BAKAN ŞİMŞEK: ‘ÖNEMLİ BİR PROJEYE İMZA ATILDI! 12 AY İÇİNDE DEVREYE ALINACAK

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Cumhurbaşkanlığı Tasarruf Tedbirleri Genelgesi’ni somut bir projeyle destekleyeceklerini belirterek, “Erken uyarı sistemiyle kamu harcamalarında verimlilik, kalite, hız ve tasarruf sağlamak amacıyla Yapay Zeka Destekli Muhasebe ve İleri Analitik Projesi’ni hayata geçireceğiz.” dedi.

Şimşek, AA muhabirine, Cumhurbaşkanlığı Tasarruf Tedbirleri Genelgesi doğrultusunda Bakanlığı tarafından yürütülen çalışmalara ilişkin bilgi verdi.

Genelgeyle, kamu harcamalarında tasarruf sağlanması, bürokratik işlemlerin azaltılması ve kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanımı için tedbir alınmasının gerekli görüldüğünü vurgulayan Şimşek, Milli Güvenlik Kurulunun son toplantısında da yapay zeka konusunun ele alındığını ve Türkiye’nin bu alanda ileri kabiliyetler geliştirmesinin önemine işaret edildiğini söyledi.

Şimşek, Bakanlık kaynaklarının daha verimli kullanılacağını, gereksiz harcamaların önleneceğini her fırsatta dile getirdiğine dikkati çekerek, “Hizmet kalitesinin artırılması kapsamında muhasebe hizmetlerinin merkezden, modern bilişim teknolojileri kullanılarak yürütülmesinin, iş süreçlerinin hızlanmasını sağlayacağını dile getirmiştim. Teknoloji ile kamuyu küçültürken hizmet kalitesinden de ödün verilmeyeceğini tekrar vurguluyorum.” diye konuştu.

Tasarruf Tedbirleri Genelgesi’ne uygun tedbirlerin, diğer kamu kurumlarında olduğu gibi Bakanlığında da ilk günden itibaren titizlikle planlandığını ve peyderpey uygulamaya alındığını dile getiren Şimşek, kamu mali yönetiminde dijital uygulamaları yaygınlaştırarak muhasebe ve harcama sistemlerinin bilişim altyapısını güçlendirmeye devam ettiklerini bildirdi.

“VERİMSİZ HARCAMA ALANLARI TASFİYE EDİLECEK”

Şimşek, Tasarruf Tedbirleri Genelgesi çerçevesinde Bakanlığının Muhasebat ve Bilgi Teknolojileri genel müdürlükleri tarafından önemli bir projeye imza atıldığına işaret ederek, şu değerlendirmede bulundu:

“Erken uyarı sistemiyle kamu harcamalarında verimlilik, kalite, hız ve tasarruf sağlamak amacıyla Yapay Zeka Destekli Muhasebe ve İleri Analitik Projesi’ni hayata geçireceğiz. Yapay zekayla, karar verme ve politika geliştirme süreçlerinin etkinliği artırılacak, verimsiz harcama alanları tasfiye edilecek ve yeni harcama alanları sınırlandırılacak, kamu harcamalarında verimlilik artırılacak. Yapay zeka destekli risk odaklı mali denetim altyapısı oluşturularak iç ve dış denetim faaliyetlerinin etkinliğine katkı sağlanacak.”

Projenin, Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemi kapsamında yürütüleceğini aktaran Şimşek, “Yapay zeka giderlerimizi ayrıntılı analiz ederek, tasarruf fırsatlarını belirleyecek ve kurumlarımızın harcama alışkanlıklarını analiz ederek kurumsallaştırılmış harcama önerileri sunacak.” ifadesini kullandı.

