Japon yeninin dolar karşısındaki dalgalı seyri devam ederken, piyasalarda gözler Japonya Merkez Bankasının (BoJ) para birimini desteklemek için döviz piyasasına olası müdahalelerine çevrildi.

Dolar/yen paritesi dün gece yükselirken, parite yeni işlem gününün düşük hacimli olduğu saatlerde 157,55 seviyesinden 153,19 seviyesine geriledi.

Bloomberg’in hesaplamasına göre, BoJ bugün yeni desteklemek için piyasaya yaklaşık 3,5 trilyon yenlik (22,54 milyar dolar) bir müdahale gerçekleştirdi.

Analistler BoJ’un muhtemelen bu hafta ikinci kez piyasaya müdahale ettiğini belirterek, olası müdahalenin ABD borsasının kapanmasından ve ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Jerome Powell’ın basın toplantısının sona ermesinden hemen sonra gerçekleştiğini kaydetti.

Japon yetkililerin konuyla ilgili bir açıklama yapmadığını ve yapmasının da beklenmediğini vurgulayan analistler, Japonların 29 Nisan’daki olası ilk müdahalede de açıklama yapmadıklarını hatırlattı.

BoJ verilerine göre, Maliye Bakanlığı adına hareket eden BoJ’un ülke para birimini desteklemek için 29 Nisan’da 5,5 trilyon yen (35,06 milyar dolar) harcadığı hesaplandı.

29 Nisan’da 160,24 seviyesini test ederek Haziran 1986’dan bu yana ilk kez 160’ın üzerine çıkan dolar/yen paritesi, gün içinde önemli ölçüde yükselmişti.

Piyasalar, haftalardır Japon yetkililerin para birimini desteklemek için atacağı adımları bekliyor.

Diğer merkez bankaları enflasyonla mücadelede 2022’den bu yana politika faizini keskin şekilde artırırken, BoJ geçen aya kadar negatif faiz politikasına sadık kalmıştı.

Döviz piyasasında özellikle ABD ve Japonya arasındaki artan faiz oranı farkı, yenin dolar başta olmak üzere diğer para birimleri karşısında önemli ölçüde değer kaybetmesine yol açtı.

Yenin zayıflığı, Japon ekonomisini ve BoJ’un faiz oranı görünümünü nasıl etkileyeceğine dair soruları gündeme getirirken, son üç yıldır değer kaybeden Japon yeni, sene başından bu yana dolar karşısında yaklaşık yüzde 11 geriledi.

BoJ’un martta 2007’den bu yana ilk kez faiz oranını artırmasıyla küresel resesyon ve borç krizinin ardından devreye sokulan negatif faiz politikasını terk eden son merkez bankası olması da Japon yenine bir destek sağlayamadı.

Yen, G10 ülkeleri arasında en zayıf performans gösteren para birimi olurken, Japon yetkililerin dövize müdahalesi oluşturabileceği maliyet ve kredibiliteye yönelik riskler de artıyor.

Analistler, bir G7 ülkesinin döviz müdahalesinin, diğer büyük ülkelerin tepkisini çekme olasılığını da beraberinde getireceğine işaret etti.

Uzun süredir düşük olan yenin değeri, Japon ihracat şirketlerinin karlarını şişirirken, bu da birçok Japon şirketinin hisse fiyatlarının rekor seviyelere ulaşmasına sebep oldu.

Bunun yanında, yenin değer kaybetmesi ihracat odaklı olmayan Japon şirketlerini yurt dışından gelen bileşenler ve ham maddelere giderek daha fazla ödeme yapmak zorunda bırakıyor. Bu da Japonya Maliye Bakanlığı ve BoJ üzerinde baskı oluştururken, bazı analistler zayıf yenin memnuniyetle karşılandığı günlerin geride kaldığını belirtiyor.

Japon çelik şirketi Nippon Steel çalışanlarına yüzde 14,2’nin üzerinde zam teklif ederken, Japon otomobil üreticileri çalışanlar için enflasyonu dengelemek amacıyla yüzde 5’ten fazla zam önerdi.

Toyota, sendikanın talebini kabul etti

Japonya’nın en büyük otomobil üreticisi Toyota, işçilerin taleplerini tamamen kabul ederek, 1999’dan bu yana en büyük ücret artışını teklif etti.

Şirket, sendikanın aylık 28,440 yen (194 dolar) kadar ücret artışı ve rekor ikramiye ödemesi taleplerini kabul etti. Ülkenin bir diğer otomobil üreticisi Nissan da sendikanın aylık ücretlere ortalama 18,000 yen zam talebini olumlu karşıladı.

Hizmet sektöründeki Japan Airlines ise çalışanlarına 1992’den bu yana en yüksek taban maaş artışı olan ortalama yüzde 6’lık bir zam yapacağını açıkladı.

Japonya’nın kültürel olarak yüksek ücretten ziyade iş güvenliğine odaklanması, genellikle ülkedeki uzun süredir durgun ücretlerin ana sebebi gösteriliyor.

