İran Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney, X hesabından yaptığı açıklamada, “Bir seyyid gider, bir seyyid gelir” mesajını paylaştığı bir video yayınladı. Hamaney, dün İran’da Haniye ile görüşmüştü.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, X hesabından, “Bugün İran, acıya ve sevince ortak olan, direniş yolunun daimi ve gururlu yoldaşı, Filistin direnişinin cesur lideri, Kudüs şehidi Hacı İsmail Haniye’nin yasını tutuyor. Dün onun muzaffer elini kaldırdım ve bugün onu omuzlarıma alacağım. İki gururlu millet olan İran ve Filistin arasındaki bağ eskisinden daha güçlü olacak, mazlumların direniş ve savunması kuvvetlenecektir. İran İslam Cumhuriyeti, toprak bütünlüğünü ve şerefini savunacak, terörist işgalcileri korkakça eylemlerinden dolayı pişman edecektir. Şüphesiz ki Allah çok merhametlidir ve intikam sahibidir”. dedi.

Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, Haniye’nin suikast sonucu öldürülmesini “korkakça bir eylem ve tehlikeli bir gelişme olarak” nitelendirdi ve Filistin için birlik çağrısında bulundu.

Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Mihail Bogdanov, “Bu kesinlikle kabul edilemez bir siyasi suikasttır ve gerilimin daha da tırmanmasına yol açacaktır.” açıklamasını yaptı. Rusya Dışişleri Bakanlığı ise, “Hamas liderinin öldürülmesinin ardından tüm tarafları Orta Doğu’da büyük çaplı bir silahlı çatışmayı tetikleyebilecek adımlardan kaçınmaya çağırıyoruz.” dedi.

Katar Dışişleri Bakanlığı tarafından Haniye suikastına ilişkin yapılan açıklamada, suikastın bölgeyi kaosa sürükleyeceği ve barış şansını baltalayacağı ifade edildi.

Çin Dışişleri Bakanlığı, Haniye’nin İran’da öldürülmesi kınanırken, olayın bölgesel istikrarsızlığın daha da artmasına yol açabileceğini aktardı. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Lin Jian, “Gazze’nin en kısa sürede kapsamlı ve kalıcı bir ateşkese ulaşması gerekiyor.” ifadesini kullandı.

Malezya Dışişleri Bakanlığı, “Malezya, hedef gözetilerek yapılmış suikastlar da dahil olmak üzere tüm şiddet eylemlerini kati surette kınıyor ve barışsever tüm ulusları bu tür eylemleri kınamaya çağırıyor. Bu olay, tırmanışın azaltılmasına olan acil ihtiyacın altını çiziyor ve tüm tarafların yapıcı bir diyalogda bulunma ve barışçıl çözümler peşinde olma ihtiyacını güçlendiriyor.” dedi.

Lübnan’ın geçici Başbakanı Najib Mikati, “Hamas Siyasi Büro Başkanı İsmail Haniye’nin suikastını şiddetle kınıyoruz ve bu eylemi, bölgedeki küresel endişe ve tehlikenin kapsamını genişleten ciddi bir tehdit olarak görüyoruz.” şeklinde konuştu.

Dünya Müslüman Alimler Birliği Başkanı el-Karadaği, “Kayıp ve acı çilesine rağmen Haniye’nin şehadeti her zaman paha biçilmez direniş ve fedakarlığın sembolü olarak kalacaktır.” dedi.

İsrail Kültür Bakanı Amichai Eliyahu, “Dünyayı bu pislikten temizlemenin doğru yolu budur. Hayali barış anlaşmaları artık yok. Merhamet yok. Haniye’nin ölümü dünyayı biraz daha iyi hale getirecektir.” diye konuştu.

Yemen’deki Husilerin lideri Muhammed Ali el Husi, Haniye’nin öldürülmesini kınadı ve “İsmail Haniye’yi hedef almak iğrenç bir terör suçudur. Bu, kanunların açık bir ihlalidir.” dedi.

İsrail’in Menfaat Konseyi Üyesi ve eski İran Devrim Muhafızları Ordusu Başkomutanı Muhsin Rızai, İsrail’in Haniye suikastı nedeniyle “büyük bir bedel ödeyeceğini” söyledi. Rızai, “Bu tür aşağılık güç gösterilerinin, Filistin’in cesur ve yenilmez çocuklarının kahramanca yüzleşmesindeki zayıflıklarını ve çaresizliklerini telafi edebileceğini düşünenler ne kadar aptaldır. İsrail büyük bir bedel ödeyecek.” dedi.

