İstanbul’da 1 Mart gecesi ehliyetsiz kullandığı araçla Murat Aci’nın hayatını kaybetmesine ve dört kişinin yaralanmasına yol açan Timur Cihantimur ile annesi Eylem Tok’un, Türkiye’ye iadesiyle ilgili davaların görülmesine Massachusetts eyaleti Boston Bölge Mahkemesi’nde devam ediliyor.

TASLAK METİNDE İADE KARARI

Massachusetts Bölge Başsavcı Yardımcısı Kristen A. Kearney, Eylem Tok’un 11 Eylül’de Boston’da yapılacak Türkiye’ye iadesiyle ilgili duruşması öncesinde, ABD Dışişleri Bakanlığı’nın iadeyi onaylaması için hazırladığı taslak karar metnini Hakim Donald Cabell’e sundu. Taslak metninde Tok’un Türkiye’ye iade kararı gerekçeleriyle açıklandı.

Bununla birlikte VOA Türkçe’den Mehmet Sümer haberine göre, taslak kararın duruşmanın yapılacağı tarihten bir buçuk ay öncesinde kamuya açık bir ortamda paylaşılmış olmasını “sıradışı” olarak değerlendirdi.

Taslak karar metninde hakimin Türkiye’den gelen delilleri yeterli bulduğu belirtilerek, “Kaçak olan Eylem Tok’un Türk Ceza Kanunu’nun 281’inci maddesine aykırı olarak delilleri yok etmek, saklamak ve değiştirmek; ayrıca Türk Ceza Kanunu’nun 283. maddesine aykırı olarak suçluyu korumaktan Türkiye’ye iadesini onaylıyorum. ABD Dışişleri Bakanı tarafından iade ve teslim konusunda daha ayrıntılı karar verilinceye kadar kendisini bu süre içinde gözetim altında tutulması için adli kolluk güçlerine teslim ediyorum” ifadesi yer aldı.

BAŞSAVCI KAMUYA AÇIK ŞEKİLDE PAYLAŞTI

Başsavcı Yardımcısı Kearney’nin hazırladığı taslak karar metnini, ABD Adalet Sistemi Mahkeme Elektronik Kayıtlarının tutulduğu kamuya açık çevrimiçi sistem üzerinden paylaşması dikkat çekti.

Tok ile ilgili hazırlanan taslak iade kararında şu ifadelere yer verildi: “Mahkeme, 11 Eylül 2024 tarihinde yapılan bir iade duruşmasının özellikle Türkiye Cumhuriyeti tarafından sunulan tasdikli, onaylı belge ve delilleri, hem avukatların hem de savcının yaptığı karşılıklı savunma ve argümanlarını değerlendirdikten sonra aşağıdaki hususları tespit ederek, tasdik için ABD Dışişleri Bakanlığı’nın onayına sunmuştur.”

Taslak karar metninde, imzası olan kişilerin ayrıca mahkemenin yargılama ve iade işlemlerini yürütmeye yetkisi olduğu belirtilerek “Bu Mahkeme, Türkiye’nin Tok’un iadesi talebine cevaben ABD tarafından yapılan şikayet sonrasında 14 Haziran 2024 tarihinde bu bölgede bulunan ve tutuklanan Eylem Tok’u kişisel olarak yargılama yetkisine sahiptir. ABD ile Türkiye arasındaki suçluların iadesi anlaşması bu davayla ilgili tüm süreç içinde tam olarak yürürlükte ve geçerliydi. ABD ile Türkiye arasındaki suçluların iadesi anlaşmasındaki Madde 2 uyarınca, Tok’un yargılandığı ve yargılanmak üzere iadesinin talep edildiği suçları kapsamaktadır” ifadesi kullanıldı.

Türkiye ile ABD arasındaki anlaşmanın 2. Maddesi şöyle: Suçlu iadesi, talep eden devlet adli makamlarınca yürütülen bir soruşturma, kovuşturma veya isteyen devlet mahkemelerince verilip kesinleşmiş bir mahkeme hükmü nedeniyle talep edilen devlet ülkesinde bulunan şüpheli, sanık veya hükümlünün isteyen devlete teslim edilmesidir.”

