Ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı, mayısta 4 milyar 199 milyon dolar oldu. Bu dönemde hizmetler dengesi kaynaklı net girişler 4 milyar 724 milyon dolar, seyahat kaleminden kaynaklanan net gelirler de 3 milyar 915 milyon dolar olarak gerçekleşti.
Birincil gelir dengesi kaleminde 1 milyar 607 milyon dolar ve ikincil gelir dengesi kaleminde de 153 milyon dolarlık net çıkış kaydedildi.
Mayısta yıllıklandırılmış cari açık ise 25 milyar 191 milyon dolara inerken, yıllıklandırılmış cari açıktaki son 1 yıllık iyileşme 31 milyar 831 milyon dolara işaret etti.
Öte yandan, cari açığın milli gelire oranı 2023 sonu milli geliri dikkate alındığında yaklaşık yüzde 2,25’e indi.
BAKAN BOLAT’TAN AÇIKLAMA
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, “Dış ticaret dengesindeki olumlu gelişmeler, ekonomik büyümeyi daha dengeli bir yapıya kavuşturmakta ve cari işlemler hesabındaki iyileşmeyle birlikte makroekonomik istikrarı sağlamlaştırmaktadır.” dedi.
X hesabından açıklamada bulunan Bolat, şunları söyledi:
“Yıllıklandırılmış cari işlemler açığı son 1 yılda 31,8 milyar dolar geriledi.
2024 yılı Mayıs ayında cari işlemler açığı geçen yılın aynı ayına göre %84,1 oranında azalışla 1,2 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir.
Cari işlemler açığı 2024 yılı Ocak-Mayıs döneminde ise bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla %53,0 oranında azalışla 17,6milyar dolar olarak kaydedilmiştir.
Böylelikle zirve noktası olan 2023 yılı Mayıs ayında 57,0 milyar dolar olarak gerçekleşen yıllıklandırılmış cari işlemler açığı bir yıl sonra 31,8 milyar dolar azalarak 2024 Mayıs ayı itibariyle 25,2 milyar dolara gerilemiştir. Aynı dönemde yıllıklandırılmış dış ticaret açığı ise 35,1 milyar dolar gerilemiştir. Böylelikle 2023 Mayıs ayına göre yıllıklandırılmış cari işlemler açığı dış ticarette uygulanan politikaların etkisi ile %55,8 oranında düşmüştür.
2024 Mayıs ayında yıllıklandırılmış bazda ihracatımız %2,3’lük artış ile 260,0 milyar dolara yükselmiştir. Aynı ayda ithalatımız ise yıllıklandırılmış bazda %7,8’lik azalışla 347,1 milyar dolara gerilemiştir. Yıllıklandırılmış dış ticaret açığı %28,7 oranında azalarak 87,1 milyar olurken, ihracatın ithalatı karşılama oranı 7,4 yüzde puan artarak %74,9 olmuştur.
Dış ticaret açığındaki gerilemeye, hizmet ihracatımızdaki artış da eşlik etmektedir. Hizmet gelirleri Mayıs ayında yıllıklandırılmış bazda 105,0 milyar dolar ile rekorunu yenilemiştir. Hizmetlerin altında yer alan seyahat gelirleri ise 51,1 milyar dolara yükselmiştir. Mal ve hizmet ihracatını artırmaya yönelik destekler ve ithalatı düşürmeye yönelik tedbirlerin uygulamadaki sonuçları ile cari işlemler açığında önemli bir gerileme kaydedilmiştir.
Mayıs ayında mal ihracatı %16 artış ile 24,1 milyar dolarlık rekor seviyede gerçekleşirken, mal ithalatı %10,4 oranındaki gerileme ile 30,6 milyar dolar olmuştur. Mal ticaretindeki bu iyileşmeye hizmet ihracatındaki artışlar katkı vermiş, ve cari işlemler açığında ciddi bir düşüş sağlanmıştır. Haziran ayında ise takvim ve Kurban Bayramı tatili etkisiyle cari açıkta geçici bir artış beklenmekle birlikte, yıl sonunda cari işlemler açığının Orta Vadeli Program (OVP) hedefinin (34,7 Milyar Dolar) altında gerçekleşeceğini öngörüyoruz.
Dış ticaret dengesindeki olumlu gelişmeler, ekonomik büyümeyi daha dengeli bir yapıya kavuşturmakta ve cari işlemler hesabındaki iyileşmeyle birlikte makroekonomik istikrarı sağlamlaştırmaktadır. 2024 yılı genelinde ihracattaki artış ve ithalattaki azalış eğiliminin sürmesi beklenmekte olup, dış ticaretin cari işlemler dengesine ve ekonomik büyümeye pozitif katkı yapacağı öngörülmektedir. Ticaret Bakanlığı olarak, küresel mal ve hizmet ihracatındaki payımızı artırmak amacıyla üretici ve ihracatçılarımızla yakın iş birliği içerisinde çalışmalarımıza kararlılıkla devam edeceğiz.”
