Dicle Elektrik, milli ekonomiyi her yıl milyarlarca lira zarara uğratan, dağıtım bölgesinde özellikle de il ve ilçe merkezlerinde elektrik tedarikini sekteye uğratan kaçak tüketimle mücadelesini tüm olumsuzluklara rağmen kararlılıkla sürdürüyor. Engellemeler nedeniyle Şanlıurfa’nın Akçakale, Ceylanpınar, Eyyübiye, Haliliye, Harran, Siverek ve Viranşehir ilçelerinde jandarma destekli kontroller gerçekleştiren kaçak ekipleri, kırsalda tümü tarımsal sulama için kullanılan 351 adet kayıt dışı trafo belirledi. Ceylanpınar ve Viranşehir’ de 19 kayıt dışı trafoya el koyan dağıtım şirketi, kalan 332 kayıt dışı trafolara el konulması için suç duyurusunda bulunurken, drone kayıtlarında trafoların nasıl gizlendiği ve nasıl kaçırıldıkları da açıkça gözler önüne serildi.

Kaçak kullanım dağıtım şebekesinin çökmesine neden oluyor

Dağıtım şirketinden konuyla ilgili yapılan açıklamada, bugüne kadar süren mücadele neticesinde bölge genelinde %42,8’e düşürülen kaçak tüketimle mücadelesine vurgu yapan yetkililer enerji arz güvenliğine ilişkin, “Bölgede elektriği bu şekilde hunharca ve kaçak kullanan kişiler dağıtım ve iletim hatlarını çok büyük zararlar vermektedir. Bu durum bölgedeki abonelerin kaliteli ve kesintisiz elektrik kullanma haklarını yok etmektedir. Özellikle tarımsal sulama döneminde hatlara orantısız aşırı yüklenme sebebiyle meydana gelen arızalar, bu bölgelerdeki dağıtım şebekesinin tamamen çökmesine sebep olmakta ve uzun süreli kesintilere neden olmaktadır. Bu durum sadece bölgenin değil, ülkenin kesintisiz enerji arzını da tehdit ettiği için bu şekilde kaçak kullanımın devam etmesi durumunda, şebekenin aşırı yüklenildiği zamanlarda zorunlu kesintiler de kaçınılmaz olacaktır. Bu bağlamda sahada fiili olarak teknoloji destekli kontrollere aralıksız devam ediyoruz. Elektrik hırsızlığı ile mücadelemiz kararlılıkla sürecek.” denildi.

Hesap basit, rakam ise dudak uçuklatıyor

Dicle Elektrik yetkilileri, kaçak yollarla elektrik tüketenlerin normalden 9 ila 10 kat daha fazla elektrik sarf ettiklerini bildirerek, basit bir hesapla tespit edilen elektrik hırsızlığının ekonomik boyutunu gözler önüne serdi. Açıklamanın devamında bir hesaplama paylaşan yetkililer “Kaçak kontrol ekiplerimizin sadece bu Nisan ayında tespit ettiği ve el koyduğu kayıt dışı trafoların gücü 53 bin 500 kVA’dır. Bu trafoların harcadığı enerji kabaca bir hesaplamayla bir saatte yaklaşık 75 bin TL’ye denk geliyor. Kaçak kullanan birinin günde 15 saat tarımsal sulama yaptığını var sayarsak, günlük elektrik tüketimi 1 milyon TL’yi aşıyor. Ne yazık ki bedel ödemeden kaçak elektrik kullanan çoğu çiftçi, dinamosunu çalıştırıp belki haftalarca kapatmıyor. Bunun yanında bölgede çiftçilerin çoğu yılda sadece bir ürün ekmiyor. Birçok yerde 2, hatta 3 ürün ekiliyor. Bu sebeple sulama dönemi de uzadıkça uzuyor. Bir yılda kaçak elektrikle 7 aylık sezon boyunca aralıksız sulama yapıldığı var sayıldığında ise günlük 1 Milyon TL’den yılda 210 milyon TL’den fazla elektriğin bedelsiz olarak kullanıldığı gerçeği ortaya çıkıyor ki bu gerçekten kabul edilebilir bir durum değil. Çünkü kullanılan kaçağın bedelini tüm ülke insanı ödüyor. Vatandaşlarımıza kanunen ve vicdanen kabul edilemez bu suça ortak olmamaları konusunda çağrı yapıyoruz.” diyerek sözlerine son verdi.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından kabul edilen Doğal Gaz Piyasası Dağıtım Lisanslarına İlişkin Tedbirler Yönetmeliği ile hem hizmet kalitesini arttıracak hem de şebeke işletme güvenliği en üst düzeyde koruyacak bir düzenlemeye imza atmıştı. Düzenleme ile dağıtım lisansı sahibi tüzel kişinin faaliyetlerinin sürdürülemez duruma geldiğinin veya geleceğinin anlaşılması durumunda; dağıtım şebekesinin korunması, tüketicilerin mağduriyet yaşamaması ve sunulan hizmetin devam etmesi, ekonomiye ve tüketicilere verilmesi muhtemel zararların minimize edilmesi amacıyla telafisi imkansız zararlar oluşmasına fırsat bırakmadan EPDK’nın gerekli tedbirleri önceden alması hükme bağlandı.

