlık, üretim tedarik zincirlerinin çeşitlendirilmesi ve dost ülkelerden tedarik gibi faktörlerin uluslararası şirketlerin yatırım kararlarında çok daha fazla önem kazandığı görüldü.

Benzer şekilde, yeşil ve dijital dönüşüm gibi fenomenler de UDY akımlarının en önemli belirleyicileri haline geldi. Diğer taraftan, son dönemde ortaya çıkan yeni teknolojiler ve bunlar neticesinde gelişen nitelikli hizmet girdileri de imalat sanayini dönüştürürken, artık ham madde ve ara malların yanında, hizmet girdileri de üretim süreçlerinin önemli bir unsuru oluyor.

TÜRKİYE, DÖNÜŞÜM SÜRECİNDEN KAZANÇLI ÇIKABİLECEK ÜLKELERİN BAŞINDA GELİYOR

Söz konusu gelişmeler sadece UDY projelerinin yapısını değil, aynı zamanda ev sahibi ülkelerden beklentileri de değiştiriyor. Tedarik zincirlerinin hem coğrafi açıdan hem de nitelik bakımından yeniden kurgulanmasına neden olan bu durum, bir yandan Türkiye gibi önde gelen UDY destinasyonu ülkeler için önemli fırsatlar yaratıyor diğer yandan ise yatırım çekme konusundaki küresel rekabeti daha da artırıyor.

Türkiye, sahip olduğu üretim kabiliyetleri, nitelikli insan kaynağı, gelişmiş pazarlara yakın konumu ve küresel entegrasyonu ile global ekonomide gözlemlenen bu dönüşüm sürecinden kazançlı çıkabilecek ülkelerin başında geliyor.

ÖNCELİKLENDİRİLEN 8 NİTELİKLİ UDY ALANINA UYGUN YATIRIM PROJELERİ İÇİN HEDEF ODAKLI FAALİYETLER YÜRÜTÜLECEK

Türkiye’nin uzun vadeli kalkınma hedeflerine hizmet edecek olan strateji belgesinin odak noktası, Türkiye’ye yüksek katma değerli, sürdürülebilir, dijital dönüşümü destekleyen, yüksek teknolojiye dayalı ve kaliteli istihdam sağlayan nitelikli UDY’leri çekmek oldu.

Gerçekleştirilen analizler ışığında stratejide önceliklendirilen 8 nitelikli UDY profili, “iklim dostu yatırımlar”, “dijital yatırımlar”, “küresel tedarik zinciri odaklı yatırımlar”, “bilgi yoğun yatırımlar”, “nitelikli istihdam sağlayan yatırımlar”, “katma değerli hizmet yatırımları”, “nitelikli finansal yatırımlar”, “bölgesel kalkınmayı destekleyen yatırımlar” olarak belirlendi.

Strateji döneminde söz konusu alanlara uygun yatırım projelerinin Türkiye’ye daha fazla çekilmesi için hedef odaklı faaliyetler yürütülecek.

6 TEMADAN OLUŞAN POLİTİKA ÇERÇEVESİ OLUŞTURULDU, BU TEMALARIN ALTINDA 32 POLİTİKA GELİŞTİRİLDİ

Stratejinin ana hedefi, Türkiye’nin UDY pastasından aldığı payı nitelikli UDY projeleriyle artırmak ve 2028 yılında yüzde 1,5’e çıkarmak olurken, bu hedefe ulaşmada, Türkiye’nin her bir nitelikli UDY profilindeki yatırım çekme performansını artırması ve bölgesel pastadan daha fazla pay alması önem taşıyor. Bu nedenle Türkiye’nin geniş rekabet bölgesine gelen UDY akımlarından 2028 yılı itibarıyla yüzde 12 pay alması hedefleniyor. Ayrıca, strateji döneminde nitelikli UDY profilleri özelinde çekilecek proje sayıları ve bölgesel pay hedefleri de belirlendi.

Ortaya konulan söz konusu hedeflere ulaşmak için stratejide, 6 temadan oluşan bir politika çerçevesi oluşturuldu. Yatırım gündemini etkileyen küresel eğilimler ve uluslararası yatırımcıların yer seçim kriterleri göz önünde bulundurularak oluşturulan bu temalar, “yatırım ortamı rekabetçiliği”, “yeşil dönüşüm”, “dijital dönüşüm”, “küresel tedarik zinciri”, “nitelikli insan kaynağı” ve “iletişim ve tanıtma” olarak belirlendi. Devamında ise bu temaların altında toplam 32 politika geliştirildi.

Söz konusu temalar ve bunlar doğrultusunda oluşturulan politikalar tasarlanırken 12. Kalkınma Planı başta olmak üzere Türkiye’nin diğer temel strateji belgeleriyle uyum gözetildi.

Strateji kapsamında yürütülecek proje ve faaliyetler ise söz konusu 32 politika ile eş güdüm içerisinde tasarlanan yıllık eylem planları çerçevesinde icra edilecek. 2024 yılı eylem planında 81 eyleme yer verildi. Bu eylem planları da UDY paydaşı kurum ve kuruluşlarla işbirliği içinde etkin bir şekilde uygulanacak ve Yatırım Ortamının İyileştirilmesi Koordinasyon Kurulu (YOİKK) bünyesinde takip edilecek.

Türkiye UDY Stratejisi’ne “https://www.invest.gov.tr/tr/sayfalar/fdi-strategy.aspx” web sayfasından ulaşılabiliyor.

1969 yılında faaliyetlerine başlayan ve 2013 yılı itibarıyla iklimlendirme sektöründe Avrupa’nın ilk üç şirketi arasında yer alan BDR Thermea Group bünyesine katılan Baymak, 55’inci yaşını kutluyor. Geride bıraktığı 55 yıl boyunca, yenilikçi çözümler üretme ve müşterilerine en iyi hizmeti sunma vizyonundan ödün vermeyen Baymak, gelecekte de aynı kararlılıkla ilerleyerek, yeni başarı hikayeleri yazmayı hedefliyor.

İstanbul’daki toplam 60 bin m2 alan üzerine kurulu iki üretim tesisinde çevre dostu iklimlendirme cihazları üreten şirket, yaygın hizmet ağıyla Türkiye’nin her noktasına ulaşıyor. Toplam 500’den fazla çalışanı, 600’ün üzerindeki bayisi, 2 bin 100’den fazla satış noktası ve 300’ün üzerinde yetkili servis noktası bulunan Baymak, 65 farklı ülkeye ihracat da yapıyor.

Geçen yılı yaklaşık yüzde 65’lik büyüme ile kapatan şirket, 2023’ü klimada yüzde 30, kombide yüzde 20, ısı pompasında yüzde 50 ve su ısıtıcıları grubunda yüzde 80’in üzerinde bir büyüme ile tamamlamış durumda. Ayrıca 2030 dünya vizyonunda diğer elektrikli ısıtma sistemleri ile fosil yakıtlı kazanları geride bırakacağı öngörülen ısı pompasında da geçen yıl yüzde 52 oranında büyüme yakaladı.

Bu başarılı performansı önümüzdeki dönemde de devam ettirmeyi hedeflediklerini söyleyen Baymak Genel Müdürü Ülkü Özcan, “55 yıldır, sürdürülebilir bir dünya için iklimlendirme sektörünün üzerine düşen sorumlulukların bilincinde bir şirket olarak, geleceğin teknolojisiyle ısıtma soğutma alanında yenilikçi çözümler üretiyoruz. Geride bıraktığımız yarım asrı aşan sürede, enerji dönüşümünün liderliğini üstlenme vizyonumuzla, iklimlendirme sektöründe adımızın üst sıralara yazılmasından gurur duyuyoruz. BDR Thermea Group’un parçası olmaktan aldığımız güçle üretimden hizmete, teknolojiden topluma katkıya kadar her alandaki sürdürülebilir stratejimizle gelişiyor ve büyüyoruz. Önümüzdeki dönemde de hedeflerimiz doğrultusunda sektörümüzde katma değer üretmeye kararlılıkla devam edeceğiz.”

Sırada Yeni Yatırımlar Var

Önümüzdeki dönemde gerek pazarlama gerekse üretim yatırımı planlamalarını kademeli olarak hayata geçirerek, pazarın büyümesine katkı sağlayacaklarının altını çizen Özcan, “Bu kapsamda, üretim tesisimizde yeni boyler hattı için yatırım yaptık. Yeni yatırımımızı 2025 yılı içerisinde ile devreye alacağız. Emayeli ve emayesiz olmak üzere 2 ayrı ürün için montaj hattı olacak. Böylece mevcut üretim kapasitemize 175 bin adete eklemeyi planlıyoruz. Bununla birlikte yaklaşık 140 kişiye istihdam sağlamayı hedefliyoruz. Ayrıca bayi yapılanmamızda var olan sistemi daha da güçlendirerek, hizmet kalitemizi bir üst düzeye taşıyacağımız yeni bir sisteme geçeceğiz” diye ekliyor.

Sürdürülebilir Bir Dünya İçin Çevreye Duyarlı Üretim

İklim krizinin etkileri ve pahalı enerji tüketimine alternatif çözümler sunmaya odaklanan Baymak, sürdürülebilirlik kapsamında hatlarının bir kısmında doğalgaz yerine elektrik kullanmaya hazırlanıyor. Böylelikle şirketin daha az karbon ayak izi bırakacağını söyleyen Özcan, BDR Thermea Group’un sürdürülebilirlik taahhütleri doğrultusunda çevreye duyarlı yöntemlerle üretim yaptıklarına dikkat çekerek, “Geleceğin iş dünyasında, tedarik süreçlerinin izlenebilir olmasının, sürdürülebilirlik anlamında kritik rol oynayacağının da bilincindeyiz. Değer zincirimiz üzerinde büyük bir etkiye sahip tedarikçilerimizle kalite ve sürdürülebilirliği merkeze alan bir süreç yürütüyoruz.” dedi.  

Isıtma ürün yelpazesinde yoğuşmalı kombi, duvar tipi ve yer tipi yoğuşmalı kazan, merkezi sistem kazan brülör, radyatör, oda termostatı, vana ve genleşme tanklarını ürün gamında bulunduran Baymak; soğutma alanında ise duvar ve salon tipi split klimalar, multi split klimalar ile sektörün en geniş ürün portföyüne sahip şirketleri arasında yer alıyor. Öte yandan Baymak yeşil enerji kaynaklarını kullanarak, enerji tüketimini optimize eden ‘çevre dostu’ bir yaklaşımla ‘Baymak Green House’ konsepti ile fark yaratıyor. Isı pompası, güneş kolektörü, pv panel, araç şarj istasyonu ve boyler ürünlerini kullanarak, havadan ve güneşten gelen enerjiyle evlerde ısıtma, soğutma, sıcak su sağlayabilen ‘Baymak Green House’ konsepti ile geleceğin ‘akıllı ev’lerini de tüketicilerle buluşturuyor.

Eşitlikçi Ve Kapsayıcı Şirket Kültürü

Cinsiyet ve fırsat eşitliği de Baymak kültürünün önemli bir parçası ve öncelikli konuları arasında yer alıyor. Tüm çalışanlarının mesleki ve kişisel gelişimlerini ele alırken eşitlikçi ve kapsayıcı bir yaklaşım benimsediklerine de değinen Özcan, şöyle devam ediyor: “Şirket çalışanlarımızda kadın – erkek eşitliğini önemsiyor buna göre aksiyon alıyoruz. Şu anda yöneticilerimizin yüzde 44’ü kadın çalışanlardan oluşuyor. Çalışan kadınların oranını artırmak da öncelikleri hedeflerimizden. Öte yandan önem verdiğimiz diğer bir konu ise eğitim. Baymak Akademi’nin gücünü kullanarak sektörde sadece bugünün ihtiyaçlarını değil, geleceğin getireceklerini de düşünerek teknik donanıma sahip ve hizmet sürecinde yüksek memnuniyet odaklı bir çalışan profili yaratmak için çalışmalarımıza devam ediyoruz.”

DEVREDEN KDV’NİN İADESİ

Yeni yasayla vergi aslı da uzlaşma kapsamından çıkarıldı. Vergi Usul Yasası’nda bu kapsamdaki hükümler yürürlükten kaldırıldı. Mevcut uzlaşma başvuruları önceki hükümlerine göre sonuçlandırılacak. “Devreden KDV’nin iadesi” sisteme dahil edildi. Buna göre; birleşme, devir ve bölünme işlemlerinde, devreden KDV ve iade hakkı, 5 takvim yılı kriterine veya zaman aşımına bağlı olmaksızın vergi incelemesi yoluyla yeni şirkete aktarılacak. Yurtdışına çıkış harcı ise 150 TL’den 500 TL’ye çıkarıldı. Harç, her yıl yeniden değerleme oranında artırılacak. Son yıllarda 9 milyona yakın vatandaşın yurtdışına çıkış yaptığı hesabıyla bütçeye yıllık gelir etkisinin 4.3 milyar TL olacağı öngörülüyor.

TEMEL TUTARLAR ARTIRILDI

Vergi Usul Yasası’ndaki cezalarda  temel tutarlar da artırıldı. Bu cezalar şimdiye kadar “yeniden değerleme oranında” güncelleniyordu. Yeni yasayla 250, 500, bin TL gibi eski mevzuatta yer alan tutarlar 5 bin, 10 bin, 20 bin TL gibi güncel değerlere çekildi. Diğer yandan, ticari olmayan gezi, eğlence gibi faaliyetlerde kullanılan deniz taşıma araçlarına yat limanlarında verilen kiralama, bakım gibi hizmetlerde KDV istisnası ve indirimi kaldırıldı. Bu kalemden de yıllık toplam 5 milyar 400 milyon TL gelir bekleniyor. Öte yandan, vergi kaybı cezası, vergi dairesinin bilgisi dışında kayıt dışı faaliyette bulunarak vergi kaybına neden olunması halinde yüzde 50 artırılacak.

