ABD Merkez Bankası (Fed) faiz kararını açıkladı. Fed beklentiye paralel olarak faizleri değiştirmeyerek 23 yılın zirvesinde tuttu. Banka, enflasyonun hedefe doğru ilerlediğini belirterek faiz indiriminin yakın olduğu sinyali verdi. Başkan Jerome Powell enflasyon konusundaki güvenin artması ve iş gücü piyasasının gücünü koruması halinde faiz indiriminin eylül ayında masaya gelebileceğini ifade etti.

Altın, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) Eylül ayında faiz indirimi yapacağına ilişkin sinyal vermesi ve Orta Doğu’daki artan gerginliklerin güvenli liman talebini desteklemesi sonrası rekor seviyenin hemen altında yatay seyrediyor.

Borsa İstanbul’da 2024 yılı ikinci çeyrek bilanço dönemi başladı.

Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksindeki 3 günlük düşüş serisi bugün açılışta yükseliş ile devam etti. BIST 100 endeksi, güne yüzde 1,07 yükselişle 10.751,99 puandan başladı.

Piyasalarda günün öne çıkan başlıklarını Uludağ Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Filiz Eryılmaz, Haber7’ye değerlendirdi.

FAİZ İNDİRİMİ İÇİN ‘EYLÜL’ SİNYALİ

Fed’in politika faizini, karar metnini ve Powell’ın açıklamalarını değerlendiren Uludağ Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Filiz Eryılmaz, politika faizinin sabit tutulmasının beklendiğini ve bu fiyatlamaya dahil olduğunu dile getirdi.

Karar metninin önemini vurgulayan Filiz Eryılmaz, eylül ayı için piyasanın faiz indirimine ilişkin beklediği sinyali aldığını ifade etti. Hem Fed Başkanı Powell’ın açıklamaları hem de karar metninde eylül ayına ilişkin faiz indirimine açık kapı bırakıldığını söyleyen Doç. Dr. Filiz Eryılmaz, ancak ‘koşullu’ sinyaller verildiğinin de altını çizdi. Eryılmaz, faiz indiriminin kesinleşmesi için ABD tarafından açıklanan her verinin kritik olduğunu söyledi.

ALTIN ALACAKLARA KRİTİK UYARI!

Piyasaların jeopolitik riskler açısından en kötü senaryoya göre fiyatlama yapmadığını ifade eden Uludağ Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Filiz Eryılmaz, riskin bölgesel olduğu sürece kısa vadeli hareketlere yol açacağını dile getirdi.

Altında ‘güvenli liman’ niteliği ile altında yeniden yükselişlerin görüldüğünü söyleyen Filiz Eryılmaz, altında en etkili etmenin Fed olduğunu belirtti. Başkan Powell’ın ‘Eylül ayı için faiz indirimi masada’ söyleminin altında ivmeyi yukarı yönlü kırdığını dile getiren Eryılmaz, ABD’den gelecek her verinin altın tarafından takip edilmesi gerektiğini ifade etti.

Jeopolitik risk ve Fed sinyalleri başlığında altını değerlendiren Eryılmaz, yatırımcıya dikkatli olunması gerektiği konusunda uyarılarda bulundu. Eryılmaz, “Faiz indirimini piyasalar zaten fiyatlara dahil etti. O nedenle ben satmayı da almayı da önermiyorum. Ons altın tarafında bir süre daha bekle-gör stratejisinin kazandıracağını düşünüyorum. Ancak jeopolitik riskler daha kötüye dönerse farklı değerlendirme yapmak gerekebilir” dedi.

BORSA İSTANBUL’DA GÜNDEM: ‘BİLANÇOLAR’

Borsa İstanbul’da hafta başı itibarıyla 11 bin puanın altına gerilemelerin dikkat çektiğini söyleyen Uludağ Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Filiz Eryılmaz, borsada bu haftanın gündeminin ‘bilançolar’ olduğunu belirtti. Bankacılık tarafından açıklanan bilançoların olumsuz hava oluşturduğunu ifade eden Filiz Eryılmaz, yabancı ilgisi ve para girişinin de olmaması ile borsada bir süre yatay seyrin devam edeceğini ancak yatırımcının tedirgin olmaması gerektiğinin altını çizdi.

