Ocak-haziran dönemindeki patent başvuru sayısı ise 3 bin 56 olarak kayıtlara geçti. 2023 yılının aynı döneminde bu rakam 3 bin 179 olarak gerçekleşmişti.

YABANCI PATENT BAŞVURULARI YÜZDE 48,9 ARTTI

Yabancı patent başvuruları ise haziranda 2023’ün aynı ayına göre yüzde 38,6 artışla 653’e yükseldi. Ocakta 582, şubatta 676, martta 651, nisanda 581 ve mayısta 758 yabancı patent başvurusu yapıldı.

Ocak-haziran dönemindeki yabancı patent başvurusu 2023’ün aynı dönemine kıyasla yüzde 48,9 yükselişle 3 bin 901’e ulaştı.

Böylece 2024’ün ilk 6 aylık döneminde yapılan toplam patent başvuruları 2023’ün aynı döneminde kıyasla yüzde 20 yükselişle 6 bin 957 olarak kayıtlara geçti. Geçen yılın aynı döneminde bu sayı 5 bin 798 olarak hesaplanmıştı.

EN FAZLA YABANCI PATENT BAŞVURUSU ALMANYA’DAN

TÜRKPATENT’e haziran ayında patent için başvuruların ülkelere dağılımına bakıldığında 122 ile Almanya ilk sırada yer aldı. Bu ülkeyi 102 ile ABD, 46 ile Fransa, 41 ile Japonya, 39 ile İtalya, 38’er ile Çin ve Hollanda, 36 ile İsviçre, 31 ile Güney Kore, 25 ile Birleşik Krallık, 23 ile Avusturya, 19 ile Belçika ve 10 ile Finlandiya takip etti.

Bu yılın ocak-haziran döneminde ise en fazla yabancı başvuruyu 645’er ile Almanya ve ABD yaptı. Bu ülkelerin ardından 280 ile İtalya, 255 ile Fransa, 249 ile İsviçre ve 237 ile Japonya geldi.

EN ÇOK PATENT BAŞVURUSU YAPAN İLLER İSTANBUL VE ANKARA

Haziran ayında patent başvurularının illere göre dağılımına bakıldığındaysa en fazla başvurunun 198 ile İstanbul ve 128 ile Ankara’dan yapıldığı görüldü. Bu illeri 31 ile Kocaeli, 19 ile Mersin, 14’er ile Bursa ve İzmir, 9 ile Kayseri, 7’şer ile Adana, Konya, Sakarya ve Sivas, 6’şar ile Çanakkale, Elazığ, Gaziantep, Manisa ve Samsun ve 5’er ile Trabzon ve Şanlıurfa izledi.

Yılın ilk 6 ayında İstanbul’dan 1177, Ankara’dan 506, İzmir’den 177, Kocaeli’nden 145 ve Bursa’dan 113 patent başvurusu yapıldı.

PATENT TESCİLLERİ YÜZDE 45,2 ARTTI

Tescil sayılarında da dikkati çeken artışlar yaşandı.

Ocak-haziran döneminde toplam patent tescil sayısı yüzde 45,2 artarak 5 bin 272’ye çıktı.

Toplam tescil sayısı 1708, marka tescil sayısı 66 bin 110, tasarım tescil sayısı 23 bin 543 olarak kayıtlara geçti.

172 COĞRAFİ İŞARET BAŞVURUSU YAPILDI

Coğrafi işaret başvuruları, 2024’nin ilk 6 ayında 2023’ün aynı dönemine oranla yüzde 65,38 artış gösterdi. Bu dönemde 172 coğrafi işaret başvurusu yapılırken bu sayı 2023 ocak-haziran döneminde 104 olarak hesaplanmıştı.

Coğrafi işaret tescil sayısı, 2023 yılının ocak-haziran döneminde, 90 iken bu yılın aynı döneminde 88 oldu.

Zaman geçtikçe gerçeklerle yüzleşiyoruz. İSO 500’ün bu yılki sonuçları iç ve dış ekonomik konjonktüre bağlı olarak biraz karamsar olabilir. Ama Türk sanayisinin en zor şartlarda dahi kendi ana faaliyetinde erişmiş olduğu birikim ve dayanıklılık gücüyle üretimini başarıyla sürdürdüğünü göstermesi açısından da çok değerlidir.” dedi.

İSO 500’ün teknoloji yoğunluğuna göre katma değer performansı hakkında da açıklamalar yapan Erdal Bahçıvan, “Orta-yüksek ve yüksek teknolojili sanayilerin brüt katma değerdeki toplam payının 2022’ye göre 4 puanlık artışla yüzde 37,4’e çıkarak şimdiye kadarki en yüksek düzeyine ulaşması, sanayi sektörümüz için uzun süredir arzu ettiğimiz teknolojik dönüşüm konusunda bizlere umut ışığı oldu. İSO 500’deki AR-GE harcaması yapan kuruluşların sayısında 2018’e kadar kademeli bir şekilde yaşanan artış daha sonra durağanlaştı. 2023’te söz konusu sayı geçen yıla göre 5 adet artarak 265’e yükseldi. Ancak bu durum sanayimizin teknoloji ve yenilik üretebilen bir yapıya kavuşabilmesi için Ar-Ge’yi daha çok odağına alması gerektiği gerçeğini değiştirmiyor.” dedi.

İstanbul Sanayi Odası (İSO) Meclisi’nin 2024 yılı Haziran ayı olağan toplantısı ‘İSO 500 Büyük 2023 Verileri Işığında Sanayimizin ve Ekonomimizin Risk ve Fırsatlarıyla Birlikte Bugününü, Geleceğini Değerlendirmek’ ana gündemi ile Odakule Fazıl Zobu Meclis Salonu’nda düzenlendi. İSO Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan’ın açılış konuşmasını yaptığı toplantıda, Bilkent Üniversitesi Ekonomi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hakan Kara, Topkapı Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Erhan Aslanoğlu ve Koç Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Selva Demiralp’in katılımıyla bir de panel düzenlendi. Araştırmanın sonuçlarını değerlendirirken risk ve fırsatların birlikte görülmesi gerektiğine dikkat çeken Erdal Bahçıvan, “Öyle ki bugün teknoloji odaklı, sürdürülebilir yeşil ekonominin, üretkenliğin ve katma değerli ürünlerin öne çıktığı yeni üretim tarzı sürecinde biz sanayicileri yeni fırsatlar kadar riskler de bekliyor. Yeni çağın üretim sürecine yönelik hazırlıklarımızı ve değişimlerimizi böyle bir anlayışla yönetmemiz çok faydalı olacaktır.” dedi.

YAVAŞLAYAN KÜRESEL TALEP ETKİLİ OLDU

İSO 500’de üretimden satışların 2023 yılında yüzde 42,1 artarak 4 trilyon 485 milyar liradan 6 trilyon 375 milyar liraya çıktığını ifade eden Erdal Bahçıvan, “Bir önceki yıl yüzde 119 olan artış oranının, 2023’te yüzde 42,1’e gerilemesinin nedenlerine baktığımızda, yavaşlayan küresel talep, 6 Şubat depremleri ve seçimler sonrasında ekonomi politikalarında yaşanan değişimin belirleyici olduğunu söyleyebiliriz. Üretimden satışlardaki asıl çarpıcı tablo reel değişimlerde oldu. Satış performansının bu zayıf seyrinde ihracat faktörü etkili gözüküyor. İSO 500’ün satışların yanı sıra karlılık anlamında da güçlü bir yıl geçirmediğini görüyoruz. İSO 500’ün 2023’te faaliyet karı yüzde 39,7 oranında artarak 671 milyar liradan 937 milyar liraya çıktı.

Buna karşılık faaliyet karlılığı oranı 0,3 puan düşüşle yüzde 12,8’den yüzde 12,5’e geriledi. 2023’te faiz, amortisman ve vergi öncesi kar büyüklüğü de yüzde 45,5 artışla 808 milyar liradan 1 trilyon 175 milyar liraya yükseldi. Böylece FAVÖK büyüklüğünün net satışlardan daha yüksek bir artış göstermesi sonucu FAVÖK karlılığı 0,3 puan artarak yüzde 15,4’ten yüzde 15,7’ye çıktı. Son olarak, İSO 500’ün vergi öncesi kar ve zarar toplamının yüzde 32,9 artarak 485 milyar liradan 645 milyar liraya yükseldiğini görüyoruz. Ancak satış karlılığı oranının önceki yıla göre 0,7 puan düşüşle yüzde 9,3’ten yüzde 8,6’ya inmesi dikkat çekiyor. Görüldüğü üzere 2023’te tüm kar büyüklüklerindeki artışlar enflasyonun altında kaldı ve bu da reel olarak gerilemeye işaret ediyor.” diye konuştu.

ELDE EDİLEN KARIN YARISI FİNANSMAN GİDERLERİNE AYRILIYOR

İSO 500’ün finansman giderlerinin 2023’te yüzde 92,5 artışla 277 milyar liradan 533 milyar liraya yükseldiğini kaydeden Erdal Bahçıvan, sözlerini şöyle sürdürdü: “Böylece finansman giderlerinin faaliyet karına oranı 2022’ye göre 15,6 puanlık artışla yüzde 41,3’ten yüzde 56,9’e yükseldi. Son 12 yıllık ortalaması yüzde 57 olan bu oran, yıllardan beri sanayicinin elde ettiği karın yarıdan fazlasını finansman giderlerine ayırmak zorunda kaldığı gerçeğini ortaya koyuyor.” Mali borçların 2022’ye göre yüzde 54 artışla 1,3 trilyon liradan 2 trilyon liraya çıktığını belirten Erdal Bahçıvan, diğer borçların da yüzde 66’ya yakın bir artışla 1,2 trilyon liradan 2 trilyon liraya yükseldiğini kaydetti. 2022’ye benzer şekilde 2023’te de diğer borçların mali borçların üzerinde bir büyüme sergilediğini söyleyen Bahçıvan, “Borçların vadelerine göre gelişimine baktığımızda, bir yıl öncesine göre kısa vadeli mali borçlarda yüzde 53, uzun vadeli mali borçlarda ise yüzde 56 oranında artış söz konusu. Böylece mali borçlarda kısa vade ağırlığının çok hafif bir azalmaya rağmen yüzde 51,7 ile sürdüğünü görüyoruz.” ifadelerini kullandı.

SANAYİMİZ AR-GE’YE DAHA FAZLA ODAKLANMALI

İSO 500’ün teknoloji yoğunluğuna göre katma değer performansını ortaya koyan göstergelerini her yıl büyük bir hassasiyetle takip ettiklerine dikkat çeken Erdal Bahçıvan, “2023 yılında bizleri en çok sevindiren gelişmelerden biri de bu alanda yaşandı. üretilen katma değer içerisinde en yüksek payı yüzde 33,9 ile halen orta-düşük teknoloji yoğunluklu sektörler alsa da bu payın önceki yıla göre 3,8 puanlık belirgin bir düşüş kaydettiğini görüyoruz. Benzer şekilde düşük teknoloji yoğunluklu sanayilerin payı da 0,2 puanlık azalışla yüzde 28,7’ye gerilemiş.

Buna karşılık orta-yüksek teknolojili sanayiler grubunun payı 3,1 puan artışla yüzde 30,3’e yükselirken, yüksek teknoloji yoğunluklu sanayiler grubunun payı ise 0,9 puan artışla yüzde 7,1 çıkarak belirli bir ivmelenmeye işaret etti. Sonuç olarak orta-yüksek ve yüksek teknolojili sanayilerin brüt katma değerdeki toplam payının 2022’ye göre 4 puanlık artışla yüzde 37,4’e çıkarak şimdiye kadarki en yüksek düzeyine ulaşması, sanayi sektörümüz için uzun süredir arzu ettiğimiz teknolojik dönüşüm konusunda bizlere umut ışığı oldu. Nitekim İSO 500’deki AR-GE harcaması yapan kuruluşların sayısına bu çerçeveden baktığımızda

2018’e kadar kademeli bir şekilde yaşanan artışın daha sonra durağanlaştığını görüyoruz. 2023’te söz konusu sayı geçen yıla göre 5 adet artarak 265’e yükselmiş olmasına rağmen, bu

durum sanayimizin teknoloji ve yenilik üretebilen bir yapıya kavuşabilmesi için Ar-Ge’yi daha çok odağına alması gerektiği gerçeğini değiştirmiyor.” dedi.

