AA muhabirinin, Konyaaltı ilçesinde 1 kişinin öldüğü, 2’si çocuk 17 kişinin yaralandığı teleferik kazasıyla ilgili sorularını yanıtlayan Bingöl, devrilen direğin tasarım aşamasından itibaren tüm aşamalarına bakılması gerektiğini söyledi.

Teleferiğin 7 yıldır kullanıldığını, belediye başkanının açıklamalarına göre iki ay önce kapsamlı bakımlarının yapıldığını kaydeden Bingöl, “Demek ki bakımlarda da bir eksiklik var. Bayram dolayısıyla yoğun bir trafik var. Çok fazla kullanılmış, ısınma veya ağır iş kapasitesinden mütevellit direkte kırılma olmuş gibi gözüküyor. Bakımların ne şekilde yapıldığıyla başlayan birçok hata olabilir.” diye konuştu.

Bingöl, direğin devrilmemesi gerektiğini vurgulayarak, böyle bir direk vakasının bildiği kadarıyla henüz olmadığını söyledi.

Direğin kurulumu aşamasında hesaplamaların iyi yapılması gerektiğini aktaran Bingöl, “Tasarım aşamasında mesafeler daha kısa tutulup da direklerin mukavemetleri artırılabilir miydi? Sonuçta direk devrildiyse ortada bir ihmal veya hata olduğu ortaya konulmuş oluyor.” dedi.

Bingöl, kabinin 8 kişilik olduğunu ifade ederek, yolcuların normalde 3-5 dakikalık bir eğitimle buraya bindirilmesi gerektiğine dikkati çekti.

Antalya’daki teleferik için böyle bir eğitimin olmadığını düşündüğünü dile getiren Bingöl, “Emniyet kemeri sistemi olması gerekiyor. Olsaydı, belki insanlar aşağıya düşmeyecekti. Birtakım hatalar zinciri var. Ancak bunlar inceleme sonucunda ortaya çıkar.” ifadelerini kullandı.

“Çabuk indirmekten ziyade güvenli indirmek önemli”

Kurtarma çalışmalarının yavaş ilerlediğinin düşünülmemesi gerektiğini vurgulayan Bingöl, şöyle devam etti:

“Çabuk indirmekten ziyade güvenli indirmek önemli. O konuda karar alacak merci, Valilik önderliğinde AFAD’dır. Helikopter veya iple erişimle insanlar indiriliyor. Kapasite çok, insanlar çok. ‘Güvenli indirelim.’ diye yavaş indiriliyor, daha da yavaş indirilebilirlerdi. Zor, meşakkatli bir iş. Helikopteri havada tutmak, rüzgarsız bir şekilde stabil hale getirmek… Gerçekten oldukça güç işlemler. ‘Acil durumlarda tahliye sistemi olabilir miydi?’ diye düşünebiliriz. Üçüncü bir halat olsaydı hiç kullanılmayan ama acil bir durumda kullanılabilecek, o zaman tahliye daha kolay olabilirdi.”

Bingöl, bu tür kazalarda uygulanacak yaptırımın hukuki bir konu olduğunu belirterek, “Taksirle ölüme sebebiyet vermek veya bilinçli taksirle ölüme sebebiyet vermek oluyor. Maalesef onların da cezaları çok ağır değil. Ama asıl önemli olan bunların olmaması.” değerlendirmesini yaptı.

Bakım yapan çok fazla firma olması ve bunların da işi almak için ucuz fiyat vermeleri durumunda, “bazı kontrollere geçen sene bakmıştık, bu sene buna bakmayalım” denilebildiğinin altını çizen Bingöl, bunun standartlarının olduğunu söyledi.

Bingöl, teleferiği kimlerin denetlediğinin belgelenmesi gerektiğini anlatarak, “Yapıyor muyuz, yapıyormuş gibi mi gözüküyoruz, buna bakmak gerekiyor. İşlemler rutin işlediği zaman problem yok. İnşallah bu kazadan ders çıkarılır.” dedi.

Asansör ve lunaparklar

Halat sistemiyle çalışan asansörler ve lunaparklarda da zaman zaman benzer kazalara şahit olduklarından bahseden Bingöl, şu ifadeleri kullandı:

“Bunların periyodik bakımlarının yetkili bir firma veya Makine Mühendisleri Odası tarafından yapılması lazım. Yapılıyor mu? Bazıları ihmal edilip yapılmıyor olabilir. Bazı yerlerde de yapılmadığı zaman yapılmış gibi gösterilebiliyor. Bu sonuçta bir ihale işi. Birçok yerde o işi ucuz fiyat veren alıyor. Bazen üstünkörü bakımlar karşımıza çıkabiliyor. Bunların daha ciddi yapılması gerekiyor.”

Bingöl, bu tür yerlerde yapılan denetimler sonucunda eksiklikler saptanması halinde belirli yaptırımların uygulandığını dile getirerek, asansörün yeşil etiketli olması gerektiğini, kırmızı etiketlilerin ise kullanılmayacağını aktardı.

“Maalesef kırmızı etiketlilerin de kullanıldığını gördük.” diyen Bingöl, mavi etiketli asansörlerin de kısa sürede bazı eksikliklerin giderilmesi gerektiğini dile getirdi.

Bingöl, “O kısa süre bazen 3 ay, bazen 1 aydır. Ama 1-1,5 sene mavi etiketle çalışanları da görüyoruz. Maalesef bakım onarımlarımız böyle. Bir şekilde işi geçiştirici sistemle iş yapmaya çalışıyoruz.” şeklinde konuştu.

HANİ YETİM MALI YENMEYECEKTİ?

