Bakan Bolat, “Denetimler yoluyla 81 bin işletme ve 580 bin ürün denetlemeleri yapıldı ve fahiş fiyat uygulayıp stokçuluk yapanlara ciddi cezalar uygulandı.

Marketler, gıda ürünleri, çimento ve hazır beton sektörleri noktasında da son derece yoğun çalışmalar yaptık. Gerek çimentoda gerekse hazır betonda kasım ayında fiyatı arttırmama ve indirme taahhütleri alarak orada indirimler sağladık. En az beş ay boyunca Nisan ayı başlarına kadar marketlerde cumhuriyetin 100. yıl indirim kampanyaları başlattırdık.” şeklinde konuştu.

CEZALARDA CİDDİ ARTIŞ OLACAK

Bakan Bolat konuşmasında, “Nisan ayı başlarına kadar marketlere Cumhuriyetin 100. yıl indirim kampanyaları başlattırdık. Market sahipleriyle görüşerek, görüşme ve ikna yoluyla yapılan çalışmalardı. Bir de denetim yoluyla yapılan çalışmalarımız yoğun geçti. 81 bin işletme ve 580 bin ürün denetlemeleri yapıldı. Geçen yıl İç Ticaret Genel Müdürlüğü üzerinden karaborsada stokçuluk, haksız fiyat, fahiş fiyat denetlemeleri 850 milyon lira yaklaşık 1 trilyona yakın. Tüketici korunmasında da zararlı ürünler aldatıcı reklamlar ve sağlığa aykırı ürün denetimleri ile de 1.2 milyarlık bir cezamız oldu. Rekabet Kurulu da geçen yıl 2.6 milyar TL ceza kesti işlem yapan firmalara. Şimdi Türkiye Büyük Millet Meclisi‘nde çok önemli bazı kanunlarda değişiklik yapılıyor. Rekabetin korunması kanunu, tüketicinin korunması kanunu, lisanslı depocular, kooperatifler, stokçuluk ve fahiş fiyatla ilgili ilgili düzenlemelerde cezalarda ciddi artışlar meydana geliyor.” ifadelerini kullandı.

“ÜÇ DEFA YAKALANAN FİRMALARA KAPATMA CEZASI GELİYOR”

Stokçulukta yakalanan firmalara kapama cezası geleceğini vurgulayan Bolat, “Bir kere fahiş fiyat denetimleri sonucunda, fahiş fiyat uygulamalarında asgari ceza on katı yani 10 bin liradan 100 bin liraya çıkarılıyor. Kanun 2020’de çıkarılmıştı. Biz onu yeniden değerlemelerle her sene yükselttik. 55 bin TL olan ceza da 100 bin TL’ye çıkarılmış oluyor. Kanundaki rakam 10 bin liraydı, onu 100 bin TL’ye çıkarmış oluyoruz. 100 bin liralık üst ceza limitini de 1 milyon TL’ye çıkarmış oluyoruz. Stokçulukta ise bu cezalar, kanunda yazan 1 milyon TL rakamı 12 milyon TL’ye çıkarılmış oluyor. Aslında yeniden derlemeleri uygulayarak biz şu anda bunu 4.5 milyon TL kesiyorduk. Zaten bu cezayı kesiyorduk, 12 milyon TL çıkarmış olacağız asgariyi de 1 milyon TL’ye çıkarmış olacağız. Stokçulukta bir takvim yılı içinde üç defa yakalanan firmalara kapatma cezası geliyor altı güne kadar. Kapatma cezası da uygulanacak. Buradaki amaç caydırıcılık.” dedi.

“KANUNU DEĞİŞİKLİKLER YARIN TAMAMLANACAK”

“İstiyoruz ki ticaret haklı, vicdani ve piyasa şartları içinde yapılsın. Tüketicilere alım gücünü daraltacak tüketicilere fahiş fiyat uygulamasıyla istismar edecek uygulamalara gidilmesin” diyen Bolat, “Bu konuda devlet olarak ve Türkiye Büyük Millet Meclisi kanun koyucu olarak piyasanın regüle edilmesi ve piyasadaki bu tür uygulamaların ortadan kaldırılması ve bir normalleşme çabaları için bu düzenlemeleri yapıyoruz. Ümit ediyorum ki Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde bugün yarın inşallah bu kanuni değişiklikler tamamlanmış olacak.” diye konuştu.