“ÖN HAZIRLIK ÇALIŞMALARI İKİ AYDA SONLANDIRILACAK”

Şimşek, projede, Türkiye’nin bu alandaki en önemli kurumlarından TÜBİTAK BİLGEM’in teknoloji paydaşı olduğunu belirterek, şunları kaydetti:

“Yapay zeka, Muhasebat Genel Müdürlüğüne bağlı muhasebe, ödeme, emanet, tahsilat, mali istatistik, harcama, maaş, taşınır gibi platformlarda geliştirilecek kullanım senaryoları kapsamındaki veriler üzerinde veri analizi ve yapay zeka yöntemlerini kullanacak. İki ay içinde ön hazırlık çalışmalarını sonlandırıp 12 ay gibi kısa süre sonunda da harcama ve ödemeleri yapay zeka destekli yapmayı hedefliyoruz. Ülkemizin kamu harcamalarına nitelik olarak büyük değer kazandıracak yapay zeka projesi, Tasarruf Tedbirleri Genelgesi’ni somut bir projeyle destekleyip, ülkemiz ekonomisine katma değer sağlayacak.”

Meta’nın hisseleri, firmanın gelecek yıl daha yüksek yapay zeka harcaması öngörmesinin ardından yüzde 15 düşerken, Microsoft yüzde 2, Alphabet yüzde3 ve Nvidia yüzde 1,4 değer kaybetti.

Wall Street’in büyük teknoloji şirketleri, komutlardan metin, video ve fotoğraf oluşturabilen ve teknolojide bir sonraki sınır olarak görülen üretken yapay zekayı ilerletmek için şiddetli bir savaşa kilitlenmiş durumda.

Meta’nın konferans görüşmesi sırasında analistler CEO Mark Zuckerberg’e, şirketin yapay zeka yatırımlarını nasıl hızlandırdığına dair sorular yöneltti. Bir analist, Meta’nın yapay zekadan daha büyük bir fırsat gördüğü için mi daha fazla harcama yaptığını sordu.

Zuckerberg, Meta’nın yakın zamanda piyasaya sürdüğü yeni yapay zeka modellerine işaret ederek, “Yapay zeka konusunda daha hırslı ve iyimser olduğumuzu düşünüyorum. Tüm bunlar, temelde beni bu konuda öncü olmak için yatırım yapmaya teşvik ediyor” dedi

İlgili Haberler Meta yapay zeka yarışında OpenAI’ı yakalamak için Llama 3 modelinin ilk sürümlerini çıkardı
Alphabet ve Microsoft bu yılın başlarında dördüncü çeyrek sonuçlarını açıkladıklarında yapay zeka maliyetlerinin artmasını beklediklerini vurgulamıştı. Çarşamba günü yatırımcılardan gelen tepkilerse endişelerin derinleştiğini gösterdi.

Pazartesi günü paylaşılan Alphabet ile ilgili bir araştırmada analistler, daha yüksek sermaye harcamaları potansiyelinin endişe verici olduğunu söyledi.

Araştırma şirketi New Street Research, Alphabet’in daha önce 42,7 milyar dolar olacağı tahmin edilen yıllık sermaye harcamalarının 45,9 milyar dolar olmasını beklediğini söyledi.

Üretken yapay zeka yarışında arayı kapatmak için çalışan Google, kısa süre önce metin, ses ve video gibi farklı bilgi türlerini anlayabilen ve oluşturabilen bir model olan Gemini’yi piyasaya sürdü.

Üretken yapay zeka ile içerik oluşturmak enerji yoğun bir iş olduğu için Zuckerberg, Meta’nın daha yüksek harcamalarının bir nedeni olarak maliyeti gösterdi.

İlgili Haberler Dev teknoloji firmaları üretken yapay zeka modellerini eğitmek amacıyla veri toplama yarışında
Office ürünlerine sohbet robotlarını entegre eden Microsoft ise veri merkezlerine daha fazla yatırım yapmayı planlıyor.

Yatırım bankacılığı firması Jefferies, sektör genelinde hissedarların artık fiyatlandırma modelleri ve müşterilerin üretken yapay zekanın maliyetini haklı çıkaracak kullanım durumları bulup bulamayacağı dahil gelir arayışına odaklandığını yazdı.

Analistler, “Geçen yıl yapay zekanın potansiyelini hayal etmekle geçti. Bu yıl ise somut adımlarla ilerlemekle geçecek” dedi.

