“KILCAL DAMARLARINA GİRİYORUZ”

TBMM Dijital Mecralar Komisyonu’na sunum yapan Rekabet Kurumu Başkan Yardımcısı Ferhat Topkaya, sektöre yönelik ciddi incelemeler yaptıklarını belirtirken, “Bir sektörü ele aldığımızda kılcal damarlarına kadar girip detaylı bir inceleme yaparız” dedi. Google başta olmak üzere sektörü çok iyi bildiklerini dile getiren Topkaya, “Rakiplerini dışlayıcı faaliyetlerinin olabileceğini, kendi hizmetlerini ön plana çıkarıp tamamen pazarı ele geçirmeye yönelik bir eğilim içerisinde olabileceğinin de farkındayız” tespitinde bulundu.

Topkaya cezaların caydırıcı olmadığını vurgularken, şöyle devam etti: “Parayı verir, sonrasında başka şekilde devam eder, hatta aynı ihlali tekrar yaptığında ağırlaştırıcı sebep olarak mükerrerlikten tekrar bir ceza veririz, yine devam edebilir yani parayı kazandığı süreci devam edebilir.”

YÖNTEM DEĞİŞTİ

Topkaya, sadece parasal yaptırımlar dışında yöntem değişikliğine gittiklerini “cezaların yanı sıra davranışsal ve yapısal tedbirler getirdik” diye konuştu. “Google Shopping” dosyasını örnek gösteren Topkaya, şunları anlattı:

“Shopping dosyasıyla alakalı Google genel arama hizmetleriyle ilgili olarak eskiden bir arama yapıldığında sayfanın en üst kısmında bir bar çıkardığı orta fotoğraflar olurdu, fiyat olurdu, kullanıcı yorumları vesair bir alanı vardı. Bu aslında bir alışveriş karşılaştırma hizmetiydi. Siz bir ayakkabı aradığınızda orada çeşitli markalarda ayakkabılar çıkar ve buradan elde ettiği gelir vardı.

Bu hizmeti veren yerli firmalar, yabancı firmalar da vardı, mesela Cimri ve Akakçe gibi. Onlar da organik sonuçlar da tabiri caizse debelenirlerdi çıkmak için ama Google zaten en tepeye onu yerleştirdiği için erişimi zorlaşırdı. Biz bunun soruşturmasını yaptık, yükümlülük getirdik ve dedik ki Google’a ‘Sen madem kendine böyle bir alan yaratıyorsun, rakiplerine de bu alanda yer ver.’ Uzun süre müzakereler devam etti.

Bizi ikna edecek, kurumumuzu ikna edecek bir çözüm getiremediği için Google süreli para cezasını vermektense o ‘Shopping’ denen kısmı kaldırmayı tercih etti yani aslında soruna kökten bir çözüm bulunmuş oldu.”

İKNA EDENE KADAR CEZA!

Topkaya, Google’un yerel aramayla ilgili benzer bir dosyası bulunduğuna vurgu yaparak, “Yakın zamanda yerel aramayla ilgili olarak bir müzakere sonuçlarında bir neticeye vardık. Google şu anda günlük süreli para cezasına tabi yani bizi, kurumu ikna edene kadar bu süreç devam edecek ve bir noktada bizim getirdiğimiz bu davranışsal tedbir neticesinde biz aslında rekabeti ihlal eden noktaya ilişkin bir çözüm getirmiş olacağız” diye konuştu.

ŞİMDİYE KADAR HANGİ ALANLARDA CEZA VERİLDİ?

Rekabet Kurumu’nun TBMM Dijital Mecralar Komisyonu’na sunduğu raporda ise, soruşturmalar bölümü anlatılırken kesilen ceza miktarları da açıklandı. Bu kapsamda Google’a yerel arama soruşturmasından 296 milyon TL, Adword soruşturmasından 196 milyon TL, Shopping soruşturmasından 98 milyon TL, arama soruşturmasından günlük 2023 yılı gayri safi gelirinin 15 binde beşi oranında ceza verildi.

META’YA GÜNLÜK 4.7 MİLYON TL CEZA

Raporda pazara girişi engellediği için Facebook/WhatsApp’a 347 milyon TL ceza verildiği belirtilirken, ihlali gidermediği için günlük idari cezasına geçilerek 115 gün için yaklaşık 552 milyon TL ceza kesildiği bildirildi.

Raporda META’nın kullanıma yeni sunmuş olduğu Threads isimle uygulamadaki ihlaller nedeniyle de günlük 4.7 milyon TL ceza verildiği ve bu cezanın ihlalin giderildiği 70 gün boyunca sürdüğü ve toplam 335 milyon TL’ye ulaştığı ifade edildi.