Yılın ilk yarısında sadece Avrupa ve İsviçre merkez bankası bu kapsamda faiz indirimine giderken, Türkiye ve Japonya’da merkez bankaları faiz artırımı yaptı.

FED’İN FAİZ ORANI 2001’DEN BERİ EN YÜKSEK SEVİYEDE

2022 yılından itibaren yüksek enflasyonla mücadele kapsamında sıkı para politikası izleyen Fed, bu yılın ilk yarısında gerçekleştirilen toplantılarda politika faizinde değişikliğe gitmedi.

Ülkede yüksek enflasyon karşısında 2022’de faiz artışlarına başlayan Fed, Mart 2022’den bu yana 11 faiz artırımı gerçekleştirmiş ve toplamda 525 baz puanlık artış yapmıştı.

Fed, politika faizini en son Temmuz 2023’te 25 baz puan artırarak 2001’den bu yana en yüksek seviyeye çıkarmıştı.

Banka, bu yılın ilk 6 ayında düzenlenen Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantılarında, politika faizini beklentiler dahilinde değiştirmeyerek 23 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 5,25-5,50 aralığında sabit bıraktı.

Öte yandan, bankanın enflasyon tahminleri yılın ilk yarısında revize edilerek bu yıl için yüzde 2,4’ten yüzde 2,6’ya, 2025 için yüzde 2,2’den yüzde 2,3’e yükseltilirken, 2026 için ise yüzde 2’de sabit tutuldu.

ABD’de enflasyon, ocak, şubat ve mart aylarında yıllık bazda sırasıyla yüzde 3,1, 3,2 ve 3,5 ile beklentilerin üzerinde gerçekleşmesinin ardından, nisanda 3,4 ile beklentiler doğrultusunda ve mayısta 3,3 ile beklentilerin altında gerçekleşti.

ECB’DEN 5 YILIN ARDINDAN İLK FAİZ İNDİRİMİ

ECB’nin Temmuz 2022’den itibaren art arda 10 toplantıda faiz oranlarını toplamda 450 baz puan artırmasının ardından, Haziran’da yaklaşık 5 yılın ardından 25 baz puan indirim kararı verdi.

ECB, 3 temel politika faizinde de 25 baz puan indirim kararı vererek, refinansman faizini yüzde 4,50’den 4,25’e, mevduat faizini yüzde 4’ten 3,75’e ve marjinal fonlama faizini yüzde 4,75’ten 4,50’ye indirdi.

ECB Başkanı Christine Lagarde, bankanın haziran ayındaki toplantısının ardından yaptığı açıklamada, faiz indirimi kararının ileriye dönük yol haritasına olan güven ile gerekçelendirildiğini ifade etti.

Ayrıca Lagarde, dezenflasyon süreci için bankanın daha çok veriye ihtiyacı olduğunu belirterek, “Verilere bağlı kalarak aşama aşama devam edeceğiz.” ifadelerini kullandı.

Öte yandan, Euro Bölgesi’nde ocakta yüzde 2,8 olan yıllık enflasyon, mayısta yüzde 2,6’ya geriledi.

BOE’NİN FAİZ İNDİRİMİNDE FED’E GÖRE DAHA YAVAŞ HAREKET ETMESİ BEKLENİYOR

Sıkılaşma döngüsüne Aralık 2021’de başlayan BoE, bu yılın ilk yarısında mevcut para politikası duruşunu koruyan merkez bankaları arasında yer aldı. BoE, yılın ilk 6 ayında da politika faizini değiştirmeyerek politika faizini piyasa beklentileri doğrultusunda son 16 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 5,25’te sabit bıraktı.