FARKLI IBAN’A BÜYÜK CEZA

Kanun dışında belge düzenleyenlere 2 kat özel usulsüzlük cezası kesilecek. Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası anlaşmaların bilgi değişimi hükümleri kapsamında bilgi toplanması kurallarına uymayanlara da özel usulsüzlük cezası verilecek. Mal teslimi veya hizmet ifalarına ilişkin tahsilatların, banka ve finans kurumları, ödeme kuruluşları veya PTT aracılığıyla başkalarının adı veya hesabı kullanılarak yapılması halinde her işlem için, miktarın yüzde 10’u oranında ceza kesilecek. Kredi kartı ve benzeri ödeme araçlarıyla tahsilatların, kendi adına kayıtlı olmayan ödeme sistemleri veya cihazları aracılığıyla yapılması durumunda, tahsilatı yapana ve adına kayıtlı cihazları kullandıranlara ayrı ayrı her işlem için özel usulsüzlük cezasının 3 katı uygulanacak.

GİB’E FAZLA MESAİ ÜCRETİ

Yeni vergi düzenlemesi, bazı durumlarda özel usulsüzlük vergisinin 10 kat artışlı uygulanması ve her bir tespit için ayrı ayrı ceza kesilmesini de içeriyor. Örneğin; Kullanılma zorunluluğu getirilen cihaz ve sistemlerle nitelikleri belirlenen veya onaylanan elektrikli, elektronik, manyetik ve benzeri cihazlar ve sistemleri üreten, ithal edenler bu kapsama giriyor.

Pakete göre ayrıca, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın fiilen mesai dışında çalışan personeline, her bir saat için 160 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı tutarında fazla çalışma ücreti de ödenecek. Bu ödemenin bütçeye yıllık etkisinin ise 348 milyon TL seviyelerinde olabileceği hesaplandı.

YAP-İŞLET-DEVRET’TEN YÜKSEK GELİR BEKLENTİSİ

YAP-işlet-devret modeli ile kamu özel işbirliği projeleri kapsamında elde edilen kazançlardan alınan yüzde 25’lik kurumlar vergisi yüzde 30’a çıkarıldı. Böylece 557 milyon TL ek vergi bekleniyor. Ayrıca asgari kurumlar vergisi uygulamasıyla 62 bin kurumlar vergisi mükellefinden ilave 70 milyar TL yıllık gelir öngörülüyor. Küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisinin oranı yüzde 15 oldu. Asgari kurumlar vergisi oranı ile yeni oran arasındaki fark, küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi oranı olacak. Çok uluslu şirketlerde küresel asgari kurumlar vergisi uygulamasına yönelik düzenlemelerin bütününden 40 milyar TL gelir tahmin ediliyor.

 ‘ÇOK KAZANANDAN ÇOK AZ KAZANANDAN AZ’

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yeni vergi paketinin Meclis’ten geçerek yasalaşmasıyla ilgili sosyal medya hesabı X üzerinden yaptığı açıklamada, şu ifadeleri kullandı: “Vergi düzenlemelerini içeren kanun Yüce Meclisimizde kabul edildi. Vergilemede adaleti ve etkinliği artırmayı, kayıt dışı ekonomiyle mücadeleyi hedefleyen bu yasa vatandaşlarımıza yük getirmiyor. Amacımız, çok kazanandan çok, az kazanandan az vergi almaktır. Vergi gelirlerinde sağlanan iyileşmeyi vatandaşlarımızın refahı ve ülkemizin istikrarı için verimli alanlara yönlendireceğiz.”

PRİM ORANLARINDA DEĞİŞİKLİK

Kısa vadeli sigorta kolları prim oranı yüzde 2.25 olarak değiştirildi. Bunun SGK’nin gelirinde yüzde 12.5 artış sağlayacağı tahmin ediliyor. SGK prim gelirinde aylık 911 milyon 375 bin 357 TL, beş aylık dönemde yaklaşık 4.6 milyar TL, bir yılda yaklaşık 10.9 milyar TL artış öngörülüyor. 8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı sayılanlardan, ilk defa emekli aylığı bağlananların, aynı işyerinde çalışmaya devam etmeleri halinde 5 puanlık sosyal güvenlik destek priminin Hazine’den ödenmesine ilişkin uygulama sonlandırıldı. Bu kalemden kamu giderinde yıllık 13.7 milyar TL azalma bekleniyor.

Akademik personelden polise, memurdan sürekli işçiye kadar onlarca pek çok kadro başvuru bekliyor. Başvuru için kadro açan kurumlarla irtibata geçilebiliyor. Başvuru şartları arasında KPSS ya da kurumların taleplerine göre başkaca yeterlilikler yer alabiliyor.

Hürriyet’ten Burak Taşçı’nın haberine göre; Emniyet Genel Müdürlüğü 2500 polis alacak. Pek çok devlet üniversitesi akademik personel için kadro açtı. Sürekli işçi statüsü için çalışan arayan kurumlar dikkat çekiyor.

En düşük memur maaşı enflasyon farkıyla 40 bin lira seviyesine yükseldi. Kamu memuru ya da sözleşmeli personel yılda iki kez zam alıyor. Nöbet ya da vardiyalı çalışma sistemi dışında çalışan personeller hafta sonları izin yaparken hafta içi saat 08:30 ile 17:00 arasında çalışma imkanı buluyorlar.

İşte kadro açan kurumlar, kadro sayıları ve başvuru tarihleri…

AMASYA ÜNİVERSİTESİ

30 ÖĞRETİM ÜYESİ ALACAK ( 29 Temmuz – 12 Ağustos)

BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ

10 ÖĞRETİM ÜYESİ ALACAK ( 29 Temmuz – 12 Ağustos)

ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ

59 ÖĞRETİM ÜYESİ ALACAK ( 29 Temmuz – 12 Ağustos)

DÜZCE ÜNİVERSİTESİ

57 ÖĞRETİM ÜYESİ ALACAK ( 29 Temmuz – 12 Ağustos)

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ

65 ÖĞRETİM ÜYESİ ALACAK ( 29 Temmuz – 12 Ağustos)

TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM.A.Ş.GEN.MD.

SÜREKLİ İŞÇİ STATÜSÜNDE 240 TEKNİKER ALIM İLANI ( 5 Ağustos – 9 Ağustos)

KİLİS 7 ARALIK ÜNİVERSİTESİ

21 ÖĞRETİM ÜYESİ ALACAK ( 27 Temmuz – 10 Ağustos)

GALATASARAY ÜNİVERSİTESİ

9 ÖĞRETİM ÜYESİ ALACAK ( 29 Temmuz – 12 Ağustos)

GALATASARAY ÜNİVERSİTESİ

2 ÖĞRETİM ELEMANI ALACAK ( 29 Temmuz – 12 Ağustos)

ADLİ TIP KURUMU BAŞKANLIĞI

80 SÖZLEŞMELİ PERSONEL ALACAK ( 5 Ağustos – 11 Ağustos)

MARDİN ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ

3 ÖĞRETİM ELEMANI ALACAK ( 26 Temmuz – 9 Ağustos)

MARDİN ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ

13 ÖĞRETİM ÜYESİ ALACAK ( 26 Temmuz – 9 Ağustos)

HAKKARİ ÜNİVERSİTESİ

22 SÖZLEŞMELİ PERSONEL ALACAK ( 26 Temmuz – 9 Ağustos)

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ

1 ÖĞRETİM ELEMANI ALACAK ( 26 Temmuz – 9 Ağustos)

MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ

25 ÖĞRETİM ÜYESİ ALACAK ( 26 Temmuz – 9 Ağustos)

ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

9 SÖZLEŞMELİ PERSONEL ALACAK ( 29 Temmuz – 9 Ağustos)

JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI

31 PERSONEL TEMİN EDECEKTİR ( 25 Temmuz – 2 Ağustos)

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ

3 ÖĞRETİM ÜYESİ İPTAL İLANI ( 25 Temmuz – 5 Ağustos)

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ

19 ÖĞRETİM ÜYESİ ALACAK ( 25 Temmuz – 8 Ağustos)

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ

25.07.2024 TARİHLİ İLANDA DÜZELTME YAPILMIŞ OLUP 1 DOKTOR ÖĞRETİM ÜYESİ ALACAKTIR ( 25 Temmuz – 8 Ağustos)

ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ

36 ÖĞRETİM ÜYESİ ALACAK ( 25 Temmuz – 8 Ağustos)

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ

46 ÖĞRETİM ÜYESİ ALACAK ( 24 Temmuz – 7 Ağustos)

EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

2500 POLİS MEMURU ALACAK ( 23 Temmuz – 29 Temmuz)

EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

POLİS AKADEMİSİ BAŞKANLIĞI 210 KOMİSER YARDIMCISI ALACAK ( 23 Temmuz – 29 Temmuz)

YOZGAT BOZOK ÜNİVERSİTESİ

59 ÖĞRETİM ÜYESİ ALACAK ( 23 Temmuz – 6 Ağustos)

NEVŞEHİR HACI BEKTAŞ VELİ ÜNİVERSİTESİ

16 ÖĞRETİM ÜYESİ ALACAK ( 22 Temmuz – 5 Ağustos)

TÜRK-ALMAN ÜNİVERSİTESİ

15 ÖĞRETİM ÜYESİ ALACAK ( 22 Temmuz – 5 Ağustos)

TÜRK-ALMAN ÜNİVERSİTESİ

4 ÖĞRETİM ELEMANI ALACAK ( 22 Temmuz – 5 Ağustos)

SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI

25 SAYIŞTAY DENETÇİ YARDIMCISI ADAYI ALACAK ( 21 Ağustos – 28 Ağustos)

VAN YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ

56 ÖĞRETİM ÜYESİ ALACAK ( 22 Temmuz – 5 Ağustos)

SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ 121 ADET SÖZLEŞMELİ PERSONEL ALIM İLANI ( 22 Temmuz – 5 Ağustos)

KAYSERİ ÜNİVERSİTESİ

3 ÖĞRETİM ÜYESİ ALACAK ( 22 Temmuz – 5 Ağustos)

KAYSERİ ÜNİVERSİTESİ

4 ÖĞRETİM ELEMANI ALACAK ( 22 Temmuz – 5 Ağustos)

TARSUS ÜNİVERSİTESİ

19 ÖĞRETİM ÜYESİ ALACAK ( 19 Temmuz – 5 Ağustos)

AFYONKARAHİSAR SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

45 ÖĞRETİM ÜYESİ ALACAK ( 19 Temmuz – 2 Ağustos)

TEKİRDAĞ NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ

2 ÖĞRETİM ELEMANI ALACAK ( 19 Temmuz – 2 Ağustos)

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ

68 ÖĞRETİM ÜYESİ ALACAK ( 19 Temmuz – 2 Ağustos)

SİVAS CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ

125 ÖĞRETİM ÜYESİ ALACAK ( 19 Temmuz – 2 Ağustos)

BARTIN ÜNİVERSİTESİ

32 ÖĞRETİM ÜYESİ ALACAK ( 19 Temmuz – 2 Ağustos)

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ

53 ÖĞRETİM ÜYESİ ALACAK ( 18 Temmuz – 1 Ağustos)

GİRESUN ÜNİVERSİTESİ

9 ÖĞRETİM ÜYESİ ALACAK ( 18 Temmuz – 2 Ağustos)

ANKARA HACI BAYRAM VELİ ÜNİVERSİTESİ

20 ÖĞRETİM ÜYESİ ALACAK ( 18 Temmuz – 1 Ağustos)

YALOVA ÜNİVERSİTESİ

2 ÖĞRETİM ELEMANI ALACAK ( 18 Temmuz – 1 Ağustos)

SİİRT ÜNİVERSİTESİ

58 ÖĞRETİM ELEMANI ALACAK ( 18 Temmuz – 1 Ağustos)

BURSA ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ

24 ÖĞRETİM ÜYESİ ALACAK ( 17 Temmuz – 31 Temmuz)

BURSA ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ

13 ÖĞRETİM GÖREVLİSİ ALACAK ( 17 Temmuz – 31 Temmuz)

YALOVA ÜNİVERSİTESİ

14 ÖĞRETİM ÜYESİ ALACAK ( 17 Temmuz – 31 Temmuz)

ADANA ALPARSLAN TÜRKEŞ BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ

11 ÖĞRETİM ELEMANI ALACAK ( 17 Temmuz – 31 Temmuz)

BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ

25 ÖĞRETİM ÜYESİ ALACAK ( 17 Temmuz – 31 Temmuz)

BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ

2 ÖĞRETİM ELEMANI ALACAK ( 17 Temmuz – 31 Temmuz)

SİVAS BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ

29 ÖĞRETİM ELEMANI ALACAK ( 17 Temmuz – 31 Temmuz)

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ

21 ÖĞRETİM ÜYESİ ALACAK ( 17 Temmuz – 31 Temmuz)

BİNGÖL ÜNİVERSİTESİ

24 ÖĞRETİM ÜYESİ ALACAK ( 17 Temmuz – 31 Temmuz)

BURDUR MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ

53 ÖĞRETİM ÜYESİ ALACAK ( 17 Temmuz – 31 Temmuz)

İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ

110 SÖZLEŞMELİ PERSONEL ALACAK ( 14 Temmuz – 29 Temmuz)

AKSARAY ÜNİVERSİTESİ

38 ÖĞRETİM ÜYESİ ALACAK ( 12 Temmuz – 29 Temmuz)

NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ

76 ÖĞRETİM ÜYESİ ALACAK ( 12 Temmuz – 29 Temmuz)

TAŞKÖPRÜ (YALOVA) BELEDİYE BAŞKANLIĞI

2 MEMUR ALACAK ( 26 Ağustos – 29 Ağustos)

ABD’de ekonomik aktivitenin endişe edildiği kadar güç kaybetmeden enflasyonist baskıların azalması, “yumuşak iniş” senaryolarının öne çıkmasını sağlarken, risk iştahını da besliyor.

