Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Mimarlık Fakültesi Endüstriyel Tasarım Bölümü ikinci sınıf öğrencileri de bu yaklaşımdan yola çıkarak Doğa Koruma Merkezi (DKM) desteğiyle geçen şubat ayı sonunda ODTÜ Yalıncak Ormanı’nda gerçekleştirdikleri doğa yürüyüşünü kapsayan 7 haftalık süreçte, biyomimikri eskiz analiz yöntemini benimseyen sürdürülebilir ve çevre dostu aydınlatma ürünü tasarımları geliştirdi.

Tasarım sürecine ilişkin AA muhabirinin sorularını yanıtlayan ODTÜ Mimarlık Fakültesi Endüstriyel Tasarım Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Çağla Doğan, hem iç hem dış mekanda aynı anda kullanılabilen aydınlatma ürünlerinde biyomimikri yaklaşımını temel alarak doğadan esinlenen, doğadan öğrenen tasarım yaklaşımının benimsendiğini söyledi.

“ÖĞRENCİLER DOĞA YÜRÜYÜŞLE İLHAM KAYNAKLARINI ZENGİNLEŞTİRDİ”

Projelerde en az ikisi aydınlatma işlevi görecek şekilde minimum 3 birim kullanıldığını belirten Doğan, “Doğadan öğrenen tasarım yaklaşımıyla geliştirilen eğitim projemizde öğrencilerimiz biyomimikri stratejilerinden faydalandı ve ilham kaynaklarını araştırdılar. Bu süreci desteklemek amacıyla DKM’nin desteği ve doğa rehberlerinin de katkılarıyla bir doğa yürüyüşü gerçekleştirdik. Bu yürüyüş, biyomimikri stratejilerinin daha iyi anlaşılmasını sağladı ve aynı zamanda da bu ilham kaynaklarının analizini zenginleştirdi.” dedi.

ODTÜ Mimarlık Fakültesi Endüstriyel Tasarım Bölüm Başkanı Prof. Dr. Gülay Hasdoğan, endüstriyel tasarım bölümü olarak doğaya ve çevreye zarar vermeden insanların ihtiyaçlarını karşılayan ve yaşamlarını kolaylaştıran ürünler geliştirilmesine odaklandıklarını ifade etti.

Hasdoğan, öğrencilerden doğadan esinlenerek, doğanın prensiplerini anlayacak projeler tasarlamalarını, bunu yaparken de kullandıkları malzemelerin doğaya zarar vermemesini istediklerini kaydetti.

TASARLANAN AYDINLATMA ÜRÜNLERİ

Katıldığı doğa yürüyüşü sonrası aldığı ilhamla grubuyla birlikte “Flame” ismini verdiklerini bir aydınlatma ürünü tasarlayan ODTÜ Endüstriyel Tasarım Bölümü 2. sınıf öğrencisi Nevra Bahar Hasgüvenç, projesini şöyle anlattı:

“Doğanın içinde barındırdığı bütünlük, uyum, harmoni gibi özellikleri kendi projemizin içerisine aktarma fırsatı bulduk. Flame, ilhamını ateşin dansından alan 3 parçalı modüler bir aydınlatma ünitesi. Alevin doğal hareketi bizim projemizin fonksiyonel ve estetik temelini oluşturuyor. Küçük parça üzerinde var olan kaydırmalı dokunmatik bir ekran sayesinde parçamız doğada var olan birbirine dönüşme prensibini ışığın dönüşümüyle yansıtabiliyor ve bu şekilde hem metaforik hem de fiziksel anlamda bu dönüşümü deneyimleyebiliyoruz. Enerji verimliliği açısından LED teknolojiyi kullanmaya çalıştık. Eğer kendi kazanımlarımdan yola çıkarak projemizi de özetleyecek şekilde bir cümle kuracak olursam, ileride herhangi bir şekilde fikren bir karanlık içerisine düşersem doğanın ışığını kendime fener ve rehber edineceğimi söyleyebilirim.”

Grup arkadaşlarıyla birlikte hayata geçirdiği “Liorby” isimli aydınlatma projesinde yusufçuk böceğinin kanatlarından ve kamp ateşinden esinlenerek yola çıktıklarına, tasarımda kullandıkları materyallerin seçiminde de olabildiğince çevre dostu ürünler tercih ettiklerine dikkati çeken Mehmet Kala, hem el feneri hem acil durum ışığı şeklinde kullanılabilen tasarımın, farklı modları sayesinde yabani hayvan ve böceklerin ilgisini çekmeden aydınlatma sağladığından bahsetti.

Grubuyla birlikte “Maskhue” ismini verdikleri minimal bir aydınlatma ürünü dizayn eden İrem Kocaarık, “Lambaya baktığınızda tasarım sürecimizde doğadan ilham aldığımız kaynakları görebilirsiniz. Örneğin, sırtındaki aydınlatma elemanları tırtılın boğumlarından ilham alınmış ve çalışma aydınlatmasının başlığı da bukalemunun oynayan gözünden ilham alındı. Lamba hem iç mekanda hem dış mekanda kullanılabiliyor. Yaptığımız çalışmalarda sürdürülebilirliğe önem veriyor, malzeme seçimlerinde ve enerji kaynağında buna dikkat ediyoruz. Düşük enerjiyle yüksek verimli tasarımlar ortaya koymaya çalışıyoruz.” şeklinde konuştu.

HANİ YETİM MALI YENMEYECEKTİ?