İSO 500 MİKRO BİR LABORATUVAR OLARAK GÖRÜLMELİ

Geçen yıl İSO 500 araştırmasını, yaşanılan büyük deprem felaketinin yol açtığı ‘mücbir sebep hali’ nedeniyle eylül ayında açıkladıklarını hatırlatan Bahçıvan, “Dolayısıyla 2023 yılının büyük kısmının geride kaldığı, yılın ekonomik resminin de yavaş yavaş netleşmeye başladığı bir döneme denk gelmişti toplantımız. O gün bazı parametrelerde görece iyi çıkan 2022 sonuçlarını, 2023 yılından beklememek gerektiğini ifade etmiştim. İSO 500’ün tüm finansal göstergeleri; bir öngörüden çıkıp sanayinin 2023 yılındaki gerçekliğine dönüştüğünün resmi olarak görülmeli.

2022 yılında ekonomide rasyonaliteden kopuş ve ekonomik uygulamalardaki ‘gel-git’lerin ekonomimizde oluşturduğu tahribatı çok konuştuk. Bu konuya fazla değinmek istemiyorum. Fakat İSO 500’ün 2023 sonuçlarını bir anlamda ‘finansal istikrardan uzaklaşmanın ilk etkisinin yüksek enflasyon olacağı, enflasyonist bir büyüme yapısının da nitelikli ve sürdürülebilir olamayacağı’ gerçeğini gösteren mikro bir laboratuvar olarak görmeliyiz.

Artık hepimiz biliyoruz ki yüksek enflasyon şirket bilançolarında geçici bir illüzyon oluşturuyor.. Zaman geçtikçe gerçeklerle yüzleşiyoruz. İSO 500’ün temel göstergelerinin bize söylediği de bu. Bizim reel sektör olarak yaşadıklarımız bir yana; yüksek enflasyonun kamu maliyesi, mali dünya ve hepsinden de önemlisi toplumda ortaya çıkarmış olduğu olduğu hasar büyük. Çünkü enflasyon sadece ekonomik bir hasar değil, sosyolojik, psikolojik ve en önemlisi ahlaki, etik bir etki de meydana çıkarıyor.

İSO 500’ün bu yılki sonuçları iç ve dış ekonomik konjonktüre bağlı olarak biraz karamsar olabilir. Ama Türk sanayisinin en zor şartlarda dahi kendi ana faaliyetinde erişmiş olduğu birikim ve dayanıklılık gücüyle üretimini başarıyla sürdürdüğünü göstermesi açısından da çok değerlidir. Finansal istikrarın yeniden kazanılarak, yüksek enflasyonun yenilmesi halinde sanayimizin ülke ekonomisine katkılarının artarak devam edeceğinden hiçbir kuşku duymuyorum. Paylaştığımız tablo, her fırsatta dile getirdiğimiz sürdürülebilir, istikrarlı ve kaliteli büyüme için finansal istikrarın ne kadar önemli olduğunun bir göstergesi olarak görülmelidir.” diye konuştu.

AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, son birkaç yıl içinde hem markalaşma hem de üretim anlamında önemli adımlar atıldı.

Gelinen noktaya kronolojik olarak bakıldığında, 2018’in eylül ayında tasarlanan T10X’in ilk prototip gösterimi 2019 Aralık’ta gerçekleştirildi.

Ardından, 18 Temmuz 2020’de inşaatına başlanan Togg Teknoloji Kampüsü, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın katılımıyla 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı’nda törenle açılırken, açılışta Togg’un ilk akıllı cihazı C SUV’un seri üretim bandından inişi kutlandı.

Togg, 14 Mart 2023’te Togg modellerinin fiyatlarını açıkladı ve 29 Mart 2023’te ön sipariş sahipleri çekilişle belirlendi. 177 binin üzerinde talep alan Togg, 2023 için planlanan toplam üretim hedefini 20 binden 28 bin adede yükseltti.

Tip onayı ardından seri üretim 2023’ün mart-nisan aylarında başladı. Togg’un yerlilik oranı üretim başlangıcında yüzde 51’in üzerindeyken, üç yıl içinde bu oran yüzde 68’e ulaştı. Togg’un iş ortaklarının yüzde 75’i Türkiye’den, yüzde 25’i ise Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika’dan kuruldu.

BATARYA ÜRETİMİNİN 2025’TE BAŞLAMASI HEDEFLENİYOR

Batarya üretim konusuna da önem veren Togg, bu kapsamda Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın katılımıyla Siro Temel Atma Töreni’ni gerçekleştirdi. Siro Silk Road Temiz Enerji Depolama Teknolojileri 2021’de kuruldu. Farasis Enerji ve Togg arasında yüzde 50-50 ortaklık sağlanmıştı.

Batarya üretim tesisi için inşaat devam ediyor. Tesisin bu yıl içinde tamamlanması beklenirken, batarya üretiminin 2025’te başlaması hedefleniyor. Siro 2026’dan itibaren de hücre geliştirme dahil olmak üzere entegre enerji depolama üreticisi haline gelinecek.

Togg, ayrıca Trugo Akıllı Şarj markasıyla ilk şarj cihazlarını 11 Ekim 2022’de Bolu HighWay Dinlenme Tesisi’nde kurdu. O tarihten bu yana Türkiye’nin 81 ilinde 600’ün üzerinde DC, 250’den fazla da AC şarj istasyonuna ulaşıldı.

YENİ MODELLER HAZIRLANIYOR

T10X’in teslimatlarının yanı sıra yeni model çalışmalarını da sürdüren Togg, 2019’da ön gösterimini yaptığı doğuştan elektrikli ikinci akıllı cihazının güncel halini “T10F” model ismiyle dünyanın en büyük teknoloji fuarı CES 2024’te kamuoyu ile paylaştı.

T10F modeli, tasarımı, güç kaynağı olarak kullanılması, yapay zeka sistemleri ve sürüş destek asistanları gibi özellikleriyle de dikkati çekiyor.

Togg, B segmentindeki bir SUV otomobilin çalışmalarını da sürdürüyor. Bu kapsamda, T8X ismi verilen modelin gelecek yıl ön gösteriminin yapılması bekleniyor.

T10F YIL SONUNDA ÖN SİPARİŞE AÇILACAK

Günümüzün tasarım dinamiklerini yansıtan ve sedan modellerden beklentileri de karşılayan bir fastback model olan T10F’in, Türkiye’de bu yıl sonundan itibaren siparişe açılması, gelecek yılın başından itibaren de kullanıcılarına teslim edilmeye başlanması bekleniyor.

Togg, yeni akıllı cihazlarıyla 2032’ye kadar 5 farklı modelle 1 milyon araç üretmeyi hedefliyor.

AVRUPA’DA GELECEK YILIN BAŞINDA SATILACAK

Togg, Avrupa hedefleri kapsamında Togg Europe GmbH’yı Almanya’da 2021’in mayıs ayında kurmuştu.

Avrupa’da da önemli mobilite şirketlerden biri olmayı hedefleyen Togg, T10X modelini Avrupa’da bu yıl sonunda ön siparişe açmayı hedefliyor.

Gelecek yılın başından itibaren T10X ve T10F modellerinin birlikte Avrupa’da satışa sunulacağı öngörülüyor.

T10X PAZAR LİDERİ OLMAYA DEVAM ETTİ

Diğer yandan, son verilere bakıldığında Togg’un Türkiye elektrikli otomobil pazarındaki performansı dikkati çekiyor.

ODMD verilerine göre, elektrikli otomobil markaları arasında yükselişi devam eden Togg, mayısta da pazar liderliğini sürdürdü.

Togg, geçen ay 4 bin 140 adetlik satışla en yakın rakibine 3 bin 590 adet fark attı. Bu dönemde Togg’un elektrikli otomobil pazar payı yüzde 56,33 olarak kayıtlara geçti. Bir diğer ifadeyle satılan her 2 elektrikli otomobilden 1’i Togg T10X oldu.

Ocak-mayıs dönemine bakıldığında ise Togg’un elektrikli otomobil satışlarındaki pazar payı 11 bin 288 adetle yüzde 40,89 seviyesinde gerçekleşti.

TOGG, DEVLER LİSTESİNE 42. SIRADAN GİRDİ

İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından açıklanan İSO 500 listesine göre Togg’un üretimden elde ettiği satışlar 2023’te 24,3 milyar TL olarak kaydedildi. Şirket bu satış geliriyle 2023’te Türkiye’nin en büyük 42. şirketi oldu.

Sektörel olarak bakıldığında otomotivde en yüksek gelir 238 milyar TL ile Ford Otosan’da kaydedildi. Ford Otosan’ı 127,5 milyar TL ile Toyota; 107,2 milyar TL ile Oyak Renault; 94,3 milyar TL ile Mercedes-Benz ve 78 milyar ile Tofaş izledi.

Bu rakamlar dikkate alındığında Togg’un listedeki ilk yılında Ford Otosan’ın onda biri, Tofaş’ın ise üçte biri kadar gelir yazması dikkat çekti.

Togg, Ekim 2022’de üretime başlarken, ilk satışlar 2023 yılının Mart ayında yapılmıştı. Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği verilerine göre 2023 yılında 19 bin 583 adet Togg satışı gerçekleşti.

Aynı dönemde Ford Otosan’ın yerli üretimden satışları 70 bin 515 olarak kaydedildi. Toyota’nın yerli satışları 33 bin 51 olurken, Tofaş’ın da Fiat markasıyla satışları 176 bin 529 olarak kaydedildi.

Toplantıya, Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardımcısı Zekeriya Çoştu, TÜBİSAD Başkanı Mehmet Ali Tombalak, Lenovo Türkiye Genel Müdürü Emre Hantaloğlu, Data Market Üst Yöneticisi (CEO) Murat Boyla, sahibinden.com CEO’su Burak Ertaş, Deloitte Türkiye Ortağı Hakan Göl ile çok sayıda sektör temsilcisi katıldı.

Deloitte Türkiye Ortağı Göl, raporu paylaştı. Buna göre, çalışmaya 10 bin 424 şirket katıldı.

Rapora göre, Türkiye bilgi ve iletişim pazarının büyüklüğü 2023’te TL bazında bir önceki yıla kıyasla yüzde 83 artışla 784,6 milyar liraya ulaştı. Bu tutarın 36 milyar liralık kısmını ölçümlemeye yeni eklenen şirketler oluşturdu.

2019-2023 yıllarında sektörün TL bazındaki yıllık ortalama büyümesi yüzde 50 civarında seyretti. Sektörün dolar bazındaki büyüklüğü ise yüzde 27’lik artışla 33 milyar dolara çıktı. Global BIT pazarı aynı dönemde yüzde 1,1 büyüdü.

BİLGİ TEKNOLOJİLERİNİN BÜYÜKLÜĞÜ 2023’TE 402,2 MİLYAR LİRAYA ULAŞTI

Toplam sektör büyüklüğünü oluşturan iki ana unsura bakıldığında, 2019-2023 döneminde daha hızlı büyüyen bilgi teknolojilerinin, 2023’te pazar büyüklüğü bakımından iletişim teknolojilerinin önüne geçtiği görüldü.

2019-2023 döneminde yüzde 60 büyüyen bilgi teknolojilerinin büyüklüğü 2023’te 402,2 milyar liraya ulaşırken, iletişim teknolojileri yüzde 41 büyüyerek 382,4 milyar liraya çıktı. Bilgi teknolojileri son 4 yılda artan kura rağmen büyürken, iletişim teknolojileri kur etkisiyle küçüldü. Bilgi teknolojilerinin 2023’te dolar bazında büyüklüğü 16,9 milyar dolara, iletişim teknolojilerinin büyüklüğü ise 16,1 milyar dolara yükseldi.

