Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM) verilerinden derlenen bilgilere göre, BES’e 9 milyon 61 bin 975 kişi dahil olurken, toplam fon büyüklüğü devlet katkısı dahil 934 milyar liraya yaklaştı.

OKS’de ise 7 milyon 323 bin 573 katılımcı yer alırken, toplam fon büyüklüğü devlet katkısı dahil 69 milyar lira civarında gerçekleşti. Böylelikle BES ve OKS’deki toplam fon büyüklüğü kurulduğu günden bu yana 1 trilyon 2 milyar 409 milyon liraya ulaşırken, toplam katılımcı sayısı 16 milyon 385 bin 548 kişiye yükseldi.

Sektör, 2023 yılını BES ve OKS dahil 756 milyar 421,5 milyon lira fon büyüklüğü ve 15 milyon 979 bin 96 katılımcıyla tamamlamıştı. Yılbaşından bu yana katılımcı sayısı 406 bin 452 kişi, toplam fon büyüklüğü de 245 milyar 988,1 milyon lira artış gösterdi.

18 yaş altında toplam fon büyüklüğü 20 milyar lirayı aştı
BES’te 18 yaş altı katılımcı sayısı 10 Mayıs ile biten haftada 1 milyon 184 bin 373 olurken, en çok katılım 102 bin 14 ile sıfır yaşta görüldü.

Söz konusu dönemde 18 yaş altı katılımcıların biriktirdiği fon büyüklüğü devlet katkısı dahil 20 milyar 52 milyon liraya ulaştı.

“BES’IN 1 TRILYON LIRAYA ULAŞMASI ÖNEMLI BIR KILOMETRE TAŞI OLACAK”

Türkiye Sigorta Genel Müdürü Taha Çakmak, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, BES’in 1 trilyon liraya ulaşmasının çok önemli bir kilometre taşı olacağını söyledi.

Son yıllarda BES’in yoğunlukla tercih edilen tasarruf ve yatırım araçlarından biri haline geldiğini dile getiren Çakmak, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Uzun vadeli yatırım ve tasarruf yapmak isteyenler için farklı fon sepetleriyle seçenekler sunan BES, aynı zamanda yüzde 30 devlet katkısı desteğiyle kişilere emeklilik dönemleri için de güvence oluyor. Devlet katkısıyla önemli bir finansal güvence haline gelen BES, gerek sektör gerekse ülke ekonomisi için büyüyen bir değer. Bildiğiniz gibi bireysel emeklilik fonları, katılımcıları genellikle uzun vadeli yatırımlara yönlendiren yatırım araçları olarak öne çıkıyor. Bu da ülke ekonomisinin uzun vadeli büyümesini ve sürdürülebilirliğini destekliyor.”

Çakmak, sistemdeki katılımcıların 1,2 milyonunun 18 yaş altı olduğuna dikkati çekerek, 18 yaş altı katılım imkanıyla yoğunlaşan ilginin, yaz aylarında yürürlüğe girecek kısmi çekiş ve temlik haklarıyla daha da hızlanacağını bildirdi.

Orta Vadeli Program’a göre yılın son çeyreğinde hayata geçmesi planlanan Tamamlayıcı Emeklilik Sistemine (TES) ilişkin bilgiler veren Çakmak, “OKS’nin TES’e dönüşümü emeklilikte oluşacak gelir kaybını telafi edebilecek, çalışma dönemindeki yaşam standartlarını korumayı sağlayabilecek, ek emeklilik gelirinin oluşmasını ve hane halkı tasarruflarının artırılmasını amaçlayan bir sistem olarak kurgulanıyor. OKS’nin işveren katkısıyla birlikte TES’e dönüşmesiyle, BES’in daha da yaygınlaşacağını ve daha da büyüyeceğini öngörüyoruz.” değerlendirmesini yaptı.

“BÜYÜMEDE FONLARIN YÜKSEK GETIRI PERFORMANSI BÜYÜK ROL OYNAYACAK”

Anadolu Hayat Emeklilik Genel Müdürü Murat Atalay da Haziran 2023 döneminde fon büyüklüğünün 500 milyar lira seviyesine gelmesinin sektörce kutlandığını anımsatarak, üzerinden bir yıl geçmeden 1 trilyon liralık eşiğin yakalandığını söyledi.

Atalay, “BES, hedef olarak belirlenen kritik eşikleri birer birer aşmaya devam ediyor. Bireysel emekliliğin sahip olduğu potansiyelin verimli şekilde kullanılabilmesi ve böylelikle sürdürülebilir ekonomik büyümenin desteklenerek ülkemizin uzun vadeli finansman ihtiyacına katkı sağlanması anlamında buradaki gelişimi çok önemsiyoruz.” diye konuştu.