Bu kapsamda Yalova ili ile Çorlu ve İnegöl ilçelerinde toplam 450 bin aboneye, yaklaşık 1 milyon 800 bin kişiye doğal gaz dağıtım hizmeti veren Armagaz, Çordaş ve İngaz doğal gaz dağıtım şirketlerine, tüketici hizmetlerindeki aksaklıklar ve BOTAŞ’a olan borçlarını ödememesi sebebi ile EPDK tarafından gerekli adımlar atılmış, bu bölgeler için yeniden ihaleye çıkılacağı da kamuoyuna açıklanmıştı.

EPDK tarafından adı geçen şirketlerin yönetim kurulu üyeleri değiştirilerek yerlerine yeni atamalar yapıldı. Ataması yapılan yönetim kurulu üyeleri alanında uzman ve tecrübeli isimlerden belirlenerek doğal gaz dağıtım hizmetlerinin aksamaması ve tüketicilerin mağduriyet yaşamaması sağlandı.

EPDK tarafından yapılan soruşturmalar neticesinde, 7 Aralık 2023 tarihinde Kurul tarafından; Armagaz, Çordaş ve İngaz’ın dağıtım lisanslarının iptal edilmesine, lisans iptalinin yeni lisanslar verildiğinde geçerlilik kazanmasına, ilgili şebekenin satışı ve yeni lisans sahibinin belirlenmesi için şebeke satış ihalesine çıkılmasına karar verildi. İhale ilanları 27 Ocak tarihli ve 32442 sayılı Resmi Gazetede yayımlandı. 05 Şubat itibarıyla şartname satış süreci tamamlanarak şartname alan firmalar yeterlilik incelemesine tabi tutuldu. Yeterlilik incelemesi sonucunda ihalelere teklif vermek üzere Torunlar Enerji Sanayi ve Tic. A.Ş., Palmet Gaz Grup A.Ş., Sel-tan İnş. Tic. Ve San. A.Ş., A Doğalgaz ve Elektrik A.Ş., Akmercan Turizm Taşıma Ltd. Şti., Aksa Doğalgaz Dağıtım A.Ş., MBD İnşaat San. ve Tic. A.Ş., Likitgaz Dağıtım ve Endüstri A.Ş., Dema Grup Altyapı Taahhüt A.Ş. şirketleri Kurul tarafından yeterli görüldü.

Yeterlilik alan şirketlere 22 Mart tarihinde yapılan bildirimler ile 24 Nisan tarihinde ARMAGAZ dağıtım şebekesi satış ihalesinin, 25 Nisan tarihinde ÇORDAŞ dağıtım şebekesi satış ihalesinin, 26. Nisan tarihinde İNGAZ dağıtım şebekesi ihalesinin gerçekleştirileceği bildirildi ve teklif vermek üzere ihalelere davet edildi.

EPDK Konferans salonunda, 24 Nisan tarihinde gerçekleştirilen ARMAGAZ doğal gaz dağıtım şebekesi ihalesini 1 milyar 910 milyon TL en yüksek teklif bedeli ile A Doğal Gaz ve Elektrik A.Ş., 25 Nisan tarihinde gerçekleştirilen ÇORDAŞ doğal gaz dağıtım şebekesi ihalesini 1 milyar 480 milyon TL en yüksek teklif bedeli ile A Doğal Gaz ve Elektrik A.Ş.; 26 Nisan tarihinde İNGAZ doğal gaz dağıtım şebekesi ihalesini 1 milyar 400 milyon TL en yüksek teklif bedeli ile Torunlar Enerji Sanayi ve Tic. A.Ş. kazandı.

