İnternet siteleri ve uygulamalar üzerinden dolandırıcılık faaliyetleri her geçen gün artıyor. Sosyal medya platformları ile illegal kumar ya da bahis üzerinden para aklamak isteyen dolandırıcılar, ‘Banka hesabınızı kiralayın, yüksek kazanç sağlayın’ paylaşımları ile vatandaşların ilgisini çekmeye çalışıyor. Konya’da çay ocağında çalışan 45 yaşındaki Mustafa Ergin, yanına sürekli gelen arkadaşının ‘Benim hesabımda bloke var gelen parayı senin hesabından çekelim’ teklifini geri çevirmedi. Bunun üzerine arkadaşı Mustafa Ergin’in hesabından belirli günlerde 6 sefer kara para aktarımı yaptı. ATM’den parayı çekip arkadaşına veren Ergin’e arkadaşı 1 paket sigara parasını hediye olarak verdi. ‘Banka hesabı kiralama’ olarak bilinen dolandırıcılık ağına düşen Ergin hakkında hesabına gelen 6 işlem için 6 suç dosyası açıldı. 8 ay hapse giren Mustafa Ergin, şimdi ise diğer dosyalardan 10 yıl hapis cezası bekliyor.
“IBAN numarasına para gelecek diyerek isteyenlere kesinlikle inanmasınlar”
Dolandırıcıların trend yöntemi olan IBAN üzerinden para aklama yöntemi ağına takılan ve olayı anlatan 3 çocuk babası Mustafa Ergin, “Ben bir çay ocağında çalışıyordum. Devamlı oturduğum bir arkadaşım yanıma geldi. Benden IBAN numaramı istedi. Ben de ona para gelecek diye IBAN numarasını verdim. Onun banka hesapları blokeli olduğu için ben de tamam dedim, verdim. IBAN numarasını verdikten bir saat falan sonra beni aradı, hesabına gelen parayı istedi. Gelen parasını ben de ATM’den çektim kendisine teslim ettim. Kimsenin bu konularla ilgilenmesini istemiyorum ve bu iyi bir şey değil. Arkadaş olsun veya kim olursa olsun kimseye verilmesini istemiyorum. Mağdurum ben. Bu durumdan dolayı toplam yattığım günlerimi saymak istemiyorum, anlatılacak bir konu değil. IBAN numarasına para gelecek diyerek isteyenlere kesinlikle inanmasınlar” dedi.
“Dosyalarda patlama olduğu zaman en aşağı 10 senenin üzerinde yatacağım”
Kendisinin bu işlemlerin ardından şu anda 10 senenin üzerine hapis cezası beklediğini anlatan Ergin, “Ben bedel karşılığı almadım. Hesabıma para geldi emanetini verdim. ATM’ye gittiğim için de bana bir sigara parası verdi. Başka türlü verdiği bir şey olmadı. Ben de zaten bir şey beklemiyordum. Ama o arkadaşın internet dolandırıcılığı gibi şeylerle uğraştığını bilmiyordum. Ben insanlık olarak verdim, başka türlü bir niyetim yoktu. Benim toplam 6 tane dosyam var. Her bir dosyadan 3 yıl 4 ay ceza aldım. Toplam cezaevinde 8 ay yattım. Yani bunu ileride istinafta olan dosyalarım da var, bu dosyalarda patlama olduğu zaman en aşağı 10 senenin üzerinde yatacağım bir olay var. Kimsenin yaklaşmasını istemem, uzak durmasını istiyorum. Mağdurum, işsizim, çocuklarım var, bana yardımcı olunmasını istiyorum” şeklinde konuştu.
Sabah’ın haberine göre, Hazine ve Maliye Bakanlığı tüm işletmelerin hesaplarına IBAN yoluyla gelen transferleri didik didik incelemeye başladı. Ödemeyi banka hesabından alıp fiş vermeyen işletmelere her bir fiş için 3.400 TL, fatura vermeyen işletmelere ise her bir fatura için 3.400 liradan az olmamak üzere belgede yer alması gereken tutarın yüzde 10’u oranında özel usulsüzlük cezası kesilecek. Devleti vergi kaybına uğrattıkları için vergi incelemesi yapılacak.