Son olarak haziran ayındaki Para Politikası Kurulu toplantısının ardından BoE’den yapılan açıklamada, manşet enflasyonun mayısta yıllık yüzde 3,2’den 2’ye gerilediği ve bunun da mayısta para politikası raporundaki tahminlere yakın olduğu kaydedildi.

Ülkede 4 Temmuz’da yapılacak genel seçimlerin bankanın kararı üzerinde bir etkisi olmadığının hatırlatıldığı açıklamada, kararın her zamanki gibi orta vadede yüzde 2’lik enflasyon hedefine sürdürülebilir bir şekilde ulaşılması için gerekli görülen hususlar temelinde verildiği aktarıldı.

Politika faizini Ağustos 2023 itibarıyla yüzde 5,25’e yükselten ve söz konusu tarihten beri aynı seviyede tutan BoE’nin faiz indirimine yılın ikinci yarısında başlayabileceği öngörülürken, Fed’e göre bu konuda daha yavaş hareket etmesi bekleniyor.

BOJ’DA NEGATİF FAİZ DÖNEMİ SON BULDU

Bu yıl 4 para politikası toplantısı gerçekleştiren BoJ, oy birliğiyle ocakta politika faizini yüzde eksi 0,1’de sabit bıraktı. Banka, mart ayındaki toplantısında ise 17 yıl sonra ilk kez faiz artırımına giderek, politika faizini yüzde eksi 0,1’den yüzde 0,1’e yükseltti.

Böylece BoJ, 2016’da başladığı negatif faiz politikasına son vererek, küresel resesyon ve borç krizinin ardından devreye sokulan negatif faiz politikasını terk eden son merkez bankası oldu.

Banka, haziranda düzenlediği 2 günlük para politikası toplantısının ardından politika faizini değiştirmeyerek yüzde 0 ila yüzde 0,1 aralığında sabit bırakılmasına karar verildiği bildirildi.

Toplantının ardından yapılan açıklamada, ülke ekonomisinin bazı kısımlarının zayıf kalmaya devam etmesine karşın kısmen toparlandığı, kurumsal karların artmasıyla şirketlerin sabit yatırımlarında ılımlı bir artış trendi olduğu belirtildi.

Ülkede enflasyon ocakta yıllık yüzde 2,2 seviyesinde bulunurken, mayısta yüzde 2,8’e yükseldi.

Bir sonraki toplantısını temmuz ayının sonunda yapacak BoJ’un, enflasyondaki yükselişin hız kazandığı ve ülke para birimi yenin son 38 yılın en düşük seviyesine gerilediği bu günlerde faiz artırması için uygun alanın sağlandığı öngörülüyor.

SNB’DEN 2024’ÜN İLK YARISINDA İKİ FAİZ İNDİRİMİ

SNB, Mart 2024’te düzenlenen ilk toplantısında politika faizini beklenmedik şekilde 25 baz puan düşürerek, gelişmiş ülkelerde faiz oranlarını düşüren ilk merkez bankası oldu.

Politika faizinin sabit kalacağı beklentilerinin aksine, faiz oranını yüzde 0,25 indirerek yüzde 1,50’ye indirildiğini duyuran banka, “Para politikasının gevşetilmesi, son 2,5 yılda enflasyonla mücadelenin etkili olması nedeniyle mümkün olmuştur.” değerlendirmesine yer verdi.

SNB, İsviçre para biriminin değer kazanmasını da göz önünde bulundurarak faiz indirimi kararı aldığını belirtti.

Martta yapılan faiz indirimi SNB’nin 9 yılda yaptığı ilk faiz indirimi olurken, banka haziranda 25 baz puanlık bir faiz indirimi daha gerçekleşti.

Böylece, hazirandaki toplantının ardından politika faizi yüzde 1,50’den 1,25’e indirildi.

