Mandal, Türkiye’nin gözlem ve haberleşme alanında uyduları olduğunu anımsatarak, geçen yıl en son gözlem uydusu İMECE’yi uzaya gönderdiklerini söyledi.
İMECE’nin görevini başarıyla yerine getirdiğini bildiren Mandal, “Fakat istediğimiz zaman fotoğraf alamayabiliyoruz. Yeni onaylanan İMECE-2 ve İMECE-3 uydularından biri 2027’de, biri 2028’de faaliyet gösterecek. Bunlarla Türkiye, gözlem uydularında takım uydusu oluşturmuş olacak, böylelikle istediğimiz zaman istediğimiz yerden fotoğraf alabileceğiz ve gözlem yapabileceğiz, bu da önemli” ifadelerini kullandı.
Mandal, bunun da ülkeye güvenlik, istihbarat, sivil uygulamalar ve uyduların birbirinin yedeği olması konusunda fayda sağlayacağına dikkati çekerek, “Birçok ülkenin en büyük gücü takım uyduya sahip olabilmesi. O yüzden bu alanda kazanılan her türlü yeteneğin devamlılığı önemli.
İMECE’nin çözünürlüğü 99 santim. İMECE-2 ve İMECE-3’ün çözünürlüğü ise çok daha gelişmiş düzeyde olacak. Yüksek çözünürlükle ufak cisimler de daha net görülecek ve fotoğrafları çekilecek. Bu önemli bir başarı. İMECE-2, İMECE-3’ün çözünürlüğü İMECE-1’den iki kat daha yüksek olacak.” değerlendirmesinde bulundu.
“TÜRKİYE’NİN YENİ UYDU SERÜVENİNE DAHA KÜÇÜK ÖLÇEKLİ, MİNİ UYDULARLA DEVAM EDİLMELİ”
Mandal, Türksat 6A’nın ardından bu alandaki çalışmaların devamının gelmesi için stratejik bir karara ihtiyaç olduğunu bildirerek, “Bundan sonra artık Türkiye’nin yeni uydu serüvenine daha küçük ölçekli, mini uydularla devam edilmeli. Bir diğer konu da bu uyduların ne kadarını kamu ne kadarını özel sektör yapmalı. Bu alanda çalışan firmalarımız var.
Ekosistemde kamu ve özel sektörün rolü neler olacak? Birbirleri arasındaki etkileşim, sinerji ne olacak? Türkiye Uzay Ajansına bu tip görevler düşüyor. Burada devletin daha fazla regülasyon, düzenleme, ihtiyaç belirleme, yönlendirme ve engellerin önünü açma gibi alanlarda etkin olması gerekiyor. Ama devletin büyük uydular ve gözlem uydularındaki hassasiyeti devam ediyor.”
5G’ye ve 6G’ye gidilen süreçte mobilitenin, akıllı sistemlerin ve nesneler arasındaki haberleşmenin arttığını aktaran Mandal, bu dönemde haberleşmenin mini uydular üzerinden yapılması, bunun için de özel sektörün daha fazla ön planda olması gerektiğini söyledi.
“TÜRKİYE, UYDU KONUSUNDA BUGÜNE KADAR KENDİ İHTIYAÇLARINI KARŞILADI”
Mandal, Türkiye’nin uydu gücünde dünyada üst sıralarda yer aldığını belirtirken, şunları kaydetti:
“Ülkemiz haberleşme ve gözlem uyduları alanında ilk 10’da. Uyduya sahip olmak değil de ihtiyaca göre uyduyu tasarlamanın çarpan etkisi yüksek. TUSAŞ Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezi’ndeki altyapı çok sınırlı sayıda ülkede var. Türkiye, uydu alanındaki kritik bileşenlerin daha üst versiyonlarını yapmalı.
Bundan sonraki süreç, uzay ekonomisinde söz sahibi olmak ve o büyük pastadan daha fazla pay almak olmalı. Türkiye, uydu konusunda bugüne kadar kendi ihtiyaçlarını karşıladı, bu alanda ülkemize döviz girdisi sağlamak için yetkinliğimiz kullanılmalı.
Türkiye’nin bundan sonraki hedefi uydu alanında hizmet ihracatı yapabilecek konuma gelmek, çünkü ülkemiz bu potansiyele sahip, biz uyduyu yapacak ve bu alanda hizmeti satacak konumdayız. Ülkemizde artık mini uyduları da üretilmeli, orada da özel sektör daha merkezde olmalı.”
Son yıllarda uzay alanında önemli kazanımların elde edildiğini belirten Kacır, 2018’de Türkiye Uzay Ajansının (TUA) kurulması ve 2021’de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından Milli Uzay Programı’nın ilan edilmesiyle uzay çalışmalarının ön plana çıktığını vurguladı.