ABD Merkez Bankasının (Fed) çarşamba günü politika faizini son kez yüzde 5,25-5,50 seviyesinde sabit bırakacağına kesin gözüyle bakılırken, politika metni, ekonomik projeksiyonlar ve Fed Başkanı Jerome Powell’ın açıklamalarından alınacak sinyallerin varlık fiyatlarının yönü üzerinde belirleyici olması bekleniyor.

Para piyasalarındaki fiyatlamalar Fed’in yılın geri kalanında 3 kez faiz indirimine gidebileceğini gösterirken, Fed’den alınacak sinyallerin yanı sıra cuma günü açıklanacak istihdam raporundaki verilerin bankanın faiz indirimi konusundaki soru işaretlerini azaltabileceği öngörülüyor.

Öte yandan, bu hafta bilanço sezonu da yoğun şekilde devam edecek. Apple, Microsoft, Amazon ve Meta Platforms gibi dev şirketlerin açıklayacağı finansal sonuçların hisse ve sektör bazlı oynaklığı artıracağı tahmin ediliyor.

Tahvil piyasaları yoğun haftaya alış ağırlıklı bir seyirle başlarken, ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi, şu sıralarda yüzde 4,18’e geriledi. Dolar endeksi de yüzde 0,1 azalışla 104,3 seviyesinde bulunuyor.

Altının ons fiyatı haftaya yüzde 0,3 artışla 2 bin 393 dolardan, Brent petrolün varil fiyatı da yüzde 1,2 yükselişle 80,7 dolardan başladı.

ABD seçimleri de yatırımcılar tarafından yakından takip edilirken, eski ABD Başkanı ve Cumhuriyetçilerin başkan adayı Donald Trump, ABD’yi “gezegenin kripto başkenti ve dünyanın Bitcoin süper gücü” olmasını sağlamayı planladığını açıkladı.

Trump’ın açıklamalarının ardından kripto paralarda dalgalanmaların arttığı görülürken, şu sıralarda Bitcoin 69 bin 700 dolardan işlem görüyor.

New York Borsası’nda cuma günü Nasdaq endeksi yüzde 1,03, S&P 500 endeksi yüzde 1,11 ve Dow Jones endeksi yüzde 1,64 yükseldi. ABD’de endeks vadeli kontratlar yeni haftaya da yükselişle başladı.

Avrupa’da bu hafta İngiltere Merkez Bankasının (BoE) faiz kararının yanı sıra bölge genelinde açıklanacak enflasyon ve büyüme verileri yatırımcıların odağına yerleşti.

BoE’nin perşembe günkü toplantıda politika faizini sabit bırakmasına kesin gözüyle bakılırken, politika metni ve BoE Başkanı Andrew Bailey’nin yapacağı sözle yönlendirmelerden alınacak sinyallerin gelecek dönemde atılacak adımlara ilişkin ipucu vermesi bekleniyor.

Bölgede ekonomik aktiviteye yönelik endişeler geçen hafta açıklanan verilerin ardından güçlenirken, bu hafta açıklanacak büyüme ve enflasyon verilerinin söz konusu endişeleri ne yönde etkileyeceği takip ediliyor.

Cuma günü İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 1,21, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 1,22, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,65 ve İtalya’da MIB 30 endeksi yüzde 0,12 artış kaydetti. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar, yeni haftaya da yükselişle başladı.

New York borsasında cuma günü öne çıkan alış ağırlıklı seyrin haftanın ilk işlem gününde Asya pay piyasalarına taşındığı görülürken, Japonya Merkez Bankası’nın (BoJ) çarşamba günü açıklayacağı para politikası kararları yakından takip edilecek.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda bankanın politika faizini yüzde 70 ihtimalle sabit bırakacağı öngörülürken, yüzde 30 ihtimalle de 10 baz puan artırabileceği tahmin ediliyor.

Kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 2,6, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 1,2, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 1,9 ve Çin’de Şanghay bileşik endeksi ise yüzde 0,1 yükseldi.

Yurt içinde cuma günü dar bantta hareket eden Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü önceki kapanışa göre yüzde 0,18 artışla 10.891,42 puandan tamamladı.

Dolar/TL, cuma günü yatay bir seyir izleyerek günü önceki kapanışının hemen altında 32,9456’dan tamamlamasının ardından bugün bankalararası piyasanın açılışında 32,9690 seviyesinden işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise ABD’de Dallas Fed imalat sanayi endeksi verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 10.800 ve 10.700 puanın destek, 10.900 ve 11.000 seviyelerinin direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

17.30 ABD, temmuz ayı Dallas Fed imalat sanayi endeksi

GÖKBEY hangi ülkelere satılacak, KAAN Türk Hava Kuvvetleri’ne ne zaman teslim edilecek, dünya devleri için hangi parçalar üretiliyor? Hakan Çelik’in TUSAŞ Genel Müdürü Dr. Mehmet Demiroğlu ile İngiltere Farnborough’da gerçekleştirdiği röportajdan satır başları şöyle:

“GÖKBEY MİLLİ MOTORLA UÇTU”

TUSAŞ Genel Müdürü Mehmet Demiroğlu, GÖKBEY’in uçuşu ile ilgili olarak “Biz şunu gösterdik Türkiye’de; biz istersek beraber çalıştığımız zaman herhangi bir şeyi yaparız ve bunu yaptık. HÜRJET uçtu, arkasından GÖKBEY milli motorla uçtu. Arkasından ATAK-2 uçtu. Daha sonra sene sonuna doğru ANKA-3 uçtu ve KAAN 21 Şubat’ta ilk uçuşunu yaptı. Gelişmiş ülkelerden de ilgi var.” dedi.

“500 HELİKOPTER ÜRETİMİ YAPACAĞIZ”

TUSAŞ Genel Müdürü, GÖKBEY için planlanan üretim sayısını da paylaştı. “500 tane helikopter yapmayacaksak, biz bir yerde bir şeyi yanlış yapıyoruz demektir. 10 milyar dolar civarına çıkar bu helikopterler. Ülkelere, bölgelere satacağımızı düşündüğümüz helikopter sayısı, 500’den aşağı olmayacağını rahatlıkla söyleyebilirim. Şekli şemali de güzel helikopterlerin. Bizim helikopterimiz… “ diye konuştu.

“HÜRJET’LERİ 2026’DA VERECEĞİZ”

HÜRJET hafif taarruz uçağı olabilecek bir uçak. Bunun üzerinde de çalışıyoruz. Müşteri bu ürün envanterinizde var mı diye soruyor. 17 tane şu anda. 2026’da vermeye başlayacağız. Bu ciddi bir boşluğu dolduracak. Fiyat performansı ve kalitesine baktığımız zaman daha avantajlı halinde. Türk ordusu kullanıyorsa daha prestijli hale geliyor.

AVRUPA VE ABD’YE ÜRÜN SATACAK NİTELİKTEYİZ.

ABD’li bir firma ile görüştük. “Meksika sınırında uğraşıyorsunuz, AKSUNGUR verelim” dedik. Avrupa ve ABD’ye ürün satacak yetkinlikteyiz.

“BOEİNG VE AİRBUS İLE ÇALIŞIYORUZ”

Boeing ve Airbus ile de çalışıyoruz. Milyar dolarlık iş hacmi sağlayacak. Bu önemli bir gelişme bizim için. Kapasitemizi artırmaya devam edeceğiz. Ürünlerimizi üretip teslim etmemiz lazım. 

“KENDİ SINIFINDAKİ EN İYİ HELİKOPTER”

Demiroğlu, ATAK helikopteri ayrıntıları da paylaştı. Demiroğlu, “Kendi sınıfındaki en iyi helikopter, kullanıcı memnun. 24 tane daha yapıyoruz. Biz ATAK’tan memnunuz. Bu mühimmatların hemen hemen hepsi ya ROKETSAN’dan ya MKE’den geliyor. Bizim diyeceğimiz ürünler. 20 milimetrelik topunu yurt dışından temin ediyorduk ama alamadık, kestiler. Biz de kendi topumuzu ürettik. Yüzde 70-80’lere doğru gidiyoruz yerlilik oranlarında. Bazı platformlarda yüzde 100’lere ulaştı. İstediğimiz her şeyi yapıyoruz.” ifadelerini kullandı.

“ANKA 3’ÜN TESTLERİ SÜRÜYOR”

Mehmet Demiroğlu, ANKA-3’ün geliştirme çalışmaları için de “ANKA-3 Şu anda iki tane prototiple uçuyor. Geliştirme ve zarf açma testlerini ifa ediyor. Yüksekliğini, hızını, taşıdığı yükü artırıyoruz. TUSAŞ’ın 3 ana birimi seri üretim yapıyor. Üçünün de ciromuza katkıları birbirine yakın.” dedi.

“KAAN BİZİM UÇAĞIMIZ… İLK TESLİMATI 2028’DE”

Türkiye’nin milli muharip uçağı KAAN için de gözler 2028’de. KAAN’ın sadece bir uçak projesi olmadığının altını çizen Demiroğlu, söyle konuştu:

“KAAN aynı zamanda bir ekosistem projesi. 2028 şu an bizim için ilk teslimatı yapacağımızı planladığımız yıl. 2029’a kalabilir ama 2039’a kalmaz. İlk parçasının imalatından 14 yıl sonra yere kondu, 22 ay sonra da uçtu. F-22 80’lerde tasarlanmaya başladı. O süreç içinde teknolojide ciddi gelişmeler oldu. F-22 zamanının en iyi uçağı ama bizim KAAN’a ekleyeceğimiz bazı sistemler F-22’de yok. KAAN bizim uçağımız… İnsanlardaki teveccühü görüyoruz. ‘Bu uçak benim’ diyor. Bizim için müthiş bir motivasyon kaynağı. Baskı oluşturuyor ama motivasyon kısmı daha baskın.”

MİLLİ MUHARİP UÇAK KAAN’IN ÖZELLİKLERİ NELERDİR?

21 Şubat 2024’te ilk uçuşunu gerçekleştirerek 13 dakika havada kaldı. Bu uçuşta 8000 feet irtifaya çıktı ve 230 knot hıza ulaştı.

5’inci nesil çok rollü savaş uçağı olan KAAN, hem hava-hava, hem de hava-yer muharebelerinin gereksinimleri için üstün kabiliyetler sağlıyor.

Türk Havacılık Uzay Sanayii’nin, yüksek hayatta kalma kabiliyetine haiz, güçlü ve atik platformu KAAN; sahip olduğu akıllı ve güçlü savaş kabiliyetleri ile tam bir savaşçıdır.

İşte Kaan’ın teknik özellikleri…

* Hem hava-hava, hem de hava-yer muharebelerinin gereksinimlerini sağlıyor

* Kokpit tasarımı, beşinci nesil savaş uçaklarının sahip olması gereken kabiliyet ve donanımlar gözetilerek pilotun iş yükünü en aza indirgemeye yönelik olarak olgunlaştırılıyor

* Yüksek durumsal farkındalık, optimize edilmiş pilot iş yükü, muharebe hasar tespiti
Yeni nesil görev sistemleri

* Diğer unsurlarla (insansız hava araçları, F-16’lar, TSK’nın hava, kara ve deniz unsurları) müşterek çalışılabilirlik

* Düşük görünürlük ve kızılötesi iz

* Sensör ve veri füzyonu destekli atış kontrol sistemi ile hassas vuruş

* Kısa dönüş süresi

* Dahili silah yuvası ve supercruise kabiliyeti

* 14 metre kanat açıklığına sahip KAAN, 21 metre uzunluğunda ve 6 metre yüksekliğinde.
KAAN’ın azami hızı ise 1,8 Mach (40.000 ft) olarak açıklandı.

Su miktarı; Alibey’de yüzde 28,08, Büyükçekmece’de yüzde 56,23, Darlık’ta yüzde 61,38, Elmalı’da yüzde 64,17, Istrancalar’da yüzde 39,67, Kazandere’de yüzde 30,85, Pabuçdere’de yüzde 41,33, Sazlıdere’de yüzde 53,98, Terkos’ta yüzde 72,82 ve Ömerli’de 65,11 olarak kaydedildi.

Melen ve Yeşilçay’dan bu yıl şu ana kadar 319,97 milyon metreküp su alındı. İçme suyu arıtma tesislerinden bu yıl kente verilen su miktarı ise 654 milyon 82 bin metreküp olarak hesaplandı.

Bu yıl şu ana kadar barajlara düşen yağış miktarı metrekare başına 359,68 kilogram oldu.

Kente su sağlayan baraj ve göletler 868 milyon 683 bin metreküp biriktirme hacmine sahipken su miktarı bugün itibarıyla 518,73 milyon metreküp olarak kaydedildi.