Bireysel emeklilik sektörünün kamu otoritesi tarafından yoğun olarak desteklendiğine işaret eden Atalay, şu ifadeleri kullandı:

“2024, BES’te bir süredir hazırlıkları süren yeni mevzuat düzenlemelerinin fiilen hayata geçirildiği bir yıl olacak. Kamu otoritesinin BES’i desteklemeye yönelik yenilikçi hamlelerinin, sisteme dahil olan mevcut katılımcılara ilaveten sistem ile henüz tanışmamış kişiler üzerinde de olumlu etkiler göstermesini bekliyoruz. Bu yeniliklerle BES’in finansal kapsayıcılığının ve sürdürülebilirliğinin daha da artırılması mümkün olacak.”

Atalay, OKS’nin TES’e dönüştürülmesinin OKS katılımcı tabanını yaklaşık 3 katına çıkaracak bir gelişme olacağının altını çizerken, BES ve TES birlikteliğiyle sosyal güvenlik sistemine, ekonomik istikrara ve vatandaşların sosyal refahına katkı sağlanacağını sözlerine ekledi.

“BU RAKAM BES’IN SEKTÖRDEKI GÜVENILIRLIĞINI VE ISTIKRARINI GÖSTERIYOR”

AgeSA Hayat ve Emeklilik Genel Müdürü Fırat Kuruca ise BES’in, katılımcıların gelirini ve refahını artırırken büyüyen Türkiye ekonomisinin gelişiminde de önemli bir rol üstlendiğini, ekonomik kalkınma için önemli bir kaynak oluşturduğunu dile getirdi.

BES’in 1 trilyon lirayı aşan büyüklüğünün ekonomiye yönlendirilen uzun vadeli yatırım miktarını gösterdiğini vurgulayan Kuruca, şöyle devam etti:

“Bu da sermaye piyasalarının gelişimine olumlu katkı sağlıyor. Bunun yanı sıra bu rakam BES’in sektördeki güvenilirliğini ve istikrarını da gösteriyor. Ayrıca, ‘toplumda emeklilik bilincinin arttığını, potansiyel yeni katılımcıları çektiğini de’ söyleyebiliriz. 21 yılda hem sistem hem de sektörümüz çok yol kat etti. Güçlü bir büyüme oranı yakaladı. Bunun üzerine daha fazlasını inşa etmeliyiz. Yatırımlarımızı artırmak istiyorsak bunu sadece dış kaynaklarla yapmak mümkün değil. Sağlam ekonomi bu tür uzun vadeli tasarruf birikimlerinden geçiyor. Toplum olarak daha çok tasarruf yapmayı öğrenmeli ve desteklemeliyiz.”

Kuruca, devlet katkısının yüzde 30’a çıkarılması, 18 yaş altı katılımcıların sisteme dahil edilmesi ve emeklilik fonlarının yüksek performansı gibi sektörü büyüten gelişmelere de değinerek, yeni teşvikler ve düzenlemelerle hem sistemin hem de sektörün daha da büyüyeceğini öngördüklerini anlattı.

Kuruca, 25-30 milyon kişinin dahil olması beklenen TES’in 2025 yılında hayata geçebileceğini belirterek, TES’in sosyal güvenlik sistemi ile ilgili risklerin azaltılması açısından çok kritik olduğunu ve sürdürülebilir büyüme için destekleyici olacağını sözlerine ekledi.

Uygulama ile katılımcılar, sistemden çıkmadan ve hak kaybına uğramadan evlilik, konut alımı ve doğal afet durumlarında hesaplarında biriken tutarın yüzde 50’ye kadar olan kısmını alabilecek. Bu uygulamadan yararlanmak isteyen katılımcılar, sözleşmesi bulunan emeklilik şirketine SEDDK’nın belirlediği durum kapsamında başvuru yapabilecek. Emeklilik şirketleri katılımcıların başvurularının Emeklilik Gözetim Merkezi’nin sağladığı altyapı ile kontrolünü sağlayacak.

Katılımcıların başvuru yapmaları için belirlenen hallerde daha önce kısmen ödeme almamış olmaları gerekiyor. Birden fazla bireysel emeklilik sözleşmesi bulunan kişilere sadece bir başvuru hakkı tanınırken, doğal afet hali hariç daha önce kısmen ödeme alanların, önceki kısmen ödeme tarihinden yeni başvuru tarihine kadar en az 5 yıl geçmiş olması şartı aranacak. İlk defa kısmen ödeme başvurusunda bulunan katılımcılarda ise en az 5 yıl sistemde olma durumuna bakılacak.