KANADA MERKEZ BANKASI 4 YIL SONRA FAİZ İNDİRDİ

Kanada Merkez Bankası (BoC), 5 Haziran’da politika faiz oranını beklentiler doğrultusunda 25 baz puan düşürerek yüzde 4,75’e çekti.

Bankadan yapılan açıklamada, son verilerin enflasyonun yüzde 2 hedefine doğru hareket etmeyi sürdüreceğine olan güveni artırdığı, ancak enflasyon görünümüne yönelik risklerin devam ettiği aktarıldı.

BoC, bu ay politika faizini düşürerek, 4 yıl sonra ilk faiz indirimini gerçekleştirmiş oldu. Banka ayrıca, enflasyonu dizginlemek için agresif faiz artışları sonrasında G7 ülkeleri arasında politika gevşetmeye başlayan ilk merkez bankası olarak dikkati çekti.

TCMB 2024’TE İKİ FAİZ ARTIRIMI YAPTI

TCMB izlediği sıkı para politikası doğrultusunda 2024’ün ilk yarısında iki kez faiz artırımı kararı aldı.

Türkiye’nin enflasyon verilerine bakıldığında, ocakta yüzde 64,86 olarak belirlenen yıllık enflasyon mayıs ayında 75,45’e yükseldi.

Sene başından itibaren yükseliş gösteren yıllık enflasyon verilerinin ardından banka, Aralık 2023’te yüzde 42,50 olan politika faizini ocak ayında 250 baz puan artırarak yüzde 45’e yükseltti.

Martta da ikinci faiz artırımına giderek 500 baz puan artışla politika faizini yüzde 50’ye çıkaran banka, yılın ilk yarısında politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını değiştirmeyerek yüzde 50’de sabit tuttu.

İngiltere Başbakanı Rishi Sunak, enflasyon verilerinin açıklanmasının ardından, enflasyondaki düşüşü “harika bir haber” olarak değerlendirdi ve 4 Temmuz’daki seçimleri İşçi Partisi’nin kazanması halinde enflasyonun yeniden yükselebileceğini söyledi.

İngiltere’deki enflasyonun Almanya, Fransa ve ABD’den daha düşük seviyede olduğunu dile getiren Sunak, “Başbakan olduğumda yüzde 11 olan enflasyona karşı kararlı adım attık. Planımıza sadık kaldık ve şimdi ekonomi önemli bir aşama kaydetti. Bu ilerlemeyi İşçi Partisi ile riske atmayalım.” ifadelerini kullandı.

Enflasyondaki gerileme iyi bir gelişme olarak değerlendirilse de ekonomistlere göre BoE’nin politika faizini indirmesi için yeterli değil. BoE’nin para politikası kararları açısından yakından takip ettiği hizmet sektörü enflasyonunun mayısta yıllık bazda yüzde 5,7 ile yapışkan kalmaya devam etmesi nedeniyle BoE’nin yarınki toplantısında faiz indirimini pas geçmesi bekleniyor.

Ekonomistler, BoE’nin bu yıl ilk faiz indirimini ağustosta yapacağını öngörüyor.

ING Gelişmiş Piyasalar Ekonomisti James Smith, İngiltere’de dezenflasyon sürecinin sonuna yaklaşıldığını belirterek, manşet enflasyondaki düşüşe rağmen diğer alanlarda daha az ilerleme görüldüğünü ve bu nedenle yıl sonuna doğru enflasyonun yeniden yüzde 2,5’e yaklaşabileceğini ifade etti.

BoE için önemli olan hizmet sektörü enflasyonunun iki aydır üst üste beklentilerin üzerinde gerçekleştiğini dile getiren Smith, “Hizmet enflasyonu yüzde 5,7 ve BoE’nin mayıs için öngördüğü seviyeden yüzde 0,4 daha yüksek. Bu da BoE’nin yarın politika faizini sabit tutmaya devam edeceğini teyit ediyor ancak ağustos için faiz indirimine ilişkin beklentileri değiştirmiyor.” değerlendirmesinde bulundu.