Bilişim teknolojileri “Donanım” kategorisi yüzde 68 büyüyerek 133 milyar, “Yazılım” yüzde 132 büyüyerek 206,9 milyar, “Hizmet” kategorisi yüzde 96 büyüyerek 62,2 milyar liraya ulaştı.

İletişim teknolojilerinde “Elektronik Haberleşme” kategorisinin büyüklüğü yüzde 72 artışla 224,5 milyar, “Donanım” kategorisinin büyüklüğü yüzde 93 artışla 157,8 milyar liraya çıktı.

Sektörün toplam istihdamı yüzde 11 artışla 237 bin kişiye ulaştı. Sektörün yüzde 31’ini kadın çalışanların oluşturduğu, üniversite mezunu çalışan oranının yüzde 63 olduğu görüldü.

GLOBAL BİLGİ VE İLETİŞİM PAZARI BÜYÜKLÜĞÜ 4,45 TRİLYON DOLAR SEVİYESİNE YÜKSELDİ

Rapora göre, 2023’te bilgi ve iletişim teknolojileri sektöründe öne çıkan teknolojiler, “üretken İş Hayatında GenAI”, “Bulut Dönüşümü”, “Platform Mühendisliği” ve “Sektörel Metavers”e olmak üzere 4 ana başlıkta değerlendirildi. “İş Dünyasında Sürdürülebilirlik” ise etkisi devam eden trend olarak yer aldı.

Global bilgi ve iletişim pazarının büyüklüğü geçen yıl yüzde 1,1 artışla 4,45 trilyon dolar seviyesine yükselirken, bilgi teknolojileri pazarı aynı oranda daraldı. İletişim teknolojileri pazar büyüklüğünde yüzde 4,1 artış kayıtlara geçti.

TEKNOKENTLERİN TOPLAM CİROSU YÜZDE 174,5 BÜYÜMEYLE 75,6 MİLYAR LİRADAN 207,5 MİLYAR LİRAYA ULAŞTI

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yayınlanan istatistikler baz alındığında, 2022-2023 yıllarında teknokent sayısının yüzde 4,1 artışla 101’e çıktığı, şirket sayısının yüzde 14,5 artarak 10 bin 275 seviyelerine geldiği görüldü.

Teknoloji geliştirme bölgelerinde çalışan kişi sayısı yüzde 16,3’lük artışla yaklaşık 93 bin kişiden 108 bin 360 kişiye ulaştı. Teknokentlerin toplam cirosu yüzde 174,5 büyümeyle 75,6 milyar liradan 207,5 milyar liraya çıktı. Yüzde 138,7’lik artışla toplam ihracat 19,9 milyar liradan 47,5 milyar liraya yükseldi.

2023’TE TOPLAM İHRACATTA YÜZDE 85 BÜYÜME GÖRÜLDÜ

2023’te toplam ihracat yüzde 85 artışla 58 milyar liraya ulaştı. Toplam ihracatta en büyük pay bilgi teknolojileri “Yazılım” kategorisinin oldu. Yazılım ihracatı yüzde 92 büyüyerek 52 milyar liraya çıktı. Sektörün toplam ihracatı 2018-2022 döneminde dolar bazında yıllık ortalama yüzde 22 arttı.

“BİLİŞİM SEKTÖRÜ MİLLİ TEKNOLOJİ HAMLESİ’NİN TAM KALBİNDE YER ALAN BİR SEKTÖR”

Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardımcısı Zekeriya Çoştu, toplantıdaki konuşmasında, raporun önemine işaret ederek, bilgi ve iletişim teknolojileri sektörünün uzun zamandır gelişimini sürdüren bir sektör olduğunu söyledi.

Türkiye’nin dijitalleşmesi ve bu sektördeki atılımı düşünüldüğünde sektörün son 20 yılda derinleşen ve gelişen bir ekosisteme sahip olduğunu belirten Çoştu, şunları kaydetti:

“Bilişim sektörü Milli Teknoloji Hamlesi’nin tam kalbinde yer alan bir sektör. Bu bakımdan sektörün büyümesi, çeşitlenmesi, derinleşmesi ve ihracat potansiyelini artırması ülkemiz için son derece önemli bir öncelik. Bilgi ve iletişim teknolojilerinde geldiğimiz noktadan, şirketlerimizin yetkinliklerinden ve başarılarından, insan kaynağımızın yeteneklerinden ve sınır aşan iş yapma kabiliyetlerinden son derece memnunuz ancak hedefleri çok büyük olan bir ülkeyiz. Bu hedeflerle paralel düşündüğümüzde bulunduğumuz noktayla yetinmemiz de mümkün değil, çok daha fazlasını hedefliyoruz. Özellikle şirketlerimizin çevikliğini, teknoloji uzmanlarımızın kabiliyetini ve çalışma disiplinini, sahip olduğumuz maliyet avantajlarını ve bunların oluşturduğu o büyük potansiyeli düşündüğümüzde bize düşen daha fazlasını hedeflemek, daha fazlasına talip olmak.”

Çoştu, ülke olarak bunun için gerekli tüm enstrümanlara sahip olunduğunu, Türkiye bilişim ekosisteminin küresel arenada bir fenomen haline gelebilecek potansiyeli bulunduğunu söyledi.

Sektörün geleceğinin çok parlak olduğunu vurgulayan Çoştu, “Bakanlığımız, diğer kamu kurumlarımız ve STK’lerimiz ile beraber sektörün gelişmesine gereken desteği veriyoruz ve vermeye devam edeceğiz. Bakanlık olarak 2023’te bilgi ve iletişim teknolojileri sektöründe faaliyet gösteren şirketlerimize sağladığımız kaynak 40 milyar liranın üzerinde. 2024’te bu rakam belki iki katına çıkacak.” diye konuştu.

“YAZILIM İHRACATINDA DA BÜYÜDÜK, DEMEK Kİ ŞİRKETLERİMİZ ÜRÜNLEŞİYOR”

TÜBİSAD Başkanı Mehmet Ali Tombalak da teknoloji sektörünün öncelikli ve geleceği şekillendirecek bir sektör olduğunu belirterek, bunun gelişmesi için tüm tarafların birlikte çalışması gerektiğini ifade etti.

Bilgi ve İletişim Teknolojileri Sektörü Pazar Verileri 2023 Raporu’nda iyi haberlerin yer aldığını dile getiren Tombalak, şu değerlendirmede bulundu:

“Bilgi teknolojileri ve iletişim teknolojilerinin sektör büyüklüğüne baktığımızda, yıllarca iletişim teknolojileri büyüklük olarak bilgi teknolojilerinin önündeydi. Bu sene ilk defa bilgi teknolojileri, iletişim teknolojilerinin pazar büyüklüğünü geçmiş durumda. Yine ilk defa bilgi teknolojilerindeki büyüme alanına baktığımızda, yazılım sektörü bir numarada, bu hep istediğimiz şeydi. Yazılım ihracatında da büyüdük, demek ki şirketlerimiz ürünleşiyor. Bu da çok önemli bir gelişme.”

Toplantıya, Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardımcısı Zekeriya Çoştu, TÜBİSAD Başkanı Mehmet Ali Tombalak, Lenovo Türkiye Genel Müdürü Emre Hantaloğlu, Data Market Üst Yöneticisi (CEO) Murat Boyla, sahibinden.com CEO’su Burak Ertaş, Deloitte Türkiye Ortağı Hakan Göl ile çok sayıda sektör temsilcisi katıldı.

Deloitte Türkiye Ortağı Göl, raporu paylaştı. Buna göre, çalışmaya 10 bin 424 şirket katıldı.

Rapora göre, Türkiye bilgi ve iletişim pazarının büyüklüğü 2023’te TL bazında bir önceki yıla kıyasla yüzde 83 artışla 784,6 milyar liraya ulaştı. Bu tutarın 36 milyar liralık kısmını ölçümlemeye yeni eklenen şirketler oluşturdu.

2019-2023 yıllarında sektörün TL bazındaki yıllık ortalama büyümesi yüzde 50 civarında seyretti. Sektörün dolar bazındaki büyüklüğü ise yüzde 27’lik artışla 33 milyar dolara çıktı. Global BIT pazarı aynı dönemde yüzde 1,1 büyüdü.

BİLGİ TEKNOLOJİLERİNİN BÜYÜKLÜĞÜ 2023’TE 402,2 MİLYAR LİRAYA ULAŞTI

Toplam sektör büyüklüğünü oluşturan iki ana unsura bakıldığında, 2019-2023 döneminde daha hızlı büyüyen bilgi teknolojilerinin, 2023’te pazar büyüklüğü bakımından iletişim teknolojilerinin önüne geçtiği görüldü.

2019-2023 döneminde yüzde 60 büyüyen bilgi teknolojilerinin büyüklüğü 2023’te 402,2 milyar liraya ulaşırken, iletişim teknolojileri yüzde 41 büyüyerek 382,4 milyar liraya çıktı. Bilgi teknolojileri son 4 yılda artan kura rağmen büyürken, iletişim teknolojileri kur etkisiyle küçüldü. Bilgi teknolojilerinin 2023’te dolar bazında büyüklüğü 16,9 milyar dolara, iletişim teknolojilerinin büyüklüğü ise 16,1 milyar dolara yükseldi.

Bilişim teknolojileri “Donanım” kategorisi yüzde 68 büyüyerek 133 milyar, “Yazılım” yüzde 132 büyüyerek 206,9 milyar, “Hizmet” kategorisi yüzde 96 büyüyerek 62,2 milyar liraya ulaştı.

İletişim teknolojilerinde “Elektronik Haberleşme” kategorisinin büyüklüğü yüzde 72 artışla 224,5 milyar, “Donanım” kategorisinin büyüklüğü yüzde 93 artışla 157,8 milyar liraya çıktı.

Sektörün toplam istihdamı yüzde 11 artışla 237 bin kişiye ulaştı. Sektörün yüzde 31’ini kadın çalışanların oluşturduğu, üniversite mezunu çalışan oranının yüzde 63 olduğu görüldü.

GLOBAL BİLGİ VE İLETİŞİM PAZARI BÜYÜKLÜĞÜ 4,45 TRİLYON DOLAR SEVİYESİNE YÜKSELDİ

Rapora göre, 2023’te bilgi ve iletişim teknolojileri sektöründe öne çıkan teknolojiler, “üretken İş Hayatında GenAI”, “Bulut Dönüşümü”, “Platform Mühendisliği” ve “Sektörel Metavers”e olmak üzere 4 ana başlıkta değerlendirildi. “İş Dünyasında Sürdürülebilirlik” ise etkisi devam eden trend olarak yer aldı.

Global bilgi ve iletişim pazarının büyüklüğü geçen yıl yüzde 1,1 artışla 4,45 trilyon dolar seviyesine yükselirken, bilgi teknolojileri pazarı aynı oranda daraldı. İletişim teknolojileri pazar büyüklüğünde yüzde 4,1 artış kayıtlara geçti.

TEKNOKENTLERİN TOPLAM CİROSU YÜZDE 174,5 BÜYÜMEYLE 75,6 MİLYAR LİRADAN 207,5 MİLYAR LİRAYA ULAŞTI

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yayınlanan istatistikler baz alındığında, 2022-2023 yıllarında teknokent sayısının yüzde 4,1 artışla 101’e çıktığı, şirket sayısının yüzde 14,5 artarak 10 bin 275 seviyelerine geldiği görüldü.