HAKİM ONAYLADI

Savcının hazırladığı taslak karar metninde, Türkiye’nin ABD ile 1979 yılında imzaladığı suçluların iadesiyle ilgili ikili anlaşma kapsamına uygun şekilde onaylanmış ve tasdik edilmiş belgeler sunduğu, bu belgelerin Tok’un yargılandığı suçlarla ilgili metinleri içerdiği belirtildi. Taslak karar metninde, “Türkiye’nin iade talebinde bulunduğu Eylem Tok’un, bu mahkeme huzurunda aşağıdaki suçları işlediğine inanmak için muhtemel nedenler bulunmaktadır. Mahkemeye sunulan deliller, Tok’un suçlandığı suçların eğer ABD’de işlenmiş olması halinde ağır suçlardan yargılanmak üzere tutuklanmasını haklı çıkarmak için yeterlidir. Türk savcısının yeminli ifadesi, çok sayıda görgü tanığının ifadesi ve Türk görevliler tarafından elde edilen diğer belge ve kanıtlar sağlanmıştır. Bu nedenle ve yukarıdaki bulgular uyarınca, kaçak Eylem Tok’un Türk Ceza Kanunu’nun 281. maddesine aykırı olarak Delilleri Yok Etme, Gizleme veya Değiştirme ve Türk Ceza Kanunu’nun 283. maddesine aykırı olarak Suçluyu Koruma suçlarından Türkiye’ye iadesini onaylıyorum. Bu davada sunulan kanıtların bir kopyası ve bu davada alınan her türlü tanık ifadeleriyle birlikte mahkeme katibinden tasdiknameyle, iade talebinin onaylı bir kopyasını Dışişleri Bakanı’na iletmesini emrediyorum” ifadeleri yer aldı.

Darbecileri, kurumlara sızan FETÖ mensuplarını ve gizli yapılanmaları çözmek için Cumhuriyet savcılıkları soruşturma ve kovuşturmalarını büyük bir titizlikle sürdürdüğünü ve sürdürmeye devam ettiğini vurgulayan Adalet Bakanı Yılmaz Tunç’un açıklamalarından satırbaşları şu şekilde:

15 TEMMUZ KAHRAMANLIK DESTANIDIR

Ülkemiz üzerinde kirli emelleri bulunan vesayetçi zihniyet ve destekçileri, başarısız oldukları tüm hain girişimlerinin ardından son çare olarak 15 Temmuz gecesi tankları, milletin silahlarını milletimize doğrulttular.

Hain FETÖ’cülerin, onlara arka çıkan mihrakların, destek veren odakların unuttukları bir şey vardı. Türkiye, darbecilere ve vesayetçi anlayışa boyun eğen eski Türkiye değildi.

15 Temmuz, milletin istiklalini yine milletimizin azim ve kararlılığının kurtardığı yeni bir kahramanlık destanıdır. 15 Temmuz, tüm Türkiye’nin, milletimizin tüm fertlerinin zaferidir.

“YARGI BU KEZ DARBECİLERİN YANINDA OLMADI”

27 Mayıs, 12 Eylül ve 28 Şubat’ta vesayetçilerin yanında duran yargı yerine 15 Temmuz’da milli iradenin yanında duran, darbecileri yargılayan, millet düşmanlarından hesap soran bir yargıya hep birlikte şahitlik ettik.

Yargı mensuplarının kahramanlıklarıyla gurur duyduk. Bu cesurca tavır, artık emperyalistlerin ve vesayetçilerin Türk yargısını esir alamayacağının en büyük göstergesi olmuştur. İşte bunun için diyoruz ki bugün Türk yargısı her zamankinden daha tarafsız ve bağımsızdır.

3 BİN DARBECİYE ÖMÜR BOYU HAPİS

289 fiili darbe davasının tamamı karara bağlandı. Temyiz incelemesini tamamlanan 206’sı Yargıtay tarafından onandı. Bin 634 kişi hakkında ağırlaştırılmış müebbet, bin 366 kişi hakkında müebbet, bin 891 kişi hakkında süreli hapis cezası olmak üzere toplamda 4 bin 891 kişi hakkında mahkumiyet kararı verildi. 2 bin 870 beraat, 964 ceza verilmesine yer olmadığı kararı verildi.

Genel olarak ise FETÖ/PDY ile ilgili yürütülen soruşturma kapsamında bugüne kadar 705 bin 172 kişi hakkında adli işlem yapıldı. Şu anda Ceza infaz kurumlarında toplam 13 bin 251 tutuklu ve hükümlü bulunuyor.

YARGIDA TEMİZLİK DEVAM EDİYOR

Yargının kendi içinde de temizlik devam ediyor. HSK tarafından 2016’da 16 bin 176 hakim ve savcı görev yapmaktayken, yapılan inceleme ve soruşturmalar sonucunda FETÖ ile irtibat veya iltisakı tespit edilen 4 bin 6 kişi ihraç edildi.