Varlık yönetim şirketi abrdn Başekonomist Yardımcısı Luke Bartholomew manşet enflasyondaki düşüşün beklentiler dahilinde olduğunu ifade ederek, “Şimdi asıl soru, ekonomideki temel enflasyon baskılarının orta vadede yüzde 2 civarında kalması için tutarlı olup olmadığı ve baz etkisiyle enflasyonun tekrar yükselmeye başlayıp başlamayacağı. Bu açıdan, son dönemde ücret artışının gücünü yansıtan hizmet enflasyonunda hala kalıcı bir yapışkanlık olduğuna ilişkin kanıtlar var. Bu nedenle, yarın bir faiz indirimi hala çok düşük bir ihtimal. Ancak bankanın yarınki iletişiminin ağustosta bir indirim için yol belirleyeceğini düşünüyoruz ki bu da artık giderek daha olası görünüyor.” ifadelerini kullandı.

İngiltere’nin en eski bağımsız ekonomik araştırma enstitüsü Ulusal Ekonomik ve Sosyal Araştırma Enstitüsü (NIESR) Ekonomisti Paula Bejarano Carbo da haziran verilerinde enflasyonda yenide yukarı yönlü hareket görülebileceğini aktardı.

Bugünkü verilere göre çekirdek enflasyonun yüksek kalmaya devam ettiğini belirten Carbo, “Bu yüzden, enflasyondaki artış beklenenden de keskin olabilir. Sonuç olarak, BoE’nin önümüzdeki toplantısında bu endişeyi dikkate alacağını ve politika faizini sabit tutacağını öngörüyoruz.” dedi.

Bank of America (BofA) ekonomistleri de hafta başında yayımladıkları notta, BoE Para Politikası Kurulunun 7’ye 2 olacak şekilde politika faizini sabit tutmak için görüş bildirmesini beklediklerini belirtmişti.

Ücret artışlarının güçlü kalmaya devam etmesine bağlı olarak BoE’nin ilk faiz indirimine ağustosta gitmesini bekleyen BofA ekonomistleri, “Faiz indirimine daha geç bir başlangıç için de riskler mevcut. Yakın vadeli patika, muhtemelen para politikasındaki kısıtlamanın temkinli şekilde azaltılmasını yansıtacak.” değerlendirmesinde bulunmuştu.

Dün açıklamalarda bulunan Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller, “Veriler enflasyonun artmadığını gösteriyor ve ben politika faizindeki daha fazla artışın muhtemelen gereksiz olduğuna inanıyorum.” ifadelerini kullandı.

Para politikası duruşunun gevşetilmesini rahatlıkla destekleyebilmesi için birkaç ay daha iyi enflasyon verileri görmesi gerektiğini vurgulayan Waller, veriler güvence verirse bu yılın sonunda faiz indirimini düşünebileceklerini bildirdi.

Fed’in Denetimden Sorumlu Başkan Yardımcısı Michael Barr, enflasyonla ilgili hala yapacak işleri olduğunu ifade ederek, daha önce düşünülenden daha uzun süre para politikasını sıkı tutmak gerekeceğini belirtti.

Atlanta Fed Başkanı Raphael Bostic de faizleri düşürmek için acele etmediğini, enflasyonun artmaya başlamayacağından emin olmak için daha uzun süre beklemeyi tercih edeceğini anlattı.

Enflasyonun nispeten yavaş bir şekilde düşmesini beklediğini ve dördüncü çeyrekten önce faiz indirimi öngörmediğini dile getiren Bostic, Fed’in ilk faiz oranı hamlesi konusunda dikkatli olması gerektiğine vurgu yaptı.

Bu gelişmelerle birlikte para piyasalarındaki fiyatlamalarda, Fed’in yüzde 65 ihtimalle eylülde ilk faiz indirimine gideceği öngörülüyor.