]]>Bu yıl nisanda negatif takvim etkisi nedeniyle cari işlemler açığının yüzde 3,9 artışla 5,3 milyar dolar olarak gerçekleştiğine dikkati çeken Bolat, “Bu rakam, tahminlerin altında kaldığını göstermektedir. Cari işlemler açığı Ocak-Nisan 2024 döneminde ise bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 45,7 azalışla 16,1 milyar dolar olarak kaydedilmiştir. Böylelikle zirve noktası olan Mayıs 2023’te 57 milyar dolar olarak gerçekleşen yıllıklandırılmış cari işlemler açığı, sonraki aylarda 25,6 milyar dolar azalarak Nisan 2024 itibarıyla 31,5 milyar dolara gerilemiştir.” ifadelerini kullandı.
Bolat, aynı dönemde yıllıklandırılmış dış ticaret açığının ise 29,2 milyar dolara gerilediğine işaret ederek, böylelikle Mayıs 2023’e göre yıllıklandırılmış cari işlemler açığının dış ticarette uygulanan politikaların etkisi ile yüzde 44,8 düştüğünü kaydetti.
Bu yılın nisan ayında yıllıklandırılmış bazda ihracatın yüzde 2,5’lik artış ile 257,6 milyar dolara yükseldiğini aktaran Bolat, şöyle devam etti:
“Aynı ayda ithalatımız ise yıllıklandırılmış bazda yüzde 5,7’lik azalışla 350,7 milyar dolara gerilemiştir. Yıllıklandırılmış dış ticaret açığı yüzde 22,7 azalarak 93 milyar dolar olurken, ihracatın ithalatı karşılama oranı 5,8 yüzde puan artarak yüzde 73,5 olmuştur. Dış ticaret açığındaki gerilemeye hizmet ihracatımızdaki artış da eşlik etmektedir. Hizmet gelirleri nisanda yıllıklandırılmış bazda 103,8 milyar dolarla rekorunu yenilemiştir. Hizmetlerin altında yer alan seyahat gelirleri ise 50,4 milyar dolara yükselmiştir. Mal ve hizmet ihracatını artırmaya yönelik destekler ve ithalatı düşürmeye yönelik tedbirlerin uygulamadaki sonuçları ile cari işlemler açığında önemli bir gerileme kaydedilmiştir.”
CARİ İŞLEMLER AÇIĞININ, MAYISTA DÜŞMESİ BEKLENİYOR
Bolat, nisanda yıllıklandırılmış cari işlemler açığında takvim etkisiyle gözlenen sınırlı artışın geçici olduğunu vurgulayarak, mayısta önemli ölçüde daralmasının beklendiğini belirtti.
Bakanlıkça açıklanan mayıs dış ticaret verilerinde, ihracatın yüzde 11,4 artışla 24,1 milyar dolara çıkmasıyla Cumhuriyet tarihinin en yüksek aylık ihracatına ulaşıldığını anımsatan Bolat, şunları kaydetti:
“İthalatımız yüzde 10,3 gerileyerek dış ticaret açığımız 12,5 milyar dolardan 6,5 milyar dolara düşmüştür. Bu tablo yıllıklandırılmış cari işlemler açığının, mayısta 25 milyar dolar civarına kadar inebileceğini göstermektedir. Bu çerçevede yıl sonu cari işlemler açığının Orta Vadeli Program hedefinin (34,7 milyar dolar) çok altında gerçekleşeceğini öngörüyoruz. Dış ticaret dengesindeki olumlu gelişmeler, hem ekonomik büyümeyi daha dengeli bir yapıya dönüştürmekte hem de cari işlemler hesabındaki iyileşme ile makroekonomik istikrarı güçlendirmektedir. Böylece döviz yeterliliğimiz artmakta, döviz kurundaki dengeleme, fiyatların da döviz kuru yapışkanlığı ile kontrolsüz yükselişini frenleme etkisini sağlamaktadır.”
Bolat, dış ticaret ve cari işlemler dengesindeki dengeleme ve istikrar sürecinin “yatırım-üretim-istihdam” hedeflerinde güçlü bir büyümeyi ve halkın refah artışını da beraberinde getireceğine işaret ederek, ihracattaki artış ve ithalattaki azalış eğiliminin 2024 boyunca devam etmesinin beklendiğini bildirdi.