Bakan Kacır, Türkiye’nin ilk astronotu Alper Gezeravcı’nın 19 Ocak’ta Uluslararası Uzay İstasyonu’na gönderilerek, ilk kez insanlı uzay operasyonlarında yer alındığını ve bu alanda önemli bir eşiğin geride bırakıldığını aktardı.
Türkiye’nin uzay çalışmalarında çok sayıda uydu ve roket projesinin bulunduğunun altını çizen Kacır, uydu üretiminde birçok yerli firmayla çalışıldığını ifade etti.
“YERLİLEŞTİRME VE GELİŞTİRME ÇALIŞMALARI YAPILMAKTADIR”
Mehmet Fatih Kacır, TÜRKSAT’ın haberleşme uyduları ile GÖKTÜRK uzaktan algılama uydularının sabit yörüngede hizmet verdiğini anımsatarak, şöyle devam etti:
“Kendi ürettiğimiz TÜRKSAT 6A uydusunun 2024 yılı içinde fırlatılıp yörüngesine yerleştirilmesi planlanmaktadır. 2017 yılında başlanan metre altı çözünürlüğe sahip yerli ve milli ilk gözlem uydusu İMECE Projesi vasıtasıyla ise sıfırdan yer gözlem uydusu ve yer istasyonu alt sistemlerini tasarlayıp üretebilecek kabiliyete sahip ülke konumuna gelinmiştir.
Ayrıca gelecekteki gözlem ve haberleşme uydularının yurt içinde üretilmesine yönelik kritik bir altyapı olan Uydu Montaj, Entegrasyon ve Test Merkezi kurulmuştur. Önümüzdeki dönemlerde küp uydu geliştirme faaliyetlerine devam edilmesi de planlanmakta, uydu itki sistemleri ve diğer alt sistemler üzerine yerlileştirme ve geliştirme çalışmaları yapılmaktadır.”
Yerli uyduları uzaya çıkaracak bağımsız ve yerli fırlatma sistemlerinin tasarlanmasına yönelik yurt içi ve yurt dışı ortaklıklar üzerinden çalışmaların sürdüğünü aktaran Bakan Kacır, Milli Uzay Programı kapsamındaki “Ay Projesi” için gerekli yerli ve milli Hibrit İtki Sistemleri, uçuş bilgisayarı ve çeşitli yerli uydu ekipmanlarının tasarımına, geliştirilmesine devam edildiğini bildirdi. Mehmet Fatih Kacır, gözlem ve haberleşme uydu projelerinde elde edilen bilgi ile tecrübenin “Ay Projesi”ne taşınacağını kaydetti.
Uzay Havası Uygulama Merkezi’nin bu yıl içerisinde kurulmasının öngörüldüğünü ifade eden Kacır, yerli ve milli kaynakların verimli, etkin kullanılması amacıyla TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi ile Doğu Anadolu Gözlemevi’nin entegre edilerek tek bir ulusal araştırma alt yapısı haline getirildiğini belirtti.
UZAY KANUNU VURGUSU
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Kacır, uzay farkındalığını artırmak, insan kaynağının geliştirilmesi amacıyla TEKNOFEST, bilim şenlikleri, kariyer fuarları gibi proje ve etkinliklerde çalışmalar yapıldığını, çeşitli illerde gökyüzü gözlemlerini kolaylaştırmak için “Karanlık Gökyüzü Parkları”nın inşasına başlandığını anlattı.
Milli Eğitim Bakanlığının programı kapsamında Türkiye Uzay Ajansı tarafından uzay konusunda ihtiyaç görülen alanlarda eğitim almaları için yurt dışına öğrenci gönderildiğini bildiren Kacır, şunları kaydetti:
“Öncelikli hedeflerimiz, uzaya uydu sistemleri götürebilecek roket sistemleri vasıtasıyla uzaya bağımsız erişim sağlamak ve uzay limanı kurma projesidir. Önümüzdeki dönemde insanlı uzay araştırmaları, uzay keşifleri, uzay istasyonları gibi bütün değer zincirinde daha fazla rol üstlenebilmek amacıyla Türk sanayi ve teknoloji ekosisteminin güçlü şekilde desteklenip yönlendirilmesine devam edilecektir.
Bu bağlamda; Türkiye’de uzay alanında uluslararası bir çalıştay düzenlenmesi, TUA’nın uzun vadeli programlar başlatmasına imkan tanıyacak düzenlemeleri kapsayacak bir uzay kanununun TBMM’ye sunulması ve Ankara’da bir uzay teknoloji geliştirme bölgesi kurulması da planlanmaktadır.
Ülkemizin, Milli Uzay Programı kapsamında 2030 yılına kadar gerçekleştirmeyi hedeflediği önemli projeleri bulunmaktadır. Uzay teknolojisi alanındaki çalışmalara yoğun bir şekilde devam edilerek, önümüzdeki 10 yıl içerisinde bölgede ve dünyada uzay ekosisteminin önemli oyuncularından biri olunması hedefine doğru kararlı adımlarla ilerlenmektedir.”