Yapay zeka savurganlığının Wall Street’i ürküttüğü dönemde Meta hisseleri değer kaybetti

Geçen yıl maliyetleri düşürme hamlesiyle Wall Street’i şaşkına çeviren Meta CEO’su Mark Zuckerberg, şirketin bazı yapay zeka ürünlerinden “bol gelir” elde etmeden önce maliyetlerin önümüzdeki yıllarda “anlamlı bir şekilde” artacağını söyledi.

Bu da yatırımcıların, Zuckerberg’in Meta’yı, arttırılmış ve sanal gerçeklik alanının her çeyrekte milyarlarca dolar kaybettiği bir dönemde başka bir maliyetli girişim olan yapay zekaya sürüklediği yönündeki korkularını körükledi.

Mali hizmetler firması Baird’den uzmanlar, “Yatırımcılar, biraz daha yumuşak ikinci çeyrek geliriyle daha da yükselen sermaye masraflarına hazırlıksız yakalandı. Bu nedenle hisseler, değerleri uzun süre düşük kalacak bir döneme giriyor” dedi.

Meta, Çarşamba günü Nisan-Haziran gelirini tahminlerin altında tutmuş, 2024 toplam gider tahmininin alt ucunu 2 milyar dolar yükseltmişti. Meta ayrıca yapay zekanın öncüleri OpenAI ve destekçisi Microsoft’la rekabette geri kalmamak amacıyla veri merkezlerine yatırım yaptığı için sermaye harcaması görünümünün üst ucunu da yükseltti.

Karamsar beklentiler, Meta’nın 2023’te hisselerini neredeyse üçe katlamasına yardımcı olan ve 196 milyar dolarla Wall Street tarihinde herhangi bir şirketin bir günde elde ettiği en büyük piyasa değeri artışını sağlayan bir dizi çarpıcı kazancın ardından geldi.

Yine de Instagram Reels gibi içeriklerde yapay zeka odaklı etkileşime, sanal asistan Meta AI ve en son büyük dil modeli Llama 3’ün ilk sürümlerinin sıcak karşılanmasına işaret eden uzmanlar, yatırımlar konusunda olumlu düşünüyor.

Yatırım bankacılığı firması Evercore analistleri, “Bu sefer farklı olduğunu düşünüyoruz. Bu yatırım döngüsü, yönetimin ikinci çeyrekte sağlıklı bir reklam talebi ortamı görmeye devam etmesi ve kullanıcı etkileşimini iyileştirmesi nedeniyle güçlü bir konumdan geliyor” dedi.

London Borsa Grubu’nun (LSEG) verilerine göre, 19 analist hisse senedi üzerindeki fiyat hedeflerini düşürürken 13’ü görüşlerini yükseltti. Medyan fiyat hedefi şu anda 525 dolar seviyesinde ve bir önceki kapanıştan yaklaşık yüzde 6 daha yüksek.

Buna göre, geçen yılın son çeyreğinde yurt içinde ikamet eden 9 milyon 616 bin kişi seyahate çıktı. Seyahate çıkanların bir ve daha fazla geceleme kaydı ile ülke içinde yaptıkları toplam seyahat sayısı, bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 32 artarak 11 milyon 509 bine yükseldi. Bu çeyrekte seyahate çıkanlar 77 milyon 472 bin geceleme yaptı. Ortalama geceleme sayısı 6,7 gece oldu.

Yıllık olarak değerlendirildiğinde, 2023’te toplam seyahat sayısı bir önceki yıla göre yüzde 17,5 artarak 61 milyon 463 bine ulaştı. Bu yılda seyahate çıkanların yaptıkları toplam geceleme sayısı bir önceki yıla göre yüzde 10,9 artarak 473 milyon 79 bin oldu. Ortalama geceleme sayısı 7,7 gece olarak kayıtlara geçti.

SEYAHATE ÇIKANLAR 45,7 MİLYAR LİRA HARCADI

Yerli turistlerin, yurt içinde yaptıkları seyahat harcamaları 2023’ün 4. çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 140 artarak 45 milyar 734 milyon 935 bin liraya yükseldi. Bu harcamaların yüzde 93’ünü 42 milyar 526 milyon 11 bin lira ile kişisel harcamalar, yüzde 7’sini ise 3 milyar 208 milyon 924 bin lira ile paket tur harcamaları oluşturdu. Seyahat başına yapılan ortalama harcama ise 3 bin 974 lira oldu.