Bu dönemde ham petrol dışındaki diğer konvansiyonel olmayan OPEC üretimi ise günlük 5 milyon 460 bin varil olarak kayıtlara geçti. Böylece OPEC’in toplam petrol üretimi, geçen ay günlük yaklaşık 32 milyon 370 bin varil olarak gerçekleşti.

OPEC dışı ülkelerin günlük petrol üretimi ise söz konusu dönemde günlük 200 bin varil artarak yaklaşık 69 milyon 590 bin varil oldu.

Buna göre, küresel petrol üretimi şubatta önceki aya göre günlük 340 bin varil artarak 101 milyon 960 bin varil oldu.

Rapora göre, ABD ve Kanada’da etkili olan soğuk hava dalgası ve Libya’nın en büyük petrol sahasında yaşanan karışıklık nedeniyle yaşanan üretim kesintilerinin ardından küresel petrol arzı şubat ayında yükseliş eğilimine devam etti.

Bu dönemde, ABD küresel petrol arzına günlük yaklaşık 170 bin artışla 19 milyon 650 bin varil, Kanada günlük yaklaşık 190 bin varil artışla 6 milyon 120 bin varil, Libya ise günlük yaklaşık 130 bin varil artışla 1 milyon 160 bin varil katkı sağladı.

Küresel petrol arzındaki büyümede başı yine ABD çekecek

Rapora göre, geçen ayki yükseliş eğilimine rağmen ocakta hava şartlarına bağlı üretim kesintileri ve OPEC+ grubunun arz kesintileri nedeniyle küresel petrol arzında yılın ilk çeyreğinde geçen yılın son çeyreğine göre günlük 870 bin düşüş bekleniyor.

Küresel petrol arzının bu yıl geçen yıla göre günlük yaklaşık 800 bin varil artarak yaklaşık 102 milyon 900 bin varil olacağı tahmin ediliyor.

Yıl sonuna doğru günlük yaklaşık 20 milyon 600 bin varillik rekor üretim seviyesine ulaşması beklenen ABD’nin bu yıl üst üste dördüncü kez küresel petrol arzındaki büyümede başı çekeceği öngörülüyor.

ABD’nin yanı sıra Guyana, Brezilya ve Kanada’nın da bugüne kadarki en yüksek üretim seviyelerine ulaşması ve OPEC+ grubu dışı söz konusu dört ülkenin küresel petrol arzında bu yıl günlük 1 milyon 300 bin varil eklemesi bekleniyor.

Ayrıca, yaptırımlara rağmen geçen yıl ABD’den sonra dünyanın en büyük arz artışını kaydeden İran’ın günlük 280 bin varille üretimini daha da artıracağı tahmin ediliyor.

Küresel petrol talebine ilişkin artış öngörüsü yukarı yönlü revize edildi

Raporda, küresel petrol talebinde, ABD’nin ekonomik görünümündeki iyileşme ve şirketlerin Kızıldeniz’deki riskten kaçınmak için gemilerini Ümit Burnu’na yönlendirmesinin yakıt tüketimini artırması nedeniyle yılın ilk çeyreğinde günlük yaklaşık 1 milyon 700 bin varil artışa işaret edildi.

Buna göre, küresel petrol talebindeki büyüme tahmini, geçen ayki rapora göre ilk çeyrek için günlük 270 bin varil, 2024 yılının geneli için ise günlük 110 bin varil yukarı yönlü revize edildi.

COVID-19 salgını dönemindeki aşırı dalgalanmaların ardından küresel petrol talebindeki büyümenin bu yıl geçen yıla göre hız kaybedeceği ve günlük yaklaşık 1 milyon 300 bin varil olacağı öngörülüyor. Küresel petrol talebinin bu yıl günlük yaklaşık 103 milyon 180 bin varil seviyesinde olması bekleniyor.

Küresel petrol talebi, geçen yıl günlük yaklaşık 2 milyon 300 bin varil artışla 101 milyon 840 bin varil seviyesinde gerçekleşmişti.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğü, Kat Mülkiyeti Kanunu’na tabi site yönetim hizmeti veren şirketler, site yönetimleri ve site aidatlarının belirlenmesine yönelik çalışmalarını önemli ölçüde tamamladı. Önümüzdeki süreçte Kat Mülkiyeti Kanunu’nda ve ilgili mevzuatta değişiklik yapılarak fahiş aidat artışlarının önüne geçilmesi amaçlanıyor. Bakanlık bünyesinde kurulan birim aynı zamanda vatandaşlardan gelen talep ve şikâyetleri de değerlendiriyor. Önümüzdeki süreçte piyasa şartlarını da gözeterek bu alana müdahale edilmesi kaçınılmaz.