GÜLEN’İN İADESİNİ ABD ADALET BAKANLIĞI BEKLETİYOR

FETÖ elebaşı Fetullah Gülen hakkında Adalet Bakanlığı tarafından ABD makamlarına 7 iade talebi yapıldı. 15 Temmuz darbe teşebbüsü başta olmak üzere 27 suçtan iadesi istendi. Talep edilen ek bilgiler de eksiksiz olarak karşılandı.

Şunu açıkça ifade edelim ki iade dosyalarımız tam ve eksiksizdir. Tüm deliller ABD makamlarıyla paylaşıldı. Türkiye ile ABD arasındaki iade anlaşmasında belirlenen tüm koşulları taşıyan talep, ABD Adalet Bakanlığı uhdesinde bekletilmektedir.

115 ÜLKEYE BİN 637 FETÖ’CÜNÜN İADE TALEBİ YAPILDI

FETÖ mensupları hakkında 115 ülkeye gönderilen iade talep sayısı bin 774. İadesi talep edilen kişi sayısı bin 637. Bu talepler üzerine 132 kişi sınır dışı edilerek veya iade talebi kabul edilerek ülkemize teslim edildi. 427 talep reddedildi.

SABAH Gazetesi yazarı Mahmut Övür bugünkü yazısında canavar anne Eylem Tok’un iadesine olumlu bakan fakat 15 Temmuz darbe girişiminin planlayıcısı olan FETÖ elebaşı Fetullah Gülen’in iadesine ise dosyaların yetersiz olduğunu bahane ederek karşı çıkan ABD yönetiminin ikiyüzlü tavrını ele aldı.

İşte Övür’ün o yazısı…

Son yıllarda ABD-Türkiye ilişkilerindeki gerilim, özellikle FETÖ darbesi ve PKK’ya açık destekle had safhaya ulaştı. Yakın bir gelecekte düzelme ihtimali de yok.

Ancak araya son dönemde İsveç’in NATO üyeliğine Türkiye’nin onay vermesi girince suni de olsa bir bahar havası esmeye başladı. Bu havanın ne kadar devam edeceği de belirsiz.

Herhalde bu suni havanın biraz daha sürmesi nedeniyle birkaç gün önce ABD Dışişleri Bakanlığı kaynaklı bir haber yayınlandı.

Habere göre, ABD Dışişleri Bakanlığı, Massachusetts Bölge Başsavcılığı’na gönderdiği mektupta, İstanbul’daki ölümlü trafik kazasının şüphelisi Eylem Tok’un Türkiye’ye iadesine ilişkin görüş bildirmişti. Ancak haberde kazayı yapan ve ABD vatandaşı olan oğluna ilişkin herhangi bir ayrıntı yoktu.

Buna rağmen atılan adımı olumlu değerlendiren Adalet Bakanı Yılmaz Tunç şu bilgiyi paylaşıyordu:

“ABD Adalet Bakanlığı yetkililerinden bugün aldığımız bilgiye göre Eylem Tok ve Timur Cihantimur, ABD’de iade talebimiz kapsamında yakalanmışlardır. Süreci bakanlık olarak yakından takip ediyoruz.”

Bu süreç nasıl sonuçlanır bilemem ama uzun zamandır ABD-Türkiye arasında herhangi bir iade gerçekleşmediği için, haberin duyulması bile birilerini özellikle de ABD’deki FETÖ’cüleri korkutmaya yetti.

Nasıl korkmasınlar ki, bugün ABD’de yüzlerce kaçak FETÖ’cü var ve çoğu da kırmızı bültenle aranıyor. FETÖ’cüler “Bir yol açılır mı?” diye korku içinde süreci izliyor ve tartışıyorlar.

Türkiye 15 Temmuz darbe ve işgal girişiminden sonra darbecilerle ilgili kapsamlı dosyalar hazırladı ve FETÖ elebaşı Gülen’i ABD yönetiminden istedi.
Ama ABD yönetimi vermedi ve “Dosyalar yetersiz” diye uyduruk bir gerekçeye sığındı.

Oysa geçen zaman içinde ABD’de yaşayan FETÖ’cülerden birçoğu darbeyi planladıklarını açık açık itiraf etti. Firari gazeteci Ahmet Dönmez, uzun yazı dizileriyle bu gerçeği anlattı.

Gülen’in dizinin dibinde büyüdüğü söylenen ve “sır küpü” olarak bilinen Osman Şimşek ise hem darbenin içindekileri açıkladı hem de yapının nasıl kirli para ilişkilerine girdiğini belgeleriyle ortaya koydu.