“64 yaşındayım, bu yaşıma kadar haram yemedim. Bu yaştan sonra haram yemeye de yedirmeye de niyetim yok” diyen ve milyarlarca lira seçim harcaması yapan ABB Başkanı Mansur Yavaş’ın Başkent’teki aydınlatma direklerindeki reklam panolarında direk tahsis ücreti almayarak ve usulsüz kullanımlar yoluyla Ankara Büyükşehir Belediyesi’nin 1 milyar TL’ye yakın kamu zararına uğramasına neden olduğu ortaya çıktı.

Öte yandan Yavaş yine başka bir konuşmasında, Yavaş, “Hangi dönemde olursa olsun yetimin malını yedirmeyeceğiz bu konuda kararlıyız” ifadelerini de kullanmıştı.

Başkent’teki elektrik direklerinin reklam amaçlı kullanımı için üç yıl önce Ankara bölgesinin elektrik dağıtım işini yapan Enerji-SA tarafından ihale yapıldı. İhale sadece galvanizli direklerin reklam amaçlı kullanması konusu kapsıyordu ve Başkent Enerji-SA ihaleye girmeye istekli firmalara Ankara Büyükşehir Belediyesi Emlak İstimlak Daire Başkanlığı’ndan alınması gereken izin yetki belgesini şart koştu. 

Ancak Emlak İstimlak Dairesi Başkanlığı, istekli birçok firmaya izin yetki belgesi vermezken İstanbul’dan katılan bir İstanbul firmasına ayrıcalık tanıdı.

Hiçbir firmaya verilmeyen yetki belgesi, bu konuda yetkisi olmayan Fen İşleri Dairesi başkanlığı tarafından İstanbul firmasına verildi. Bu arada ABB Başkanı Mansur Yavaş’ın “Her zaman Ankaralı firmalarla çalışacağız” sözü de askıda kalmış oldu. 

İMAR VE ŞEHİRCİLİK DAİRE BAŞKALIĞINA BU GÜNE KADAR 10 KİŞİ DEĞİŞTİ

Ankara’da bulunan aydınlatma direklerinin kontrolü Ankara Büyükşehir Belediyesine ait. İmar ve şehircilik daire başkanlığında son üç yılda 10’a yakın daire başkanı değişti. 

DİREK TAHSİS ÜCRETİ ÖDENMİYOR

Usulsüzlüklerden diğeri de yetki belgesi alınmış olsa da ABB’nin daha evvel çıkarmış olduğu meclis kararından dolayı, direklerin reklam amaçlı kullanılması için ABB’ye gelir amaçlı direk tahsis ücreti ödenmesi gerekiyor. 

ABB’nin İlan Reklam Yönetmeliği’ne göre; Elektrik direklerine levha asma tahsis ücreti direk başına 20 Bin 394 TL olarak belirlenmiş durumda. Ancak İstanbul firması bu ücreti de ödemedi.

Ankara’da 10 bin direk üzerinden bir hesaplama yapıldığında bu hesaba göre; yıllık 203 milyon 640 bin TL Ankara Büyükşehir’e yani Ankara halkına ödenmesi gereken para ödenmedi.  Firmanın 3 yıldır işlettiği bu direklerin 3 yıllık maliyeti ise 611 milyon 820 Bin TL’ye karşılık geliyor ve böylece ABB kamu zararına uğratılmış oluyor.

BELİRLENEN DİREKLER DIŞINDAKİ DİREKLER DE KULLANILIYOR

5216 Büyükşehir Belediyesi kanunu ve 2023 yılı ABB Gelir Ücret Tarifesi’ne göre; ihale kapsamında olan galvanizli direkler haricinde ana arterlerde bulunan ve tasarruf yetkisi büyükşehirde olan alüminyum eğik direkler de firmaya kullanması için peşkeş çekiliyor.

ABB’nin iç işleyişini iyi bilen ve bu durumu fark eden vicdanlı yöneticiler ile personel ise görevlerden alınarak susturuluyor. Böylece bu direklerin de kullanılmasına göz yumuluyor.

“Ankara İli Aydınlatma Direklerinden Reklam Amaçlı Yararlanılmasına İlişkin Kiralama İşlerinde Uygulanacak Şartname” kuralları görülmeksizin, ABB’ye dolayısıyla Ankara halkına ait olan en az 2 bin adet eğik aydınlatma direğinin hiçbir kamu yararı gözetilmeden rant uğruna kullanılmasına göz yumuluyor. 

3. MADDE SÖZLEŞMENİN KONUSUNDA AÇIK BİR ŞEKİLDE BELİRTİLMİŞ

İş bu sözleşme kapsamında kiralanacak direkler sadece “Galvanizli Aydınlatma Direkleri” olup Galvanizli Aydınlatma Direği haricindeki direkler üzerlerinde armatür bulunsa dahi sözleşme kapsamındaki işlerde kullanılamaz.

KALEM KALEM VURGUN

Firmanın reklam satış fiyatına göre biri 500 TL’den bir direğe asılabilen arkalı önlü 4 reklamla 2 bin TL alınıyor. 2 bin aydınlatma direğinde bu rakam yıl hesabı yapıldığında 104 Milyon TL’ye karşılık geliyor. Firmanın 3 yıldır kullanımında bu rakam 312 Milyon TL yapıyor. Bu gelirden ABB herhangi bir kira bedeli, direk tahsis ücreti gibi tek bir gelir kalemi dahi oluşturmuyor. Yaklaşık 1 milyar TL’lik kaybın nereye gittiği, kimlere verildiği ise şimdilik bilinmiyor.