AB Komisyonunun, Çin’in elektrikli otomobil üretimine sağladığı devlet sübvansiyonlarına ilişkin başlattığı soruşturma kapsamında alacağı tedbirleri ve ithal edilen ürünlere uygulanacak geçici ek gümrük vergisi kararını çarşamba günü resmen duyurması planlanıyor.

Son yıllarda Avrupa ülkelerinde satılan elektrikli otomobillerde Çinli üreticilerin payı hızla yükseliyor.

Çin’de üretilen düşük fiyatlı ve sübvanse edilmiş elektrikli otomobillerin satışları diğer rakiplerini hızla geride bırakıyor.

Çinli markaların AB’de satılan elektrikli araçlardaki payı 2019’da yüzde 1’in altındayken, son dönemde yüzde 8’e ulaştı. Bu oranın, önlem alınmaması halinde hızla yükselmeye devam edeceği belirtiliyor.

Çin’in benzer segmentlerdeki elektrikli otomobil fiyatları Avrupa’da üretilen modellerin yüzde 20 altında seyrediyor.

Çin’de, BYD, SAIC, Geely gibi markalar ile Tesla ve farklı Avrupa şirketlerinin üretimleri yapılıyor.

AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, geçen yıl eylül ayında yaptığı “Birliğin Durumu” konuşmasında, Çin’den ithal edilen elektrikli otomobillerin soruşturulacağını açıklamıştı.

Von der Leyen, elektrikli araçların Avrupa için büyük potansiyele sahip bir sektör olduğuna işaret ederek, “Küresel pazarlar artık daha ucuz Çin elektrikli otomobilleriyle dolup taşıyor. Çin elektrikli otomobillerinin fiyatları devasa devlet sübvansiyonlarıyla yapay olarak düşük tutuluyor. Bu durum pazarımızın işleyişini bozuyor.” değerlendirmesinde bulunmuştu.

AB Komisyonu, Çin’den Birlik üyesi ülkelere ithal edilen elektrikli otomobiller konusunda soruşturma başlatıldığına ilişkin resmi bildirimi ise bu açıklamanın ardından ekim ayında yayımlamıştı.

DESTEK VE SÜBVANSİYONLAR İNCELENİYOR

Soruşturmada AB, hangi ülkenin markası olduğuna bakmaksızın Çin’de üretilen ve AB’ye gönderilen elektrikli otomobillere sağlanan destek ve sübvansiyonları inceliyor.

Çin menşeli elektrikli otomobillerin sübvanse edildiği ve bu durumun AB sanayisine zarar verdiğinin tespit edilmesi beklenen soruşturma sonucunda, Çin’den sübvansiyon alan ve AB ülkelerine gönderilen elektrikli otomobillere ek gümrük tarifeleri uygulanması söz konusu olacak.

AB Komisyonunun bu hafta elektrikli araç ithalatına geçici gümrük vergisi uygulayacağını Çin’e bildirmesi, böylece Pekin ile AB arasında bir ticari sürtüşmenin başlaması beklentisi de bulunuyor.

Çin’in bu duruma misilleme olarak bazı Avrupa ürünlerine yönelik benzer vergiler uygulaması bekleniyor.

Geçici tarifeleri kalıcı hale getirmeye yönelik karar alınması için ise üye ülkelerin onayı gerekiyor.

YÜZDE 25 İLAVE VERGİ BEKLENİYOR

AB, halihazırda Çin’in elektrikli otomobillerine yüzde 10 oranında gümrük vergisi uyguluyor. Tedbir çerçevesinde yüzde 10 ila 25 arasında ilave verginin konulması öngörülüyor.

Çin uzun süredir otomotiv sektörünü sübvanse etmediğini, çok verimli üretim gerçekleştirdiğini, ihracatının, batı ülkelerinin yeşil hedeflerine ulaşmasına yardımcı olduğunu savunuyor.

ABD YÜZDE 100 VERGİ KOYDU

Bu alanda ABD de ek vergi kararı almıştı. ABD yönetimi, geçen ay Çin’den ithal edilen elektrikli otomobillerdeki tarife oranını 4 kat artırarak yüzde 100’e yükseltmişti.