4 YILDA 80 BİN İŞLETME VE 500 BİN ÜRÜN DENETLENDİ

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Covid-19 salgınının başlangıcından 26 Nisan’a kadar ki 4 yıllık sürede yaklaşık 80 bin işletme ve 500 bin ürünün denetlendiğini bildirdi.

Bakan Bolat, CHP Mersin Milletvekili Gülcan Kış’ın, bakanlıkça yapılan fahiş fiyat denetimlerine ilişkin yazılı soru önergesine yanıt verdi.

Bolat, kırmızı et dahil kamunun beslenme, sağlıklı yaşama ve korunma gibi temel ihtiyaçlarını karşılamak için zorunlu olan mal ve hizmetlerin fiyatlarında fahiş artışlara giderek ya da vatandaşın bunlara ulaşmasına engel olarak mağduriyet oluşturan her türlü girişimin yakından takip edildiğini kaydetti.

Bu kapsamda 81 ilde Ticaret İl Müdürlükleri tarafından üretici, tedarikçi ve perakende işletmelerin günlük denetlendiğini açıklayan Bolat, “Covid-19 pandemisinin başlangıcından 26 Nisan 2024 tarihine kadar yaklaşık 80 bin işletme ve 500 bin ürün denetlenmiştir.” ifadelerini kullandı.

Ramazan ayı itibarıyla vatandaşlardan gelen fahiş fiyatla ilgili şikayetlere dair Ticaret Bakanlığının ilgili bakanlık ve kurumlarla koordine çalışmalar yürüttüğünü belirten Bolat, “Ticaret İl Müdürlüklerince ramazan ayının başladığı 11 Mart 2024 tarihinden itibaren özellikle market bazında yapılan denetimler daha da yoğunlaştırılmış ve sadece ramazan ayında (11 Mart-9 Nisan) yaklaşık 6 bin 500 işletme ve 56 bin 700 ürün fahiş fiyat artışları kapsamında denetlenmiştir.” bilgisini verdi.

Bolat, denetimlerde tespit edilen aykırılıkların Haksız Fiyat Değerlendirme Kuruluna sevk edildiğini açıkladı.

Ürünlerin raf fiyatı ile kasa fiyatı arasındaki farklılığın önlenmesi, satışa sunulan bütün ürünlerde fiyat etiketi bulundurulması ve indirimli satışlara yönelik denetimlerin gerçekleştirildiğini belirten Bolat, şu bilgileri paylaştı:

“Bakanlığımız Ticaret İl Müdürlükleri ve belediyeler tarafından 1 Ocak-31 Mart 2024 tarihleri arasında her türlü perakende ürün satışı yapılan iş yerleri ile özellikle restoran, lokanta ve kafeler dahil olmak üzere 47 bin 563 adet iş yeri denetlenmiş, mevzuata aykırı uygulama tespit edilen 10 bin 267 iş yerinde toplamda 27 milyon 433 bin 615 TL idari para cezası uygulanmıştır.”

Ticaret Bakanı Bolat, Alo 175 Tüketici Danışma Hattı’na da 2023 yılı itibarıyla 385 bin 682 başvuru geldiğini bildirdi.

Ticaret Bakanlığı, bu hükme bir takvim yılı içinde en az 3 defa aykırı hareket ederek idari para cezası uygulanan üretici, tedarikçi ve perakende işletmelerin iş yerlerini 6 güne kadar kapatmaya yetkili olacak.

Söz konusu düzenlemeyle, malları süresinde teslim veya monte etmeyenler hakkında 2 bin 200 lira, mal ve hizmetin satışından kaçınanlar hakkında da 2 bin 200 liradan az olmamak üzere, satışından kaçınılan mal veya hizmetin tüm vergiler dahil toplam satış fiyatının yüzde 10’u kadar idari para cezası uygulanacak.

Üretici ve ithalatçılarca satış sonrası hizmet yeterlilik belgesi alınmaması durumunda 1 milyon 115 bin lira, Bakanlıkça oluşturulan sisteme kayıt yapılmaması veya kaydın güncellenmemesi durumunda ise her bir servis istasyonu için 18 bin lira idari para cezası kesilecek.

“CAYDIRICI ETKİSİ OLACAK”

Tüketici Hakları Derneği Genel Başkanı Ergün Kılıç, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, fahiş fiyat ve stokçuluğun ölçütünün belirlenmesi koşuluyla kurallara aykırı davrananlara ekonomik ve hukuki açıdan ceza uygulanmasının isabetli olduğunu söyledi.