Ankara’nın uluslararası alanda gerçekleştirdiği girişimlerin yeni bir örneği olarak, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın çağrısıyla D-8 Dışişleri Bakanları Konseyi, Gazze’deki gelişmelerle ilgili 8 Haziran’da Türkiye’nin ev sahipliğinde İstanbul’da olağanüstü toplanıyor. D-8’in ilk defa siyasi bir konuda toplantı düzenleyecek olmasına dikkat çekiliyor.

İSRAİL ZULMÜNE SESSİZ KALINMAYACAK

Toplantının, D-8 ülkelerinin Gazze’de 8 aydır süregelen İsrail mezalimine karşı kolektif bir duruş sergilemeleri ve İsrail zulmüne karşı sessiz kalmamalarını göstermeleri bakımından büyük önem taşıyor.

TOPLANTIYA ÜST DÜZEY KATILIM

Toplantıya, Pakistan Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Mohammad Ishaq Dar, Endonezya Dışişleri Bakanı Retno Marsudi, Malezya Dışişleri Bakanı Mohamad Hasan, İran Dışişleri Bakan Vekili Ali Bagheri Keni, Bangladeş Sosyal Refah Bakanı Dipu Moni, Mısır’ın Ankara Büyükelçisi Amr ElHamamy ve Nijerya’dan üst düzey katılım sağlanacağı öğrenildi.

GÜÇLÜ ORTAK BİLDİRİ KABUL EDİLECEK

Toplantı vesilesiyle bir araya gelecek D-8 üyesi ülkelerin Gazze’deki gelişmelere ilişkin güçlü bir ortak bildiri kabul edecekleri bildirildi. Ortak bildiriyle, İsrail’in Filistinli sivillere karşı işlediği suçların durdurulmasına yönelik etkili adımları içeren somut hususlara ve ilkelere yer verilerek, uluslararası topluma yönelik kuvvetli bir çağrıda bulunulması öngörülüyor.

Türkiye, Gazze’de kalıcı bir ateşkes ilan edilmesi için hem ekonomik, hem siyasi, hem de hukuki alanlarda mümkün olan her türlü imkanı harekete geçirirken, İsrail üzerinde baskı unsuru olabilecek her fırsat ve aracı değerlendirmekten geri kalmıyor.

Tamamı önde gelen İslam ülkelerinden oluşan D-8’in, toplam nüfusu 1,2 milyar, gayri safi yurtiçi hasılaları toplamı 4,8 trilyon dolar olduğu ifade ediliyor. Bu vasıflarıyla D-8, Gazze konusunda İslam İşbirliği Teşkilatı ve Arap Ligi tarafından yürütülen diplomatik çabalara ağırlık kazandıracak ve bu çabaların etkinliğini artıracak bir teşkilat niteliğinde olması dikkat çekiyor.

D-8’İN TARİHİNDE BİR İLK

Ekonomik bir temelde kurulmuş olan D-8’in tarihinde ilk kez Gazze gibi siyasi bir konuda Türkiye’de Olağanüstü Dışişleri Bakanları Toplantısı gerçekleştirmesi de bu çabaların bir tezahürü olarak görülüyor.

GELİŞEN SEKİZ ÜLKE TEŞKİLATI (D-8)

D-8, 15 Haziran 1997 tarihinde İstanbul’da kurulmuştur. Türkiye’nin yanı sıra Bangladeş, Mısır, Endonezya, İran, Malezya, Nijerya ve Pakistan’ın üye olduğu teşkilatın Sekretaryası da İstanbul’da yerleşiktir. Üç kıtaya yayılan sekiz ülke tarafından sosyoekonomik kalkınmayı temin etmek üzere kurulan D-8, çatışma yerine barış, meydan okuma yerine diyalog, sömürü yerine işbirliği, çifte standartlar yerine adalet, ayrımcılık yerine eşitlik, baskı yerine demokrasi ilkelerini temel almaktadır. D-8’in ana faaliyet alanları, ticaret, tarım ve gıda güvenliği, sanayi, enerji ile ulaştırma ve bağlantısallık olup, sağlık ve turizm alanlarında da çalışmalar sürdürülmektedir