Dış ticaretin cari işlemler dengesine ve ekonomik büyümeye pozitif katkı sağlamasının öngörüldüğünü belirten Bolat, “Ticaret Bakanlığı olarak, dünya mal ve hizmet ihracatındaki payımızı artırmak amacıyla üretici ve ihracatçılarımızla yakın işbirliği içinde çalışmalarımıza kararlılıkla devam ediyoruz.” ifadesini kullandı.
Cari işlemler açığındaki azalışın devam ettiğini belirten Bolat, “Dış ticarette yaşanan olumlu gelişmeler neticesinde, Mayıs 2023’te 60,1 milyar dolar olarak gerçekleşen yıllıklandırılmış cari işlemler açığı sonraki aylarda toplam 28,3 milyar dolar azalarak Şubat 2024 itibarıyla 31,8 milyar dolara geriledi. Aynı dönemde yıllıklandırılmış dış ticaret açığı ise toplam 29,4 milyar dolar azalarak 92,9 milyar dolara geriledi. Şubat 2023’te 9 milyar dolar olan cari işlemler açığı, şubatta yüzde 63,9 azalışla 3,3 milyar dolara gerilemiş durumdadır.” ifadesini kullandı.
Bolat, şubatta ihracatın bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 13,6 artarak 21 milyar 82 milyon dolar, ithalatın da yüzde 9,2 azalarak 27 milyar 853 milyon dolar olduğunu anımsatarak, şubatta dış ticaret açığının bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 44,2 düşerek 6 milyar 771 milyon dolara gerilediğini, ihracatın ithalatı karşılama oranının ise bir önceki yılın aynı ayına göre 15,2 yüzde puan artarak yüzde 75,7 seviyesine yükseldiğini bildirdi.
Söz konusu ayda yıllıklandırılmış ihracatın yüzde 1,6 artarak 258,7 milyar dolar ile rekor kırdığını vurgulayan Bolat, yıllıklandırılmış ithalatın da yüzde 5,6 azalarak 351,5 milyar dolar olduğunu belirtti.
Bolat, yıllıklandırılmış dış ticaret açığının ise yüzde 21,1 azalarak 92,9 milyar olduğunu aktararak, ihracatın ithalatı karşılama oranının bu dönemde 5,2 yüzde puan artarak yüzde 73,6’ya yükseldiğine işaret etti.
Hizmetler gelirlerinin şubatta yıllıklandırılmış bazda 101,1 milyar dolar ile rekor yenilediğine, seyahat gelirlerinin de 48,2 milyar dolara yükseldiğine dikkati çeken Bolat, “Mal ve hizmet ihracatını artırmaya yönelik destekler ve ithalatı düşürmeye yönelik tedbirlerin uygulamadaki sonuçlarıyla cari işlemler açığında önemli gerileme kaydedilmiş durumdadır.” ifadesini kullandı.
Bolat, gerçekleştirdikleri çalışmalar neticesinde bu yılın ilk çeyreğinde ihracatın yüzde 3,6 artışla 63,7 milyar dolar, ithalatın ise yüzde 12,6 düşüşle 84,1 milyar dolar olduğunu anımsatarak, “Böylelikle dış ticaret açığı, yılın ilk çeyreğinde yüzde 41,2 azalarak 20,5 milyar dolara gerilemiştir. Bu verilere göre yıllıklandırılmış cari işlemler açığındaki düşüşün bu yılın ilk çeyreği itibarıyla devam etmesi öngörülüyor. İhracattaki artışlar ve ithalattaki düşüşler neticesinde yılın ilk çeyreğinde ekonomik büyümeye net ihracatın pozitif katkı sağlaması beklenmektedir.” değerlendirmesinde bulundu.
Dış ticaret dengesindeki olumlu gelişmelerin, ekonomik büyümeyi daha dengeli bir yapıya dönüştürdüğünü ve cari işlemler hesabında iyileşme sağlayarak makroekonomik istikrarı güçlendirdiğini belirten Bolat, şunları kaydetti:
“İhracatta artış ve ithalatta azalış trendinin 2024 yılının geneli itibarıyla devam etmesi beklenirken, dış ticaretin cari işlemler dengesine ve ekonomik büyümeye pozitif katkı vermesi öngörülmektedir. Dünya mal ve hizmet ihracatındaki payımızı artırmaya dönük üretici ve ihracatçılarımızla yakın işbirliğimizi kararlılıkla sürdürürken, daha müreffeh bir Türkiye hedefine ulaşmak için çalışmalarımıza ara vermeden devam ediyoruz.”
]]>Buna göre, ocak ayında ihracat geçen yıl aynı döneme kıyasla yüzde 11,63 artarak 2,17 milyar dolar, ithalat ise yüzde 16,77 gerileyerek, 1,6 milyar dolar olarak gerçekleşti.