Cezaların amacının, stokçuluk ve fahiş fiyatla satış yapmak isteyen işletmeleri caydırmak ve piyasayı korumak olduğunu belirten Kılıç, “Bir takvim yılı içinde en az 3 defa aykırı hareket ederek idari para cezası uygulanan üretici, tedarikçi ve perakende işletmelerin iş yerlerinin 6 güne kadar kapatılacak olması, kurallara aykırı hareket eden işletmeler açısında caydırıcı bir etkiye sahip olabilir.” ifadelerini kullandı.

Kılıç, fahiş fiyatla satışın önüne geçmek için denetimlerin artması ve tüketicilerin fahiş fiyat bildirimlerinin teşvik edilmesi gibi diğer önlemlerin de alınmasının önemine işaret etti.

Tüketicilerin sık mağdur olduğu durumlardan birinin de satış sonrası mal ve hizmetlerin yasal süre içinde teslim edilmemesi olduğunu bildiren Kılıç, “Örneğin, bir düğün için alınan gelinlik veya ev mobilyası gibi ürünlerin belirlenen süre içinde teslim edilmemesi, tüketicileri hem maddi hem de manevi açıdan zor durumda bırakabilir.” diye konuştu.

Kılıç, tüketici mağduriyeti oluşmaması için servis istasyonlarının yeterlilik belgesine sahip olmasının da önemli olduğunu aktararak, şu değerlendirmede bulundu:

“Bu düzenlemeler tüketicilere güven verir ve hizmet kalitesini garanti altına alır. Kurala uymayan işletmelere verilen cezalar yetersizdi ancak yapılan düzenlemelerle bu olumsuzlukların önüne geçilebilir. Ceza miktarlarının artırılmasıyla birlikte, denetimlerin sıklaştırılması, tüketicilerin bilinçlendirilmesi ve şikayet mekanizmalarının bilinirliğinin artırılması gibi diğer önlemlerin de alınması önemlidir. Bu şekilde, tüketicilerin haklarının korunması ve işletmelerin sorumluluklarının yerine getirilmesi sağlanabilir.”

“DÜZENLEMELERİ DESTEKLİYORUZ”

Tüketiciler Derneği Genel Başkanı Levent Küçük de piyasada Kovid-19 salgını ve Ukrayna-Rusya Savaşı sonrasında özellikle emtia ürünlerine yönelik stokçuluk faaliyetlerinin arttığını belirterek, “Özellikle stokçuluk ve fahiş fiyat artışı yapan, kötü niyetli davranan kişi ve firmalara karşı düzenleme ihtiyacı vardı. Mevcut durum piyasada fiyatların olması gerekenden daha fazla artmasına yol açıyordu.” dedi.

Türk Ticaret Kanunu’nun yalnızca ticari işletmeleri ve kesimleri değil, aynı zamanda tüketicileri de yakından ilgilendirdiğine işaret eden Küçük, bu kapsamdaki düzenlemelerin piyasa işleyişi ve rekabet koşullarını bozmayacak şekilde yapılmasının önemli olduğuna dikkati çekti.

Küçük, hem üretici hem de tüketici açsından yerinde bir düzenleme yapıldığını bildirerek, “Biz serbest piyasa şartlarının yerine getirilmesini tabii ki istiyoruz. Ancak burada vatandaşın ve kamunun yararı da göz ardı edilmemeli. Serbest piyasa ekonomisi var diye bir ürünü herkes istediği fiyat satamamalı.” ifadelerini kullandı.

Ticaret ile Hazine ve Maliye bakanlıklarının denetimlerine rağmen fahiş fiyat artışlarının sürdüğüne işaret eden Küçük, şunları kaydetti:

“Artan ceza tutarları, caydırıcılık açısından daha etkili olacak. Gerekirse tamamen ticaretten men edilmesi bir daha hiçbir şirket ortağı olamaması gibi daha ağır yaptırımlar getirilmesi lazım. Ayrıca cezaların da uygulanabilir olması gerekiyor. Serbest piyasa ekonomisinin, tam rekabetçi piyasa şartlarının oluşmasını istiyoruz ancak tarım ve gıda gibi stratejik ürünlerde, insan sağlığını ve hayatını doğrudan ilgilendiren konularda kamu birimleri gerektiğinde müdahaleci olmalı. Dolayısıyla fahiş fiyat ve stokçuluğa ilişkin düzenlemeleri dernek olarak destekliyoruz.”