Yurt içindeki seyahatlerde yapılan toplam seyahat harcamaları, 2023’te yıllık bazda yüzde 101 artarak 229 milyar 795 milyon 451 bin lira olarak kayıtlara geçti. Bu harcamaların yüzde 91’ini 209 milyar 128 milyon 153 bin lira ile kişisel harcamalar, yüzde 9’unu ise 20 milyar 667 milyon 298 bin lira ile paket tur harcamaları oluşturdu. Seyahat başına ortalama harcama ise 3 bin 739 lira oldu.

YEME-İÇME HARCAMALARI İLK SIRADA

Söz konusu çeyrekte, harcama türlerinin toplam seyahat harcamaları içerisindeki dağılım oranları incelendiğinde en fazla paya yüzde 30,2 ile yeme ve içme harcamaları, yüzde 30 ile ulaştırma harcamaları ve yüzde 11,6 ile konaklama harcamalarının sahip olduğu görüldü.

Bu harcama türlerinin bir önceki yılın aynı dönemine göre değişim oranları incelendiğinde ise yeme ve içme harcamalarında yüzde 136,2, ulaştırma harcamalarında yüzde 126 ve konaklama harcamalarında ise yüzde 189,9’luk artış yaşandı.

Yıllık olarak harcama türlerinin seyahat harcamaları içerisindeki dağılım oranları incelendiğinde ise en fazla paya yüzde 32 ile yeme ve içme harcamaları, yüzde 26,3 ile ulaştırma harcamaları ve yüzde 17 ile konaklama harcamaları sahip oldu. Bu harcama türlerinin değişim oranları incelendiğinde ise yeme ve içme harcamalarında yüzde 111, ulaştırma harcamalarında yüzde 72 ve konaklama harcamalarında ise yüzde 164,3’lük artış görüldü.

EN ÇOK YAKINLAR ZİYARET EDİLDİ

Söz konusu çeyrekte, yakınları ziyaret amacı ile yapılan seyahatler yüzde 60,5 ile ilk sırada yer aldı. İkinci sırada yüzde 26,7 ile “gezi, eğlence, tatil”, üçüncü sırada ise yüzde 5,2 ile “sağlık” yer aldı.

Seyahate çıkış amaçları yıllık olarak değerlendirildiğinde ise yüzde 58,3 ile “yakınları ziyaret’ birinci sırada yer alırken, bunu yüzde 33,1 ile “gezi, eğlence, tatil”, yüzde 3,7 ile “sağlık” amacıyla yapılan seyahatler izledi.

Bu çeyrekte, seyahate çıkanlar 53 milyon 619 bin geceleme sayısı ile en çok “arkadaş veya akraba evinde” kaldı. Konaklama türlerine göre geceleme sayısında ikinci sırada 11 milyon 746 bin geceleme ile “kendi evi” yer alırken, “otel” 5 milyon 941 bin geceleme sayısı ile üçüncü sırada yer aldı.

Konaklama türleri yıllık olarak değerlendirildiğinde, seyahate çıkanlar 320 milyon 410 bin geceleme sayısı ile en çok “arkadaş veya akraba evinde” kaldı. İkinci sırada 72 milyon 620 bin geceleme ile “kendi evi” yer alırken, “otel” 38 milyon 263 bin geceleme sayısı ile üçüncü oldu.

GALERİLER BİLE TAKSİT YAPMAYA BAŞLADI

Özellikle kredilere getirilen sınırlamaların etkisiyle birlikte kredili araç alımı zorlaşmıştı. İkinci el ilan sitelerinde galerilerin araç satışı için verdikleri ilanda ‘Tüm kredi kartlarına 12 taksit’ şeklinde açıklamaları dikkat çekti. Peki kredi kartlarının kullanım alanı genişliyor mu? Vatandaşların kredi kartı ile ödemeleri neden artıyor? Kredi kartlarına ilişkin hangi düzenlemeler yapılacak?

KART HARCAMALARI NEDEN ARTIYOR?