Çok değil bir ay önce de bizzat Gülen’in yeğeni Ebuseleme Gülen, Adil Öksüz’ün darbeyi nasıl planladığını, Gülen’in de kulağına eğilerek o darbe sonrası neler olacağını fısıldadığını tanıklarıyla anlattı ve bu sözleri günlerce tartışıldı.

Bu ifşalar ve kendi aralarındaki “darbe” tartışmaları bile FETÖ’nün darbe yapan kirli bir örgüt olduğunu göstermeye yetiyor. Türkiye’nin hazırladığı dosyalara bile gerek yok.

İşte bu gerçek, Eylem Tok’un iade ihtimaliyle birleşince kaçak FETÖ’cüleri de korku sardı. “Acaba bu kez iade edilir miyiz?” diyenlerin sayısı bir hayli fazla…

Üstelik ortada garip bir durum da var: ABD’de yaşayan FETÖ elebaşı Gülen’in en yakın adamları Abdullah Aymaz, Naci Tosun ve Ekrem Dumanlı gibi isimler dâhil binlerce FETÖ’cünün hiçbiri ABD vatandaşı değil ve çoğu kaçak yaşıyor. Türkiye tarafından da “kırmızı bülten”le aranıyor.

Eğer ABD gerçekten uluslararası hukuk kurallarına uyacaksa ve Türkiye’yle arasında “bahar havası” esmesini istiyorsa işe önce 252 insanımızı 15 Temmuz’da katleden bu FETÖ’cülerden başlamalı ve onları Türkiye’ye iade etmeli.

Şu tabloya bakar mısınız; ABD hatta AB ülkeleri haklarında kesinleşmiş mahkeme kararı olan Kavala ve Demirtaş’ın serbest bırakılmasını istiyor ama darbe yapanlara, siyasete kumpas kuranlara, terörle sivilleri katledenlere sahip çıkıyor.

Bu ikiyüzlülük değil de nedir?

İçeriden birilerinin bu ikiyüzlülüğü görmemesini de sadece “adalet” arayışı olarak niteleyemeyiz.

Bu kapsamda 2022’de, Ankara’nın Kızılcahamam ilçesi pilot bölge seçildi. İlçenin 6 farklı noktasına depozito iade makineleri yerleştirildi.

Yazılımı yerli mühendisler tarafından yapılan makineye, ambalajlı atıkların barkodu okutuluyor. Sistem atığı, cam şişe, pet ve alüminyum ambalajlı ürün olarak kategorilere ayırıyor ve ilgili atık haznesine atıyor.

Ambalajlı ürünler, makineye atıldıktan sonra karşılığında şişe başına ücret alınıyor ve bu ücret belirli marketlerde kullanılıyor.

“DOĞAYI KORUYUP YANGINLARI ENGELLİYORUZ”

Yoğun ilgi gösterilen sistem sayesinde sokak ve caddelerde, cam şişe, pet ve alüminyum ambalaj atıkları gözle görünür düzeyde azaldı. Topladıkları atıkları makinelere atanlar ek gelir elde ederken ilçe esnafının da ekonomisi canlandı.

Kızılcahamam’da yaşayan Ali Güneysu, bir haftada 40 ambalaj atığı topladığını söyledi.

Atıklarının bedeli olarak makineden fiş aldığını ve o fişle marketlerde harcama yaptığını anlatan Güneysu, “Topladığım atığın miktarına göre para kazanıyorum. Bu parayla bahçemdeki kedilere mama alıyorum. Sırf onlar için yapıyorum. Yoksa amacım bununla çay, şeker almak değil, sırf mama.” dedi.

Güneysu, “Böylelikle doğayı koruyup yangınları engelliyoruz. Şişe kırıkları doğada kırılacağına burada toplansın. Herkes bu atıkları toplasa memleketimize katkı olur.” diye konuştu.

İlçede yaşayan Öznur Aksoy da çocuklarının içtiği su şişelerini ve bir restorandan çalışan eşinin getirdiği şişeleri düzenli olarak biriktirip iade makinesini attığını söyledi.

Makinelerin çok yarar sağladığını anlatan Aksoy, “Buradan aldığımız fişleri önce telefona yüklüyoruz. Belediyeden aldığımız fişi küçük esnafın kazanması amacıyla marketlerde harcıyoruz. Marketten deterjan, pirinç, çay ve mutfak ihtiyaçlarımı alıyorum. 1 ayda 500 lira fiş alıyorum. Eşim restorandaki şişeleri biriktiriyor, burada değerlendiriyoruz. Aynı zamanda da doğayı koruyoruz.” ifadelerini kullandı.

