TİHEK Kanunu çerçevesinde belirlenmiş 15 temeldeki her türlü ayrımcılığın yasaklandığını kaydeden Kılıç, kanunda öngörülen temellerden birinin de din ve inanç temelinde ayrımcılık olduğunu söyledi.

Söz konusu ayrımcılıkla, özel mülklerde havuzların kullanımı ve başka hizmet alanlarında karşılaşılabildiğini belirten Kılıç, “Vatandaşlara bir ayrımcılık yapılması, aynı durumda olanlara ayrımcı muamele sergilenmesi kanunen yasaklanmış durumda.” açıklamasını yaptı.

TİHEK’in daha önce bu konuda yapılan başvurularda ihlal kararları verdiğini anımsatan Kılıç, 2021’de verilen bir kararda, haşema ile havuza girilmesinde sağlık açısından sorun olmadığının raporlandığını, ihlal kararında da bu rapora değinildiğini ifade etti.

– “KİŞİLERİN HİZMET ALIRKEN KISITLANMALARI YASAKLANMIŞ DURUMDA”

Kılıç, TİHEK Kanunu ile düzenlenen yasaklama ve düzenlemelerin yanında İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nden başlamak üzere uluslararası sözleşmelerde ve Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Komitesinin 22 numaralı yorumunda da ayrımcılığın yasaklandığını belirtti.

Muharrem Kılıç, “Kişilerin din ve inançlarını temsil eden giyimle kuşamla ya da ritüellerin temsili niteliğindeki durumlar üzerinden ayrımcılığa maruz bırakılması insan haklarına ve eşitlik hukukuna aykırılık teşkil ediyor.” dedi.

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin yorumları doğrultusunda da hak ve özgürlük alanına ilişkin kısıtlamaların makuliyet ölçüsünü aşacak şekilde yapılmasının yasaklandığını belirten Kılıç, konuyla ilgili yargı makamlarınca verilen kararların da mevcut olduğunu dile getirdi.

Prof. Dr. Kılıç, “Din ve inanç özgürlüğünün herhangi ritüelle olduğu gibi o dinin sembollerinin gösterimi noktasında kişilerin haklarının hizmet alırken kısıtlanmaları, ayrımcılığa maruz bırakılmaları yasaklanmış durumda.” diye konuştu.

– BUGÜNE KADAR “HAŞEMA” NEDENIYLE 13 İHLAL KARARI VERİLDİ

TİHEK Başkanı Kılıç, haşema ile havuz kullandırılmaması nedeniyle daha önce verilen kararlara ilişkin, “2020’de ilk kararımızı vermiştik, ayrımcılık yasağının ihlali olarak nitelendirilmiştik. Bir sitede, o sitenin sakini olan bir vatandaşın kendi inancına uygun olan kıyafetle, haşemayla havuza girme isteğinde, diğer vatandaşlara imkan sağlanırken ona sağlanmaması nedeniyle, başvuran kişi hakkında ihlal kararı vermiştik.” dedi.

Kılıç, TİHEK tarafından diğer yıllarda verilen kararlara ilişkin, “2021 yılında da vermiş olduğumuz bir karar vardı. 2022’de 8 karar verdik bu noktada. Yine ihlal kararı verdi kurulumuz. Geçen yıl da 3 karar, yani kurulumuz bu zamana kadar 13 karar vermiş durumda. Bu bir içtihadın, içtihat birliğinin oluştuğu anlamına geliyor.” ifadelerini kullandı.

TİHEK’in verdiği kararlara ilişkin yargı yolunun açık olduğunu dile getiren Kılıç, verilen ihlal kararlarının yargı kurumlarınca uygun bulunduğunu belirterek, “Yani hem yargı kararları hem de kurulumuzun vermiş olduğu kararlar, bunun din ve inanç özgürlüğüne dair bir ihlal olduğunu tespit etmiş durumda.” diye konuştu.

– TİHEK’IN RESEN İNCELEME YETKİSİ DE BULUNUYOR

Muharrem Kılıç, ayrımcılığa maruz kalanların TİHEK’e başvurabileceklerini, bunu şahsen ya da avukatları aracılığıyla da yapabileceklerini dile getirdi.

Kılıç, TİHEK’e müracaatta herhangi bir başvuru ücretinin bulunmadığını vurgulayarak, “İllerde valilikler, ilçelerde kaymakamlıklar üzerinden ya da doğrudan web sayfamız üzerinden bize başvuru yapabilirler.” ifadelerini kullandı.