İhale sonuçları Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu onayına sunulacak olup, ihale sonuçlarının Kurul tarafından onaylanması halinde, ihaleyi kazanan şirketlere şebekelerin devredilmesi ve yeni lisansların verilmesi süreçleri yürütülecek. 28 Eylül 2023 tarihinde EPDK tarafından atamaları yapılan yönetim kurulu üyelerinin görevleri de yeni lisanslar verilene kadar devam edecek.

Konuyu değerlendiren EPDK Başkanı Mustafa Yılmaz, enerji yönetimi ve özel sektör işbirliğinde Türkiye’nin doğal gaz ticaret merkezi olma hedefine kararlılıkla yürüdüğüne dikkat çekti. Doğal gaz sektörünün ülkemizin enerjide gözbebeği bir sektör konumunda olduğunu belirten Yılmaz, dağıtım hizmetlerinin aksamamasının ve tüketicilere her zaman en kaliteli hizmet verilmesinin temel öncelik olmaya devam edeceğini vurguladı.

Türkiye’nin enerjide büyük hedefleri var olduğunu dile getiren EPDK Başkanı Yılmaz, şu ifadeleri kullandı:

“Bu hedeflere yürürken dağıtım hizmetlerinin aksamaması ve tüketicilerimizin en kaliteli hizmeti alması bizim asla taviz vermeyeceğimiz iki husus. Kurulumuz tarafından atanan yönetim kurulu üyelerimiz 7 ay boyunca bu konuda üzerlerine düşen görevi layıkıyla yerine getirdiler. İhale sürecimiz de tüm şeffaflığı ile gerçekleştirildi ve sektörümüze layık bir şekilde tamamlandı. Kazanan şirketleri tebrik ediyorum. İhalelere gösterilen yoğun ilgi ve oluşan yüksek şebeke satış bedelleri, yatırımcılarımızın ülkemizin hem ekonomisine hem de enerji yönetimine duyduğu güveni bir kere daha ortaya koymuştur. Milletimiz ve sektörümüz için hayırlı olsun. İnanıyorum ki ihaleyi kazanan şirketler dağıtım bölgesindeki vatandaşlarımıza en iyi ve en kaliteli hizmeti sunacaktır. Bundan sonra da tüketicilerimizin enerji tedarikinin aksatılması riskini gördüğümüz durumlarda EPDK olarak gerekli tedbirleri kararlılıkla alacağımızdan kimsenin şüphesi olmasın.”

Dağıtım altyapısına 20 milyar lirası son 3 yılda olmak üzere 2013’ten bu yana 336 milyar lira yatırım yapıldığını dile getiren Şatıroğlu, söz konusu yatırım ve bakım faaliyetlerine rağmen elektrik dağıtım sektörüne yönelik vatandaşların yanı sıra sanayicilerin de şikayetlerinin bitmediğine işaret etti.

Şatıroğlu, dağıtım şirketlerinin tüketicilerle iletişimlerini kuvvetlendirmesi gerektiği ve sektör temsilcilerinin bu konuya önem vermesini beklediklerini kaydetti.

Elektriğini kendi üretmek isteyen sanayiciler ile elektrikli araç şarj altyapısının da sektörün üzerine eğilmesi gereken konular olduğunu belirten Şatıroğlu, “Bu sorunların çözümü için belki de yapısal bir düzenlemeye ihtiyacımız olduğu kanaatindeyim. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) ve Bakanlığımız ile ELDER istişareler yaparak bu konuları çözeceğimize inanıyorum.” diye konuştu.

Şatıroğlu, ELDER’de iş başına gelecek yeni yönetime başarılar diledi.

TÜM DAĞITIM ŞİRKETLERİ, 1 OCAK 2025’TEN İTİBAREN AKILLI SAYAÇ DÖNÜŞÜMÜ İŞLEMLERİNİ HIZLA YAPMALI

EPDK Başkanı Mustafa Yılmaz da dağıtım sektörünü geleceğe taşırken, bugünün sorunlarına yarının çözüm yolları ile çare aramak gerektiğini belirterek, “Yatırım planlamalarında gelenekselleşmiş ve kolaycı yöntemlerin dışına çıkmak mutlak surette öncelik olmalıdır” dedi.