Konuyla ilgili merak edilenleri Yeminli Mali Müşavir ve Ekonomist Muhammet Bayram, milliyet.com.tr’ye anlattı. Bayram konuşmasında şu ifadeleri kullandı:

“Kredi kartı kullanım oranı pandemiden beri ciddi bir artış gösterdi. Pandemide vatandaşlar evlerinde kaldıkları için elektronik ödemeler arttı. Pandemi döneminde oluşan alışkanlık ve enflasyonist ortam sebebiyle kredi kartı harcamaları önemli ölçüde arttı. Kredi kartı harcamaları yüzde 152 artışla 1 trilyon lirayı aştı. Kredi kartlarında son 1 yılda 1 trilyon liralık harcama yapıldı. Kredi kartı sayısı 120 milyona ulaştı.

Kredi kartı ödemeleri ve kredi kartı sayısındaki artışın asıl nedeni pandemiden beri süre gelen alışkanlık ve enflasyonist ortamda kişilerin gelirinin yetmemesinden dolayı fazla harcama yapması diyebiliriz.

‘KİŞİLER SABİT GELİRİ İLE HARCAMA YAPIYOR’

Dar gelirli ve orta gelirlinin maaşları sabit kalırken fiyatlar artmaya devam ediyor. İki aylık enflasyon yüzde 11 civarında. Kişiler kredi kartı harcamaları ile birlikte sabit geliri üzerinden aynı mal kalemlerini almaya çalışıyor diyebiliriz.

‘ASIL NEDEN ENFLASYONİST ORTAM’

Zorunlu gıda ihtiyaçları haricinde kişiler enflasyonist ortamdan dolayı ilerdeki bir ihtiyacını şimdiden almak istiyor. Asıl neden enflasyonist ortamdır.

‘LİMİTLER GELİRE ORANTILI OLMALI’

Bazı galeriler araç satışında dahi kredi kartlarına 12 aylık taksit yapma noktasına geldi. Kredi kartlarında bir limit artışı söz konusu. Bazen bankalar size sormadan aldığınız paraya göre kredi kartı limitlerini hızlı bir şekilde yükseltebiliyor. Şu anda kredilere erişim sıkıntılı olduğu için kredi kartlarına taksit yapabilen iş yerleri bunu kullanabiliyor. Kişilerin gelirine uyumlu olmayan kredi kartı limitleri fazla harcamaya teşvik ediyor diyebiliriz. Bunun önüne geçebilmek adına kişilerin kredi kartları limitlerinin geliri ile orantılı olmalıdır.

KREDİ KARTLARINA DÜZENLEME GELECEK Mİ?

Ben bir düzenleme bekliyorum. Kredi kartlarına taksit sınırlaması yerine limitlerin kişilerin gelirine göre belirlenmesi elzemdir. Eğer bu kişilerin gelirlerine göre belirlenmezse vatandaşlar ciddi bir maliyet içerisine girebilir.

ŞU ANDA KREDİ KARTI FAİZLERİ NE DURUMDA?

Şu anda kredi kartı akdi faiz, gecikme faizi ve KMH faizleri yüzde 4.5 seviyelerinden yüzde 5’e yükseltildi. Kişiler nakit avans, KMH’tan para çekip altın, döviz ve borsaya yönelebiliyordu. Faizlerin yükseltilmesi ile birlikte artık bu önlendi diyebiliriz.”

Bütçe teklifinde, savunmaya yönelik harcamalarda 2024 mali yılına kıyasla yüzde 1’lik artış öngörülürken, teklif, 2024 mali yılının 5 ayının geride kalmasına rağmen başta Ukrayna ve İsrail’e yapılacak askeri yardımları kapsayan ek bütçe talebinin hala Kongre’de görüşüldüğü bir döneme geldi.

Bütçeden 209 milyar dolar ile en büyük pay donanmaya

Pentagon’un 2025 mali yılı bütçesinden donanmaya toplam 203,9 milyar dolar, Hava Kuvvetlerine 188,1 milyar dolar, Kara Kuvvetlerine 185,8 milyar dolar, Deniz Piyadelerine 53,7 milyar dolar ve Uzay Kuvvetlerine de 29,4 milyar dolar aktarılacak.