İstanbul’da şehre verilen su miktarı dün itibarıyla 3 milyon 245 bin metreküp olurken bu suyun 1 milyon 188 bin metreküpü regülatörlerden, 2 milyon 57 bin metreküpü ise barajlardan alındı.

SON 10 YILIN DOLULUK ORANLARI

İSKİ istatistiklerine göre, 28 Temmuz tarihli baraj doluluk oranları 2014’te yüzde 19,34, 2015’te yüzde 79,06, 2016’da yüzde 63,08, 2017’de yüzde 71,88, 2018’de yüzde 73,38, 2019’da yüzde 69,36, 2020’de yüzde 58,13, 2021’de yüzde 68,02, 2022’de yüzde 67,47, 2023’te yüzde 38 iken bugünkü oran yüzde 59,49 olarak kayıtlara geçti.

“TÜM İSTANBULLULARIN KENDİ ÇAPINDA ÇÖZÜM ÜRETMESİ GEREKİYOR”

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hüseyin Toros, AA muhabirine yaptığı açıklamada, bugün itibarıyla İstanbul barajlarındaki su değerlerine ve yağış miktarına bakıldığı zaman son 10 yıldaki en düşük değerin gerçekleştiğini, barajlardaki doluluk oranına bakıldığı zaman ise son 10 yıldaki 4. en düşük değerin ölçüldüğünü söyledi.

Bu durumda yağışın yıllar içinde kendi yapısı gereği bazı yıllar fazla, bazı yıllar az olmasının etkisinin büyük olduğunu belirten Toros, “Baraj bölgelerindeki yağışların en düşük değerlerinin yaşanıyor olması ciddi bir kuraklıkla iç içe olduğumuzu, kuraklık yaşadığımızı da gösteriyor. Özetle yağış miktarındaki azalmaya bağlayabiliriz.” dedi.

Toros, barajlardaki su seviyesinin azalmasına karşı alınması gereken tasarruf önlemlerine dikkati çekerek, şunları aktardı:

“Elimizdeki su miktarı belli ama günlük tüketilen su miktarı da belli. Şu anda günlük ortalama İstanbul’da 3,5 milyon metreküp su kullanıyoruz. Barajlardaki suyu çoğaltamayacağımıza göre o zaman elimizdeki var olan suyu daha idareli nasıl kullanabiliriz konusunda tüm İstanbulluların kendi çapında çözüm üretmesi gerekiyor. Suyu en fazla nerelerde kullanıyoruz? Yaz dönemi havalar sıcak, duş alma ihtiyacımız doğuyor. Duş esnasında suyu daha az nasıl kullanabiliriz? Duş başlıklarını tasarruflu başlıklarla değiştirerek. 10 litre suyla da duş alabilirsiniz, 50 litre suyla da alabilirsiniz. Bu sizin duyarlılığınıza, farkındalığınıza bağlı. Suyu en fazla nerede kullanıyoruz? Sifonlarda kullanıyoruz. Daha kontrollü su tüketimiyle sifonu her çektiğinizde 3-4 litre değil de ihtiyaca göre belki 1, 2, 3 litre farklı kademeli sifon sistemiyle bunu yapabiliriz.”

“SUYUN HER DAMLASI DEĞERLİDİR, HER DAMLAYI SAYARAK KULLANALIM”

Prof. Dr. Hüseyin Toros, İstanbul’un çok geniş bir alanda olduğunu ve değişik farklı farklı bölgelerinin bulunduğunu belirterek, “Atalar ‘Damlaya damlaya göl olur.’ demişler. Evinizde deneyebilirsiniz; bir musluğu damla damla açık bırakın, bir günde ne kadar suyun aktığını göreceksiniz. Damlaya damlaya İstanbul barajlarının yok olmasına yol açabiliyor. Onun için diyoruz ki suyun her damlası değerlidir. Her damlayı sayarak kullanalım, her damlanın önemli olduğunun farkına vararak kullanalım.” diye konuştu.

Barajlardaki suyun İstanbul’a yetmediğini ve bu durumun bir İstanbul gerçeği olduğunu kaydeden Toros, “İstanbul’un barajlarının toplam su bütçesi tamamı dolu olsa bile 900 milyon metreküpü bulmuyor. Bugün biz 3,5 milyon metreküpten bahsediyoruz. 100 günde 350 milyon metreküp, 300 günde 1 milyar metreküpün üzerine geçiyor. Yıllık biz 1 milyar 100 bin metreküpün üzerinde su kullanıyoruz.” değerlendirmesini yaptı.

“BARAJLARDAKİ SU SEVİYESİ HER GÜN DÜŞMEYE DEVAM EDİYOR”

Sitelerde, parklarda, bahçelerde ve farklı yerlerde yağmur hasadı yapılarak, suyun bol olduğu kış mevsiminde suyu biriktirip ihtiyaç duyulan sıcak günlerde bitkilerin sulanması ve evlerin farklı ihtiyaçlarının karşılanmasında kullanılabileceğine işaret eden Toros, suyla ilgili yapılacak her tasarrufun hem ekonomiye katkı sağlayacağını hem de İstanbul genelinde su ihtiyacının azalmasıyla barajlardaki suyun daha uzun vadeli kullanılabileceğini ifade etti.

Toros, temmuz, ağustos ve eylül aylarının İstanbul’un en az yağış aldığı dönemler olduğunu kaydederek, sözlerini şöyle tamamladı:

“Ekimde yağışlarımız yavaş yavaş artmaya başlıyor. Dolayısıyla önümüzde daha ağustos ve eylül ayları var. Burada da geçmiş verilere baktığımız zaman İstanbul barajlarına su getirecek yağışın geçmişte olmadığını görüyoruz. Bugünlerde zaman zaman ciddi sağanaklar alıyoruz ama barajlara bu su yansımıyor. Barajlardaki su seviyesi her gün düşmeye devam ediyor. Bu yaz yağmurları yerler sıcak olduğu için, toprak kuru olduğu için daha çok bulunduğu bölgede o bölgenin su ihtiyacını karşılıyor veya buharlaşıp yok olup gidiyor. Bizim kasım, aralık ayına kadar ciddi yağış alma ihtimalimiz biraz düşük gözüküyor geçmiş verilerden. Onun için elimizdeki suyu daha verimli nasıl kullanabiliriz konusunda hep beraber çalışmalarımızı arttırabiliriz.”

Türkiye’de yerli sperma üretiminde söz sahibi kuruluşlardan birinin de Bakanlığa bağlı TİGEM olduğunu belirten Yumaklı, kuruluşun Sultansuyu Tarım İşletmesi Sperma Üretim Merkezi’nde genetik kapasitesi yüksek boğalardan sperma elde edildiğini kaydetti.

Bakan Yumaklı, özel sektör aracılığıyla çiftçilere ulaştırılan bu dondurulmuş spermaların, hayvansal üretimde kullanılmasıyla et ve süt verimi daha yüksek büyükbaş hayvanların yetiştirildiğini aktardı.

Sultansuyu Tarım İşletmesi bünyesindeki Sperma Üretim Merkezi’nde, Türkiye’deki dondurulmuş boğa sperması üretiminin yüzde 38’inin gerçekleştirildiğini bildiren Yumaklı, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Merkezimiz Türkiye’deki izinli merkezler arasında en yüksek paya sahip. Aynı şekilde elde ettiği satış rakamıyla bu alanda açık ara lider konumda. Sultansuyu Tarım İşletmemizde yeni boğaların tedariki amacıyla da Boğa Anası ve Boğa Adayı Üretim Tesisi’ni projelendirdik. Böylelikle bu tesiste ülke içerisindeki tüm sperma üretim merkezlerinin boğa ihtiyaçlarının 2026 yılından itibaren karşılanmasını hedefliyoruz. TİGEM’in hayvancılık yol haritasının en önemli enstrümanlarından biri olan suni tohumlama ve yerli sperma kullanımının artırılmasına büyük katkıları var. Kuruluşumuz Türkiye’nin yanı sıra yurt dışında da gıda güvenliğinin sağlanmasına yönelik önemli çalışmalar yürütüyor. 2023’te Azerbaycan’a 7 bin 200 dozluk satışla ilk ihracatını gerçekleştiren TİGEM, bu yıl dost ve kardeş ülkeye farklı ırklardan 9 bin doz sperma daha ihraç etti. Bu sayede Azerbaycanlı yetiştiricileri de TİGEM’in üstün özelliğe sahip genetik materyaliyle buluşturmuş olduk. Yaptığımız işbirliklerinin, ülkemizin bilgi ve tecrübesinin kardeş ülkelere aktarılarak bu ülkelerin tarım sektörlerini güçlendireceğini umut ediyoruz. Bakanlık olarak köklü bağlara sahip olduğumuz çevre ülkelerde tarımsal üretimin artırılması ve geliştirilmesine yönelik işbirliği ve desteklerimiz devam edecek.”

YILDA 1 MİLYON DOZ SPERMA ÜRETİLİYOR

Yumaklı, Sultansuyu Tarım İşletmesi Sperma Üretim Merkezi’nde yılda 1 milyon doz sperma üretildiğini vurgulayarak, bugüne kadar 7,5 milyon doz dondurulmuş boğa sperması üretilen merkezden özel sektöre 5,5 milyon doz sperma satışı gerçekleştirildiğini açıkladı.

Halihazırda 42 baş boğa ile faaliyetlerine devam eden TİGEM bünyesindeki tesiste siyah alaca, simmental, esmer, şarole, limuzin ve Belçika mavisi ırklarından üretim yapıldığını aktaran Yumaklı, şunları kaydetti:

“Kuruluş, yetiştiricilerin talepleri doğrultusunda ırk çeşitlendirme çalışmalarına devam ediyor. Merkezdeki üstün vasıflı boğa sayısının artırılarak yıllık dozun 1,5 milyona çıkarılması hedefleniyor. Öte yandan yüksek kaliteli boğa sperması ihracatı, genetik çeşitliliğin ve hayvan ıslahının geliştirilmesine katkı sağlarken Türkiye’nin tarım ve hayvancılık alanındaki teknolojik ve bilimsel ilerlemelerini yansıtarak küresel pazarda rekabet edebilirliğini de artırıyor. Sperma ihracatı aynı zamanda, ekonomik büyümeye katkıda bulunurken, Türk çiftçilerine ve üreticilerine yeni pazarlar ve iş fırsatları da sağlıyor.”

Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin (UCM), hakkında tutuklama kararı çıkardığı İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ABD Kongresi’nde alkışlarla karşılanması uluslararası hukukçular ve Birleşmiş Milletler (BM) yetkililerini çileden çıkardı.

ABD’li uluslararası hukukçu ve eski BM İnsan Hakları Yetkilisi Craig Mokhiber, sosyal medya platformu X’teki hesabı aracılığıyla Netanyahu’nun ABD Kongresi’nde çekilen fotoğrafı ile Adolf Hitler’in yandaşları arasında çekilmiş fotoğrafını yan yana koyarak, “Tarih her şeyi yazıyor” notunu paylaştı. Mokhiber’in mesajını yanıtlayan BM Raportörü Francesca Albanese de gönderiye yorum olarak, “Tam da bugün bunu düşünüyordum” diye yazdı. Albanese’nin cevabı, İsrail ve onun en başta gelen iki destekçisi ABD ve Almanya’yı harekete geçirdi.

ABD: GÖREVİNDE DURAMAZ

İsrail’in Gazze’de işlediği katliamlara karşı yönelttiği sert eleştirilerle bilinen Albanese’nin X’teki mesajına tepki gösteren ABD’nin BM Daimi Temsilcisi Lindha- Thomas Greenfield, mesajı anti-semitizm şeklinde değerlendirerek, “İnsan haklarını desteklemekle görevli BM yetkililerinin anti-semitik tavırlarına yer yok. ABD olarak, Albanese’nin bu tavrını kesinlikle tasvip etmediğimizi vurgularken kendisinin bu görevi sürdürmek için elverişli olmadığını düşündüğümüzü bildirmek istiyoruz” diyerek Albanese’nin görevinden alınmasını istedi.

ALMANYA ERİŞİM YASAĞI GETİRDİ

Albanese’nin mesajı, Almanya’yı da harekete geçirdi. Mesajın altına yorum yazan Alman kullanıcılar, BM Raportörüne ağza alınmayacak hakaretler savurdu. Craig Mokhiber ise hakaretleri yanıtlayarak, “Bu tür durumlarda genellikle Alman trollerin harekete geçtiğini ve utanmazca yaklaşık 40 bin insanı katleden savaş suçlusu bir lideri savunduğunu” dile getirdi. Hamzajazaeri adlı bir diğer kullanıcı ise Almanya’da yaşadığını ve bir süre sonra Mokhiber’in mesajına erişim yasağı uygulanmaya başlandığını görsel paylaşarak teyit etti.

İSRAİL’E MEYDAN OKUDU

Mokhiber’in yayınladığı mesaja tepki gösteren İsrail Dışişleri Bakanlığı, resmi X hesabı üzerinden yayınladığı açıklamada, Albanese’yi BM’deki görevini bir kalkan gibi kullanarak “Holokost’un anısını suistimal etmek”, “Nefret yaymak” ve “Anti-semitizm” yapmakla suçladı. Albanese ise İsrail Dışişleri Bakanlığı’nın açıklamasına karşı geri adım atmadı. Açıklamayı alıntılayan Albanese, “Holokost’un anısı dünyadaki vicdanlı insanlar sayesinde duruyor. Kurumsal bağırışlarınız ve seçici öfkeniz nihayet harekete geçen uluslararası adaleti durduramayacak” diyerek İsrail’e karşı UCM ve UAD’de işletilen hukuki sürece vurgu yaptı.