15 BİN TL’YE KİRALIK IBAN!
Son dönemde esnaf, banka POS cihazlarının yüksek komisyon oranları ve alışveriş bedelinin tahsil sürelerinin 45 güne yaklaşması nedeniyle IBAN ile ödemeye yönelmişti. Pek çok esnaf işyerine IBAN’ların olduğu karekodlu tabela koymaya başlamıştı. Ancak IBAN ile ödeme suistimalleri de beraberinde getirdi. Kimi esnaf kendilerinin IBAN’ını kasa önüne koyarken, kimi de üçüncü şahıslara ait IBAN’ları kiralamaya başlamıştı. Birçok işletme aylık 15-20 bin TL’ye başkalarının IBAN’larını kiralayarak hem gerçek kazançlarını beyan dışı bırakıp vergiden kaçıyordu hem de dolandırıcılığa zemin hazırlıyordu. Kredi kartı ile alışveriş yapıldığında fiş ve fatura kesmek zorunda olan esnaf, IBAN’la ödemede fiş de vermiyordu. Vatandaştan, havalenin açıklama kısmına da ‘ödeme’ yazılmasını ya da boş bırakılmasını istiyordu. IBAN ile ödeme, vergisini ödeyen esnafla haksız rekabete de neden oluyordu.
BANKA HESAPLARI İNCELENİYOR
Hazine ve Maliye Bakanlığı IBAN ile ödeme yaygınlaşınca esnafın banka hesaplarını incelemeye aldı. İşletmelere ve işletmeyle ilişkili tüm hesaplara IBAN yoluyla gelen transferler inceleniyor. Sadece işletme sahiplerinin değil yakınlarının ve çalışanlarının hesapları ile kiralama yoluyla kullanılan hesaplar da denetleniyor. Banka hesap hareketleri, tapu ve araç sicilleri gibi verilerden yola çıkılıyor. Gerçek kazançlarını beyan dışı bırakanlar denetim kapsamına alınıyor. Kiralama yoluyla edinilen banka hesapları da MASAK mevzuatı çerçevesinde terörün finansmanı, kara para aklama, yasa dışı bahis gibi suç unsuru barındıran eylemler kapsamında inceleniyor.
CEZA KESİLİYOR
Denetimleri sıklaştıran Maliye binlerce işletmeyi tespit etti. Kendisine ait banka hesabına (IBAN) ödeme alan işletmelerin yaptıkları mal ve hizmet satışlarına ilişkin belgelerini düzenlemeleri gerekiyor. Banka hesapları ile düzenledikleri belgeler arasında herhangi bir uyumsuzluk bulunmazsa ceza kesilmiyor. Ancak, ödemeleri banka hesabından alıp fiş vermeyen işletmelere her bir fiş için 3.400 lira, fatura vermeyen işletmelere ise her bir fatura için 3.400 liradan az olmamak üzere belgede yer alması gereken tutarın yüzde 10’u oranında özel usulsüzlük cezası kesiliyor. Beyan dışı bırakılmış hasılat nedeniyle vergi kaybına neden olunduğu için vergi incelemesi de yapılıyor veyayapılan tespitler esas alınarak dönem matrahları takdir ediliyor, vergi cezaları kesiliyor.
TİCARET BAKANLIĞI DA UYARMIŞTI
Ticaret Bakanlığı da geçtiğimiz günlerde IBAN kiralama ilanları başta olmak üzere sosyal mühendislik dolandırıcılığına karşı, “Bir banka hesabının maddi menfaat karşılığında başka kişiler tarafından kullanılmasına izin vermek, Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Kanunu’na göre suç teşkil ediyor” uyarısında bulunmuştu.
Bakanlıktan yapılan açıklamada, dolandırıcıların, çeşitli platformlar üzerinden tüketicilere ulaşarak, “Banka hesabının kiralanması ya da kullandırılması karşılığında yüksek kazanç” vaadiyle yasa dışı kanallardan edinilen paranın transferini bu hesaplar üzerinden gerçekleştirdiği aktarılmıştı.