“64 yaşındayım, bu yaşıma kadar haram yemedim. Bu yaştan sonra haram yemeye de yedirmeye de niyetim yok” diyen ve milyarlarca lira seçim harcaması yapan ABB Başkanı Mansur Yavaş’ın Başkent’teki aydınlatma direklerindeki reklam panolarında direk tahsis ücreti almayarak ve usulsüz kullanımlar yoluyla Ankara Büyükşehir Belediyesi’nin 1 milyar TL’ye yakın kamu zararına uğramasına neden olduğu ortaya çıktı.

Öte yandan Yavaş yine başka bir konuşmasında, Yavaş, “Hangi dönemde olursa olsun yetimin malını yedirmeyeceğiz bu konuda kararlıyız” ifadelerini de kullanmıştı.

Başkent’teki elektrik direklerinin reklam amaçlı kullanımı için üç yıl önce Ankara bölgesinin elektrik dağıtım işini yapan Enerji-SA tarafından ihale yapıldı. İhale sadece galvanizli direklerin reklam amaçlı kullanması konusu kapsıyordu ve Başkent Enerji-SA ihaleye girmeye istekli firmalara Ankara Büyükşehir Belediyesi Emlak İstimlak Daire Başkanlığı’ndan alınması gereken izin yetki belgesini şart koştu. 

Ancak Emlak İstimlak Dairesi Başkanlığı, istekli birçok firmaya izin yetki belgesi vermezken İstanbul’dan katılan bir İstanbul firmasına ayrıcalık tanıdı.

Hiçbir firmaya verilmeyen yetki belgesi, bu konuda yetkisi olmayan Fen İşleri Dairesi başkanlığı tarafından İstanbul firmasına verildi. Bu arada ABB Başkanı Mansur Yavaş’ın “Her zaman Ankaralı firmalarla çalışacağız” sözü de askıda kalmış oldu. 

İMAR VE ŞEHİRCİLİK DAİRE BAŞKALIĞINA BU GÜNE KADAR 10 KİŞİ DEĞİŞTİ

Ankara’da bulunan aydınlatma direklerinin kontrolü Ankara Büyükşehir Belediyesine ait. İmar ve şehircilik daire başkanlığında son üç yılda 10’a yakın daire başkanı değişti. 

DİREK TAHSİS ÜCRETİ ÖDENMİYOR

Usulsüzlüklerden diğeri de yetki belgesi alınmış olsa da ABB’nin daha evvel çıkarmış olduğu meclis kararından dolayı, direklerin reklam amaçlı kullanılması için ABB’ye gelir amaçlı direk tahsis ücreti ödenmesi gerekiyor. 

ABB’nin İlan Reklam Yönetmeliği’ne göre; Elektrik direklerine levha asma tahsis ücreti direk başına 20 Bin 394 TL olarak belirlenmiş durumda. Ancak İstanbul firması bu ücreti de ödemedi.

Ankara’da 10 bin direk üzerinden bir hesaplama yapıldığında bu hesaba göre; yıllık 203 milyon 640 bin TL Ankara Büyükşehir’e yani Ankara halkına ödenmesi gereken para ödenmedi.  Firmanın 3 yıldır işlettiği bu direklerin 3 yıllık maliyeti ise 611 milyon 820 Bin TL’ye karşılık geliyor ve böylece ABB kamu zararına uğratılmış oluyor.

BELİRLENEN DİREKLER DIŞINDAKİ DİREKLER DE KULLANILIYOR

5216 Büyükşehir Belediyesi kanunu ve 2023 yılı ABB Gelir Ücret Tarifesi’ne göre; ihale kapsamında olan galvanizli direkler haricinde ana arterlerde bulunan ve tasarruf yetkisi büyükşehirde olan alüminyum eğik direkler de firmaya kullanması için peşkeş çekiliyor.

ABB’nin iç işleyişini iyi bilen ve bu durumu fark eden vicdanlı yöneticiler ile personel ise görevlerden alınarak susturuluyor. Böylece bu direklerin de kullanılmasına göz yumuluyor.

“Ankara İli Aydınlatma Direklerinden Reklam Amaçlı Yararlanılmasına İlişkin Kiralama İşlerinde Uygulanacak Şartname” kuralları görülmeksizin, ABB’ye dolayısıyla Ankara halkına ait olan en az 2 bin adet eğik aydınlatma direğinin hiçbir kamu yararı gözetilmeden rant uğruna kullanılmasına göz yumuluyor. 

3. MADDE SÖZLEŞMENİN KONUSUNDA AÇIK BİR ŞEKİLDE BELİRTİLMİŞ

İş bu sözleşme kapsamında kiralanacak direkler sadece “Galvanizli Aydınlatma Direkleri” olup Galvanizli Aydınlatma Direği haricindeki direkler üzerlerinde armatür bulunsa dahi sözleşme kapsamındaki işlerde kullanılamaz.

KALEM KALEM VURGUN

Firmanın reklam satış fiyatına göre biri 500 TL’den bir direğe asılabilen arkalı önlü 4 reklamla 2 bin TL alınıyor. 2 bin aydınlatma direğinde bu rakam yıl hesabı yapıldığında 104 Milyon TL’ye karşılık geliyor. Firmanın 3 yıldır kullanımında bu rakam 312 Milyon TL yapıyor. Bu gelirden ABB herhangi bir kira bedeli, direk tahsis ücreti gibi tek bir gelir kalemi dahi oluşturmuyor. Yaklaşık 1 milyar TL’lik kaybın nereye gittiği, kimlere verildiği ise şimdilik bilinmiyor.