Artık Kızılcahamam’da yerde atık şişelerin bulunmadığını ve insanların çok duyarlı olduğunu dile getiren Aksoy, “Bildiğim kadarıyla Türkiye genelinde şu an sadece Kızılcahamam’da var. Keşke diğer yerlerde de bu makineler olsa.” dedi.

“SOKAKLARDAKİ PET ŞİŞE SAYISI MİNİMUM SEVİYEYE İNDİ”

Kızılcahamam Belediyesi Sıfır Atık Bahçesi görevlisi Emre Karadaş ise ilçenin çeşitli bölgelerindeki iade makinelerine vatandaşların yoğun ilgi gösterdiğini vurguladı.

Toplanan atıkların, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının lisanslı geri dönüşüm firmasına gönderildiğini ve ekonomiye geri kazandırıldığını ifade eden Karadaş, şunları kaydetti:

“Sokaklardaki pet şişe sayısı minimum seviyeye indi. İlçemizde büyük bir bilinçlendirme çalışması yapıldı ve bunun faydasını doğada şu an görüyoruz. Yoldan geçerken birinin içtiği su şişesini makineye attığını görüyoruz çünkü bu Kızılcahamam’da bir gelenek oldu. Kızılcahamamlılar sıfır atık konusunda bu bilinci gerçekten yakaladılar ve sonuna kadar destekliyorlar.”

Karadaş, projenin ülke geneline yayılmasının önemine de değindi.

BİRÇOK NOKTAYA DEPOZİTO İADE MAKİNELERİ YERLEŞTİRİLECEK

Öte yandan, Türkiye’de 0,1-3,0 litre arasında yılda yaklaşık 20 milyar cam, pet ve alüminyumdan yapılan ambalajlı içecek üretiliyor.

Bunların çevre kirliliğine yol açmaması amacıyla hayata geçirilen Depozito Yönetim Sistemi, 2025’te Türkiye genelinde devreye girecek.

Başta satış noktaları olmak üzere birçok noktaya depozito iade makineleri yerleştirilecek.

Ambalajlı ürünleri makineye attıktan sonra karşılığında şişe başına 25 kuruş alınacak. 25 kuruş, yazılımı Bakanlık tarafından yapılan e-cüzdan hesabına yatırılacak.

Vatandaş ürünün fiyatı dışında ödenen bedeli geri alabilmek için sistemin belirlediği market veya diğer toplama noktalarına yönlendirilecek, depozito bedelini geri alabilmek için atığı iade edecek.

Ancak bazen durumlar hiç de beklenildiği gibi olmuyor. Çiftler anlaşmazlık sebebiyle ayrılıyor ve düğünlerini iptal etmek istiyor. Ayrılık konusunun yanı sıra çeşitli nedenlerle düğünü erteleme amacıyla iptal etmek isteyenler de var. Hal böyle olunca işletmeler ile düğün sahipleri karşı karşıya geliyor.

NİŞAN BOZULDU, DÜĞÜN İPTAL EDİLDİ

En başında verilen kaporanın iadesini talep eden düğün sahibi ve zarara uğradığı için geri ödemeyi kabul etmeyen işletme sahibinin anlaşmazlığı, emsal nitelikte bir kararla son buldu. Düğüne 30 gün kala nişan bozuldu, düğün de iptal edildi. Salon işletmecisi kapora adı altında ödenen parayı ödemeye yanaşmadı.

Kapora iadesi için açılan dava sonucunda Yargıtay milyonlarca kişiyi ilgilendiren bir karara imza attı. Sözleşmedeki ‘Alınan kapora iade edilemez. Merasimden vazgeçildiği takdirde aynı tarihli gün ve saat satılmaz ise anlaşmadaki ücret tam alınır.’ şeklindeki ibarenin haksız şart olduğu hatırlatıldı.

PARA İADESİ YAPILACAK

Yani düğün için ödenen kapora, 30 gün öncesinden iptal edilse bile iade edilecek. Ancak burada cezai şart detayı dikkat çekiyor. Bazı durumlarda işletme sahibinin kaporayı iade etmeme hakkı bulunuyor. İşte o ayrım ve düğün sahiplerinin dikkat etmesi gereken önemli noktalar…

KAYIT ALTINA ALINMIYOR YA DA AMACI BELLİ DEĞİL

Avukat Cansen Erdoğan konuya ilişkin detaylı bilgiler verdi. Kaporanın ticari hayat içerisinde sıklıkla karşılaşılan bir yöntem olduğuna dikkat çeken Erdoğan, “Ödemelerin o gün değil, daha ileriki bir tarihte verilmesinin kararlaştırılması halinde, o ödemenin garantisi olarak önceden verilen para aslında kapora. Bunun adı aslında asıl ödeme yapılmadan önce yapılan ön ödeme diyebiliriz kapora için. Ancak bu ödeme kayıt altına çoğu zaman alınmıyor veya kayıt altına alınsalar dahi paranın tam olarak ne amaçla verildiği belli olmuyor.” dedi.