IBAN verilerek banka hesabına yönlendirilen vatandaşların açıklama kısmına aldıkları hizmet ve borç ödemesi şeklindeki ifadeler kullanmasını gerektiğini belirten Bankacılık ve Finans Hukukunda Uzman Arabulucu Avukat Emin Saygın, “Son günlerde gündeme gelen İBAN’a para gönderme olayı var. İBAN’a para gönderme olayı ile ilgili olarak insanlar artık mobil bankacılığın gelişmesiyle beraber nakit paraya dokunmaz oldular. Nakit para yerine daha çok İBAN hesabına para gönderme gündeme geliyor. İBAN hesabına hara göndermenin kolaylıkları yanında çeşitli sıkıntılarda meydana geliyor. Bunlardan en büyüğü ise İBAN’a para gönderdiğimiz zaman açıklama yapmamız. İBAN’ın açıklama bölümüne bir açıklama yazmıyorsak ileride bir sorun olarak karşımıza çıkabilir. Normalde Borçlar Kanununun 102. maddesine göre herhangi bir açıklama yapmadan gönderilen para karşı taraf için borç ödemesi olarak görülür. Eğer bir açıklama yapmıyorsanız bu para karşı tarafa borcunuz vardır ve siz bu borcu ödemek için göndermişsiniz olarak kabul edilir. Bunun önüne geçmek için kesinlikle açıklama yazmamız gerekiyor. Hangi ödemeyi yapacaksak bunu açıklama kısmına yazmamız gerekiyor” dedi.
“Düzenli olarak kira ödüyorsak hangi aya ait olduğu belirtmemiz gerekiyor”
Dekont kısmında geçerli ve açıklayıcı bir yazı yazılması gerektiğinin altını çizen Saygın, “Dekont kısmına hangi ödemeye ilişkin ne yazılacağını yazmanız gerekiyor. Bir mal alışverişi yaptınız ve ona para gönderiyorsunuz. Ona ilişkin olarak bir açıklama yazmanız gerekiyor. Ya da birine borç para gönderdiniz yine açıklama kısmında borç ödemesi ve geri almak üzere borç yazmanız gerekmektedir. Bunları yapmadığınız taktirde karşı tarafın ‘Hayır senin bana borcun vardı bu o ödemeye ilişkindir’ diyebilir. Eksik bir kusur da açıklama yapıyoruz ama eksik oluyor. Kira, aidat veya dönemsel olarak ödediğimiz paralarında açıklamasını geçerli ve açıklayıcı olarak yapmamız gerekmektedir. Düzenli olarak kira ödüyorsak hangi aya ait olduğu belirtmemiz gerekiyor. Örneğin Şubat ayı kirası, Mart ayı kirası olarak belirtmemiz gerekiyor” şeklinde konuştu.
“İBAN hesaplarına para gönderme olayları piyasada çok arttı”
Maliye Bakanlığı’nın alışverişte İBAN ile ödeme alma yolunu seçen işyerleriyle ilgili bir çalışmasının olduğunu da kaydeden Saygın, “Bunları yapmadığımız zaman cezai müeyyideden ziyade gönderilen borcun neye ilişkin olduğu belli değil. Tekrar ödemek zorunda kalabiliriz. Böyle bir müeyyidesi olabilir. Ancak son zamanlarda Maliye Bakanlığı’nın buna ilişkin olarak bir çalışması var. İBAN hesaplarına para gönderme olayları piyasada çok arttı. Bununda sebeplerinden bir tanesi de banka kredi kartlarından para çektirmek bir komisyon olduğu için firma sahipleri daha fazla komisyon ödememek adına parayı İBAN’a istemekteler. Bu da çeşitli sorunları karşımıza çıkartmaktadır. Bunlardan bir tanesi gönderdiğiniz İBAN yasadışı bir işlem yapıyor olabilir. Bunu bilemeyiz. Ya da parayı gönderdikten sonra o ürün ile ilgili bir sorun ortaya çıkarsa bununla ilgili elimizde herhangi bir belge ve açıklama olmadığı için yine istediğimiz gibi delillendiremeyiz. Herhangi bir ürün veya hizmet alıyorsak bunu kesinlikle belgelendirmemiz ve makbuzlandırmamız lazım. İBAN’A gönderdiğimiz bir belgede açıklama yoksa ne için gönderdiğimiz belli değilse bununla ilgili vergi usul kanunu açısından da usulsüzlük ortaya çıkacaktır” ifadelerini kullandı.