Bu kapsamda Bakanlık ekiplerince Ankara, İstanbul, Adana, Mersin, Bursa, Antalya, Konya, İzmir, Kocaeli ve Kayseri’deki marketlerde eş zamanlı fahiş fiyat ve etiket denetimi yapıldı.

Ekipler, özellikle temel gıda ve temel ihtiyaç ürünlerine yönelik etiketleri inceledi. Denetimlerde, ürünlerde fahiş fiyat olup olmadığına, ürünün etiket fiyatı ile kasa fiyatı arasında fark bulunup bulunmadığına, etiketlerdeki ürün fiyatının son değişim tarihi ile önceki fiyatı gibi bilgilere bakıldı.

Meyve ve sebze reyonunda da ürünlerin menşei ve geliş fiyat bilgisi Hal Kayıt Sistemi (HKS) üzerinden kontrol edildi.

Ankara Ticaret İl Müdür Vekili Elif Tan, Ankara’da bir markette gerçekleştirilen denetimin ardından AA muhabirine yaptığı açıklamada, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında fiyat etiketi ve haksız fiyat artışlarıyla ilgili denetim yaptıklarını söyledi.

Marketlerde özellikle fiyat etiketlerini incelediklerini aktaran Tan, “Etiketlerde, malın birim fiyatı, satış fiyatı ve üretildiği yer gibi unsurların olup olmadığına, ayrıca ürünün raf ve kasa fiyatının uyumuna bakıyoruz. Ayrıca fahiş fiyat artışları ile ilgili denetimlerimiz de var.” dedi.

Tan, resen ve şikayet üzerine denetim yaptıklarını belirterek, sözlerine şöyle devam etti:

“Cumhurbaşkanımızın gösterdiği ‘Türkiye Yüzyılı’ hedefinin temel taşlarından ‘Ticaret Yüzyılı’ hedefleri doğrultusunda Ticaret Bakanlığı olarak ramazan ayı öncesinde fahiş fiyat artışlarının olumsuz etkilerinden tüketicileri korumak ve fiyat etiketlerinde yer verilen yanıltıcı indirimlerin neden olduğu tüketici mağduriyetinin önüne geçebilmek için yaygın ve yoğun denetimlere devam ediyoruz.”

BÜYÜK GIDA TOPTANCILARI DA DENETLENDİ

İstanbul Ticaret İl Müdürü İsmail Menteşe ve beraberindeki ekip de Kağıthane’de bulunan bazı marketlerde denetim gerçekleştirdi.

Ramazan ayı öncesinde ürün fiyatlarını kontrol ettiklerini ifade eden Menteşe, “Yaklaşık üç haftadır İstanbul’daki büyük gıda toptancılarını denetliyoruz. Oradaki ürünleri inceledik. Perakendede de temel gıda maddeleri başta olmak üzere ramazan ayında yoğun tüketilecek ürünlere yönelik hem etiket hem fahiş fiyat denetimi yapıyoruz.” dedi.

Menteşe, kontroller esnasında ürünün fiyat değişim tarihi ile şu an ki satış fiyatına da dikkat ettiklerine işaret ederek, “Son 2-3 ay içerisindeki fiyat hareketleri ve bugünkü fiyat hareketlerini karşılaştırıp, burada bir anormallik gördüğümüzde Bakanlığımızdaki Haksız Fiyat Değerlendirme Kuruluna gönderiyoruz. Orada da bu firmaya farklı tutarlarda idari para cezaları uygulanıyor. Şu anda 150 yeni denetmen arkadaşımız İstanbul’a geldi. Ramazana kadar eğitimleri devam edecek. Ramazan ayı öncesinde başlattığımız bu denetimlere, ramazan ayı boyunca da yoğun şekilde devam edeceğiz.” değerlendirmesinde bulundu.

Vatandaşların alışveriş yaparken etiket üzerindeki fiyat değişim tarihine bakmasını tavsiye eden Menteşe, herhangi bir olumsuz durumla karşılaşanların e-Devlet ve “Alo 175 Tüketici Danışma Hattı” üzerinden kendilerine şikayette bulunabileceklerini bildirdi.