SOYKIRIMA KARŞI DİK DURUŞ

İşgalci İsrail güçlerinin 7 Ekim 2023’ten beri Gazze’ye yönelik sürdürdüğü saldırılarda ölü sayısı 39 bini aşarken yaralı sayısı ise 90 bine yaklaştı. Gazze’deki Filistinlilere insani yardım, sağlık malzemesi ve yakıt ulaştırılmasını engelleyen İsrail’e, BM platformlarından en sert tepki gösterenlerden biri Francesca Albanese olmuştu. İsrail’in 27 Mayıs’ta Gazze’nin güneyindeki Refah’ta bir çadır kenti vurarak yüzlerce Filistinliyi öldürmesini “Soykırım” olarak niteleyen Albenese, İsrail’in hesap vermekten kaçmasının engellenmesi için dünyaya çağrı yapmıştı.

Kilogram fiyatı 100-200 lira arasında değişen sardalya, yaz sofralarında bolca tüketiliyor. Karadeniz’in meşhur hamsisine benzerliğiyle tanınan, pulları çok kolay temizlenebilen sardalya, çok kısa sürede pişirilebiliyor.

Tavada kızartılan ya da temizlemeden doğrudan ızgarada veya mangalda asma yaprağına sarılarak pişirilen sardalya, tuzlanmış ve konserve haline getirilerek tüketicilere her mevsim ulaştırılabiliyor.

Sardalyanın en yağlı ve lezzetli dönemi ekim ayına kadar devam ediyor.

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Fakültesi, Su Ürünleri Avlama ve İşleme Teknolojisi Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. İbrahim Ender Künili, AA muhabirine, sardalyanın Çanakkale bölgesini özellikle göç zamanı çok yoğun kullandığını, bu bölgede beslenme ve üreme aktivitelerinde bulunarak, besleyiciliğinin arttığını söyledi.

Sardalyanın Çanakkale bölgesinde yoğun olarak avlandığını anlatan Künili, “Sardalya Çanakkale sevdalısı bir balık olup, üreme ve beslenme zamanı Çanakkale’de bol miktarda faaliyetlerde bulunur. Beslenme amaçlı buralarda yer edinir kendine. Dolayısıyla endüstriyel balıkçılığın yasaklandığı 15 Nisan’dan sonra daha çok küçük balıkçıların ağlarına takılır ve amatör balıkçılar tarafından da yakalanarak tezgahlarda yerini alır.” ifadesini kullandı.

“BALIK, OMEGA 3 YAĞ ASİTLERİ BAKIMINDAN OLDUKÇA ZENGİNLEŞTİĞİ BİR DÖNEME GİRER”

Künili, temmuzun sonundan ekim ayına kadar sardalyanın yağlandığını aktardı.

Bu zamanlarda tezgahlarda yer alan sardalyanın halkın damak tadına hitap edecek şekilde en güzel yağlı formuna ulaştığını vurgulayan Künili, şunları kaydetti:

“Bu dönemde Çanakkale sardalyası tüketim için arzu edilen en güzel halini alır. Çanakkale sardalyasını kendi familyasındaki diğer türlerden ayıran en önemli özellikleri arasında bu bölgede barınmasına bağlı olarak gelişen biyokimyasal kompozisyonundaki farklılığın lezzete etkisi vardır. Buradaki sardalyalar aminoasit içeriği bakımından ve bazı vitamin ve mineraller bakımından oldukça zenginleşir. Aynı zamanda yağ asidi kompozisyonu da buna göre değişiklik gösterir. Balık, omega 3 yağ asitleri bakımından oldukça zenginleştiği bir döneme girer. Bu durum göç zamanı ve beslenme faaliyetleri için tercih ettiği bölge olan Saroz’dan tutun Marmara’nın girişine kadar her kısımda ve Çanakkale’nin kıyılarında beslendiği mikro canlılar ve planktonların çeşitliliği ile ilgilidir. Bu organizmalar sardalyanın içerdiği besin bileşenlerine etki ediyor. Dolayısıyla bundan da kaliteli besin bileşeni ortaya çıkıyor.”

“ÇANAKKALE SARDALYASI HER MEVSİM GENİŞ TÜKETİCİ KİTLESİNE ULAŞMAKTA”

Ender Künili, sardalyanın geleneksel tüketiminin Çanakkale’de çok eski zamanlara dayandığını söyledi.

İnsanların eskiden sezon dışında da sardalya tüketebilmek için farklı yöntemler tercih ettiğini vurgulayan Doç. Dr. Künili, “Özellikle yöre halkı bu güzel lezzetli dönemlerinde yakalanan balıkları tuzlama şeklinde işleyerek konserve sistemi ile kış zamanları da tüketebiliyorlardı. Bu metotlar aroma ve lezzet olarak sardalya üzerine olumlu etki etmekte, güvenlik açısından tüketilebilirliğini artırmakta, besleyiciliği konusunda da hiçbir değişikliğe neden olmamaktadır.” diye konuştu.

Çanakkale sardalyasının endüstriyel firmalarca da tüketiciye sunulduğunu vurgulayan Künili, “Bu sayede de Çanakkale sardalyası her mevsim geniş tüketici kitlesine ulaşmakta ve sevilerek tüketilmektedir. Özellikle yaz mevsiminde Çanakkale bölgesinde kendisine yer edindiği için bu dönemlerde avlandığında, sardalya kent halkı tarafından doğrudan ızgaraya atılarak veya temizlenerek mangalda asma yaprağına sarılarak pişirilir. Ağustos ve eylül arasında sardalyanın mangaldan dağılan kokusu kent sokaklarında çok rahat olarak tanınmaktadır.” dedi.

Çanakkale Balık Hali esnafından Doğan Uyar da sardalyanın mangalda ızgarada ve fırında pişirilerek tüketilebilen bir tür olduğunu belirtti.

Uyar, uygun fiyatıyla bu dönemde piyasada bolca bulunan sardalyanın en taze şekliyle sofralara ulaştığını dile getirdi.

​​​​​​​Kerem Sarp, AJet’in, Türk Hava Yollarıyla (THY) mantalite olarak, çalışma kültürü olarak tamamen birbirinden ayrı ve prensiplerinin farklı olduğunu vurgulayarak, şöyle devam etti:

“Belki tam anlatamadık, bizim en büyük eksikliğimiz bu olabilir. Biz bunu anlatmak için ilk önce şunları yaptık; bir, bu tamamen düşük maliyetli bir hava yolu konseptiyle çalışacak. Sektördeki taşıyıcıların hizmet kalitesine ise yakın ve bunun birazcık daha üstünde hizmet vereceğiz. Ama ilk başta ne yaptık? Biz bütün kontuarları THY’den ayırdık. Niye? THY marka algısıyla AJet’in marka algısı birbirinin içine girmesin diye. Yurt içi meydanlarda, yurt dışı meydanlarda fiziki şartların izin verdiği her yerde bunu yaptık. İki, yurt dışı ve yurt içinde teşkilat yapılanmamız olmadığı için handling firmalarıyla bizim adımıza bizi temsil edecek birer tane yetkili atadık ve bunlarla ilgili kontakları bitirdik. Bir operasyon anında bir aksaklık olduğunda bu kişilerin yolcularımızla ilgilenmesi ve onların uçuş aksaklığında yaşadığı sorunları tolere edip azaltması için kontratlarımızı bu şekilde bütün dünyanın her yerinde yaptık.”

– “2025’e gelmeden 150 uçağa daha hızlı ulaşacağımızı görüyoruz”

Sarp, 6 aylık dönemde bakıldığında proje takvimleriyle birebir aynı gittiklerinin bilgisini paylaşarak, kendilerinin ayrı bir IT yapısına sahip olduklarını belirtti.

Kerem Sarp, “Bizim amacımız ekim sonuna doğru bu takvimde ilerleyip AJet’in dijitalleşmede diğer sektördeki düşük maliyetli hava yollarıyla aynı teknolojiye kavuşması ve ondan sonra da hızlı bir şekilde teknolojisini daha fazla ilerleterek, birçok işini yapay zekaları kullanarak, iş süreçlerini kısaltarak kullanıcının daha hızlı erişebileceği bir iş modeline geçmeyi planlıyoruz.” diye konuştu.

Herkeste bir marka karmaşası olmasının doğal olduğunu anlatan Sarp, halihazırda hem Anadolu Jet uçaklarının, hem de AJet uçaklarının varlığından bahsetti.

Sarp, “Şimdi uçakların boyanması belli bir süre istiyor ve bunun için de yeterli şekilde hangarlarda bir kapasitenin olması lazım. Bu uzun soluklu bir iş. İkincisi bizim düşük maliyetli hava yolu modelini çok iyi uygulayabilmemiz için, maliyetleri de aşağıya getirmek için bizim filo yaşımızın daha düşük olması gerekiyor. Bunun için de filomuza yeni uçakların girmesi gerekiyor. Önümüzdeki sene yaklaşık 40’a yakın yeni nesil uçağın girişi planlanıyor ve bu uçakların gelmesiyle birlikte uçaklar gelirken tamamı AJet logolarıyla ve AJet olarak boyanmaya başlanacak. AJet’in marka olarak alanlarda görünürlüğü daha fazla artacak.” ifadesini kullandı.

Markanın dönüşüm sürecinin biraz uzun olacağını kaydeden Sarp, filodaki uçak durumunu da anlattı.

Kerem Sarp, 3 yıllık süreçte 100’e yakın uçağın AJet işletme ruhsatına geçmesini planladıklarını aktararak, “Bu sene 5’ti bunu 8 yaptık. Önümüzdeki sene için şu anda biz pilot alım ilanlarına çıktık, yurt içi ve yurt dışı. Buradan gelecek pilot sayısı bizim için çok önemli. Buradan gelecek pilot sayısına göre de hemen mevcutta eskide kullanılan Anadolu Jet uçaklarını hızlı şekilde kendi işletme ruhsatımıza geçirip yine onları AJet olarak uçuracağız.” bilgisini paylaştı.

On yıllık stratejilerine değinen Sarp, filodaki uçak sayısını 2028’de 150’ye ulaştırma, ondan sonra da 200 uçağı geçme hedeflerinin olduklarını vurguladı.

Sarp, bu hedefleri sürekli takip ettiklerini dile getirerek, “Ben şunu söylüyorum, biz 2025’e gelmeden önce eğer beklediğimiz büyümeleri gerçekleştirirsek, 150 uçağa daha hızlı ulaşacağımızı görüyoruz. Şu anda ciddi anlamda bir talep var. Bu talebi karşılamakta şu anda zorluk çekiyoruz. Yani bugün 80 değil, 90 değil, bundan 10 tane daha fazla uçağımız olsaydı şu anda çok daha fazla opere edebileceğimizi ve bu uçakları da doldurabileceğimizi görüyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.

AJet Genel Müdürü Sarp, iç hatlarda çok ciddi bir talep olduğunu, dış hatlara da daha ağırlık vermek istediklerini vurgulayarak, bunu karşılayabilmek için kendilerinin uçak sayılarını, pilot sayılarını artırmaları ve hızlı bir şekilde de bu büyümeye ayak uydurmaları gerektiğini aktardı.

– “Şu anda 32 ülkeye uçuyoruz, 2033’te bunu 50 ülkeye çıkartmayı hedefliyoruz”

Sarp, yeni rotalara da değinerek, şu anda yaklaşık 32 ülkede, 52 yurt dışı noktasına uçtuklarını belirtti. İlk başta 32 ülkeyi 2025’e kadar 43 ülkeye, 2033’te ise bunu 50 ülkeye çıkartmayı hedeflediklerini kaydeden Sarp, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Şimdi bizim dar gövde uçaklarının, operasyon yaptığımız uçakların yaklaşık 5-5,5 saatlik uçuş süresini göz önüne aldığınızda Sabiha Gökçen Havalimanı’na 5-5,5 saatlik uzaklıktaki mesafe neresi var? Avrupa’nın tamamını kapsıyorsunuz. Avrupa’da uçmadığımız şu anda ülkeler var, başkentler var. Aynı zamanda ülkenin büyüklüğüne baktığınızda sadece bir-iki noktaya uçtuğumuz yerler var. Yine diğer şehirlere sefer sayısı artırmayı ve oralara başlamayı düşünüyoruz. Orta Doğu coğrafyası var, Türki Cumhuriyetler var. Yine aynı şekilde de bizim gidebileceğimiz bu uçaklarla Kuzey Afrika’daki belli destinasyonlar var. Ağustos’ta Kahire’yi açıyoruz. Kahire’den sonra ekimde Şarm El-Şeyh ve Hurgada uçuşlarına başlıyoruz ve bu noktaları tamamen kapsayacak şekilde, hangi yıl hangisini açacağımızın planları şu anda elimizde var. Yani önümüzdeki 10 yıllık stratejik planında belli bir plan dahilinde büyüme stratejilerimizi koydum, bunlar yeni hatlar. Yine aynı şekilde günde bir sefer olan yeri günde iki sefere nasıl çıkartırız? Haftada üç uçtuğumuz yeri her gün sefer koyacak şekilde nasıl planlayabiliriz? Bunların tamamen stratejilerini hazırladık. Yani bizim 10 yıllık süreçte dış hatlarda ortalama yıllık yüzde 16 gibi büyüme hedefimiz var. İç hatlarda da bu artan talebi karşılamak için 10 yıllık süreçte ortalama yüzde 6’lık bir büyüme hedefimiz var”

İç hatlarda kapasite artışından ödün vermeyi düşünmediklerini aktaran Sarp, dış hatlarda da 10 yıllık periyotta 70’e 30 olan dengenin, 50-50’ye gelmesini hedeflediklerini dile getirdi.