Ocak ayında buğday ithalatı gerilerken, sığır ithalatındaki artış yılın ilk ayında devam etti. Bu ayda sırasıyla en fazla buğday, soya fasulyesi ve sığır ithal edildi. Ocak ayında buğday ithalatı geçen yıl aynı döneme göre yüzde 46,3 azalarak 186,9 milyon dolar olurken, sığır ithalatı ise geçen yıl aynı döneme kıyasla yüzde 65 artarak 87,1 milyon dolar oldu.
OCAK AYINDA DIŞ TİCARET DENGESİ 830 MİLYON DOLAR FAZLA VERDİ
Yılın ilk ayında dış ticaret dengesi geçen yıl olduğu gibi fazla vermeyi sürdürerek, Ocak 2024’te dış ticaret dengesi 830 milyon dolar fazla verdi. Ocak ayında birim ihracat değeri geçen yıl aynı döneme kıyasla yüzde 10,8 düşüşle 1,152 dolar/ton oldu. İthalat birim değeri ise geçen yıl aynı döneme kıyasla yüzde 4,98 artarak 682 dolar/ton oldu.
Bu yılın ilk ayında ihracatta öne çıkan ürünlerde ilk sırayı 137 milyon dolar ile un alırken, bunu 131,7 milyon dolar ile fındık içi ve 91,7 milyon dolar ile mandalina izledi. Bu ürünler, ocak ayında toplam ihracatın yaklaşık yüzde 14’ünü oluşturdu.
Aynı dönemde ithalatta ise en fazla ithal edilen ürün 186,9 milyon dolar ile buğday olurken, bunu 170,4 milyon dolar ile soya fasulyesi ve 87,1 milyon dolar ile sığır takip etti. Bu 3 ürün, ocak ayı itibarıyla toplam ithalatın yüzde 28,2’sini oluşturdu.
EN FAZLA İHRACAT VE İTHALAT YAPAN SEKTÖRLER
Bu yılın ilk ayında dış ticaret verileri sektörlere göre incelendiğinde ise en fazla ihracatın 262 milyon dolar ile şeker ve şekerli mamullerde yapıldığı görüldü. Bunu sırasıyla 248 milyon dolar ile yaş meyve, 230 milyon dolar ile sert kabuklu meyveler, 169 milyon dolar ile balıkçılık ve su ürünleri ve 138 milyon dolar ile un takip etti.
Şeker ve şekerli mamullerin toplam ihracat içindeki payı yüzde 12,46, yaş meyvenin yüzde 11,79, sert kabuklu meyvelerin yüzde 10,95, balıkçılık ve su ürünlerinin yüzde 8,04 ve unun yüzde 6,54 oldu.
Yine aynı dönemde en fazla ithalat 439 milyon dolar ile hayvan yeminde yapılırken, bu sektörü sırasıyla 220 milyon dolar ile bitkisel yağ, 215 milyon dolar ile un, 96 milyon dolar ile kakao ve çikolata ve 89 milyon dolar ile canlı hayvan ticareti izledi.
İHRACATIN ARTTIĞI VE AZALDIĞI SEKTÖRLER
Bu yılın ilk ayında geçen yıl aynı döneme kıyasla ihracatı değer olarak en fazla artan sektörlerin başında 73 milyon dolar ile sert kabuklu meyveler geldi.
Bunu 58 milyon dolar ile hayvan yemi, 36 milyon dolar ile şeker ve şekerli mamuller, 33 milyon dolar ile yaş meyve sektörü ve 31 milyon dolar ile salça ve konserve izledi. Söz konusu dönemde ihracatı değer olarak en fazla düşen sektör 122 milyon dolar ile bitkisel yağ oldu. Ayrıca bakliyat 15 milyon dolar ve tohumculuk 11 milyon dolar geriledi.
DIŞ TİCARETTE ÖNE ÇIKAN ÜLKELER
Bu yılın ilk ayında dış ticaret verileri ülke bazında değerlendirildiğinde, en fazla ihracat yapılan ülke 305 milyon dolar ile Irak oldu.
Irak’tan sonra en fazla ihracat, 171 milyon dolar ile Almanya’ya, 136 milyon dolar ile Rusya’ya, 123 milyon dolar ile ABD’ye ve 96 milyon dolar ile İtalya’ya yapıldı. Yılın ilk ayında, bu 5 ülkeye yapılan ihracat toplam ihracatın yüzde 34,3’ünü oluşturdu.
Aynı dönemde ülke bazında ithalat en fazla 318 milyon dolar ile Rusya’dan yapıldı. Bu ülkeyi, 149 milyon dolar ile Ukrayna, 104 milyon dolar ile Brezilya, 102 milyon dolar ile ABD ve 67 milyon dolar ile Malezya izledi. Bu 5 ülkeden yapılan ithalat, toplam ithalatın yüzde 46,25’ini oluşturdu.