Ortalama zammın yüzde 4’ü aşması bekleniyor

Rengo’ya bağlı 5 bin 272 sendikaya göre 2023 ilkbaharında görülen ortalama ücret artışı yüzde 3,58 oranındaydı. Analistler, çok sayıda büyük firmanın güçlü ücret artışları teklif etmesiyle bu yıl ortalamanın yüzde 4’ün üzerinde olmasının beklendiğini belirtti.

Japon yatırım bankası Nomura’nın tahminlere göre büyük Japon şirketlerinin çalışanlarını ortalama yüzde 5,1’lik bir ücret artışı bekleyebilir.

Neden yüksek zam yapılıyor?

Ülkede “shunto” (ilkbahar ücret savaşı) olarak adlandırılan yıllık ücret müzakereleri bu ay sona eriyor ve gelişmeler Japonya Merkez Bankası’nın (BoJ) aşırı gevşek para politikasını etkileyebilecek bir faktör olabileceğinden politika yapıcılar tarafından yakından izleniyor.

BoJ uzun süredir reel ücretleri artırma hedefi güderken Japonya’nın muhafazakar hükümetleri ücretlerin fiyatlardan daha hızlı arttığı pozitif bir enflasyon döngüsünü harekete geçirmek ve böylece iç talebi canlandırmak istiyor.

Ülkede reel ücretler art arda 22 aydır düşerken, Japon ekonomisine yön veren yetkililer, keskin ücret artışlarının hane halkı harcamalarını artırmasını ve daha istikrarlı bir ekonomik büyümeye yol açmasını bekliyor.

Japonya’da çalışan gelirleri uluslararası karşılaştırmalarda giderek daha da geride kalırken, ülkede son yılların en yüksek ücret artışlarının BoJ’un sıfır faiz politikasından uzaklaşmasının yolunu da açtığı belirtiliyor.

Enflasyon geriliyor

Büyük Japon şirketlerinin 2023’ün üzerinde ücret artışları açıklaması, ücret eğilimlerinin olumlu seyretmesiyle BoJ’a temel politika değişikliğini yapma konusunda hareket alanı sağlayacağı yönündeki beklentileri artırıyor.

19 Mart’ta temel faiz oranına karar verecek olan BoJ güçlü ücret artışını yıllardır uygulanan sıfır faiz politikasından düzenli bir şekilde uzaklaşmak için önemli bir ön koşul olarak görüyor.

Analistler, enflasyonun bir yıldan uzun bir süredir merkez bankasının yüzde 2 hedefinin üzerinde seyretmesi ve sürdürülebilir ücret artışı beklentilerinin artması nedeniyle bankanın artık faiz oranlarında bir dönüşe doğru ilerleyebileceğini belirtiyor.

Bu arada, Japonya’nın geçen yıl ortalama yüzde 3,2 manşet enflasyonu ocakta yüzde 2,2’ye geriledi.

Öte yandan, Japonya’nın en büyük iki ajansından biri olan Jiji Press, BoJ’un gelecek haftaki para politikası toplantısında negatif faiz oranlarını sona erdirmek için son düzenlemeleri yaptığını bildirdi.

Japonya’dan faiz en son 2007’de artırılmıştı

BoJ 2016 yılından bu yana getiri eğrisi kontrolü olarak adlandırılan uygulamayı yürütüyor. Politika faizini değiştirmeyerek yüzde eksi 0,1’de, 10 yıllık Japon devlet tahvili getirisini de sıfır civarında sınırlıyor.

BoJ Başkanı Kazuo Ueda, bu yılki ücret anlaşmalarının sonucunun faiz oranlarında geri dönüş yolunda belirleyici bir kriter olduğunu açıklamıştı.

Japonya Başbakanı Kişida Fumio da şirketleri ücretleri artırma çağırısı yaparak bunun Japonya’nın yıllardır süren deflasyonun üstesinden gelmesine yardımcı olacağını belirtmişti.

BOJ, geçen yılın sonundan bu yana negatif faizleri sona erdirmek için zemin hazırlarken, Japon hükümet yetkilileri martta negatif faizden çıkışa giderek daha sıcak bakması da dikkati çekiyor.

Japonya’da bugüne kadar yapılan son faiz artışı 2007 yılına dayanıyor. Diğer önde gelen sanayileşmiş ülkelerin aksine Japonya uzun süredir enflasyondaki artışın yavaşlaması anlamına gelen dezenflasyonla mücadele ediyor.

İş gücü her yıl 600 bin azalıyor

Sendikalar ve şirketler arasındaki ücretler konusunda fikir değişikliğindeki bir faktör de Kovid-19 salgını ve Rusya’nın Ukrayna’daki savaşının başlamasının ardından Japonya’yı deflasyondan enflasyona iten fiyat artışı oldu. Giderek hızlanan nüfus düşüşü nedeniyle iş gücü sıkıntısı da öne çıktı. Japonya’da iş gücü halihazırda her yıl 600 bin kişiden fazla azalırken, bu sayı giderek artıyor.

Küresel faiz artırımı dalgasından bugüne kadar kaçınan BoJ’un faiz oranlarındaki olası geri dönüşü, ülkede 2007’den bu yana yapılacak ilk faiz artırımı olma özelliği taşıyacak. BOJ’un negatif faizlerden çıkışı sadece şirketleri ve hane halklarını değil, aynı zamanda küresel para akışını da etkilemesi bekleniyor.