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’na göre apartman ve site aidatları, genel kurulda yetki almadan artırılamıyor ancak vatandaşlar, yasadan kaynaklı haklarını bilmediği için çoğu zaman bunları kullanamıyor. Bu noktada yürütülen çalışmaya vatandaşları bilgilendirme ve bilinçlendirme çalışması da dâhil edildi. Site aidatları; enflasyon, personel giderleri ile malzeme fiyatlarındaki artış; enerji maliyetleri, asgari ücret ve diğer işçilik ücretlerindeki yükselişle belirleniyor. Site yönetimlerini denetleme konusunda ise yasada bazı eksiklik ve muğlaklıklar bulunuyor.

Yasada, aidatların üst sınırı veya aidata azami artış konusunda herhangi bir oran bulunmuyor. Ev sahibi için aidatta bir sınır konulmazken, konutta kiracı oturuyorsa, kiracı ödediği kira bedelinin üzerindeki aidatı ödemekle yükümlü değil. Kiracı, aradaki farkı ev sahibinden talep edebiliyor. Yine sınırlama olmamakla beraber Tüketici Fiyatları Endeksi’nin üzerinde artış yapılan aidatlara genel kurula katılmış olmak şartıyla, bina sakinlerinin itiraz etme hakkı var.

KONUTLA İLGİLİ DÜZENLEMELER

– Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, 2018’in Kasım ayında 475,07 olan “gerçek kira” endeksinin 2023’ün Kasım ayında 1888,02 değerine ulaştığını açıklamıştı. 2018-2023 dönemindeki kira artış oranının yüzde 297,42 olduğunu vurgulayan Bakan Şimşek, 2023’ün Eylül ayında yüzde 9,52 olan aylık kira artış oranının Ekim ayında yüzde 7,91’e, Kasım ayında yüzde 5,97’ye ve Aralık ayında yüzde 4,48’e gerilediğini ifade etmişti. Bakan Şimşek, orta vadede, enflasyonla mücadele ve kiralardaki fiyat artışlarının önüne geçmek üzere konut arzının artırılacağını, bu kapsamda deprem kaynaklı konut stokundaki kayıpların telafisine yönelik yeni sosyal konut projeleri geliştirileceğini ve dar gelirli vatandaşların konuta erişiminin artırılacağını duyurmuştu.

– Geçen yıl da uygulanan konut kira artış sınırlamasının devam edeceğini açıklayan Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, “2 Temmuz 2023’ten itibaren 2 Temmuz 2024 tarihine kadar 1 yıl süreyle konut kiralarında kira artışı yüzde 25 üst sınır olarak uygulanacak” dedi.

– Günlük kiralık evler konusunda yapılan yasal düzenleme gereğince, günlük kiralanan evlere, “pansiyon” statüsü verilmişti. Geçen yıl Ekim ayında yürürlüğe giren yasayla birlikte bu yıl 1 Ocak’tan itibaren günlük ev kiralayabilmek için turizm konutu belgesi almak zorunlu oldu.

Günlük kiralık ev ruhsatı için Kültür ve Turizm Bakanlığı ile valilikler yetkili kılındı. Günlük kiralama ya da kısa dönem ev kiralama, 100 gün ve altı kiralanacak turizm konutu olarak tanımlandı. Ev sahiplerinin günlük kiralık ev ruhsatı almadan evlerini kiraya vermeleri, yeni yasaya göre suç kabul ediliyor. Ruhsatsız şekilde günlük ev kiralayanlara 100 bin TL’den başlayan miktarlarda ceza kesiliyor.

Yönetmelikle turizm konutu belgesi zorunlu hale geldi. Yeni kararla birlikte günlük kiralık ilanlarında düşüş görülürken, özellikle tatil beldelerinde kiralama faaliyetlerinin tam gaz devam etmesi dikkat çekti.

İlan sahiplerinin çoğunun hâlâ turizm konutu belgesi almadığı görülürken, ilanlarda da fiyatların farklı yazılması ise kafaları karıştırdı. Öyle ki ilanda günlük kiralama bedeli üzerinden 10 kata varan oranlarda ücret isteyen daireler dahi oldu.