SEDDK, süre şartının yanı sıra katkı payı ödemeleri için de bazı kriterler belirledi. Doğal afet hali hariç daha önce kısmen ödeme alanların, önceki kısmen ödeme tarihinden veya ilk kez bu hakkı kullanacak katılımcıların sözleşme yürürlük tarihinden son başvuru tarihine kadar aylık asgari ücretin en az beş katı kadar katkı payı ödemiş olması gerekecek.

​​​​​​​Bireysel emeklilik sözleşmesinde rehin, haciz veya alacağın devri sözleşmesine konu olmadığı tespit edilecek. Kısmen ödeme başvurusunun kabul veya ret sonucu, talep formunun şirkete ulaştığı tarihten itibaren üç iş günü içinde elektronik iletişim araçlarıyla katılımcıya bildirilecek.

Katılımcılar, istenilen belgelerle eş zamanlı şekilde başvuru yapabildiği gibi, başvuru tarihinden 2 ay öncesine kadar evlendiğini veya konut aldığını gösterir belgeler ile de yapabilecek. Başvurusu onaylanıp ödeme alan katılımcılar ise ödeme aldıktan 2 ay sonrasına kadar ilgili belgeleri şirkete ileterek başvuru işlemlerini tamamlamakla yükümlü olacak.

Belge olarak konut alımı için Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından sağlanan web tapu ile üretilen doğrulama kodunun bulunduğu tapu belgesi nüshası sunulacak. Evlilik hali için e-Devlet sistemi ile üretilen ve üzerinde doğrulama kodu bulunan nüfus kayıt örneği, doğal afet hali için doğal afetin gerçekleşmesine müteakip SEDDK tarafından duyurulan belge ibraz edilecek.

KISMEN ÖDEME TUTARI YÜZDE 50’YE KADAR BELİRLENEBİLECEK

Kısmen ödemeye ilişkin işlem ve hesaplamalar, başvuru tarihinde katılımcının hesabında bulunan fon pay adedi üzerinden yapılacak. Başvuru tarihinde bekleyen fon alım talimatları, henüz katılımcının hesabına intikal etmemiş katkı payı ve devlet katkısı tutarları dikkate alınmayacak.

Hesabında birden fazla çeşit fon payı bulunan katılımcının, her fon çeşidinden, kısmen ödeme tutarının toplam birikimine oranı kadar oranda fon payı satım talimatı verilecek. Fon satım talimatı verilecek hesapta, işlemi devam eden fon dağılım değişikliği veya kesintilere ilişkin süreçler varsa önce bu işlemlerin tamamlanması beklenecek. Katılımcılar, belge ibrazını başvuru sonrasında yapması durumunda azami iki ay olmak üzere kısmen ödeme süreci sonlanana kadar fon dağılım değişikliği yapamayacak.

Kısmen ödeme tutarları, en geç tüm fon paylarının nakde dönüştüğü günü takip eden ilk iş gününde katılımcı hesabına ödenecek. Belgelerin başvurudan sonra ibraz edilmesi durumunda, devlet katkısı en geç fon paylarının nakde dönüştüğü günü takip eden ilk iş günü ödemesi tamamlanacak.

Nakde dönüştürülmüş tutarın herhangi bir sebeple 10 iş günü içinde ödenememesi ve kısmen ödeme işleminin gerçekleştirilememesi durumunda başvuru yapılmamış sayılacak. Tutar ise iki iş günü içinde katılımcının mevcut fon dağılım tercihine uygun olarak yatırıma yönlendirilecek.

Katılımcılar başvuru formunda kısmen ödeme tutarını yüzde 50 olarak belirleyebildiği gibi daha az miktarda da talep edebilecek. Konut alımı ve evlilik durumlarında yapılan başvurularda, kısmen ödeme hallerinin oluşmaması veya 2 ay içinde gerekli belgelerin sunulmaması halinde kısmen ödeme hakkı kullanılmış sayılacak ve ödenen tutarın yüzde 30’u devlet katkısı hesabından indirilecek.

Katılımcılar başvuru sırasında bireysel emeklilik sözleşmesinden 3 yıl ayrılmayacağına dair taahhütname imzalayacak. Bu taahhütnamenin başlangıç tarihi kısmen ödeme tarihi olacak ve bu tarihe 3 yıl eklenerek bitiş tarihi hesaplanacak. Katılımcı sözleşmesini, 3 yıllık taahhüt süresi içerisinde emeklilik, vefat veya maluliyet dışında sonlandırması durumunda, kısmen ödeme kapsamında aldığı devlet katkısı tutarı faiziyle tahsil edilecek.

Genelgede konut alımı veya evlilik hallerinde belge ibraz sürelerine ve belge ibraz edilmemesi durumlarda verilmiş örneklere de yer verildi.