Bütçe planında, aile konutları, kışlalar, tıbbi klinikler, çocuk gelişim merkezleri ve karakol okulları dahil olmak üzere askeri inşaat için yaklaşık 17,5 milyar dolar talep edilirken, ayrıca ordudaki askeri mensuplara yüzde 4,5’lik, Savunma Bakanlığı bünyesindeki sivil çalışanlara da yüzde 2’lik bir maaş artışı öngörülüyor.

Pentagon’un 2025 mali yılı bütçesi, askere alma konusunda yaşanan zorluklar ve muharebe operasyonlarında daha fazla insansız sistem kullanılması nedeniyle ordudaki aktif görevde bulunan personeli 1 milyon 305 bin 400’den 1 milyon 267 bin 700’e düşürmeyi hedefliyor.

Silah alımı için 167,5 milyar dolar talep ediliyor

Silah alımı için geçen yıl 170 milyar dolar talep eden Savunma Bakanlığı, 2025 yılı için 167,5 milyar dolar talep ediyor.

Satın alma bütçesi, savaş uçakları, insansız hava araçları ve helikopterler de dahil olmak üzere hava gücüne yaklaşık 61,2 milyar dolar, 6 yeni savaş gemisi de dahil olmak üzere deniz gücüne ise 41,8 milyar dolar harcamayı planlıyor.

Pentagon yetkilileri, Çin’in askeri hedeflerini kontrol altına almak için en kritik mühimmatlardan biri olarak gördükleri hipersonik ve uzun menzilli ses altı füzelere yaklaşık 9,8 milyar dolar harcamayı hedefliyor.

2025 bütçe planı ayrıca Pentagon’un nükleer girişimini geliştirmek için, B-21 Raider bombardıman uçağı, Columbia sınıfı nükleer denizaltı ve Sentinel kıtalararası balistik füze programı da dahil olmak üzere yaklaşık 49,2 milyar dolar harcayacak.

Ayrıca bütçe belgelerine göre, ABD’nin füze savunma yeteneklerini desteklemek için 28,4 milyar dolar daha yatırım yapılacak.

Savunma Bakanlığı, araştırma, geliştirme, test ve değerlendirmelere de 143,2 milyar dolar harcamayı planlıyor. Gelişmekte olan bilim ve teknolojiye yaklaşık 17,2 milyar dolar, yapay zekanın geliştirilmesine ise yaklaşık 1,8 milyar dolar harcanmasını öneriyor.

– Çin’den duyulan tehdit tüm endişelerin başında geliyor

Pentagon, Ukrayna’ya yapılacak yaklaşık 60 milyar dolar askeri yardım paketinin Temsilciler Meclisinden geçmesi için baskıları sürdürürken, 2025 bütçe teklifi, ABD’nin Çin endişesini, Rusya ve ulus ötesi terörizm gibi diğer tehditlerin en üstünde tuttuğunu gösteriyor.

2025 bütçe talebi, Hint-Pasifik’teki, büyük ölçüde Çin’in bölgedeki saldırganlığına karşı koymaya odaklanan caydırıcılık operasyonlarına yönelik yaklaşık 9,9 milyar dolar harcama içeriyor.

Pasifik caydırıcılık programı ilk kez, Çin’in işgalinden korkan Tayvan’ı doğrudan desteklemek ve ada ulusunun donatılmasını sağlamak için yaklaşık 500 milyon dolar finansman içeriyor.

Aynı bütçede, Rusya’nın Avrupa’ya yönelik saldırganlığını caydırmaya odaklanan girişimler için ise yaklaşık 3,9 milyar dolarlık harcama öngörülüyor.

Pentagon’un bütçe talebi üzerine gazetecilere açıklama yapan ABD Savunma Bakan Yardımcısı Kathleen Hicks, “Bu bütçe, tarihi açıdan zorlu bir stratejik kaynak ve operasyonel ortam karşısında ulusumuzun savunmasını geliştirmektedir.” değerlendirmesini yaptı.

Hicks, 25 mali yılı için 849,8 milyar dolarlık savunma bütçesi talebinin, nesiller boyu güçlü ve teknolojik askeri yatırımları inşa edeceğini kaydetti.