Teknoloji geliştirme bölgelerinde çalışan kişi sayısı yüzde 16,3’lük artışla yaklaşık 93 bin kişiden 108 bin 360 kişiye ulaştı. Teknokentlerin toplam cirosu yüzde 174,5 büyümeyle 75,6 milyar liradan 207,5 milyar liraya çıktı. Yüzde 138,7’lik artışla toplam ihracat 19,9 milyar liradan 47,5 milyar liraya yükseldi.

2023’TE TOPLAM İHRACATTA YÜZDE 85 BÜYÜME GÖRÜLDÜ

2023’te toplam ihracat yüzde 85 artışla 58 milyar liraya ulaştı. Toplam ihracatta en büyük pay bilgi teknolojileri “Yazılım” kategorisinin oldu. Yazılım ihracatı yüzde 92 büyüyerek 52 milyar liraya çıktı. Sektörün toplam ihracatı 2018-2022 döneminde dolar bazında yıllık ortalama yüzde 22 arttı.

“BİLİŞİM SEKTÖRÜ MİLLİ TEKNOLOJİ HAMLESİ’NİN TAM KALBİNDE YER ALAN BİR SEKTÖR”

Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardımcısı Zekeriya Çoştu, toplantıdaki konuşmasında, raporun önemine işaret ederek, bilgi ve iletişim teknolojileri sektörünün uzun zamandır gelişimini sürdüren bir sektör olduğunu söyledi.

Türkiye’nin dijitalleşmesi ve bu sektördeki atılımı düşünüldüğünde sektörün son 20 yılda derinleşen ve gelişen bir ekosisteme sahip olduğunu belirten Çoştu, şunları kaydetti:

“Bilişim sektörü Milli Teknoloji Hamlesi’nin tam kalbinde yer alan bir sektör. Bu bakımdan sektörün büyümesi, çeşitlenmesi, derinleşmesi ve ihracat potansiyelini artırması ülkemiz için son derece önemli bir öncelik. Bilgi ve iletişim teknolojilerinde geldiğimiz noktadan, şirketlerimizin yetkinliklerinden ve başarılarından, insan kaynağımızın yeteneklerinden ve sınır aşan iş yapma kabiliyetlerinden son derece memnunuz ancak hedefleri çok büyük olan bir ülkeyiz. Bu hedeflerle paralel düşündüğümüzde bulunduğumuz noktayla yetinmemiz de mümkün değil, çok daha fazlasını hedefliyoruz. Özellikle şirketlerimizin çevikliğini, teknoloji uzmanlarımızın kabiliyetini ve çalışma disiplinini, sahip olduğumuz maliyet avantajlarını ve bunların oluşturduğu o büyük potansiyeli düşündüğümüzde bize düşen daha fazlasını hedeflemek, daha fazlasına talip olmak.”

Çoştu, ülke olarak bunun için gerekli tüm enstrümanlara sahip olunduğunu, Türkiye bilişim ekosisteminin küresel arenada bir fenomen haline gelebilecek potansiyeli bulunduğunu söyledi.

Sektörün geleceğinin çok parlak olduğunu vurgulayan Çoştu, “Bakanlığımız, diğer kamu kurumlarımız ve STK’lerimiz ile beraber sektörün gelişmesine gereken desteği veriyoruz ve vermeye devam edeceğiz. Bakanlık olarak 2023’te bilgi ve iletişim teknolojileri sektöründe faaliyet gösteren şirketlerimize sağladığımız kaynak 40 milyar liranın üzerinde. 2024’te bu rakam belki iki katına çıkacak.” diye konuştu.

“YAZILIM İHRACATINDA DA BÜYÜDÜK, DEMEK Kİ ŞİRKETLERİMİZ ÜRÜNLEŞİYOR”

TÜBİSAD Başkanı Mehmet Ali Tombalak da teknoloji sektörünün öncelikli ve geleceği şekillendirecek bir sektör olduğunu belirterek, bunun gelişmesi için tüm tarafların birlikte çalışması gerektiğini ifade etti.

Bilgi ve İletişim Teknolojileri Sektörü Pazar Verileri 2023 Raporu’nda iyi haberlerin yer aldığını dile getiren Tombalak, şu değerlendirmede bulundu:

“Bilgi teknolojileri ve iletişim teknolojilerinin sektör büyüklüğüne baktığımızda, yıllarca iletişim teknolojileri büyüklük olarak bilgi teknolojilerinin önündeydi. Bu sene ilk defa bilgi teknolojileri, iletişim teknolojilerinin pazar büyüklüğünü geçmiş durumda. Yine ilk defa bilgi teknolojilerindeki büyüme alanına baktığımızda, yazılım sektörü bir numarada, bu hep istediğimiz şeydi. Yazılım ihracatında da büyüdük, demek ki şirketlerimiz ürünleşiyor. Bu da çok önemli bir gelişme.”

Şirketten yapılan açıklamaya göre, Ankara’daki genel müdürlükte düzenlenen genel kurulda Türkiye’nin tamamlayıcı mesleki emeklilik fonu OYAK’ın nema oranı yüzde 77,1 olarak açıklandı.

OYAK, 6 Şubat depremlerinin ülkeyi ve tüm sektörleri etkilediği, jeopolitik risklerin artarak devam ettiği, Türkiye’nin yakın coğrafyasında gerilimin yüksek seyrettiği 2023 yılında üyelerine bir kez daha enflasyon oranının üzerinde nema sağladı.

OYAK, yüzde 77,1 nema oranıyla üyelerine yatırım araçlarının hepsinden fazla getiri temin etti. OYAK’ın nema oranı, yüzde 74,8 ile geçen yılın en fazla kazandıran yatırım aracı olan altının getirisini geçerken BİST endeksinin yüzde 36,4’lük getirisini ikiye katladı. Dolar yüzde 57,4, avro yüzde 63,4 ile OYAK’ın nema oranının çok altında getiri sağladı.

2023 Faaliyet Raporu’na göre, OYAK’ın toplam varlıkları bir önceki yıla göre yüzde 77 artarak 847 milyar liraya, konsolide net varlığı da yüzde 71 artışla 332,8 milyar liraya yükseldi. OYAK’ın 2023 faaliyet dönemindeki hasılatı da yüzde 38 artarak 457,8 milyar liraya ulaştı.

Aynı dönemde 4,6 milyar dolar ihracat yapan OYAK Grubu şirketleri, 2023 yılında Türkiye’nin toplam ihracatının yüzde 1,81’ini gerçekleştirdi. Grup, 2023’te 85,6 milyar lira vergi ödeyerek Türkiye’de toplanan tüm vergilerin yüzde 1,90’ını, kurumlar vergisinin ise yüzde 0,99’unu karşıladı.

”Yüksek getiri hedefine ulaşıldı”

Açıklamada görüşlerine yer verilen OYAK Genel Müdürü Süleyman Savaş Erdem, Türkiye’nin büyük deprem felaketiyle başladığı 2023’teki zorluklara rağmen OYAK’ın hedeflerine ulaştığını belirtti.

Erdem, şunları kaydetti:

”Miras aldığımız ve önemli kazanımlarla bugüne taşıdığımız şanlı Cumhuriyetimizin ikinci yüzyılına adım atarken Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün ”Hiçbir şeye ihtiyacımız yok. İhtiyacımız olan tek şey çalışmak.” düsturu, geleceğe uzanan yolda hep kılavuzumuz olacak. 1961’de kurulan OYAK, Türkiye’nin en başarılı tamamlayıcı mesleki emeklilik fonu olarak 62 yıl boyunca hep çalışmış, üretmiş ve paylaşmıştır. Bugün OYAK, inşa ettiği dayanıklı yapının sunduğu çeviklik, esneklik, ölçek ve güç ile bu süre zarfında yurt içi ve yurt dışı piyasaların meydan okumalarını başarıyla yönetmiş, riskleri doğru öngörmüş, fırsatları katma değer üretimini pekiştirmek için ustaca kullanmıştır.”

OYAK’ın atılımlarıyla misyonuna hizmet ettiğini ve üye varlıklarını sürekli geliştirerek refah seviyelerini koruduğunu vurgulayan Erdem, ”OYAK, 6 kıtadaki faaliyetleri ile ülkemize 2023 yılında da katma değer üretmeyi sürdürdü. Faaliyet alanlarımızın tamamını etkileyen en önemli riskler, küresel enflasyon dalgası ve çevre coğrafyamızda yaşanan jeopolitik olumsuzluklar oldu. Kurumumuz, uyguladığı proaktif portföy yönetim stratejisinin doğruluğunu gördü, faaliyet gösterdiği iş kollarının tamamında hedeflerini gerçekleştirirken güçlü ve sürdürülebilir büyümesini korudu.” ifadelerini kullandı.

Yüzde 77,1 nema oranı ile OYAK üyelerinin birikimlerinin reel bazda korunduğunu ve yüksek getiri sağlama hedefine ulaşıldığını vurgulayan Erdem, şöyle devam etti:

”Bu sonuç OYAK ve OYAK Grubu şirketlerinde yüksek aidiyet, tutku ve özveri ile görevlerini icra eden 38 bini aşkın çalışanımızın yanı sıra stratejik atılımlarımızın hayata geçmesinde rolü olan yönetim ekiplerimizin değerli katkıları ile elde edildi. 2023’ün istisnai piyasa koşullarında sağlanan bu oranın tüm üyelerimize hayırlı olmasını ve sürdürülebilir şekilde tekrarını dilerim. 2023 yılında üyelerimize sunduğumuz hizmetleri geliştirmek ve sağlanan faydaları güçlendirmek için çalışmalarımıza aralıksız devam ederek hep daha fazlasını yapmayı hedefledik. Özetle 6 kıtada faaliyet gösteren, öz kaynağı 10 milyar doları aşan küresel bir grup olarak öz güvenle ve kararlılıkla çalıştık. Çalışmamızın özünde ise her zamanki gibi 470 bini aşkın üyemize karşı duyduğumuz sorumluluk duygusu yer almaktadır.”

Dünya piyasalarına yön veren aktörler

OYAK Grubu şirketlerinin dünya piyasalarına yön veren aktörler olduğuna işaret eden Genel Müdür Süleyman Savaş Erdem, ”OYAK ve Renault ortaklığı ülkemiz otomotiv sanayisinin iddialı ve lider katılımcılarından birine dönüştü. Bu ortaklığın Bursa fabrikasında 2027 yılına kadar dört yeni modelinin üretimi planlandı. Böylesi büyük bir yatırımın hayata geçirilmesi, yabancı sermayenin temsilcisi ortağımızın OYAK’a ve ülkemize duyduğu uzun vadeli güveni işaret ediyor.” değerlendirmesinde bulundu.

Demir-çelik sektörünün öncülerinden Erdemir ve İsdemir’in ‘Daha iyi bir gelecek için, hedefimiz yeşil dönüşüm’ diyerek sektöre yön veren yol haritasını açıkladığına işaret eden Erdem, sözlerini şöyle tamamladı:

”Öngörülen kısa dönemli hedefimiz üretilen ham çelik başına karbon emisyonunun en az yüzde 25 oranında düşürülmesidir. Bu doğrultuda Erdemir ve İsdemir’de 3,2 milyar dolarlık dönüşüm yatırımının 2030 yıl sonuna kadar gerçekleştirilmesini hedefliyoruz. Bu planımız kapsamında yıllık 1,7 milyon MWh elektrik üretimi kapasiteli güneş enerjisi santralinin kurulumu da yer alıyor.”

Birleşmiş Milletler tanımına göre 15-24 yaş grubunu içeren genç nüfus, 1950’de toplam nüfusun yüzde 20,8’ini oluştururken bu oran 2013 yılında yüzde 16,6 ve 2023 yılında yüzde 15,1 oldu. Nüfus projeksiyonlarına göre genç nüfusun toplam nüfus içindeki oranının 2030 yılında yüzde 14, 2040 yılında yüzde 13,4, 2060 yılında yüzde 11,8 ve 2080 yılında yüzde 11,1’e düşeceği öngörüldü.