BORÇ ÖDEMESİ YAZIN

Sabah’ın haberine göre, sömestr tatilinin başlamasıyla birlikte bu dönemde yerli turistin talebinin arttığı Bursa, Erzurum, Afyonkarahisar ve Antalya gibi iller arandı. Antalya’da bir dairenin sahibi olan kişi, turizm konutu belgesi almak için başvuru yaptığını sürecin devam ettiğini belirterek, “Odada bir otelde aradığınız her şey mevcut. Terlik, su ısıtıcı, temiz havlu, nevresim… İlanda fiyat 250 TL ancak bu yıllık ücret. Eğer 5 günlük kiralayacaksanız günlük 1.500 TL. Bunu banka üzerinden ödersiniz, ancak açıklama kısmında lütfen ‘borç ödemesi’ olarak belirtin” şeklinde bilgi verdi.

ŞU ANDA TATİL SEZONUNDAYIZ

Erzurum’da günlük 200 TL olarak ücretlendirilen 2+1 evin işletmecisi ise, “Burası merkezde, temiz aile apartmanı. Turizm belgesi almadık ama araştırıyoruz. Bir sıkıntı yaşamazsınız. 2 kişi 1.000 TL, 4 kişi 1.500 TL, 6 kişi kalacaksanız da günlük 2 bin TL” şeklinde bilgi verdi.

Bursa merkezde yer alan 1+1 bir ev ise ilanda günlük 500 TL olarak belirtilirken, evin sahibi günlük fiyatın 2 bin TL olduğunu söyledi. “Bu ev gibi elimizde 10 daire var. Şu anda sömestir tatili. O nedenle talep çok yüksek. Bu hafta için boş ev yok. Haftaya iki dairem müsait. İki yetişkin iki çocuk rahat kalırsınız. Sezonda günlük 2 bin TL. 500 TL sezon dışı fiyatı” diyen ev sahibi, henüz turizm belgesi almadıklarını, araştırmalarının devam ettiğini kaydetti. Ev sahibi, “Uludağ’a buradan rahatlıkla gider gelirsiniz. Eğer araç ihtiyacı olursa kiralama da yaparız” ifadelerini kullandı.

GEL-GEL YAPMAK İÇİN UYGUN TUTUYORUZ

İlan bedeli günlük 250 TL olan Afyonkarahisar’da yer alan bir evin işletmecisi ise, “Ev sahibi yurtdışında yaşıyor. Ben onlar için kiralama yapıyorum. Ancak şubat tatilinde dolu. İsterseniz şubat tatilinde sonraki hafta için verebilirim. Fiyat günlük 1000 TL. Sömestrde 2 bin TL’den verdik” dedi.

Neden fiyatı ilandan farklı yazdıkları sorulduğunda ise, “Biraz gelgel yapmak için böyle ilan verdik. Siz evden çıkınca biz temizlik yapıyoruz. Elektrik, su, doğalgaz giderimiz var. Biz bunu 250 TL’den verirsek zarar ederiz” şeklinde açıkladı.

Evin turizm belgesi olmadığını anlatan işletmeci, “Sonuçta burası aile apartmanı. Altta abi üstte abla oturuyor. Kimsenin şikâyet edeceği bir durum yok, rahat olabilirsiz” diye konuştu.

Uludağ’da kayak bilmeyenlerin saatlik eğitim ücreti bin 750 ile 2 bin arasında planlanıyor. Türkiye Kayak ve Snowboard Öğretmenleri Derneği’nin uzman hocaları tarafından kayak bilmeyen bir kişiye 2 saat içinde eğitim verilerek kayak öğretiliyor. Baton ve kayak takımlarının günlük kiralanması ise 600 ile bin lira arasında değişiklik gösteriyor.

Uludağ’da günlük 950 (online 850 TL) liralık skipass ücretleri ile toplam rakam 5 bin liraya ulaşıyor. Kars Sarıkamış’ta günlük skipass ücreti 550 lira, 17.00-20.00 saatleri arasında ise 150 lira olarak belirlendi.

Erzurum Palandöken’de bazı oteller müşterilerinden skipass ücreti almazken, diğer tesislerin günlük skipass ücretinin de 700 lira olduğunu öğrenildi. Kayseri Erciyes’te ise günlük skipass satılmazken, bir yetişkinin bir defa çıkış ücreti 60 lira, çocuk 45 lira, yetişkin yaya 25 lira, çocuk yaya 15 lira oldu. Uludağ hariç diğer kayak merkezlerinde oteller hariç skipass işletmeleri de kamu tarafından çalıştırılıyor. Kayak öğretmenleri, kayak bilenlerin ve ekipmanları olanların bu ücreti ödemeden sadece skipass satın alarak kayak yapabileceğinin altını da çiziyor.