DİKKAT! BAĞLANMA PARASI MI, CAYMA PARASI MI?

Birtakım kavram karmaşalarının oluştuğunu belirten Cansen Erdoğan, kaporanın iki ayrı şekilde tanımlandığını, iade edilen ve edilemeyen şekilde olduğunu, bunların iyi ayırt edilmesi gerektiğini söyledi ve açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

Kapora bağlanma parası yani pey akçesi veya cayma parası şeklinde iki ayrı şekilde tanımlanıyor. Eğer bu verilen kapora, bağlanma parası yani pey akçesi olarak verilmişse bu durumda sözleşmeden cayılsa dahi alınan meblağ iade edilecek. Ancak verilen kapora cayma parası ise o zaman alıcı sözleşmeden cayarsa alınan meblağ iade edilmeyecektir. O yüzden de hangi hallerde bu kapora bağlanma parası, hangi durumlarda cayma parası bunu iyi belirlemek gerekiyor.

‘KAPORA İADE EDİLMELİ’

“Genelde uygulamalarda kapora için bir sözleşme yapılırken eğer bu alıcı tarafından veya hizmet alacak kişi tarafından verilen para taraflarca aksi kararlaştırılmamışsa; cayma parası değil bağlanma parası olarak yani pey akçesi olarak verilmiş sayılıyor.” diyen Avukat Erdoğan, “Bu durumda sözleşmeden cayılırsa alınan meblağın iade edilmesi asıl belirlenen kısım. Verilmiş olan kapora, sözleşmenin yapıldığını göstermek ve bir ön ödeme amacıyla veriliyor; dolayısıyla verilen para ileride ödenecek esas alacaktan düşülmek zorunda. Sözleşmeden de cayılırsa o halde kapora iade edilmeli.” şeklinde konuştu.

CEZAİ ŞART DETAYI: KAPORAYI İADE ETMEME HAKKINA SAHİP

Burada ayrıca ‘cezai şart’ detayı da dikkat çekiyor. Çünkü satıcının ya da işletme sahibinin kaporayı iade etmeme hakkı bulunuyor. Konuya ilişkin bilgi veren Erdoğan, “Burada satıcı başka bir sebeple tazminat veya sözleşmede cezai şart varsa ve alacaklı olursa o zaman kaporayı iade etmeyecektir. Sözleşmede bir cezai şart varsa, kapora dışında bu cezai şarta mahsuben aldığı kaporayı da iade etmemek hakkına sahip. Yine alıcının sözleşmeden dönmesi hukuka aykırıysa veya satıcı zarara uğramışsa da bu zarara mahsuben kapora iade edilmeyebilecektir.” dedi.

“MAKBUZ ALINMASI ÖNEMLİ”

Kapora verildiğine dair bir makbuz alma ya da içinde hüküm bulunması, sonra yaşanacak risklerin önüne geçiyor. Cansen Erdoğan, “Her ne kadar verilen para cayma parası olduğunu ispat etme yükümlülüğü kapora alan satıcıda veya kapora alan hizmet sağlayıcıda olsa da, kapora verildiğini ispat yükü de alıcıya ait. Bu sebeple bir makbuz alınması veya tarafların aralarındaki yaptıkları sözleşmede hüküm bulunmasında fayda var. Aksi takdirde kaporanın alındığının ispatında sıkıntılar olacaktır ve bunu iade alamama veya sözleşmedeki asıl alacaklar düşememe gibi bir takım risklerle karşı karşıya kalacaktır.” ifadelerini kullandı.

“SATICI CAYARSA İKİ KATI PARA VERMEK DURUMUNDA”

Avukat Erdoğan, sözlerini şöyle sürdürdü: Kaporanın cayma parası mahiyetinde verildiği durumlarla da sıklıkla karşılaşılıyoruz. Böyle durumda da alıcı sözleşmeden cayarsa verdiği kaporayı iade alamayacak; satıcı cayarsa da parayı iki kat olarak vermek durumunda olacaktır. Bu durumun ispat edilmesi yine önem arz ediyor. Çünkü eğer cayma parası olarak belirtilmemişse bu pey akçesi yani bağlanma parası olarak sayılacaktır. Kaporanın cayma parası mı bağlanma parası mı olarak verildiği hukuki yaptırımlar açısından önem arz ediyor.