Türkiye de yerli üretimin iç pazardaki payının yükseltilmesi ve korunması ile yurt içine yatırımların özendirilmesi amacıyla Çin menşeli benzinli ve hibrit binek otomobillere ithalat değerinin yüzde 40’ı seviyesinde ilave gümrük vergisi uygulanmasına karar vermişti.

Türkiye, daha önce, AB ve ABD’nin son dönemde uyguladığı elektrikli otomobillere ek vergi uygulamasına gitmiş ve Çin’den ithal edilen elektrikli otomobillere yüzde 40 ek vergi başlatmıştı.

Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği’nden (ODMD) derlenen verilere göre, geçen ay otomobil ve hafif ticari araç satışları, 2023’ün aynı dönemine göre yüzde 56,6 artarak 79 bin 701’e yükseldi.

Bu dönemde otomobil satışları yüzde 71,7 artışla 64 bin 41 adet, hafif ticari araç satışları ise yüzde 15,1 yükselişle 15 bin 660 oldu. Söz konusu rakamlar tüm zamanların en yüksek ocak ayı verileri olarak kayıtlara geçti.

HİBRİT SATIŞLARI DİZELİ GEÇTİ

Türkiye otomobil pazarında, geçen ay benzinli otomobiller 41 bin 212 satışla birinci, hibrit otomobiller ise 10 bin 260 ile ikinci sırada yer aldı.

Dizel otomobil satışları 8 bin 55, otogazlı otomobil satışları da 541 adet olarak kayıtlara geçti. Sadece elektrikle beslenen tam elektrikli otomobil satışları ise 3 bin 542 oldu.

Araçtaki bataryayı şarj etmek için benzinli bir motor jeneratörle bir elektrik motorunu çalıştırarak tekerleklere güç sağlayan sisteme sahip (uzatılmış menzil) araçlar da dahil edildiğinde elektrikli otomobil satış rakamı 3 bin 973’e yükseldi. Uzatılmış menzil otomobiller de Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTIP) olarak “elektrikli” sınıfında yer alıyor.

Geçen ay 2023’ün aynı dönemine göre benzinli otomobil satışlarında yüzde 61,2, dizellerde yüzde 60,6 artış yaşanırken, otogazlı otomobil satışları yüzde 58,5 azaldı.

Bu dönemde hibrit otomobil satışları yüzde 136,7 ve tam elektrikli otomobil satışları da yüzde 401 artış kaydetti.

TAM ELEKTRİKLİNİN PAYI YÜZDE 5,5 OLDU

Geçen yılın ocak ayında yüzde 68,6 olan benzinli otomobillerin satışlardaki payı, bu senenin aynı döneminde yüzde 64,4’e geriledi. Söz konusu dönemde dizel otomobillerin payı yüzde 13,5’ten yüzde 12,6’ya, otogazlıların payı ise yüzde 3,5’ten yüzde 0,8’e geriledi.

Söz konusu dönemde toplam satışlardan alınan pay tam elektrikli otomobillerde yüzde 1,9’dan yüzde 5,5’e; hibritlerde yüzde 11,6’dan yüzde 16’ya yükseldi. Tam elektrikli, uzatılmış menzil elektrikli ve hibrit olarak ele alındığında, toplam pazarın yüzde 22,2’sinin elektrifikasyona sahip araçlardan oluştuğu görüldü.

TOGG’U ALMAN MARKALARI TAKİPTE

ODMD verilerine göre, Türkiye’de en az bir elektrikli model satan marka sayısı 2012’de birken, 2023 Ekim’de 27’ye yükseldi.

Elektrikli otomobil markaları arasında Togg’un yükselişi ocak ayında da devam etti. Togg, 1625 adetle geçen ay da pazarda ilk sırada yer aldı. Böylece elektrikli otomobil pazarında satılan her iki otomobilden biri Togg oldu.

Togg’u 260 adetle Mercedes-Benz, 228 satışla BMW, 2020 ile Tesla, 155 adetle BYD takip etti.

Diğer yandan, model bazlı bakıldığında da Togg T10X en fazla satılan model olurken, Tesla Model Y ikinci, BMW 5 Serisi üçüncü, BYD Atto 3 dördüncü, Mercedes-Benz EQB ise en fazla satılan beşinci model oldu.