Türkiye Kayak ve Snowboard Öğretmenleri Dernek Başkanı Yahya Usta, saatlik kayak eğitiminin 2 bin lira olarak planlandığını belirterek, “Bu fiyat bireysel eğitimler içindir. Grup derslerinde bu rakam biraz daha geriye geliyor. Vatandaşımız kendi ülkesinde tatil yapabilmesi için biz bu rakamı bin 750 liraya çekmeyi düşünüyoruz. Biz bunu yapacağız ama dağdaki esnafımız da bunu değerlendirmelidir. Sezon çok kısa olsa da insanlarımızı ülkemizin dağlarında tutabilmenin yolunu bulmalıyız” dedi.

Geçen yıl kıyafet hariç baton ve kayak takımlarının günlük kiralama ücretinin 300 ile 350 lira arasında olduğuna dikkat çeken Usta, “Bu yıl kayak takım kiralaması 600 ile 700 arasında olacaktır. Gün boyunca o ekipmanlar size ait oluyor. Biz yine de duruma göre hareket edip, en iyi şekilde vatandaşlarımızı ağırlayacağız. Geçen yıl 350 lira olan ekipmanın bu yıl 700 olması makuldür” diye konuştu.

“KAYAK BİLMEYEN BİR VATANDAŞIN EKİPMAN MALİYETİ 5 BİN LİRA”

Kayak bilmeyen bir vatandaşın 2 saatte kayağını eğitmenlerden öğrenerek ekipman kiralama maliyetinin 5 bin lira civarında olacağının altını çizen Usta, “2 saatte hocalarımız kayak öğretiyor, kiraladıkları ekipmanlar gün boyu onlar da kalıyor. Tabi bu rakamın içine skipass da dahil. Skipass konusunda dağda ortak bir sistem var. Bu sistem otel işletmecilerin bünyesinde yürüyen ortak bir sistemden söz ediyoruz. Tatilci otelinde kalıyor ve mekanın tesislerinde kayak yapıyor. Bunu daha ince eleyip sık dokumak gerekiyor. Bu manada Erzurum, Kayseri’yi baz almak gerekiyor. Rakamları iyimser rakamlara çekmenin daha makbul olacağını düşünüyorum. Düşünün bir aile geliyor eli devamlı cebinde. Devamlı para harcamak zorunda. Otel giderlerini karşılıyor, kayak kiralıyor bunu yapan esnafa para ödüyor. Çünkü bu esnaf da otellere kira ödüyor. Öğretmenlere para ödüyor, çünkü öğretmen otelde kalıyor. Bu böyle bir zincir gibi dönüyor. Şartların iyileştirilmesi gerekiyor. Bunu bir şikayet gibi algılamayalım. Bir aileden iki kişinin kayağa gelmesi başka, 5 kişinin gelmesi tabiî ki başka. Bunlar üst üste koyduğunuz zaman rakamlar istem dışı şişmiş oluyor” ifadelerini kullandı.

Bir otelin kayak okulu müdürü Tuncay Kızılkaya, 2 yıldır sezonu geç açtıklarını kaydederek, “Kar 2 yıldır geç geliyor. Geçen sene 24 Ocak’da kar yağdı. Bu sezon da Kasım başı 80-90 santimetre güzel bir kar yaptı. 15 günlük ciddi bir lodos sürecinde o karı aldı götürdü. Bu sene tek ümidimiz karın yağmasıdır. Umarım geçen yıl gibi olmaz” dedi.

Kayak, ayakkabı ve batondan oluşan takımın günlük kirasının 800 ile bin lira arasında bir rakam düşünüldüğünü kaydeden Kızılkaya, kıyafetlerin günlük kirasının da 400 ile 600 lira arasında öngörüldüğünü belirtti. Fiyatların şu an güncelleyemediklerinin altını çizen Kızılkaya, “Sezon daha başlamadı. Biliyorsunuz Türkiye’de her şey iki kat arttı. Malzeme ciddi anlamda pahalı” şeklinde konuştu.

Uludağ’da otellerin sezonu erken kapattığını sözlerine ekleyen Kızılkaya, bu yıl ramazan ayının da erken gelmesinin kendilerini etkileyebileceğine dikkat çekerek, tek temennilerinin sezonun uzaması ve misafirlere güzel bir hizmet vermek olduğunu söyledi.

Uludağ’da hava sıcaklığı -2 ile -9 arasında ölçülürken, yarın ise -2 ila -8 arasında bekleniyor. Kar kalınlığı ise kayak merkezinde 24 santimetre olarak ölçüldü. Meteorolojinin resmi sitesine göre bu hafta Uludağ’a kar yağması beklenmese de sıcaklıklar hafta boyunda eksilerde seyredecek.