– “Bir yerde kapasite artarsa tekel kırılır, arz attığı için fiyatlar aşağı gelmeye başlar”

Kerem Sarp, bir yerde kapasite arttığı, tekel kırıldığı zaman, arz arttığı için fiyatların otomatikman aşağı gelmeye başlayacağını söyleyerek, aslında şu anda AJet’in havacılıktaki yapacağı aksiyonlardan birisinin de bu olduğuna vurgu yaptı.

Sarp, “AJet, THY’den ayrı, kendi büyüme stratejilerini hayata geçirdiğinde bu büyümeyle birlikte uçuş ağının gelişmesi, frekansların derinleşmesi, daha fazla frekansı koyması, yurt içi ya da yurt dışında, otomatikman zaten pazara sunduğunuz arzı artırdığı için ekonomik ücretlerin bulunması noktasında da katkı sağlayacak. En büyük etkenlerden birisi de bu olacak. Bugüne kadar bir başkanlık düzeyinde görülen Anadolu Jet’in kendine özgün bir pazarlama stratejisi, büyüme stratejisi yoktu. Bu sadece şirket bünyesinde değil, aynı zamanda dışarıda büyümek istediğinizde, yurt dışında yeni frekanslar açmak istediğinizde, gittiğinizde oranın lokal ve sivil otoritesi tarafından da dikkate alınmıyordu. Niye? Diyordu ki zaten siz grup olarak ya da işte THY zaten TK koduyla uçuyordu. Zaten buraya 3 tane uçuyorsun diyordu. Anadolu Jet bir tane daha artırmak istediğinde zaten yeterince kapasiteyi kullanmışsınız.” açıklamasında bulundu.

Son bir, bir buçuk yılda Anadolu Jet’te alamadıkları izinlerin olduğunu, ancak ayrı bir şirket olup, ayrı bir tüzel kişiliğe kavuştuklarında muhataplarının bakış açısının değiştiğini anlatan Sarp, THY şemsiyesinden ayrıldıktan sonra şu anda artık kendilerinin yurt dışında da ayrı bir tüzel kişilik olarak görüldüğünü belirtti.

Sarp, “Bu yüzden izinleri daha rahat alıyoruz ve daha fazla uçuş imkanı sağladığımızda fiyatlar da biraz daha aşağıya gelecek. Çünkü arz fazlası olacak. Talep yeterince artmadığı, bu seviyelerde kaldığı müddetçe de yine aynı şeyi yaşayacağız. Fiyatlar aşağıya gelecek.” dedi.

“ÖNCELİKLERİMİZDEN BİRİSİ HİZMET STANDARTLARIMIZI LOW-COSTLARIN BİR ÇITA ÜSTÜNE ÇIKARTMAK”

AJet Genel Müdürü Sarp, önceliklerinin, hizmette bir standardı tutturmak olduğunu kaydederek, yolcunun memnuniyetinin kendileri için önemli olduğunu söyledi.

Sarp, “Şimdi biz kampanyalar yapıyoruz işte 1 avroya bilet sattık, 290 lira iç hatları sattık. Şimdi yoğun sezonda yüzde 40, yüzde 20 dış hatlara indirimler uyguladık ve bundan sonra da kampanyalarımız hızlıca devam edecek. Bu yönümüzü de kullanacağız. Maliyetleri aşağı getirdiğimiz müddetçe bunun yansıması olacak yolcu nezdinde. Daha ekonomik şartlarda bilet alacaklar. Ama biz bunu yaparken salt low-cost mantığıyla ‘yolcu uçağa nasıl biniyorsa binsin, deneyimde sorun yaşadı, yaşamadı, benim için önemli değil, benim standardım bu’ demiyoruz.” ifadesini kullandı.

Sektördeki low-cost olarak görülen hava yolu firmalarının sunduğu standardın bir tık üzerine çıkmayı hedeflediklerini anlatan Sarp, rötar konusunun sadece bir hava yoluna ait bir şey olmadığını dile getirdi.

Kerem Sarp, “Bugün sadece AJet konuşuldu. Yarın başka bir hava yolu konuşulabilir ama sektörün genel bir sorunudur. Bizim yaşadığımız sorunun bir benzerini şu anda Türkiye’deki taşıyıcılar yaşıyor, Avrupa’daki taşıyıcılar yaşıyor. Haberleri görüyorsunuz işte sürekli onlar da aynı şeyi söylüyorlar. İşte hava yoğunluğu, hava sahasının yoğun olması. Yine aynı şekilde Avrupa hava sahasındaki trafiğin artmasının da etkisi var.” diye konuştu.

Bununla birlikte “on time” performanslarını yani zamanında kalkış oranlarını da daha yukarıya çıkaracaklarını kaydeden Sarp, bu alanda da örnek gösterilecek bir hava yolu olmayı hedeflediklerini sözlerine ekledi.

Zehirlendikleri değerlendirilen 12 kişi, Atatürk Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi acil yoğun bakımda gözetim altına alındı.

Atatürk Üniversitesi Acil Tıp Anabilim Dalı Dr. Öğretim Üyesi Mevlana Gül, gazetecilere, hastaların 96 saat gözetim altında tutulacağını söyledi.

Mantar alırken dikkatli olunması gerektiğini belirten Gül, “Şu an yoğun bakımda 12 hastayı mantar zehirlenmesi açısından takip ediyoruz. Şu anda henüz böbrek, karaciğer yetmezliği yaşayan bir hastamız yok, uygun antidot tedavisiyle takip ediyoruz. Her şey kontrol altında ama ilerleyen saatlerde neler gelişebileceğini tahmin edemiyoruz.” dedi.

Gül, bilinçsiz şekilde mantar tüketilmemesi gerektiğini vurgulayarak şöyle konuştu:

“Kültür mantarı olsa dahi temizliğine dikkat etmeden pişirildikten sonra ısıtıp tekrar yenildiği sürece iyice yıkanmamışsa böbrek yetmezliğine götürebilecek ishale sebep olabilir ama toplama mantarlarda 96 saat sonra bile çok hızlı ilerleyen karaciğer yetmezliğine sebep olabildiği için bunlara dikkat etmek gerekiyor. Geçmiş haftalarda artan yağışlar nedeniyle çok fazla mantar zehirlenmesiyle karşılaşmaktayız. Bunun sebebi halkın bilinçsiz şekilde toplaması, pişirmesine ve yıkamasına dikkat etmeden tüketmeleri. Ciddi bir uyarıda bulunmak istiyorum. Lütfen denetimden geçmemiş ve paketlenmemiş, üzerinde son kullanma ve paketleme tarihini görmediğiniz mantarları tüketmeyin. Marketten alınan kültür mantarlarında da paketlemenin çok düzgün, temiz ve parlak göründüğünden emin olunmalı.”

Rengi değişmiş mantarların da tüketilmemesi gerektiğini ifade eden Gül, “Mantar zehirlenmesiyle gelen hastalarımıza kaç kişiyle yedikleri, nereden aldıkları, kaç kişide bu semptomların görüldüğünü soruyoruz. Eğer birlikte yenilendiyse sadece bize başvuran değil, diğer yiyen kişilerde de aynı semptomların gelişebileceği, erken tanı ve tedaviyle kontrol altına alınabileceğini bildirmek isteriz.” dedi.

– “DIĞER ZEHiRLENENLER DE BiZiMLE AYNI YERDEN ALAN AiLELER”

Mantardan zehirlenen 67 yaşındaki emekli öğretmen Fevzi Aydemir de mantarı yedikten birkaç saat sonra ciddi derecede ağrısı olduğunu söyledi.

Aydemir, eşinin ve kızının da zehirlendiğini belirterek şunları kaydetti:

“Köye giderken bir marketin yanında mantar satıyorlardı. Bu sene hiç mantar almamıştık, alayım da yiyelim dedim. Kendi topladığımız mantarları yemedik, oradan aldığımız mantarları akşam 20.00 gibi yedik, gece 04.00’te ailecek eşim ve kızımla kıvranmaya başladık. İlk mantardan olduğunu düşünmedik, sonra aklımıza gelince herhalde zehirlendik dedim ve ambulans çağırdım. Hastaneye geldik, müdahale ettiler. Biz 3 kişi geldik, 2 de torunum vardı, Allah’tan onlar yemedi. Aslında mantarın mevsimi geçti, bu yıl yağışlardan dolayı mantarların olduğunu ve zehirli olabileceğini anlamadık. Diğer zehirlenenler de bizle aynı yerden alan aileler, onlar da zehirlenmiş şekilde geldiler. Çok sıkıntı çektik, halkımıza tavsiyem, satın alacağız mantarlara dikkat edin, sakın sokaktan mantar almayın. Bir daha yemeyi bırak mantar bile almayacağım.”

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu tarafından 19 Nisan 2024’te Ankara’dan ilk seferine uğurlanan Turistik Diyarbakır Ekspresi, dünyanın en prestijli dergilerinden Time tarafından her yıl düzenli olarak hazırlanan “Dünyanın En Harika Yerleri” özel sayısında, en güzel gezilecek 100 yer arasına girdi.

“TREN, YOLCULARI UÇSUZ BUCAKSIZ ANADOLU BOZKIRLARINDAN MEZOPOTAMYA’YA TAŞIYOR”
 
Time Dergisi’nde yayımlanan Dünyanın En Harika Yerleri Listesi’nde, Turistik Diyarbakır Ekspresi ile yolculara eşsiz bir deneyim sunulduğu vurgulanarak şu ifadelere yer verildi:
 
“Yeni bir gezi treni servisi, yolcuları uçsuz bucaksız Anadolu bozkırlarından ve Türkiye’nin doğudaki dağlarından medeniyetin beşiği olarak bilinen Mezopotamya’nın kuzey düzlüklerine taşıyor. Devlet Demiryolları tarafından Nisan ayında açılışı yapılan haftalık Diyarbakır Ekspresi, Türkiye’nin başkenti Ankara’dan, ülkenin güneydoğusundaki Diyarbakır’a kadar bin 50 kilometre boyunca raylarda ilerliyor. 

4.yüzyılda inşa edilmiş etkileyici siyah bazalt duvarlarla çevrili olan Diyarbakır’ın tarihi binlerce yıl öncesine dayanıyor. 180 kişi kapasiteli trende yolcular, lavabo ve mini buzdolabıyla donatılmış konforlu yataklı kabinlerinin pencerelerinden ya da yemekli vagonda ızgara köfte ve diğer Türk lezzetlerini yerken, sürekli değişen manzarayı izleyebiliyor. Gezi durakları, iki yönde de yaklaşık 24 saatlik yolculukta farklı duraklarda birkaç saatlik molalarla yolcuların keşif yapılmasına olanak tanıyor. 

Cuma günü öğleden sonra Ankara’dan doğuya doğru yola çıkan yolcular, cumartesi sabahı gün doğmadan üç saat önce Bronz Çağı’ndan günümüze ulaşan, M.Ö. 3 bin yılından kalma duvar resimlerinin de bulunduğu Arslantepe’nin evi Malatya’ya varıyor. Batıya dönüş esnasında yolcular, M.Ö. 8. yüzyıldan beri tepeden şehri izleyen Harput Kalesi’nin de bulunduğu Elazığ’da 4 saat, pazartesi sabahı ise karlarla kaplı uyuyan volkan Erciyes Dağı’nın gölgesindeki eski Selçuklu kalesi Kayseri’de 3 saat keşif imkânı buluyor. Tüm bunlar, daha az ziyaret edilen bu bölgenin sunduğu zengin olanakların sadece bir kısmı.”

TURİSTİK DİYARBAKIR EKSPRESİ İLE 729 KİŞİ SEYAHAT ETTİ

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, seyahat severler için bir alternatif olarak hayata geçirdikleri Turistik Diyarbakır Ekspresi’nin, bin 51 kilometrelik Ankara – Diyarbakır parkurunda 180 kişilik kapasitesi ve 6 yataklı, bir yemekli vagon ile 19 Nisan – 16 Haziran arasında yaptığı 8 seferde 729 yolcuya unutulmaz bir deneyim yaşattığını söyledi.

“TURİZM ELÇİSİ TRENLERİMİZ GEÇTİĞİ İLLERİN EKONOMİSİNE KATKI SAĞLIYOR”

Bakan Uraloğlu, Turistik Diyarbakır Ekspresi ile seyahat eden yolcuların güzel anılar biriktirdiğini belirterek, “Eşsiz coğrafyalarda süzülen turizm elçisi trenlerimiz turizme alternatif sunarak geçtiği illerin ekonomisine de katkı sağlıyor. Ünü ülke sınırlarını aşan ve dünyanın en güzel rotalarından birisinde hizmet veren Turistik Diyarbakır Ekspresimiz de bunlardan biri. Bölge ekonomisini canlandırmaya katkı sağlayan Turistik Diyarbakır Ekspresiyle, güzergah boyunca buralardaki tarihi ve kültürel değerler ile doğa harikası manzaraları görme imkânı sunuldu. Aslında turistik trenler hem vatandaşlarımıza hem de yurtdışından ülkemize gelen konuklarımıza, demiryollarımızın yeni yüzü ve vizyonuyla, dahası Türkiye’nin yeni yüzü ve vizyonuyla örtüşen bir etkinlik sunuyor.” açıklamasında bulundu.