GENÇ NÜFUS ORANI, AB ÜLKELERİNDEN YÜKSEK

Türkiye’nin genç nüfus oranının yüzde 15,1 ile Avrupa Birliği (AB) üyesi 27 ülkenin genç nüfus oranlarından daha yüksek olduğu görüldü. AB üyesi 27 ülkenin genç nüfus oranları incelendiğinde, 2023’te genç nüfus ortalaması yüzde 10,6 oldu. AB üye ülkeleri arasında en yüksek genç nüfus oranına sahip olan ülkelerin sırasıyla yüzde 12,5 ile İrlanda, yüzde 12,3 ile Hollanda ve yüzde 12,2 ile Danimarka olduğu görüldü. Genç nüfus oranının en düşük olduğu ülkeler ise sırasıyla yüzde 8,9 ile Bulgaristan, yüzde 9,5 ile Litvanya ve Slovenya, yüzde 9,7 ile Polonya ve Letonya olduğu görüldü.

EN YÜKSEK GENÇ NÜFUS ORANI HAKKARİ’DE

ADNKS sonuçlarına göre 2023’te genç nüfus oranının en yüksek olduğu il yüzde 21,5 ile Hakkari oldu. Bunu yüzde 21,1 ile Şırnak ve Siirt, yüzde 20,2 ile Bayburt izledi. Genç nüfus oranının en düşük olduğu il yüzde 12,1 ile Balıkesir oldu. Bu ili yüzde 12,2 ile Muğla ve yüzde 12,4 ile Ordu izledi.

Genç nüfus yaş grubuna göre incelendiğinde, 2023 yılında genç nüfusun yüzde 30,3’ünün 15-17 yaş grubunda, yüzde 19,4’ünün 18-19 yaş grubunda, yüzde 29,4’ünün 20-22 yaş grubunda ve yüzde 20,9’unun ise 23-24 yaş grubunda yer aldığı görüldü.

EVLİ KADINLARIN ORANI, EVLİ ERKEKLERİN 3,6 KATI

Genç nüfus yasal medeni duruma göre incelendiğinde, cinsiyetler arasında önemli farklılıklar olduğu görüldü. Genç erkek nüfusun 2023 yılında yüzde 96,4’ünün hiç evlenmemiş, yüzde 3,5’inin evli, yüzde 0,1’inin boşanmış olduğu görülürken genç kadın nüfusun yüzde 86,8’inin hiç evlenmemiş, yüzde 12,7’sinin evli, yüzde 0,4’ünün ise boşanmış olduğu görüldü.

Türkiye’de 2021/2022 öğretim yılında yüzde 44,7 olan yükseköğretim net okullaşma oranı, 2022/2023 öğretim yılında yüzde 46’ya yükseldi. Yükseköğretim net okullaşma oranı cinsiyete göre incelendiğinde, erkeklerde bu oran yüzde 40,3’ten yüzde 41,1’e kadınlarda ise yüzde 49,2’den yüzde 51,2’ye yükseldi.

GENÇ NÜFUSUN OBEZİTE ORANI ARTI

Türkiye Sağlık Araştırması sonuçlarına göre boy ve kilo değerleri kullanılarak hesaplanan vücut kitle indeksi incelendiğinde, 2019’da genç nüfusun obezite oranı yüzde 4,6 iken bu oran 2022’de yüzde 5 oldu. Genç nüfusun obezite oranı cinsiyete göre incelendiğinde, genç erkeklerde 2019’da bu oran yüzde 4,8 iken, 2022’de yüzde 5,3’e, genç kadınlarda ise 2019 yılında yüzde 4,5 iken 2022’de yüzde 4,6’ya yükseldiği görüldü.

Diğer taraftan, 2019 yılında genç nüfusta normal kilolu olanların oranı yüzde 64,3 iken bu oran 2022 yılında yüzde 65,6 oldu. Normal kilolu genç nüfus oranı cinsiyete göre incelendiğinde, genç erkeklerde 2019 yılında yüzde 64,3 iken bu oran 2022 yılında yüzde 66, genç kadınlarda ise 2019 yılında yüzde 64,3 iken 2022 yılında yüzde 65,3 oldu.

Ayrıca, 2019 yılında gençlerde günde bir kere ya da daha fazla meyve tüketme sıklığı yüzde 40,3 iken, bu oran 2022 yılında yüzde 28,4’e düştü. Gençlerde günde bir kere ya da daha fazla meyve tüketme sıklığı cinsiyete göre incelendiğinde, genç erkeklerde 2019’da yüzde 37,9 iken bu oran 2022’de yüzde 27, genç kadınlarda ise 2019 yılında yüzde 42,7 iken 2022 yılında yüzde 29,9 oldu.

GENÇLERİN YÜZDE 54’Ü MUTLU

Yaşam Memnuniyeti Araştırması sonuçlarına göre 2023 yılında 18 ve daha yukarı yaştaki bireylerden kendini mutlu hissettiğini belirtenlerin oranı yüzde 52,7 iken kendini ne mutlu ne mutsuz hissettiğini belirtenlerin oranı yüzde 33,6, kendini mutsuz hissettiğini belirtenlerin oranı ise yüzde 13,7 oldu.

Yaşam Memnuniyeti Araştırması sonuçlarına göre 2023 yılında 18-24 yaş grubundaki genç nüfus içinde kendini mutlu hissettiğini belirtenlerin oranı yüzde 54 iken, kendini ne mutlu ne mutsuz hissedenlerin oranı yüzde 33,3, kendini mutsuz hissettiğini belirtenlerin oranı ise yüzde 12,7 oldu.

Kendini mutlu olarak hisseden 18-24 yaş grubundaki erkek nüfusun oranı yüzde 52,7 iken kendini ne mutlu ne mutsuz hissettiğini belirtenlerin oranı yüzde 34,2, kendini mutsuz hissettiğini belirtenlerin oranı ise yüzde 13,2 oldu. Kendini mutlu hissettiğini belirten 18-24 yaş grubundaki genç kadın nüfusun oranı yüzde 55,4 iken kendini ne mutlu ne mutsuz hissedenlerin oranı yüzde 32,4, kendini mutsuz hissettiğini belirtenlerin oranı ise yüzde 12,2 oldu. 

Türkiye’de nüfus artış 2022 yılında AB ortalamasının az üstündeydi. Ancak bu keskin düşüşün ardından 2023 yılında AB ortalamasının altına düşmesi gündemde. Türkiye’de doğurganlık hızı da kademeli şekilde düşüyor.

Türkiye’nin nüfusu 2022 yılında 85 milyon 280 bin idi. 2023 yılındaki artış ise sadece 93 bin kişi oldu. Bu düşüşte Türkiye’de ikamet eden yabancı nüfusun azalmasının rolü var. Yabancı nüfus bir önceki yıla göre 253 bin azalarak 1 milyon 571 bin kişi oldu.

NÜFUS 15 YILDA 13,9 MİLYON ARTTI

Türkiye’nin nüfusu 2008 yılında 71 milyon 517 bin kişiydi. Böylece son 15 yılda ülkenin nüfusu 13 milyon 855 bin artış gösterdi.

NÜFUS ARTIŞ HIZI DURMA NOKTASINA GELDİ

Yıllık nüfus artış hızı, iki sayım tarihi arasındaki dönemde her bin nüfus için yıllık artan nüfusu gösteriyor. Bu hızın sıfırın altında olması, nüfusun düştüğünü gösteriyor. 2023’te nüfus artış hızı binde 1,1 gerçekleşti. Bu oran 2001’den bu yana açık ara en düşük oran. Yıllık nüfus artış hızı Covid-19 pandemisinin hakim olduğu 2020 yılında binde 5,5’e düşmüş, bu son 20 senedeki en düşük oran olmuştu. 2023 yılına gelince kadar 2020 ve 2022 yılları haricinde nüfus artış hızı binde 10’un altına düşmemişti.

AVRUPA’DA NÜFUS ARTIŞ HIZI NE DURUMDA?

Avrupa’ya son veriler 2022 yılına ait. Buna göre AB genelinde 2022’de yıllık nüfus artış hızı binde 6,1 gerçekleşti. AB’de en yüksek nüfus artış hızı binde 41,2 ile Malta’da oldu. Avusturya, Almanya, Hollanda, İspanya ve Belçika gibi Avrupa’nın önde gelen ülkelerinde nüfus artış hızı hem Türkiye’den hem de AB ortalamasının üstünde gerçekleşti.

AVRUPA’DA NÜFUSU AZALAN ÜLKELER HANGİSİ?

Avrupa’da çok sayıda ülkede nüfus artış hızı eksi seviyede. Yani, nüfusu 2021 yılına göre geriledi. AB ülkeleri içinde binde 9,5 ile en yüksek düşüş Macaristan’da gerçekleşti. Aday veya potansiyel aday ülkeler dahil edildiğinde ise Moldova’daki nüfus artış hızı eksi binde -35,6 oldu, ardından binde -19,7 ile Sırbistan geliyor. Türkiye’nin komşularından Yunanistan ve Bulgaristan’da nüfus artış hızı eksi seviyede. Nüfusun düştüğü diğer AB ülkeler ise şunlar: Slovakya, İtalya, Hırvatistan, Polonya,
Balkan ülkelerindeki düşüş de dikkat çekici.

SON 15 SENEDE NÜFUS ARTIŞ HIZI NASIL DEĞİŞTİ?

Sadece 2022 yılına değil; 2008-2022 arasındaki son 15 yılda nüfus artış hızına bakmak eğilimi görmek için daha faydalı.

AB ve 7 ülkeye yakından bakıldığında şu sonuç ortaya çıkıyor:

-AB’de pandemi dönemi haricinde hep artış var ancak bu oran yüzde 1-2 civarında seyrediyor

.-Türkiye, Fransa ve İsveç’te her sene nüfus artışı gerçekleşti.

-Bulgaristan’da her sene nüfus düşüyor.

-Yunanistan ve İtalya’da yaklaşık son 10 yıldan bu yana nüfus her sene azalıyor

DOĞURGANLIK HIZI NE DURUMDA?

Türkiye’de toplam doğurganlık hızı son 20 yılda kademeli şekilde düşüyor. 2001 yılında 2,38 çocuk iken 2022 yılında 1,62 çocuk olarak gerçekleşti. Toplam doğurganlık hızı, bir kadının doğurgan olduğu dönem olan 15-49 yaş grubunda doğurabileceği ortalama çocuk sayısını gösteriyor. Özellikle 2014’ten bu yana her sene düşüş sözkonusu.

TÜRKİYE, NÜFUSUN YENİLENME DÜZEYİNİN ALTINDA

Doğurganlığın nüfusun yenilenme düzeyi olan 2,10 olarak kabul ediliyor. Türkiye bu oranın altında bulunuyor. 2022 yılında Avrupa’da toplam doğurganlık hızının en yüksek olduğu ülke Fransa (1,79) oldu. AB ortalaması ise 1,53 gerçekleşti. Türkiye ise 36 ülke içinde 6. Sırada. Doğurganlık hızının en düşük olduğu ülkeler ise Malta ve İspanya.

Kocaeli Sanayi Odası (KSO) Ocak Ayı Meclis Toplantısı’nda konuşan İbrahimcioğlu, Türkiye’de 3 milyon 773 KOBİ olduğunu, bunun 3 milyonunun Bakanlar Kurulu kararıyla KOSGEB’in hizmet vermesi gereken KOBİ tanımına girdiğini söyledi.

İbrahimcioğlu, daha önce sadece sanayi deneme bonusu sektörüne hizmet eden KOSGEB’in 2009’dan sonra küçük, orta ve mikro ölçekli işletmelerin tamamına destek veren bir kurum haline geldiğini dile getirerek 2002’den bugüne kadar ise KOSGEB’in 1 milyon 297 bin KOBİ’ye bugünkü değerle 90 milyar liranın üzerinde destekte bulunduğunu kaydetti.