WALL STREET’İN GÖZÜ NVİDİA’NIN AÇIKLAYACAĞI BİLANÇODA

Analistler, bugün açıklanması beklenen Nvidia’nın bilançosunun yatırımcıların odağına yerleştiğini kaydederek, Fed’in toplantı tutanaklarından alınacak sinyallerin piyasaların yönü üzerinde etkili olabileceğini aktardı.

Ayrıca dün, Fed’in “ABD Hanehalkı Ekonomik Refahı” raporu, yüksek fiyatların çoğu hane için sorun olmayı sürdürmesi ve iş gücü piyasasının güçlü kalmaya devam etmesi nedeniyle geçen yıl mali refahın 2022’ye göre neredeyse hiç değişmediğini ortaya koydu.

Öte yandan, ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi 3 baz puan gerileyerek 4,42 seviyesine inerken, dolar endeksi yatay bir seyir izleyerek günü 104,6 seviyesinden tamamladı.

Altının ons fiyatı yeni günde yüzde 0,3 azalışla 2 bin 414 dolardan alıcı bulurken, Brent petrolün varil fiyatı önceki kapanışının yüzde 0,4 altında 82 dolardan işlem görüyor.

ABD’de seçim dönemi yaklaşırken, ABD Başkanı Joe Biden yönetiminin, yaz sezonunda fiyatları düşürmek amacıyla Kuzeydoğu’daki rezervlerden 1 milyon varil benzini satışa sunacağı bildirildi.

New York borsasında dün Nasdaq endeksi yüzde 0,22, S&P 500 endeksi yüzde 0,25 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,17 artış kaydetti. Böylece Nasdaq 16.833 ve S&P 500 5.321 puan ile kapanış rekorunu tazeledi. ABD’de endeks vadeli kontratlar, yeni güne de pozitif bir seyirle başladı.

Avrupa borsalarında dün negatif seyir öne çıkarken, bugün gözler İngiltere’de enflasyon verilerine çevrildi.

Berlin’de düzenlenen DZ Bank Sermaye Piyasaları Konferansı’nda konuşan Almanya Merkez Bankası (Bundesbank) Başkanı Joachim Nagel, Avro Bölgesi’nde enflasyonun hala inatçı olabileceğini belirterek, Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) haziran ayında faizlerde olası ilk indirimden sonra ne olacağı konusunda taahhütte bulunamayacağını söyledi.

Verilerin ECB’nin haziran ayında yapılacak toplantısına kadar yüzde 2’lik enflasyon hedefine ulaşılması noktasında güveni artırması halinde Bankanın haziranda bir faiz indiriminden yana olacağını belirten Nagel, “Ancak böyle bir hamle mutlaka bir dizi faiz indirimi gerektirmeyecektir.” dedi.

Öte yandan bugün İngiltere’de açıklanacak Tüketici Fiyat Endeksi’nin (TÜFE) nisanda aylık yüzde 0,2 ve yıllık yüzde 2,1 artması bekleniyor.

Dün, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,09, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,22, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,66 ve İtalya’da MIB 30 endeksi yüzde 0,64 geriledi. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar, yeni güne ise karışık bir seyirle başladı.

Asya pay piyasalarında da Japonya hariç pozitif bir seyir hakim oldu.

Bugün Japonya’da açıklanan verilere göre dış ticaret açığı 462,5 milyar yen ile beklentilerin altında kalmasının yanı sıra yıllık ihracat ve ithalatın yüzde 8,3 artışla öngörüleri öngörüleri karşılayamaması ülke borsalarının bölge pay piyasalarından negatif ayrışmasında etkili oldu.

Öte yandan, Yeni Zelanda Merkez Bankası, politika faizinin beklenenden daha yüksek seviyelerde kısıtlayıcı kalması gerekebileceğinin sinyalini vererek, üst üste yedinci toplantısında da politika faizini yüzde 5,50’de sabit tuttu.

Kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,8 gerilerken, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 0,1, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,1 ve Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,3 artış kaydetti.