Hazine ve Maliye Bakanlığı sosyal medyada bazı büyük şirketlerin vergi ödemediği veya düşük oranda vergi ödediğine dair haberlerin çıkması üzerine bir açıklamada bulundu.

Bakanlığın sosyal medya hesabından yapılan yazılı açıklamada şu ifadeler yer aldı:

“Sosyal medyada bazı hesaplar üzerinden dijital vergi levhası bilgilerinin paylaşılarak vergi yükümlülükleri ile ilgili haberler yapıldığı görülmektedir. Bu çerçevede aşağıdaki açıklamayı yapma zarureti doğmuştur.

Mükelleflerimizin beyanlarının doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamak amacıyla Vergi Denetim Kurulumuzun risk analiz sistemi üzerinden yaptığı tespitler neticesinde, 2815 büyük mükellefin halihazırda toplam yüzde 27’si nezdinde vergi incelemelerine devam edilmektedir. Bu oranın müteakip dönemde daha da artırılması planlanmaktadır.

Ayrıca yine sürekli zarar beyan eden mükelleflerden büyüklüğü ve sektörüne göre beyanı riskli değerlendirilen öncelikle 735 mükellef nezdinde vergi incelemeleri yürütülmektedir. Buna ek olarak vergi inceleme istatistikleri mükellef büyüklüklerine göre tespit edilerek Vergi Denetim Kurulu yıllık faaliyet raporunda ayrıca kamuoyuyla paylaşılacaktır. Bilindiği üzere, ekonomi yönetimi olarak Eylül 2023’te açıkladığımız Orta Vadeli Program’da vergide adaletin güçlendirilmesi ve doğrudan vergilerin payının artırılması konusunda kararlılığımızı ortaya koymuştuk.

Bu doğrultuda az kazanandan az, çok kazanandan çok vergi alınmasını hedefleyen ve kayıt dışılıkla mücadelemize katkı sağlayan vergi paketimiz de dün Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kabul edildi. Vergide etkinlik ve adaletin güçlendirilmesini sağlayacak olan bu paket ile; vergi cezaları artırılacak, bazı istisna ve indirimler kaldırılacak ve kayıt dışı ekonomi ile daha güçlü bir şekilde mücadele edilecektir.

Bu paket, son günlerde kamuoyunda dile getirilen eleştirilere de kritik bir düzenleme ile yanıt vermektedir. Paketle birlikte, istisnalar nedeniyle ödenecek vergisi çıkmayan mükelleflere yurt içi asgari kurumlar vergisi getirilmektedir. Buna göre, kazançlarından istisna ve indirimler düşüldüğünde ödenecek vergisi çıkmayan mükellefler, bu indirimler düşülmeden önceki kurum kazançları üzerinden artık yüzde 10 oranında asgari vergi ödeyeceklerdir.

Diğer taraftan, Hazine ve Maliye Bakanlığı olarak gerek vergi incelemeleri ile gerekse saha denetimleri ile kayıt dışılıkla mücadelemiz aralıksız devam etmektedir. Vergi kanunlarına uymayan mükellefler hakkında tüm yasal işlemler istisnasız uygulanmaktadır. Bu mücadelemize destek vermek amacıyla vergi cezalarının artırılmasına yönelik hükümler de yeni kabul edilen Kanun’da yer almaktadır.”

“ARZU EDERLERSE AÇIKLAMA YAPABİLİRLER”

“Bu kapsamda, vergi mahremiyeti nedeni ile Hazine ve Maliye Bakanlığı olarak mükellef bazında detaylı bilgi paylaşılması mümkün olmamakla birlikte, haberlere konu olan mükellefler arzu ederlerse kendileriyle ilgili açıklama yapabilirler. Vergide adalet, etkinlik ve kazanca göre vergileme, politikalarımızın ana unsurudur.”

GÖKBEY hangi ülkelere satılacak, KAAN Türk Hava Kuvvetleri’ne ne zaman teslim edilecek, dünya devleri için hangi parçalar üretiliyor? Hakan Çelik’in TUSAŞ Genel Müdürü Dr. Mehmet Demiroğlu ile İngiltere Farnborough’da gerçekleştirdiği röportajdan satır başları şöyle:

“GÖKBEY MİLLİ MOTORLA UÇTU”

TUSAŞ Genel Müdürü Mehmet Demiroğlu, GÖKBEY’in uçuşu ile ilgili olarak “Biz şunu gösterdik Türkiye’de; biz istersek beraber çalıştığımız zaman herhangi bir şeyi yaparız ve bunu yaptık. HÜRJET uçtu, arkasından GÖKBEY milli motorla uçtu. Arkasından ATAK-2 uçtu. Daha sonra sene sonuna doğru ANKA-3 uçtu ve KAAN 21 Şubat’ta ilk uçuşunu yaptı. Gelişmiş ülkelerden de ilgi var.” dedi.

“500 HELİKOPTER ÜRETİMİ YAPACAĞIZ”

TUSAŞ Genel Müdürü, GÖKBEY için planlanan üretim sayısını da paylaştı. “500 tane helikopter yapmayacaksak, biz bir yerde bir şeyi yanlış yapıyoruz demektir. 10 milyar dolar civarına çıkar bu helikopterler. Ülkelere, bölgelere satacağımızı düşündüğümüz helikopter sayısı, 500’den aşağı olmayacağını rahatlıkla söyleyebilirim. Şekli şemali de güzel helikopterlerin. Bizim helikopterimiz… “ diye konuştu.

“HÜRJET’LERİ 2026’DA VERECEĞİZ”

HÜRJET hafif taarruz uçağı olabilecek bir uçak. Bunun üzerinde de çalışıyoruz. Müşteri bu ürün envanterinizde var mı diye soruyor. 17 tane şu anda. 2026’da vermeye başlayacağız. Bu ciddi bir boşluğu dolduracak. Fiyat performansı ve kalitesine baktığımız zaman daha avantajlı halinde. Türk ordusu kullanıyorsa daha prestijli hale geliyor.

AVRUPA VE ABD’YE ÜRÜN SATACAK NİTELİKTEYİZ.

ABD’li bir firma ile görüştük. “Meksika sınırında uğraşıyorsunuz, AKSUNGUR verelim” dedik. Avrupa ve ABD’ye ürün satacak yetkinlikteyiz.

“BOEİNG VE AİRBUS İLE ÇALIŞIYORUZ”

Boeing ve Airbus ile de çalışıyoruz. Milyar dolarlık iş hacmi sağlayacak. Bu önemli bir gelişme bizim için. Kapasitemizi artırmaya devam edeceğiz. Ürünlerimizi üretip teslim etmemiz lazım. 

“KENDİ SINIFINDAKİ EN İYİ HELİKOPTER”

Demiroğlu, ATAK helikopteri ayrıntıları da paylaştı. Demiroğlu, “Kendi sınıfındaki en iyi helikopter, kullanıcı memnun. 24 tane daha yapıyoruz. Biz ATAK’tan memnunuz. Bu mühimmatların hemen hemen hepsi ya ROKETSAN’dan ya MKE’den geliyor. Bizim diyeceğimiz ürünler. 20 milimetrelik topunu yurt dışından temin ediyorduk ama alamadık, kestiler. Biz de kendi topumuzu ürettik. Yüzde 70-80’lere doğru gidiyoruz yerlilik oranlarında. Bazı platformlarda yüzde 100’lere ulaştı. İstediğimiz her şeyi yapıyoruz.” ifadelerini kullandı.

“ANKA 3’ÜN TESTLERİ SÜRÜYOR”

Mehmet Demiroğlu, ANKA-3’ün geliştirme çalışmaları için de “ANKA-3 Şu anda iki tane prototiple uçuyor. Geliştirme ve zarf açma testlerini ifa ediyor. Yüksekliğini, hızını, taşıdığı yükü artırıyoruz. TUSAŞ’ın 3 ana birimi seri üretim yapıyor. Üçünün de ciromuza katkıları birbirine yakın.” dedi.

“KAAN BİZİM UÇAĞIMIZ… İLK TESLİMATI 2028’DE”

Türkiye’nin milli muharip uçağı KAAN için de gözler 2028’de. KAAN’ın sadece bir uçak projesi olmadığının altını çizen Demiroğlu, söyle konuştu:

“KAAN aynı zamanda bir ekosistem projesi. 2028 şu an bizim için ilk teslimatı yapacağımızı planladığımız yıl. 2029’a kalabilir ama 2039’a kalmaz. İlk parçasının imalatından 14 yıl sonra yere kondu, 22 ay sonra da uçtu. F-22 80’lerde tasarlanmaya başladı. O süreç içinde teknolojide ciddi gelişmeler oldu. F-22 zamanının en iyi uçağı ama bizim KAAN’a ekleyeceğimiz bazı sistemler F-22’de yok. KAAN bizim uçağımız… İnsanlardaki teveccühü görüyoruz. ‘Bu uçak benim’ diyor. Bizim için müthiş bir motivasyon kaynağı. Baskı oluşturuyor ama motivasyon kısmı daha baskın.” 

Gazze Şeridi’ndeki İsrailli esirlerin getirilmesi için anlaşma imzalanması çağrısı yapılan, Netanyahu hükümetine karşı her hafta cumartesi günü düzenlenen protestolar devam etti.

Binlerce kişi, Gazze’deki esirlerin geri getirilmesi konusunda siyasi iradenin kayıtsızlığı ve savaşın yönetimini eleştirerek, ülke tarihinin “en sağcı hükümetinin” istifasını ve erken seçim talep ettikleri protestolarını yineledi.

Tel Aviv, Hayfa ve Batı Kudüs’ün yanı sıra Netanyahu’nun konutunun bulunduğu kuzeydeki Kayserya kenti ile ülkenin çeşitli noktalarında hükümetin istifasını ve esirlerin geri getirilmesini talep etti.

Protestoların merkezi, binlerce İsraillinin akşam saatlerinde toplandığı başkent Tel Aviv’de yer alan, Netanyahu hükümetinin yargı düzenlemelerine karşı yapılan gösterilerde sembolleşen, polisin demir bariyerlerle kapattığı Kaplan Caddesi oldu.

Ellerinde İsrail bayrakları bulunan protestocular, Başbakan Netanyahu ve hükümetindeki siyasetçiler aleyhinde yazıların yer aldığı pankart, afiş ve dövizler taşıdı. Caddede kurulan platformda hükümetin eleştirildiği konuşmalar yapıldı.

Gazze Şeridi’ndeki İsrailli esirlerin yakınları da yakındaki Menachem Begin Caddesi’nde Savunma Bakanlığının önünde Netanyahu ve hükümete eleştirilerini yöneltti. İsrailli esir yakınları, Netanyahu ve kabine üyelerini, “esirleri geri getirecek anlaşmaya engel olmakla” suçladı, Netanyahu’nun ABD Kongresinde yaptığı konuşmada “esir takası anlaşmasına değinmemesini” eleştirdi.

İsrailli esirlerin bir an önce evlerine dönmesi çağrısı yaparak davul ve düdük çalan protestocular, “Hepsi hemen eve”, “Yardım” yazılı dövizler taşıdı, Netanyahu’yu suçlayan sloganlar attı. Göstericiler, “(Netanyahu) Bibi esirleri serbest bırak.”, “Sen baştasın, sen suçlusun.” diye bağırdı.

Kaplan Caddesi’nden yürüyerek bakanlık binasının önündeki Menachem Begin Caddesi’ne gelen hükümet karşıtı protestocular, esir takası talep eden göstericilerle eylemlerini sürdürdü.

Netanyahu’nun evinin önünde de gösteri yapıldı

Sahil kenti Hayfa’nın yanı sıra kuzeyde Kayserya kentinde Netanyahu’nun şahsi konutunun çevresinde de binlerce gösterici, İsrail bayrakları, meşaleler, davul ve düdüklerle toplandı. Göstericiler, “Sen baştasın, sen suçlusun.” sloganları atarak hükümetin istifasını ve erken seçim talep etti.

Batı Kudüs’te de İsrailliler, esirlerin serbest bırakılması için hükümetin anlaşma yapması talebiyle yürüdü.

Hükümetin istifası ve Gazze Şeridi’ndeki esirlerin geri getirilmesi için bir an önce anlaşma imzalanmasını isteyen İsrailliler, ülkenin çeşitli noktalarındaki yolları ve kavşakları kapattı. İsrail polisinin bazı noktalarda göstericilere güç kullanması sonucu arbede yaşandı.

Netanyahu, İsrail ve uluslararası kamuoyunda siyasi nedenlerle Hamas ile esir takası anlaşması yapmamakla suçlanıyor.

İsrail’in 7 Ekim’de Gazze Şeridi’ne başlattığı saldırıların durdurulması için taraflar arasında uzunca süredir müzakereler devam ediyor.

İsrail basınındaki haberlere göre, güvenlik teşkilatı ve müzakereleri yürüten istihbarat teşkilatları anlaşma yapılması yönünde görüş bildirmişti. Buna karşın Netanyahu’nun hükümetindeki aşırı sağcı koalisyon ortaklarının baskısı karşısında anlaşmaya yanaşmadığı ifade edilmişti.

Esir takası müzakerelerinin ivme kazandığı geçen haftalarda Netanyahu, Refah Sınır Kapısı ve Gazze’nin Mısır sınırındaki İsrail işgalinin devam etmesinin olası mutabakatın şartlarından biri olduğunu söylemişti.