Kurumun 2023 yılındaki faaliyetlerine değinen İbrahimcioğlu, “KOSGEB de aslında finansal erişim sağlayan bir kurum. Hibe ve geri ödemeli olmak üzere destek veriyor. Desteklerinin yüzde 33’ü geri ödemeli, yüzde 67’si hibe. 107 bin KOBİ’ye 18 milyar TL destek verdi KOSGEB 2023 yılında. Bunun 12,8 milyar lirası son iki ay, kasım ve aralık ayında deneme bonusu veren siteler deprem bölgesinde afetzede KOBİ’lerimize verdiğimiz destek” diye konuştu.

“2023’TE 200 BİN BAŞVURUYU DEĞERLENDİRDİK”

İbrahimcioğlu, KOSGEB’in hızlı destek verebilecek bir kurum olduğunu gösterdiklerini vurgulayarak 2023 yılında 200 bin başvuruyu değerlendiklerini aktardı.

Yeni dönemde özellikle imalat sanayisine yönelik destek miktarını artıracaklarına işaret eden İbrahimcioğlu, “Şu anda rakamsal olarak işletme bazında değil, rakamsal olarak verdiğimiz desteklerin 2021-2023 ortalaması imalat sanayi yüzde 53. Yani verdiğimiz desteklerin yüzde 53’ü imalat sanayisine gitmiş. Orta Vadeli Program’da 2028 sonuna kadar bunun yüzde 78’e çıkarılması KOSGEB’e hedef olarak yazıldı. Bütün yeni stratejik planımızı da buna göre hazırladık” ifadelerini kullandı.

İbrahimcioğlu, KOSGEB’in yeni dönemde sürdürülebilirlik meselesini de misyon olarak en baş noktaya koyduğunun altını çizerek “Hatta bununla ilgili bir daire de kuracağız. Yeni dönemde bir Sürdürülebilirlik Dairesi kurup tamamen bu sürdürülebilirlik konusu ve dış finansmana odaklandığımız bir dönemini göreceksiniz KOSGEB’de” dedi.

KSO BAŞKANI ZEYTİNOĞLU’NDAN 2023 DEĞERLENDİRMESİ

KSO Başkanı Ayhan Zeytinoğlu ise 2023 yılının dünya ekonomisi için hem üretimde durgunluğun hem de ticarette gerilemenin yaşandığı zor bir yıl olduğunu belirtti.

Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunun 100’üncü yılının kutlandığı 2023’ün, önemli gelişmeleri de beraberinde getirdiğine işaret eden Zeytinoğlu, ülke ekonomisinin salgın ve ardından yaşanan Rusya-Ukrayna Savaşı, şubat ayında meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremlerin ve İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırıları gibi küresel ve ulusal olaylardan olumsuz etkilenmesine rağmen yılı tarihi rekor seviyede ihracatla tamamladığını kaydetti.

Zeytinoğlu, 2024 yılında Orta Doğu’da artarak devam eden jeopolitik nazillispor.com gerilim, küresel resesyon, parasal sıkılaşmanın gecikmeli etkileriyle finansmana erişim sorunları, enerji maliyetleri ve enflasyonun başlıca riskler arasında yer almaya devam ettiğini anlatarak “Bununla birlikte ülkemiz için aynı zamanda bir yerel seçim yılı olan 2024 yılına girerken yeşil dönüşüm, dijitalleşme ve sürdürülebilirliğin artarak gündemimizde olmaya devam edeceği görülüyor. 2024 yılında Avrupa Birliği’ne tam üyelik hedefimizden sapmadan döngüsel ekonominin gereklerine uyarak ihracat odaklı, verimli ve rekabetçi bir büyümenin gerçekleşmesini temenni ediyoruz” değerlendirmesinde bulundu.

Dünyada ilgi ile takip edildi

CANiK, dünyanın en önemli savunma sanayii fuarlarının pek çoğunda 2023 yılı içerisinde boy gösterdi. Bu kapsamda; CANiK, Las Vegas’taki Shot Show’dan İstanbul’da gerçekleşen IDEF’e, Tayland’ın başkenti Bangkok’ta düzenlenen Defense & Security 2023’ten Fransa’nın başkenti Paris’teki MILIPOL Paris 2023’e İngiltere’nin başkenti Londra’da düzenlenen DSEI 2023’ten, Mısır’ın başkenti Kahire’deki EDEX 2023’e kadar pek çok uluslararası fuara katılım sağladı. 2023 yılında 4 kıtada katıldığı toplam 13 fuarda ilgi odağı haline gelen CANiK, ihracatını da dolar bazında yüzde 75 artırdı. CANiK, fuarlar kapsamında 750 binden fazla ziyaretçiyi ağırladı. 2024 yılında da ABD, Almanya, Suudi Arabistan, Afrika, Malezya, Bulgaristan, Fransa, Polonya, Pakistan ve Türkiye dahil toplamda 16 fuara katılmayı planlayan CANiK, 4-8 Şubat 2024 tarihlerindeki Suudi Arabistan’da düzenlenecek fuara bu yıl ilk kez katılarak yeni ihracat pazarlarını bünyesine katmayı hedefliyor.

Aynı aşkla ikinci yüzyılda da üretime devam

CANiK’in kuruluşunun 25’inci yılı olan 2023’te belirledikleri hedefleri aşarak yola devam ettiklerini belirten CANiK Dış Ticaretten Sorumlu Yönetim Kurulu Üyesi Didem Aral, “Dünyanın en güçlü ordularından birine sahip olan Türkiye, savunma sanayi alanında sürdürdüğü büyüme ile dikkatleri üzerine çekmeye devam ediyor. Global bir Türk markası olarak biz de hız kesmeden sürdürdüğümüz ihracat yolculuğumuzda, ülkemizin gücünü ve sektördeki gelişimini gururla göğsümüzde taşıyoruz. Ne mutlu ki, 2023 yılında da ziyaret ettiğimiz her kıtada, her ülke temsilcilerinden benzer övgüler aldık. Bu bize daha iyilerini de yapmak için motivasyon sağlıyor. Önümüzdeki dönemde yeni pazarlarda ihracat halkamızı genişletmeyi sürdüreceğiz. 2023 yılını sektörümüz ve şirketimiz adına çok verimli bir şekilde tamamladık, 2024 yılında çıtayı daha yukarılara çıkarmak için hazırız. Cumhuriyet’in yeni yüzyılında da aşkla, heyecanla ve gururla yeni yatırımlar yapmayı ve üretmeyi sürdüreceğiz” diye konuştu.  

CANiK’in yıl içerisindeki başarılarından öne çıkan bazı gelişmeler şöyle:

‘Orta kalibre’de süreç tamamlandı

CANiK, Aralık 2022 itibariyle, orta kalibre top üretimi alanında dünyanın önde gelen firmalarından İngiliz AEI Systems şirketini bünyesine kattı. Ardından da alanında dünyada en iddialı ürünlerin başında gelen VENOM LR’yi başta Türkiye olmak üzere tüm dost ve müttefik ülkelerin modern ordularının beğenisine sundu. Deniz, hava ve kara platformları için büyük önem taşıyan 30×113 mm toplarının üretimi alanına yapılan bu yatırım, dünyada büyük bir ses getirdi. VENOM LR ile CANiK, 2024 yılında dünyadaki en modern orta kalibre silahlardan birinin üreticisi olarak Türkiye’nin gücünü daha ileri bir boyuta taşımayı hedefliyor.

Yerli uçaksavarların en hızlısı CANiK M3 ortaya çıktı

CANiK, Türkiye’nin kalifiye olmuş ilk ve en büyük kalibre milli 12.7 mm uçaksavarı CANiK M2 QCB’nin yeni versiyonu olan CANiK M3’ü ilk kez IDEF’23 Uluslararası Savunma Sanayii Fuarı’nda sergiledi. CANiK M2 QCB’nin teslimatları dünya genelinde yoğun bir şekilde devam ederken CANiK, geliştirme çalışmalarını sürdürdü. Bu kapsamda CANiK M2 QCB’yi bir ürün ailesine dönüştürdü ve ailenin ikinci üyesi CANiK M2F oldu. CANiK M2 QCB’den M2F’ye geçiş ile birlikte tüfeğin atım sayısında yaklaşık yüzde 50 artış sağlandı. CANiK M2 QCB 600-650 atım/dk oranına sahipken M2F’de bu oran 900-950’ye çıktı. CANiK M2F ile de yetinmeyen CANiK, 2023 yılında aileye CANiK M3’ü kattı. Ailenin en hızlı üyesi olan CANiK M3 ise 1100-1200 atım/dk hızına sahip. Test ve kalifikasyon süreci tamamlanan CANiK M3, başta hava platformları olmak üzere deniz ve kara platformlarında etkin bir şekilde kullanılabiliyor. CANiK M3, 2024 yılında Türkiye’nin savunma sanayi ihracatındaki artan ivmeyi daha da güçlendirecek bir ürün olarak öne çıkıyor.

UNIROBOTICS’in ürünü testleri tamamladı

Türk Deniz Kuvvetleri’nin ihtiyaçları doğrultusunda ASFAT AŞ ana yükleniciliğinde inşa edilen ilk iki Açık Deniz Karakol Gemisi (ADKG), 23 Eylül 2023 tarihinde İstanbul Tersanesi Komutanlığı’nda düzenlenen törenle denize indirildi. Denize indirilen iki gemide CANiK’in içinde bulunduğu SYS grup şirketlerinden biri olan UNIROBOTICS üretimi TRAKON TARGAN UKSS yer alacak. UNIROBOTICS, her bir gemi için iki adet olmak üzere toplam dört adet sistemi teslim edecek. UNIROBOTICS’in UKSS alanındaki ilk çözümü olan TRAKON TARGAN’da, yine CANiK üretimi olan 12.7×99 mm M2 QCB uçaksavar yer alacak. UNIROBOTICS, kulenin elektro- optik sistemleri, motorları, yazılımı ve diğer tüm alt bileşenlerini yerli olarak üretti. Deniz şartlarından kaynaklı korozyona karşı dayanıklı bir mekanik ve elektronik sistem tasarımına sahip TRAKON TARGAN, Türk Deniz Kuvvetleri gemilerinde yer alan ADVENT (Ağ Destekli Veri Entegre Savaş Yönetim Sistemi) tam uyumlu bir şekilde çalışacak. Temmuz 2023 tarihinde Konya- Karapınar’da gerçekleştirilen atış testlerinin ardından, fabrika kabul testleri başarıyla tamamlandı. TRAKON TARGAN kuleleri, çok yakında gemilere entegre edilmek üzere teslimat aşamasına geçecek.

Yeni genel merkezin temelleri atıldı

CANiK, tüm global operasyonlarının yürütüleceği yeni genel merkezinin temellerini de 2023’te attı. İnşaat tamamlandığında 500 kişiye istihdam sağlayacak, yurt içi ve yurt dışından yılda yaklaşık 4000’in üzerinde ziyaretçiye ev sahipliği yapacak. Çekmeköy’deki yeni genel merkezde, CANiK’in vizyon projesi CANiK ACADEMY’e yönelik özel tesisler de yer alacak. Nebil Proje Mühendislik tarafından yürütülen ve yaklaşık 25 milyon dolara mal olacak olan projenin; 2025 yılında faaliyete girmesi planlanıyor.

Yılın tabancası 2023’te de CANiK oldu

CANiK, 2023 yılında ABD’de ateşli silah endüstrisinin Oscar’ları olarak kabul edilen 2023 Industry Choice Awards’tan (ICA) iki ödül aldı. Sektörün en prestijli ödüllerinde CANiK, SFx RIVAL-S ile 4’üncü kez Yılın Tabancası seçilirken, METE MC9 ise Yılın En İyi Gizli Taşıma Tabancası ödülünün sahibi oldu. Dünya silah endüstrisinin kalbi sayılan ABD’ye dünya genelinden en çok ihracat gerçekleştiren üç firmadan biri olan CANiK, kendi ödül rekorunu da kırmış oldu. CANiK, “Yılın Tabancası” ödülünü 2017’de TP9 SFx, 2019’da TP9 ELITE COMBAT, 2022 yılında da SFx RIVAL modelleri ile almıştı.