İlerleyen günlerde elektrikli araçlar ve milli akıllı sayaç sistemleri gibi konuların dağıtım sektörünün gündeminde daha fazla yer alacağını kaydeden Yılmaz, şunları söyledi:

“Hızla gelişen elektrikli araç sektörünün ihtiyaçlarına cevap verme sürecinde dağıtım şebekelerinin gerekli yerlerde güçlendirilmesi için her türlü yatırımın ivedilikle yapılması gerekmektedir. EPDK olarak nasıl ki meskenlerde ya da sanayide herhangi bir enerji krizine izin vermiyorsak yollarda da kesintisiz enerji için verilen tüm hizmetlerin takipçisi olacağız.1 Ocak 2025’ten itibaren tüm dağıtım şirketlerinin akıllı sayaç dönüşümüne ilişkin tedarik ve tesis işlemlerini hızla yapmaları gerekmektedir. Ayrıca sayaç entegrasyon sürecinde de tüketicilerin ihtiyaçlarına cevap verecek, olası şikayetlerin önüne geçecek her türlü çalışmanın da titizlikle yapılması beklentilerimiz arasındadır.”

Dağıtım sektörünün tüketiciyi mağdur edecek her türlü sorunu öngörebilen ve kalıcı çözüm üreten yöntemler geliştirmesinin de temel beklentileri olmaya devam edeceğini belirten Yılmaz, sektörün daha fazla yenilenebilir enerji kaynağının sisteme verilmesi kadar üretim ve yatırımlara yönelik de sorumluluklarını unutmaması gerektiğini söyledi.

YATIRIM SÜREÇLERİNİ HIZLANDIRMAYAN ŞİRKETLERE YAPTIRIM UYARISI

Dağıtım şirketlerinin çağrı mektubu ve bağlantı görüşü süreçlerinde ağır davranma, farklı hesapların içine girme lüksünün olamayacağını vurgulayan Yılmaz, “Yatırım süreçlerini hızlandırma noktasında beklentilerimizi karşılamayan şirketlerin karşılaşacağı yaptırım da hepinizin malumudur.” ifadelerini kullandı.

Bütün dağıtım şirketlerinin yanı sıra ELDER’in vatandaşlarla yazılı, görsel ve sosyal medya üzerinden daha etkin bir iletişim içinde olması gerektiğini dile getiren Yılmaz, “Dağıtım şirketleri yaptıkları yatırımları ve hizmetleri anlatmakta geride kalmamalı, sektörün itibarını zedelemek için sürekli dezenformasyon üretmeye hazır olan mahfillerle etkin bir mücadele sürdürmelidir. Kamunun hassasiyetlerini çok iyi bilen yeni genel sekreteri ve bugün oluşacak yeni yönetimiyle ELDER’in kurumsal yapısını güçlendirerek yoluna bu hedefle ve anlayışla devam edeceğine inanıyorum.” dedi.

HİZMET VERİLEN ABONE SAYISI 49 MİLYON SINIRINA DAYANDI

ELDER Yönetim Kurulu Başkanı Kıvanç Zaimler ise elektrik dağıtım şirketleri olarak, elektrik dağıtımının kesintisiz, kaliteli ve sürekli sunulması için canla başla çalıştıklarını söyledi.

Zaimler, Türkiye’de elektrik dağıtımının tamamıyla özel sektör eliyle yapılmaya başlandığı 2013’ten bugüne bu anlayışı korumayı ve geliştirmeyi ilke edindiklerini ifade ederek, hizmet verilen abone sayısının 49 milyon sınırına dayandığını, dağıtım hatlarının uzunluğunun ise 1,4 milyon kilometrenin üzerine çıktığını aktardı.

Trafo sayısının 520 binin üzerine, trafo kapasitesinin ise 200 bin megavolt-amper eşiğini geçtiğini belirten Zaimler, “Aralıksız olarak devam ettiğimiz yatırımların 2011- 2023 yıllarına ait toplam büyüklüğü güncel TÜFE değeri ile 289 milyar lirayı buldu. Özelleştirme ihaleleri sonrasında Türkiye Cumhuriyeti Hazinesi’ne ödediğimiz güncel değer ile 420 milyar lira dahil edildiğinde ülkemize yaptığımız yatırımların güncel toplamı 709 milyar lirayı aştı.” diye konuştu.

Kurul’da ELDER’in yeni başkanın seçimi yapılacak.