Burada “üstün zekalı çocuk” kategorisine alınan ve ailesi tarafından bilişim alanına yönlendirilen Atak, 5 yaşında İngilizce öğrenmeye başladı ve 7 yaşında oyun yazdı.

Babasının görevi dolayısıyla daha sonra Ankara’dan Erzurum’a yerleşen Atak, çalışmalarını Erzurum Büyükşehir Belediyesi ve Türkiye Teknoloji Takımı Vakfı ortaklığı ile kurulan Bilim Erzurum’da sürdürdü.

Atak, oyun ve robotik kodlamalar üzerine çalışmalarını devam ettirerek, girdiği birçok yarışmada yazılım alanında başarılar elde etti.

Erzurum’da özel bir okulda 5. sınıf öğrencisi olan Atak, bilgi yarışması oyunu, robot arabalar, sanal çiçek sulama sistemleri, led sistemleri olmak üzere 6 proje oyunu ve 10’dan fazla robotik kodlama yaptı.

Yangın söndürme sistemi ve sağlıkta dron projeleri ile 2 kez TEKNOFEST’e katılan Atak, ayrıca tasarlayıp “Mineloji” adını verdiği oyun ile TÜBİTAK yarışmalarında Erzurum’a üçüncülük ödülü kazandırdı.

Erzurum Büyükşehir Belediyesince düzenlenen Üretken Akademi Eğitimi’ne 15-35 yaş sınırı olmasına rağmen katılan Atak, en küçük mezun olarak hazırladığı “savunma sanayi oyunu” bitirme projesi ile akademi eğitimini başarıyla tamamladı.

“GENETIK MÜHENDISI OLMAK ISTIYORUM”

Minel Atak, AA muhabirine, kendi oyunlarını geliştirip, programlar yazdığını söyledi.

İlk olarak temel kodlama eğitimi ile başladığını ve ardından yazılım alanında kendini geliştirdiğini ifade eden Atak, Erzurum’da düzenlenen sıfır atık çalışmaları kapsamındaki bir yarışmada da yazılım alanında birinci olduğunu dile getirdi.

İleride tıp alanında çalışmalar yapmak istediğini anlatan Atak, “Öncelikle okul derslerimi yapıyorum. Boş vakitlerimde insanlara yarar sağlayabilecek projeler yapmaya çalışıyorum. Robot doktorların yapımında rol almak, gelecekte tıbba yardım edecek yeni icatlar geliştirmek istiyorum. Tıp alanında insanlara giydirilebilir teknolojide yardımcı olup, genetik mühendisi olmak istiyorum. Bu sürede oyunlar yazıyorum.” dedi.

“KENDİ ODASINDA BİR BİLİŞİM DÜNYASI VAR”

Anne Emel Atak ise kızının çocukken oyuncaklardan ziyade elektronik eşyalarla oynadığını belirtti.

Bu durumun kendilerinin dikkatini çektiğini söyleyen Atak, şöyle konuştu:

“Öğretmenleri farklı olduğunu ve bununla ilgili test yapılması gerektiğini söylediler. Ankara’da bir vakfın yaptığı testte Minel’e, üstün zekalı olarak tanı konuldu. Bundan sonra biz ailece Minel’in neye karşı yatkınlığı olduğunu gözlemlediğimizde, bilişimle ve teknolojiye ilgili olduğunu gördük ve yönlendirdik. Benden oyuncak isteyince seve seve alıyorduk.

Mesele oyun evi alıyorduk ama odaya girdiğimde o oyun evi ile oynamak yerine, eve nasıl asansör yapılır nasıl kablo çekilir diye bakardı. Her alanda kitap okuyor. Kendi odasında bir bilişim dünyası var. Minel’in hayatı aslında kablolar.”

Bilim Erzurum’a teşekkür eden Atak, kızlarının Türkiye’nin Milli Teknoloji hamlesine katkı sunmasını istediğini söyledi.

Bilim Erzurum Yazılım Merkezi Koordinatörü Mustafa Ergincan da yaklaşık 2 yıldır birlikte çalıştıkları öğrencisi Minel Atak’ın en büyük farkının çalışkanlığı olduğunu söyledi.

Atak’ın yapılan yapay zeka konferanslarına katılan tek ortaokul öğrencisi olduğunu dile getiren Ergincan, “Minel’in yaşında Türkiye’de belki üç dört çocuk vardır ya da yoktur. Fazlası olduğunu düşünmüyorum.” değerlendirmesinde bulundu.

HEREDİTER ANJİOÖDEM NEDİR?

Herediter anjioödem, bağışıklık sisteminin iltihabi yanıtını etkileyen nadir bir genetik hastalıktır. Cilt, hava yolları ve gastrointestinal sistemde tekrarlayan ödem atakları ile seyreder. Dünya genelinde yaklaşık olarak her 10.000-50.000 kişiden 1’ini etkileyen bu rahatsızlık, genellikle ilk kez ergenlik döneminde kendini gösterir. Tedavisiz olgularda atak sıklığının arttığı gözlemlenebilir. Atakların zamanlaması, sıklığı ve ciddiyeti önceden tahmin edilemez ve hastanın yaşamı boyunca değişiklik gösterebilir. Uygun tedavi ile atakların sıklığı ve şiddetinde iyileşme sağlanabilir.