Cumhuriyet’in 100’üncü yılına imza: TP9 ELITE COMBAT 1923

CANiK, Cumhuriyetimizin 100’üncü yılı için özel seri bir tabanca tasarladı ve üretime koydu. TP9 Elite Combat 1923 özel serisi, binlerce yıllık tarihi olan bir toplumun, genç ve modern Cumhuriyet döneminin 100’üncü yılına saygı duruşunu temsil ediyor. Yalnızca 1923 adetlik sınırlı sayıda üretilen bu seri, tasarımı ve özellikleri ile Cumhuriyet dönemimizin sonraki 100 yılında da ulaşacağı başarılarının bir habercisi olarak öne çıkıyor.

Bu bankalar arasından ABD Merkez Bankası (Fed), 2022’yi politika faizinde yüzde 4,25-4,50 aralığında kapatmasının ardından, Şubat 2023’teki para politikası toplantısında 25 baz puan artışla politika faizini 16 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 4,50-4,75 aralığına yükseltti.

Fed, Mart 2023’te politika faizini 25 baz puan artışla yüzde 4,75-5 aralığına, Mayıs 2023’te ise 5-5,25 aralığına çıkardı.

Haziran 2023’teki para politikası toplantısında politika faizini sabit tutma kararı alan Fed, Temmuz 2023’te politika faizini 25 baz puan artışla son 22 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 5,25-5,50 aralığına yükselterek yılın son faiz artışını gerçekleştirdi.

Fed, Eylül, Kasım ve Aralık 2023’teki toplantılarında piyasa beklentileri doğrultusunda politika faizini 22 yılın en yüksek seviyesinde sabit tutma kararı aldı ve yılı toplamda 100 baz puanlık faiz artışıyla kapattı.

ABD’de Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), 2022 sonunda yıllık bazda yüzde 6,5 olarak ölçülürken, Mart 2023’te yüzde 5’e gerileyen enflasyon, Kasım 2023’te yıllık bazda yüzde 3,1 artışla beklentilere paralel gerçekleşti.

ABD’de enflasyon, Haziran 2022’de yıllık bazda yüzde 9 ile 1981’den itibaren en yüksek seviyeyi görmüştü.

AVRUPA MERKEZ BANKASI’NDAN ŞAHİN PARA POLİTİKASI

Yerel para birimi olarak euro kullanan Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkelerde para politikasından sorumlu merkez bankası olan Avrupa Merkez Bankası’nın (AMB) arka arkaya ve hızlı şekilde yaptığı artışların ardından faiz, euro tarihindeki en yüksek seviyelere ulaştı.

AMB, 2022 sonunda yüzde 2,50 olan refinansman faizini 2023’ün ilk toplantısında 50 baz puan artışla yüzde 3’e çıkardı.

Yıl içinde faiz artışlarına devam AMB, Eylül 2023’teki toplantısında refinansman faizini yüzde 4,50’ye yükseltmesinin ardından ekim ve aralıktaki toplantılarında faizde değişikliğe gitmedi.

Böylece AMB, 2023 boyunca 150 baz puanlık faiz artışı gerçekleştirdi ve faizi euronun kullanıma başlandığı 1999’dan beri görülen en yüksek seviyede tuttu.

Euro Bölgesinde Ocak 2023’te yüzde 8,6 olan yıllık enflasyon ise Kasım 2023’te yüzde 2,4’e geriledi.

BOE’DEN 175 BAZ PUANLIK ARTIŞ

İngiltere Merkez Bankası (BoE), politika faizini Aralık 2022’deki yüzde 3,50 seviyesindeki politika faizini Şubat 2023’teki 50 baz puanlık artışla yüzde 4’e yükselterek yıla başladı.

Mart, mayıs, haziran ve ağustostaki toplantılarının ardından politika faizini son 15 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 5,25’e kadar çıkaran BoE, eylül, kasım ve aralıktaki toplantılarında politika faizinde değişiklik yapmadı.

Böylece, BoE yıl içinde politika faizinde 2023 boyunca 175 baz puanlık artışa gitti.

İngiltere’de Ocak 2023’te yüzde 10,1 olan yıllık enflasyon, Kasım 2023’te yüzde 4,2’ye indi.

Fed, AMB ve BoE, enflasyonu hedefledikleri yüzde 2 seviyesine düşürene kadar politika faizinin beklenenden uzun süreyle yüksek kalacağının sinyalini verdi.

BOJ, AŞIRI DÜŞÜK FAİZ SEVİYESİNİ KORUDU

Japonya Merkez Bankası (BOJ), 2023’de aşırı düşük faiz seviyesini korudu ve kırılgan bir ekonomik toparlanmayı desteklemeye odaklandı.

BOJ’un para politikası, son otuz yılda dünyanın üçüncü büyük ekonomisini yeniden canlandırmak için kullandığı çeşitli niceliksel genişleme araçları nedeniyle karmaşık ve çok yönlü hale gelirken, banka politika faizini bu yıl yüzde eksi 0,1’de sabit bıraktı.

BOJ en son Ocak 2016’da faizi yüzde 0,0-0,10 aralığından bugünkü eksi seviyesine çekmişti.

Japon ekonomisinin beklenenden daha keskin bir şekilde daralması ve artan ücretlerin sürdürülebilirliği konusundaki belirsizlik nedeniyle, BoJ’un gelecek yılın başlarında faiz oranlarını değiştirmesi beklenmiyor.

Fed, AMB ya da BoE’nin yüksek kalan enflasyona mücadelesinin aksine BOJ, şu anda nispeten yatay olan enflasyon ve kalıcı ekonomik büyümenin sağlanması gibi zorluklarla karşı karşıya.

AVUSTRALYA MERKEZ BANKASI, FAİZİ 12 YILIN EN YÜKSEK SEVİYESİNE ÇIKARDI

Avustralya Merkez Bankası RBA, geçen yıl sonunda yüzde 3,10 seviyesinde bulunan politika faizini bu yıl şubat ve martta 25’er baz puan artırarak yüzde 3,60’a yükseltmesinin ardından nisanda değişikliğe gitmedi.

Mayıs 2023’teki para politikası toplantısında politika faizini 25 baz puan artışla yüzde 3,85’e çıkaran RBA, Haziran 2023’te de 25 baz puan artışla politika faizini yüzde 4,10’a taşıdı.

Banka, temmuz, ağustos, eylül ve ekimdeki toplantılarında politika faizini sabit tutarken, Kasım 2023’te 25 baz puan artışa giderek politika faizini son 12 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 4,35’e yükseltti ve Aralık 2023’te bu seviyede sabit bıraktı.

RBA, böylece 2023’te politika faizini 125 baz puan artırdı.

Avustralya’da yıllık enflasyon 2022’nin dördüncü çeyreğindeki 33 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 7,8’den, bu yılın üçüncü çeyreğinde yüzde 5,4’e geriledi. Ülkede ekonomik büyüme şimdiden son iki yılın en düşük seviyesi olan yüzde 2,1’e gerilerken, RBA yüksek faizlerin reel ekonomide etkilerinin görülmeye başlamasıyla birlikte 2024’te büyümenin yüzde 1’e düşeceğini öngörüyor.

HİNDİSTAN FAİZİ 2023’TE BİR KEZ ARTIRDI

Hindistan Merkez Bankası (RBI), 2022’de üst üste beş kez artışa giderek politika faizini yıl sonu itibarıyla yüzde 6,25’e getirmesinin ardından, Şubat 2023’te politika faizini yüzde 6,50’ye çıkararak yıla faiz artışıyla başladı. Nisan, haziran, ağustos, ekim ve aralıktaki toplantılarında politika faizini sabit tutan RBI, 2023’ü diğer büyük merkez bankalarına göre daha kısıtlı faiz artışıyla kapattı.

Dünyanın en kalabalık ülkelerinden birisi olan Hindistan’da Aralık 2022’de yüzde 5,72 olarak açıklanan yıllık enflasyon, Kasım 2023’te yüzde 5,55’e geriledi.

Brezilya Merkez Bankası (BCB) 2023’de faizi enflasyonun gerilediğini gerekçe göstererek 200 baz puan düşürdü. 2023’ün başında yüzde 13,75 olan politika faizini Ağustos 2023’ten beri 4 defa 50 baz puan düşürerek yüzde 11,75’e çeken banka, 2024’te bir sonraki toplantıda da aynı hızda faiz indirimine devam edeceğinin sinyalini verdi.

Latin Amerika’nın en büyük ekonomisi olan Brezilya’da Aralık 2022’de yüzde 5,79 olarak kayıtlara geçen yıllık enflasyon, Kasım 2023’te yüzde 4,68’e geriledi. Merkez bankası 2023 için yüzde 3,25 hedefliyordu.

TÜRKİYE’DE SIKILAŞMA ADIMLARI

Dünyanın önde gelen merkez bankalarının enflasyon ve resesyon ikilemi içinde kalarak yüksek belirsizlik oluşturduğu 2023’e, yeni ekonomi yönetimi ile Türkiye’de sıkılaşma adımları damga vurdu.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu (PPK) politika faizi oranını 2023’te yüksek enflasyona karşı 3 bin 400 baz puan artışla yüzde 8,5’ten 42,50’ye çıkardı.

Dr. Hafize Gaye Erkan döneminde toplanan ilk PPK’da politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranı 650 baz puan artırılarak yüzde 15’e çıkarıldı. Kurul, temmuz ayı toplantısında da faiz oranını 250 baz puan artırarak yüzde 17,50’ye yükseltti.

Faiz oranı, ağustos toplantısında 750 baz puan artırıldı ve yüzde 25’e çıktı. Merkez Bankası PPK, faiz oranını eylül, ekim ve kasım toplantılarında da 500’er baz puan artırarak yüzde 40’a çıkardı. Banka yılın son toplantısında ise faiz oranını 250 baz puan artırarak yüzde 42,50’ye yükseltti.

Bakan Tekin’in açıklamalarından satır başları:

2024’ün 2023’ten çok daha iyi geçmesini temenni ediyorum. 2023 maalesef kötü bir olay ile başladı, malum 6 Şubat depremleri. Depremde kaybettiğimiz tüm vatandaşlarımıza Allah’tan rahmet diliyorum. Deprem yaralarını sarmak üzere sürece başladık. Eğitim öğretim sürecinde ciddi bir sıkıntı yaşamadık. Büyük problemlerle karşılaşmadan 2023’ü tamamladık. Ukrayna-Rusya savaşından sonra başka bir savaş daha başladık. İsrail’in Gazze’deki zulmü inşallah 2024 yılında biter. 

Aslında yılın muhasebesini yapacağız, AK Parti iktidarının 21 yıllık muhasebesini de görmüş olacağız. 2002 yılında PTT bir kampanya başlattı. Çok sayıda mektup var. O dönemin ruhunu yansıtan mektuplar seçtik. 

7 Haziran 2002 tarihinde bir mektup yazılmış, 28 Şubat’ın dayattığı kat sayı meselesini anlatmış. Meslek liselerinin resmen çökertildi. Bir öğretmenimiz diyor ki “Farelerle ve soğukla savaşarak sınıfımızda ders işledik”.

Bu tür sorunları artık yaşamıyoruz, bu nedenle anlatıyorum. 

DEPREM BÖLGESİNDE SON DURUM

Biz Kabine olarak göreve başladığımız ilk gün Sayın Cumhurbaşkanımız “İlk önceliğimiz deprem bölgesi” dedi. Biz de kendi görev alanlarımızla ilgili bölgeye gittik. Biz Milli Eğitim Bakanlığı olarak tüm tedbirleri almış, 6 Şubat depreminin yaralarının sarılması için üstümüze düşeni yapmaya çalıştık. “Depremin yaralarını sardık” dediğimiz gün 6 Şubat’tan önceki fiziki koşullara erişmiş olması gerekiyor. Önce Eylül ayının başında eğitim-öğretimin sağlıklı başlayabilmesi için ne yapılması gerektiğine baktık. Hasarlı okullarımızın onarımını yaptık. Sonra hasar durumu itibariyle devam edemeyeceğimiz okullarla ilgili başka kamu binaları varsa bu şekilde bir planlama yaptık. 