DENETİMLER ARALIKSIZ SÜRÜYOR

Mersin Ticaret İl Müdürü Ferhat Sümer de kent genelinde market denetimlerinin aralıksız sürdüğünü söyledi. Tespit ve inceleme sonuçlarının tutanakla kayıt altına alındığını aktaran Sümer, “Fiyat etiketlerinde yer verilen göstermelik, aldatıcı ve yanıltıcı indirimlerin neden olduğu tüketici mağduriyetiyle mücadelemize devam ediyoruz. Hem masada hem de sahada, yaklaşan ramazan ayı öncesi gerçekleştirdiğimiz yoğun denetimlerimiz sürüyor.” ifadelerini kullandı.

Adana Ticaret İl Müdürü Hüseyin Gödelek de denetimlerin ardından yaptığı açıklamada, “Bakanlığımızın 81 ilde eş zamanlı başlatmış olduğu haksız fiyat artışı ve fiyat etiketi denetimlerimizi gerçekleştiriyoruz. Bu amaçla raflarda fiyat etiketi bulunup bulunmadığı, ürünün raftaki ve kasadaki fiyatında herhangi bir uyumsuzluk olup olmadığı konusunda incelemelerde bulunuyoruz.” dedi.

Kayseri Ticaret İl Müdür Vekili Gazi Dinçaslan, gerçekleştirdikleri denetime ilişkin değerlendirmede bulunarak, “Bir taraftan haksız fiyat artışları diğer taraftan da fiyat etiketlerinde yer verilen yanıltıcı indirimlerin neden olduğu tüketici mağduriyetleriyle etkin mücadelemize devam ediyoruz.” diye konuştu.

Bursa Ticaret İl Müdürü İsmail Aslanlar, ramazan ayı öncesi denetimlerin sıklaştırıldığını belirterek, “Cumhurbaşkanımızın gösterdiği ‘Türkiye Yüzyılı’ hedefinin temel taşlarından ‘Ticaretin Yüzyılı’ hedefleri doğrultusunda fahiş fiyat artışlarının olumsuz etkilerinden vatandaşlarımızı korunmak için etkin mücadelemizi sürdürüyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.

Konya Ticaret İl Müdürü Mustafa Çağlayan ve il müdürlüğü ekipleri de Konya’nın Selçuklu ilçesindeki marketlerde denetimde bulundu. Çağlayan, yaklaşan ramazan ayı öncesinde denetimleri yoğunlaştırdıklarını, tüm kentte denetim çalışmaları yaptıklarını söyledi.

Antalya Ticaret İl Müdürü Halil Özşahan da fahiş fiyat artışlarının olumsuz etkilerinden vatandaşları korumak için çaba gösterdiklerini dile getirerek, marketlerdeki reyonları tek tek gezerek fiyatları incelediklerini aktardı. Özşahan, denetimlerde bir usulsüzlük tespit edilmesi halinde ceza uyguladıklarını kaydetti.

“ASLA GEÇİT VERİLMEYECEK”

Kocaeli Ticaret İl Müdürü Veysi Uzunkaya, tüketicilerin, tacirin ve esnafın korunması maksadıyla ülke genelinde Ticaret Bakanı Ömer Bolat, il genelinde de Vali Seddar Yavuz’un talimatları doğrultusunda fiyat etiketi, haksız fiyat artışı, kasa ve raf fiyatı arasındaki farkların denetlenmesine yönelik çalışmalarının sürdüğünü söyledi.

Denetimlerin devam edeceğini ifade eden Uzunkaya, “Özellikle yaklaşan ramazan ayında hem gıda toptancıları hem marketler üzerinde yoğun denetimimiz devam edecektir. Bu denetimlerimiz sadece tüketicimizin korunmasına yönelik değil, dürüst, basiretli tacirlerimizin de haklarını korumaya yönelik olacaktır. Denetimler kimseye zarar vermek için değil, tam tersine tacirimiz, esnafımız ve tüketicimizin haklarını belli ölçülerde korumaya yöneliktir. Bu anlamda haksız fiyat artışlarına ya da fahiş fiyata yeltenecek tacirimize ve esnafımıza asla geçit verilmeyeceğini buradan ilan etmek istiyoruz.” diye konuştu.

İzmir’de de Alsancak semtindeki bir zincir marketin şubesini denetleyen ekipler, fahiş fiyat, satıştan kaçınma, etiket ve kasa arasında fiyat farkı olup olmadığına yönelik incelemelerde bulundu. İzmir Ticaret İl Müdürlüğü yetkilileri, günde en az 5 ekiple kent genelinde 50-60 işletmede denetim yaptıklarına işaret etti. Denetimlerde mevzuata aykırılık tespit edilmesi durumunda işletmelere idari para cezası uygulandığı bildirildi.