PARA İADE EDİLMEZSE NEREYE BAŞVURU YAPILMALI?

Yargıtay kararına ilişkin de değerlendirmede bulunan Erdoğan, “Normal şartlarda kapora iade edilmezken artık düğünlerde bu geçerli değil. Yargıtay 3. hukuk dairesi organizasyon sözleşmelerinde yer alan, ‘Alınan kapora iade edilemez’ ifadesinin geçersiz olduğuna karar verdi. Bu konuyla ilgili düğüne 30 gün kala iptal edilse bile alınan paranın iade edilmesine karar verdi. Yani vazgeçilirse Tüketici Mahkemeleri‘ne başvurmak suretiyle karşı taraf bu konuda paranın kendisine verilmesini isteyecektir. Miktara göre hakem heyeti veya mahkemeler yetkilidir.” diyerek sözlerini sonlandırdı.

Eyüpsultan’da 1 Mart’ta seyir halindeki 3 ATV aracından biri arızalanmış, yol kenarına çekilen arızalı araç tamir edilmeye çalışılırken aynı yönde ilerleyen iki araçtan birisi buradaki 3 ATV’ye çarpmış, yaralanan 5 kişiden Oğuz Murat Acı hayatını kaybetmişti.

Kazanın ardından kazaya sebep olan aracın sürücüsünün yazar Eylem Tok’un oğlu Timur Cihantimur olduğu ve ehliyeti olmadığı anlaşıldı. 17 yaşındaki sürücü Cihantimur’un olay yerine gelen annesi Tok’un aracıyla buradan uzaklaşıp annesiyle önce Mısır’a, ardından da ABD’ye gittikleri tespit edilmişti.

İkilinin iadesi için ABD’li yetkililerle temasa geçilmişti. Adalet Bakanı Yılmaz Tunç sosyal medya hesabından, ABD’de yakalanan Eylem Tok ve oğlunun tutuklandığını duyurdu. 

KÜBA’YA KAÇMA HAZIRLIĞI YAPIYORLAMIŞ

Tutuklanma süreçlerine ilişkin ise çarpıcı bir iddia ortaya atıldı.

Reuters’ın mahkeme belgelerine dayandırdığı haberinde “Türk yetkililerin Tok ve Cihantimur’un sahte pasaport ile Küba’ya kaçabileceğini değerlendirdiği” ifade edildi. Mahkemenin tutuklama gerekçelerinden birinin de bu kapsamda katil ve annesinin Küba’ya kaçma ihtimalleri olduğu bildirildi.

Sürecin Tok ve oğlunun kaçma hazırlığı içerisinde olduğu düşünüldüğü için hızlandığı öğrenildi. 

ANNE TOK CEZA ALACAK MI?

1 kişinin ölümüne sebep olup kaçan oğlu Timur Cihantimur ve anne yazar Eylem Tok’un Türkiye’ye iadelerinin nasıl gerçekleşeceği de merak konusu olmaya başladı. Öyle ki; Timur Cihantimur’un aynı zamanda ABD vatandaşı olmasının iadeyi zorlaştıracağı değerlendiriliyordu.

Yakalanma haberinin ardından açıklama yapan Aci ailesinin avukatı “Çocuk ABD vatandaşı olduğu için sadece anne Eylem Tok’u da iade edebilirler. Bu tamamen ülke kararına kalmış. Bu ihtimal doğrultusunda anne Türk vatandaşı olduğu için onun yargılama süreci burada olacak. Buradaki suçlar orada da suç. Oğlu iade edilmemesi durumunda ise orada yargılanacak. Ama bu bir ihtimal iade edilmesini bekliyoruz” ifadelerini kullandı.

Peki anne Eylem Tok’un Türkiye’ye iadesi halinde ceza alması bekleniyor mu? 

Eylem Tok, suç işleyen oğlunu yurt dışına kaçırmasıyla ilgili Türk Ceza Kanunu’nun madde 283’de düzenlenen ‘Suçluyu Kayırma’ suçundan ötürü yargılanacak.

Tok için Suç işleyen kişinin kaçmasını sağlaması hasebiyle T.C.K. madde 283 uyarınca soruşturma yürütülecek.

MADDEDEKİ ‘ÜSTSOY İBARESİ’ 

TCK maddesinin 283/3 uyarınca bu suçun altsoy, üstsoy, eş, kardeş tarafından işlenmesi halinde cezaya hükmolunmaz ibaresi yer alıyor.

Bu düzenleme uyarınca işlenen fiil ve suç dolayısıyla haksızlık oluşturma özelliği muhafaza edilmekte, fakat kişinin kanundaki akrabalık ilişkisinden dolayı ceza hukuku açısından sorumluluğuna gidilmemektedir.