İsrail basınında, Netanyahu’nun yeni talepleriyle esir takası müzakerelerini zora soktuğuna dair haberler yer almıştı.

7 Ekim’den bu yana 10 aydır Gazze Şeridi’ne saldıran terör devleti İsrail 3 esiri kurtarma dışında hiçbir başarı elde edemezken, Gazze’de istiklal mücadelesi veren Hamas’ın oluşturduğu direniş tünellerinin karmaşık ağı hâlâ çözülemedi. İsrail ordusunun keşfedip kimisini incelemeye aldığı, kimisini bombaladığı tünellerin hem yan kollarının bulunduğu hem de süratle yeniden restore edilebildiği belirtildi. Gazze’nin hudut bölgelerinden İsrail’e çok yakın noktalarda hala tünel ağının mevcudiyetini koruduğu kaydedildi. Filistinli mücahidlerin 7 Ekim’deki Aksa Tufanı benzeri yeni bir operasyon yapabilmesinin imkanının bulunduğu vurgulandı.

‘ENDİŞE VERİCİ’ DİYEREK DUYURDULAR

İsrail Savunma Kuvvetleri’nin (İDF) Gazze tünelleriyle ilgili raporu, İsrail merkezli medya kuruluşu N12’de yayınlandı. Amit Segal imzalı haberde, “Hamas’ın Gazze’nin altında kazdığı tünel ağının İDF için büyük baş ağrısı oluşturduğu, güvenlik yetkililerinin bu tünel sistemini ‘örümcek ağına’ benzettiği ve bir tünel kesildiğinde alternatif yolların hemen devreye girdiği” ifade edildi.

İsrail medyasında “İsrail Silahlı Kuvvetleri’nin son değerlendirmesi endişe verici” ifadesiyle yayınlanan rapora göre İsrail ordusu, Gazze Şeridi’nde devam eden çatışmalar sırasında Hamas’ın tünel sisteminin yüksek kalitede olduğunu ve çoğu tünelin restore edildiğini değerlendirdi.

TABURLAR HALA AKTİF, KUZEYDEN GÜNEYE İRTİBAT KURULABİLİYOR

Hamas’ın kuzey ve güneydeki askerî bağlantısının hala aktif olduğuna değinilen haberde, “Taburlar ve tugaylar arasında bağlantı var ve Gazze Şeridi’nin kuzeyi ile güneyi arasında da bağlantı var. Burada Hamas açısından stratejik kollar ve arterlerden bahsediyoruz. Çünkü ancak onlar aracılığıyla mücadelede ve karar alma süreçlerinde sürekliliği koruyabilirler” denildi.

Özellikle Han Yunus’ta hasarlı tünellerin büyük kısmının onarıldığı ve bunun, tünellerin inşası için gerekli bileşenler de dahil olmak üzere beton fabrikalarının restorasyonuna ek olarak yapıldığı belirtildi.

İşgalci ordunun değerlendirmesine göre, Hamas’ın merkez kampları ile Gazze merkezindeki Şucaiye ve gündeydeki Refah’ta tünellerin büyük bölümü oldukça yüksek kalitede.

HAMAS BAŞARDI

N12’deki haberde görüşüne yer verilen fakat ismi açıklanmayan bir subay, “Gazze Şeridi boyunca tamamen iletişim kurabilen ve birbirine bağlanabilen Hamas, yeraltında kaybolmayı başardı ve manevra yapan kuvvetlere aniden saldırılar başlatmaya muvaffak oldu. Tünellere güvenerek kimi nereye ve ne zaman göndereceğini biliyorlardı.” dedi.

İSRAİL ORDUSU  TÜNELLERLE İLGİLİ HER ŞEYİ BİLMEDİĞİNİ BİLİYOR

Hamas’ın Gazze’nin altında kazdığı tünel ağlarını iyi bilen bir güvenlik yetkilisinin, “Bu bir örümcek ağı gibi. Bir tüneli keserseniz, otomatik olarak alternatif tüneller ortaya çıkıyor. O da var olmaya devam edebiliyor” şeklindeki görüşü aktarıldı.

Başka bir uzman ise Hamas tünelleriyle ilgili, “Bu, sistemi tutan damarlar gibi, içlerinden kan akıyor.” benzetmesi yapıyor.

Haberde, “İDF, devasa tünel projesi ve yeraltı şehri hakkında her şeyi bilmediklerini biliyor.” deniliyor.

İSRAİL’DE BASKIN KORKUSU

Refah’taki mevcut durumun, savaş sonrasında Kassam Tugayları’na sınıra yakın noktalarda cephanelik oluşturma ve baskın düzenleme kabiliyeti sağladığı tespiti aktarıldı.

SANSÜR MESAJI

N12’deki haberde “Burada yayınlanan her şeyin sansür tarafından yayına onaylandığını belirtiyoruz” sözlerine yer vermesi ise dikkat çekti. İsrail’de medyaya uygulanan sansürün boyutunu gözler önüne seren bu ifadeler, işgal ülkesinde basına yönelik baskının boyutunu gösterdi.

Ülkede 10 adayın katılacağı devlet başkanlığı seçimi yarışı, Büyük Vatansever Kutup (Gran Polo Patriotico) adayı Devlet Başkanı Nicolas Maduro ve muhalefet koalisyonu Birleşik Demokratik Platform (PUD) adayı Edmundo Gonzalez arasında geçecek.

Devlet başkanı adaylarından Gonzalez’in seçimi kazanması durumunda, iktidardaki Venezuela Birleşik Sosyalist Partisi’nin (PSUV) 25 yıllık yönetimi son bulacak.

Maduro ise devlet başkanlığı seçimini kazandığı takdirde göreve üçüncü kez seçilmeye hak kazanacak. Venezuela’da 10 yıl sonra ilk kez tüm muhalefet partileri seçimi boykot etmeme kararı aldı.

Devlet Başkanı Maduro, 26 Temmuz’da Bolivar Bulvarında düzenlediği seçim kampanyasının kapanışında son yılların en kalabalık mitingine hitap etti.

Gonzalez ise seçim kampanyasının son gününde başkent Karakas’taki Las Mercedes semtinde, az sayıda toplanan destekçileriyle bir araya geldi.

Şehrin en sembolik cadde ve meydanları Maduro’nun dev afişleriyle donatılırken, muhalefetin seçim kampanyası ise bu konuda beklenen etkiyi gösteremedi.

– ANKETLERDE BELİRSİZLİK HAKIM

Ülkenin en büyük medyası Telesur’un haberine göre, Uluslararası Danışmanlık Hizmetleri tarafından yayımlanan anketlerde, Maduro, ortalama yüzde 71 ile önde görünürken, en yakın rakibi Gonzalez ise yüzde 23,9 ile ikinci sırada yer alıyor.

Muhalefete yakın medya tarafından yayımlanan anketlerde ise Gonzalez, ortalama yüzde 60 ile en yakıp rakiplerine büyük fark atıyor.

– ADAYLARIN VAATLERİ

Seçimin favorilerinden Maduro, kazandığı takdirde 6 yıllık görev süresinde ihracata yönelik ekonomik dönüşüm, komşu ülke Guyana ile yaşanan ihtilaflı Esequibo bölgesindeki Venezuela’nın haklarının korunması, sosyal programların devam ettirilmesi, konut yardımı ve istihdamın arttırılması için yeni paketlerin açıklanacağını söyledi.

61 yaşındaki Maduro, seçim kampanyası sırasında yaptığı konuşmalarda, ülke ekonomisinin güçlendirilmesi, enflasyonla mücadele, Amazon Ormanlarının ve diğer doğal rezervlerinin de korunması için adımlar atacaklarını bildirdi.

Muhalefet koalisyonu adayı, eski Arjantin ve Cezayir Büyükelçisi emekli diplomat Gonzalez ise seçimleri kazandıktan sonra ülkedeki kurumların güçlendirileceğini, ekonominin yeniden canlandırılması için teşvik paketleri açıklayacaklarını duyurdu.

Siyasi yasaklı olduğu için devlet başkanı adayı olamayan eski milletvekili Maria Corina Machado, mitinglerde 74 yaşındaki Gonzalez’e “büyük” destek verdi ve halktan oy istedi.

– “MADURO’NUN EN GÜÇLÜ ŞEKİLDE YANINDA DURACAĞIZ”

AA muhabirinin sorularını yanıtlayan Venezuelalılar, destekledikleri adayların seçimden galip çıkacağına inandıklarını belirtti.

Seçimde Maduro’yu destekleyeceğini dile getiren Silvano Morales, “Aşırıcılar, halkı temsil etmiyor. Daha çok Kuzey Amerika imparatorluğunu temsil ediyorlar (ABD’yi kastederek) bunlar, vatanı sattı ve birçok ölümden sorumlular. Maduro’nun en güçlü şekilde yanında duracağız.” ifadesini kullandı.

Ramon Martinez, ülkeye uygulanan ekonomik ambargolardan muhalefeti sorumlu tutarak, “Ülkeye daha fazla ekonomik ambargo uygulanması için ABD’ye çağrıda bulundular. Bunlar, bu halka ihanet ediyor. Dünkü mitingde binlerce kişi toplandı, inanıyorum ki Maduro, bu seçimden zaferle çıkacak.” diye konuştu.

Venezuelalı Simon Bolivar da Devlet Başkanı Maduro’yu destekleyeceğini ve seçimlerden galip çıkacaklarına inandığını kaydetti.

– “ÖZGÜR VE ADİL SEÇİMLERİ HAK EDİYORUZ”

Stefania isimli üniversite öğrencisi, seçimde muhalefet koalisyonu adayı Gonzalez’i destekleyeceğini ve mevcut hükümetin değişmesi gerektiğini vurguladı.

Machado ve Gonzalez’in mitingine insanların gönüllü katıldığını savunan Stefania, “Halk, artık çok yorgun ve değişim istiyor. Halk, Gonzalez’in kazanmasını istiyor. Özgür ve adil seçimleri hak ediyoruz.” diye konuştu.

Bir başka Venezuelalı İan Consuegra da muhalefet adayı Gonzalez için oyunu atacağını belirterek, “Bizleri 20 yıldan fazladır yöneten bu mevcut hükûmetin gitmesini istiyoruz. Özgür bir Venezuela’da hayatımı sürdürmek istiyorum. Umarım bu hükümet, yenilgiyi olgunluk ve saygıyla karşılar.” dedi.

Seçimlerden zaferle çıkan aday, 10 Ocak 2025’te ülkenin yeni devlet başkanı olarak yemin edecek.

Aralarında Türkiye’nin de olduğu çok sayıda ülke, Venezuela’daki seçimlere gözlemci gönderdi. Venezuela Ulusal Seçim Konseyi’nin (CNE) talebi üzerine Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği’ne bağlı 4 uzman da seçimlerde gözlemci olarak görev yapacak.

Paris’te düzenlenen 2024 Olimpiyat Oyunları kapsamında dün Sen Nehri’nde yapılan açılış töreninde, 6 bin 800 sporcu 85 tekneyle 6 kilometrelik güzergahta geçit yaptı.

Yaklaşık 4 saat süren tören, canlı performansların yanı sıra hazırlanan videolarla desteklenen televizyon yayınlarıyla dünya genelinde takip edildi.

ELEŞTİRİLERİN HEDEFİ OLDU

Törende sergilenen performanslar ise, LGBT propagandası yapıldığı ve Leonardo da Vinci’nin Hz. İsa’nın havarileri ile yediği yemeği konu alan “Son Akşam Yemeği” isimli tablosunun “drag queen” gösterisiyle canlandırılmasıyla dine hakaret içerdiği gerekçesiyle eleştirilerin hedefi oldu.

FRANSA KATOLİK KLİSESİ TEPKİLİ

Fransa Katolik Kilisesine ait X hesabından, Olimpiyat Oyunları açılış törenine ilişkin Fransız piskoposların görüşü yayımlandı.

Törende Hristiyanlıkla alay eden sahnelerin yer aldığı belirtilen açıklamada, “Bu tören maalesef Hristiyanlıkla alay eden sahneleri içeriyordu, bu durumu derin bir üzüntüyle karşılıyoruz.” ifadeleri kullanıldı.

Açıklamada, bu durum karşısında Hristiyanlarla dayanışma ifade eden diğer dinlerin mensuplarına teşekkür edildi.

“Bu sabah düşüncelerimiz, bazı sahnelerin aşırılığı ve provokasyonu nedeniyle incinen tüm kıtalardaki Hristiyanlarla beraber.” ifadelerine yer verilen açıklamada, Olimpiyat Oyunları’nın bazı sanatçıların ideolojik önyargılarının ötesinde bir durum olduğunun farkına varılması istendi.

Açıklamada, sporun, sporcuların ve izleyicilerin kalbine derinden işleyen bir faaliyet olduğu vurgulanırken, dini inançlara saygı çerçevesinde, sporda ve Olimpiyat Oyunları sırasında paylaşılan tüm değerlere herkesin ihtiyacı olduğu kaydedildi.​​​​​​​

“BU GERÇEKTEN GEREKLİ MİYDİ?”

Avrupa Parlamentosu’nun (AP) aşırı sağcı Fransız üyesi Marion Marechal, X hesabından, “Paris 2024 açılış törenini izleyen ve Son Akşam Yemeği’nin bu ‘drag queen’ parodisi karşısında hakarete uğradığını hisseden dünyadaki tüm Hristiyanlar, şunu bilin ki konuşan Fransa değil, her türlü provokasyona hazır solcu bir azınlık.” açıklamasını yaptı.