HEREDİTER ANJİOÖDEM BELİRTİLERİ NELERDİR?

Herediter anjioödem belirtileri genellikle çocukluk ve yetişkinlik dönemleri arasında ilk kez ortaya çıkar. Ataklar şeklinde oluşan belirtiler şunlardır:

El, yüz, ayak, genital bölge veya vücudun diğer kısımlarında meydana gelen ödem

Gastrointestinal sistemde meydana gelen ödemden kaynaklanan karın ağrısı, bulantı, kusma veya ishal

Hava yollarında ödem gelişmesi halinde yutkunma güçlüğü, konuşmada veya nefes almada zorlanma

Bu belirtilere ek olarak, herediter anjioödem hastalarının yaklaşık olarak üçte birinde kaşıntılı ya da ağrısız cilt döküntüsü de meydana gelebilir.

HEREDİTER ANJİOÖDEM NEDEN OLUR?

Herediter anjioödem, genetik mutasyon kaynaklı bir rahatsızlıktır. Vakaların yaklaşık %80’inde mutasyon ailesel geçiş gösterirken, geri kalan olgularda ise spontan (ailesel olmayan, kendiliğinden gelişen) mutasyonlar hastalığın oluşmasına neden olur.

HEREDİTER ANJİOÖDEM NASIL ANLAŞILIR?

Herediter anjioödem vakalarında ortaya çıkan şikayetler, diğer alerjik durumlarda oluşan semptomlara benzerlik gösterebilir. Bu nedenle, hekimler hastanın kişisel ve ailesel tıbbi öyküsünü dikkate alır. Şüphelenilen olgularda çeşitli kan tetkikleri ve genetik incelemelerle hastalığa spesifik anormallikler tespit edilebilir.

HEREDİTER ANJİOÖDEM TEDAVİSİ NASILDIR?

Günümüzde herediter anjioödemi tamamen ortadan kaldırabilecek bir tedavi yoktur. Tedavi, atakların sıklığını ve şikayetleri kontrol altına almak amacıyla uygulanır. Herediter anjioödem hastaları, kortikosteroid, antihistaminik veya adrenalin gibi alerjik durumlarda kullanılan ilaçlardan fayda görmezler. Tedavi kapsamında damar yoluyla C1 inhibitör proteini, B2 bradikinin reseptör antagonistleri veya kallikrein inhibitörleri kullanılabilir.

HEREDİTER ANJİOÖDEM TİPLERİ NELERDİR?

Herediter anjioödem, 3 alt grupta incelenir:

Tip 1 Herediter Anjioödem: Tüm vakaların %85’ini oluşturur. SERPING1 genindeki mutasyon sonucu, bradikinin üretimini kontrol eden C1 inhibitör proteininin üretiminde sorunlar oluşur.

Tip 2 Herediter Anjioödem: Tüm olguların %15’ini oluşturur. C1 inhibitör proteinin üretimi mevcut olsa da, üretilen protein işlevsel değildir.

Tip 3 Herediter Anjioödem: Nadir karşılaşılan bu tipin altında yatan mutasyon henüz net olarak belirlenememiştir. Vakaların bir kısmında F12 gen bölgesinde mutasyonlar tespit edilir.

HEREDİTER ANJİOÖDEM TETİKLEYİCİ FAKTÖRLER NELERDİR?

Herediter anjioödemin tetikleyicileri kesin olarak belirlenememiştir, ancak bazı yaygın tetikleyiciler şunlardır:

Hormonal değişiklikler

Stres

Yazı yazma, çekiç kullanma gibi tekrarlayıcı hareketler

Travma

Medikal veya cerrahi uygulamalar

Enfeksiyonlar

Çeşitli ilaçlar

HEREDİTER ANJİOÖDEM OLANLAR NE YEMEMELİ, NELERE DİKAKT ETMELİ?

Belirtileri alerjik reaksiyonlara benzediği için alerjiyi tetikleyecek besinlerden uzak durulmalı. Vücutta alerjen hücreleri uyandırabilen; süt, yumurta, yer fıstığı, ağaç fıstıkları, balık ve kabuklu deniz hayvanlarının tüketimi optimuma indirilmeli.

Herediter anjioödem tanısı alan bireyler, kişisel tetikleyici faktörlerden de uzak durmalıdır. Diş veya diğer vücut bölgeleri ile ilgili girişimler öncesi hekimlere bilgi vermek, seyahat ederken sağlık kuruluşlarına kolay erişimin olduğu bölgeleri tercih etmek ve stresle başa çıkma yöntemleri uygulamak önemlidir.

Bazı hastalarda ödem öncesi ağrısız, kaşıntısız deri döküntüsü, ciltte karıncalanma, ciltte kuruluk, halsizlik, huzursuzluk, ani duygu durum değişiklikleri ve kaygı hali gibi uyarıcı belirtiler gelişebilir.

Erken tanı ve tetikleyicilerin belirlenmesi, herediter anjioödem hastalarının yaşam kalitesini yükseltmek için temel adımlardır.