TCK’nın “Suçluyu kayırma” başlıklı 283. maddesi

(1) Suç işleyen bir kişiye araştırma, yakalanma, tutuklanma veya hükmün infazından kurtulması için imkan sağlayan kimse, altı aydan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Bu suçun kamu görevlisi tarafından göreviyle bağlantılı olarak işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.

(3) Bu suçun üstsoy, altsoy, eş, kardeş veya diğer suç ortağı tarafından işlenmesi halinde, cezaya hükmolunmaz.” şeklinde düzenlenmiştir.

ADALET BAKANLIĞI İADESİNİ TALEP ETTİ

Adalet Bakanlığı, kırmızı bültenle aradığı T.C.’yi İnterpol aracılığıyla önce Mısır’dan, ABD’ye gittiği belirtilince de Amerikan makamlarından iadesini talep etti. Adalet Bakanlığı, T.C. ve annesi Eylem Tok’un iadesi için hazırlanan geçici tutuklama talep evrakını hem diplomatik kanaldan hem de İnterpol aracılığıyla ABD yetkili makamlarına ilettiğini, iade süreciyle, adli soruşturmanın titizlikle takip edildiğini açıkladı.

“ABD İADE ETMEYEBİLİR”

VOA Türkçe’den Can Kamiloğlu‘na konuşan New York Barosu Avukatı Cahit Akbulut, “ABD, T.C. ve annesi yazar Eylem Tok’u Türkiye’ye iade eder mi?” sorusuna “İsterse iade etmeyebilir” cevabını verdi. 

Türkiye ile ABD arasında 20 Kasım 1980’de Kenan Evren’in imzasıyla yürürlüğe giren Türkiye ile ABD arasındaki suçluların iadesi anlaşması imzalandığını anımsatan Akbulut, doğal olarak bu anlaşma kapsamında ABD’nin Türkiye’nin iade talebini değerlendirerek gerekli adli kayıtlarının yapılacağını fakat özellikle Amerikan vatandaşı T.C.’yi isterse iade etmeyebileceğini söyledi.

FETHULLAH GÜLEN VE RIZA SARRAF ÖRNEĞİ

Akbulut, şimdiye kadar Türkiye’nin işledikleri ağır suçlardan dolayı, Amerikan vatandaşı olmayan Türk vatandaşları FETÖ elebaşı Fethullah Gülen ve Rıza Sarraf’ı da ABD’den istediklerini ancak hiçbir sonuç alınamadığını hatırlattı.

“ÇOK SAYIDA GEREKÇE BULABİLİR”

Bir suçlunun iadesinin Amerikan Adalet Bakanlığı’nın izin ve onayıyla gerçekleştiğini belirten Akbulut, “Türkiye ile arasında suçluların iadesi anlaşması olan ABD’de bu işler o kadar kolay olmuyor. Aradaki anlaşmaya göre bir suçlunun ülkesine iadesi ancak Amerikan Adalet Bakanlığı’nın izin ve onayıyla gerçekleşebiliyor. Türkiye ile ABD arasındaki anlaşmanın farklı kriterleri var. Anlaşmanın 4’üncü maddesine göre her iki ülkenin de vatandaşını diğer ülkeye iade etmeme yetkisi var. Bu maddeye göre, ‘ABD’nin yürütme makamı kendi isteğine göre eğer uygun gördüğü takdirde, kendi vatandaşının iadesine karar vermeye yetkilidir’ diye bir ek var. Eğer, T.C., ben burada kalmak istiyorum, dönersem ülkemde üzerimde büyük baskı olacak, kaçtı diyecekler gibi çok sayıda gerekçeler bulabilir ve ABD, onu Türkiye’ye asla iade etmez” dedi.

ANNE AMERİKAN VATANDAŞI MI BİLİNMİYOR

Eylem Tok’un da bir Amerikan vatandaşı olup olmadığını henüz bilmediklerini belirten Akbulut, “Yaptığımız tespitler sonrasında T.C., Amerikan vatandaşı olduğu anlaşılıyor. Havaalanı güvenlik kameralarından elde edilen fotoğraflarda elinde Amerikan pasaportuyla çıkış yaptığı gayet net görülüyor. Timur burada doğmuş olabilir. Ya da T.C., ailesi önceden kendilerine vatandaşlık yolu açan EB –5 ya da farklı yatırımlar aracılığıyla aldıkları Green Card’tan sonra vatandaşlığa geçmiş olabilirler” ifadelerine yer verdi.