Bir problem olmaksızın tüm öğrenciler eğitim alabildi. 

2500 civarında derslik yetiştirildi. İkiye böldük iş yükümüzü, önümüzdeki karne tatilinden sonra hızlıca yapabileceğimiz çelik yapılar planladık. 

Deprem bölgesindeki çocuklarımızın öğrenme kayıplarını yeniden aynı düzeye getirebilmek için kurslar açtık. Bölgedeki çocuklarımızı zorunlu kurslara tabii tuttuk.

BÜTÇE GÖRÜŞMELERİNDEKİ TARTIŞMA

DEM Parti Sözcüsü söz aldı ve Güneydoğu’da çocukların okullaşma oranlarından bahsetti. Ben de ona PKK’nın eğitimi aksatacak saldırılarından bahsettim. Okullarımızı kullanılamaz hale getirdiler. “Çocuklar okula gitmesin dağa gitsin” mantığıdır bu. İYİ Parti Sözcüsü de bunu görmezden geliyor, Türk milliyetçiliğiyle ilgili ders veriyor orda. Sonra CHP andımız ile ilgili eleştiri yapıyor. HDP ile ittifak yapıyorsunuz sonra andımızın kaldırılmasıyla ilgili eleştiri yapıyorsunuz. Bir kere hukuk devletinde yaşıyoruz, biz MEB olarak kiminle protokol yapabiliriz. Benim protokol yapabilmem için karşımda gerçek biri olmalı. Herhangi bir cemaatle protokol imzalamamız söz konusu değil. 

ATAMALAR

Ben daha önce Şubat döneminde öğretmenlerin göreve başlamasını arzu ettiğimi söylemiştim. Fakat depremin oluşturduğu mali yük nedeniyle 2023 için böyle bir şeyi sunabilecekleri bir ortam oluşmadı. O oluşsaydı süreci başlatacaktık ve Şubat ayında öğretmen arkadaşlarımızı Şubat ayında göreve başlatmış olacaktık. Biz 2023 KPSS puanıyla öğretmen atamasını yapacağız ve tahmin ediyorum önümüzdeki günlerde Maliye Bakanlığı ve Cumhurbaşkanlığımızın bize vereceği kadro doğrultusunda takvimimizi oluşturacağız.

Ben Milli Eğitim Bakanlığı olarak kamu kurumları arasında en yüksek sayıyı alacak kurum olacağını düşünüyorum.

Bu bankalar arasından ABD Merkez Bankası (Fed), 2022’yi politika faizinde yüzde 4,25-4,50 aralığında kapatmasının ardından, Şubat 2023’teki para politikası toplantısında 25 baz puan artışla politika faizini 16 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 4,50-4,75 aralığına yükseltti.

Fed, Mart 2023’te politika faizini 25 baz puan artışla yüzde 4,75-5 aralığına, Mayıs 2023’te ise 5-5,25 aralığına çıkardı.

Haziran 2023’teki para politikası toplantısında politika faizini sabit tutma kararı alan Fed, Temmuz 2023’te politika faizini 25 baz puan artışla son 22 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 5,25-5,50 aralığına yükselterek yılın son faiz artışını gerçekleştirdi.

Fed, Eylül, Kasım ve Aralık 2023’teki toplantılarında piyasa beklentileri doğrultusunda politika faizini 22 yılın en yüksek seviyesinde sabit tutma kararı aldı ve yılı toplamda 100 baz puanlık faiz artışıyla kapattı.

ABD’de Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), 2022 sonunda yıllık bazda yüzde 6,5 olarak ölçülürken, Mart 2023’te yüzde 5’e gerileyen enflasyon, Kasım 2023’te yıllık bazda yüzde 3,1 artışla beklentilere paralel gerçekleşti.

ABD’de enflasyon, Haziran 2022’de yıllık bazda yüzde 9 ile 1981’den itibaren en yüksek seviyeyi görmüştü.

AVRUPA MERKEZ BANKASI’NDAN ŞAHİN PARA POLİTAKASI

Yerel para birimi olarak avro kullanan Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkelerde para politikasından sorumlu merkez bankası olan Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) arka arkaya ve hızlı şekilde yaptığı artışların ardından faiz, avro tarihindeki en yüksek seviyelere ulaştı.

ECB, 2022 sonunda yüzde 2,50 olan refinansman faizini 2023’ün ilk toplantısında 50 baz puan artışla yüzde 3’e çıkardı.

Yıl içinde faiz artışlarına devam eden ECB, Eylül 2023’teki toplantısında refinansman faizini yüzde 4,50’ye yükseltmesinin ardından ekim ve aralıktaki toplantılarında faizde değişikliğe gitmedi.

Böylece ECB, 2023 boyunca 150 baz puanlık faiz artışı gerçekleştirdi ve faizi avronun kullanıma başlandığı 1999’dan beri görülen en yüksek seviyede tuttu.

Avro Bölgesinde Ocak 2023’te yüzde 8,6 olan yıllık enflasyon ise Kasım 2023’te yüzde 2,4’e geriledi.

BOE’DEN 175 BAZ PUANLIK ARTIŞ

İngiltere Merkez Bankası (BoE), politika faizini Aralık 2022’deki yüzde 3,50 seviyesindeki politika faizini Şubat 2023’teki 50 baz puanlık artışla yüzde 4’e yükselterek yıla başladı.

Mart, mayıs, haziran ve ağustostaki toplantılarının ardından politika faizini son 15 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 5,25’e kadar çıkaran BoE, eylül, kasım ve aralıktaki toplantılarında politika faizinde değişiklik yapmadı.

Böylece, BoE yıl içinde politika faizinde 2023 boyunca 175 baz puanlık artışa gitti.

İngiltere’de Ocak 2023’te yüzde 10,1 olan yıllık enflasyon, Kasım 2023’te yüzde 4,2’ye indi.

Fed, ECB ve BoE, enflasyonu hedefledikleri yüzde 2 seviyesine düşürene kadar politika faizinin beklenenden uzun süreyle yüksek kalacağının sinyalini verdi.

BOJ, AŞIRI DÜŞÜK FAİZ SEVİYESİNİ KORUDU

Japonya Merkez Bankası (BOJ), 2023’de aşırı düşük faiz seviyesini korudu ve kırılgan bir ekonomik toparlanmayı desteklemeye odaklandı.

BOJ’un para politikası, son otuz yılda dünyanın üçüncü büyük ekonomisini yeniden canlandırmak için kullandığı çeşitli niceliksel genişleme araçları nedeniyle karmaşık ve çok yönlü hale gelirken, banka politika faizini bu yıl yüzde eksi 0,1’de sabit bıraktı.

BOJ en son Ocak 2016’da faizi yüzde 0,0-0,10 aralığından bugünkü eksi seviyesine çekmişti.

Japon ekonomisinin beklenenden daha keskin bir şekilde daralması ve artan ücretlerin sürdürülebilirliği konusundaki belirsizlik nedeniyle, BoJ’un gelecek yılın başlarında faiz oranlarını değiştirmesi beklenmiyor.

Fed, ECB ya da BoE’nin yüksek kalan enflasyona mücadelesinin aksine BOJ, şu anda nispeten yatay olan enflasyon ve kalıcı ekonomik büyümenin sağlanması gibi zorluklarla karşı karşıya.

AVUSTRALYA MERKEZ BANKASI, POLİTİKA FAİZİNİ 12 YILIN EN YÜKSEK SEVİYESİNE ÇIKARDI

Avustralya Merkez Bankası RBA, geçen yıl sonunda yüzde 3,10 seviyesinde bulunan politika faizini bu yıl şubat ve martta 25’er baz puan artırarak yüzde 3,60’a yükseltmesinin ardından nisanda değişikliğe gitmedi. Mayıs 2023’teki para politikası toplantısında politika faizini 25 baz puan artışla yüzde 3,85’e çıkaran RBA, Haziran 2023’te de 25 baz puan artışla politika faizini yüzde 4,10’a taşıdı.

Banka, temmuz, ağustos, eylül ve ekimdeki toplantılarında politika faizini sabit tutarken, Kasım 2023’te 25 baz puan artışa giderek politika faizini son 12 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 4,35’e yükseltti ve Aralık 2023’te bu seviyede sabit bıraktı.

RBA, böylece 2023’te politika faizini 125 baz puan artırdı.

Avustralya’da yıllık enflasyon 2022’nin dördüncü çeyreğindeki 33 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 7,8’den, bu yılın üçüncü çeyreğinde yüzde 5,4’e geriledi. Ülkede ekonomik büyüme şimdiden son iki yılın en düşük seviyesi olan yüzde 2,1’e gerilerken, RBA yüksek faizlerin reel ekonomide etkilerinin görülmeye başlamasıyla birlikte 2024’te büyümenin yüzde 1’e düşeceğini öngörüyor.

HİNDİSTAN FAİZİ 2023’TE BİR KEZ ARTIRDI

Hindistan Merkez Bankası (RBI), 2022’de üst üste beş kez artışa giderek politika faizini yıl sonu itibarıyla yüzde 6,25’e getirmesinin ardından, Şubat 2023’te politika faizini yüzde 6,50’ye çıkararak yıla faiz artışıyla başladı. Nisan, haziran, ağustos, ekim ve aralıktaki toplantılarında politika faizini sabit tutan RBI, 2023’ü diğer büyük merkez bankalarına göre daha kısıtlı faiz artışıyla kapattı.

Dünyanın en kalabalık ülkelerinden birisi olan Hindistan’da Aralık 2022’de yüzde 5,72 olarak açıklanan yıllık enflasyon, Kasım 2023’te yüzde 5,55’e geriledi.

Brezilya Merkez Bankası (BCB) 2023’de faizi enflasyonun gerilediğini gerekçe göstererek 200 baz puan düşürdü. 2023’ün başında yüzde 13,75 olan politika faizini Ağustos 2023’ten beri 4 defa 50 baz puan düşürerek yüzde 11,75’e çeken banka, 2024’te bir sonraki toplantıda da aynı hızda faiz indirimine devam edeceğinin sinyalini verdi.

Latin Amerika’nın en büyük ekonomisi olan Brezilya’da Aralık 2022’de yüzde 5,79 olarak kayıtlara geçen yıllık enflasyon, Kasım 2023’te yüzde 4,68’e geriledi. Merkez bankası 2023 için yüzde 3,25 hedefliyordu.

TÜRKİYE’DE SIKILAŞMA ADIMLARI

Dünyanın önde gelen merkez bankalarının enflasyon ve resesyon ikilemi içinde kalarak yüksek belirsizlik oluşturduğu 2023’e, yeni ekonomi yönetimi ile Türkiye’de sıkılaşma adımları damga vurdu.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu (PPK) politika faizi oranını 2023’te yüksek enflasyona karşı 3 bin 400 baz puan artışla yüzde 8,5’ten 42,50’ye çıkardı.

Dr. Hafize Gaye Erkan döneminde toplanan ilk PPK’da politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranı 650 baz puan artırılarak yüzde 15’e çıkarıldı. Kurul, temmuz ayı toplantısında da faiz oranını 250 baz puan artırarak yüzde 17,50’ye yükseltti.

Faiz oranı, ağustos toplantısında 750 baz puan artırıldı ve yüzde 25’e çıktı. Merkez Bankası PPK, faiz oranını eylül, ekim ve kasım toplantılarında da 500’er baz puan artırarak yüzde 40’a çıkardı. Banka yılın son toplantısında ise faiz oranını 250 baz puan artırarak yüzde 42,50’ye yükseltti.