TİHEK’e başvuru öncesi, ayrımcılığa maruz kaldığını iddia eden kişilerin, mağduriyetlerinin giderilmesini ilgili kişiden isteme koşulunun bulunduğunu belirten Kılıç, 30 gün içinde yanıt alınmadığı halde, mağdur olduğunu savunanların TİHEK’e başvurabileceğini söyledi.

Kılıç, telafisi imkansız bir durumla karşı karşıya kalınması halinde ise başvuru koşulu aranmaksızın TİHEK’in harekete geçebileceğini belirterek, resen inceleme yetkilerinin de bulunduğunu bildirdi.

Bu mağduriyet durumlarının, hukuk ya da ceza davasına konu olabilecek nitelikte de olabildiğini dile getiren Kılıç, TİHEK’e yapılan başvuruların dava sürelerini durdurduğunu belirterek, bunun herhangi bir mahrumiyet ya da mağduriyete yol açmadığını kaydetti.

Kurumun 2023 yılında gösterdiği performansı 2024 yılında da artırarak sergilediğini, Kurulun da geçen yılın tamamında 447 karar aldığını dile getiren Küle, şu ifadeleri kullandı:

“Bu yılın ilk yarısında 96 rekabet ihlali, 143 birleşme-devralma kararını da içeren 283 kararı ele aldık. Bu, geçen yıla göre ortalamada yüzde 25 artış anlamına geliyor. Bu rakamlar rekabet ihlallerine göz yummama taahhüdümüzdeki kararlı duruşumuzun bir yansıması niteliğindedir.”

Kurul kararlarının ayrıntıları hakkında da bilgi veren Küle, “Rekabet ihlali kararlarının 90’ı teşebbüsler arası rekabeti kısıtlayıcı anlaşmalara yönelik iken, 4’ü hakim durumun kötüye kullanılmasına, 2’si de her iki ihlal türüne yöneliktir.” dedi.

66 UZLAŞMA, 11 TAAHHÜT KARARI ALINDI

Küle, klasik usulde soruşturmaların hızlı ve etkin şekilde yürütülmesi için uzlaşma ve taahhütleri mevzuata kazandırdıklarına işaret ederek, “Bunlara ilişkin ikincil mevzuatımızı da ivedilikle geliştirdik. Böylece daha soruşturmanın en başında, bizzat endişeye yol açan oyuncular tarafından tasarlanan taahhütlerle daha yapısal ve kalıcı çözümler üretilmesinin yolunu açtık.” değerlendirmesinde bulundu.

Uzlaşma ve taahhütlere yılın ilk yarısında etkin şekilde başvurulduğuna dikkati çeken Küle, bu dönemde soruşturmaların 66’sında uzlaşma, 11’inde taahhüt kararı alındığını ve soruşturmaların çoğunun ivedilikle sonuçlandırıldığını bildirdi.

Küle, toplumsal refahın maksimizasyonu, ihlalin kapsamı veya ağırlığı doğrultusunda bazı ihlallerin klasik usulle de soruşturulmasının gerektiğini vurgulayarak, soruşturmalarda hızlı ve etkin sonuç almak için yapılan kanun değişikliyle soruşturma sürecinin kısaltıldığını söyledi.

İhlaller sonucunda ortaya çıkan rekabet zararlarına ilişkin de konuşan Küle, şunları kaydetti:

“Esasa ilişkin 2,5 milyar lirayı aşan idari para cezası uyguladık. Bilişim ile eğitim alanında faaliyet gösteren şirketlerin çalışanların ücretlerini ve yan haklarını sınırlandırmaları karşısında yürüttüğümüz soruşturmaları cezayla sonlandırdık. Ferrero hakkında yürütülen soruşturmayı, aralarında fındık üreticilerinin ürünlerini referans fiyatının altındaki fiyatlardan almayacağını taahhüdünün de bulunduğu taahhütlerle sonlandırdık.”

Küle, cezalara ilave olarak, bozulan pazarda rekabetin yeniden tesisi için tedbirler de aldıklarını belirterek, esasa ilişkin yaptırımların yanında, Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un caydırıcılığı ve soruşturmaların güvenliğini sağlamak üzere usule ilişkin de yaptırımlar öngördüklerini anlattı.

Kuruma yanlış bilgi verilmesi, yerinde incelemenin engellenmesi veya zorlaştırılmasının da idari para cezası gerektirdiğine işaret eden Küle, şu değerlendirmede bulundu:

“Teşebbüsler rekabet ihlalinden kaçınmak kadar soruşturmanın selametini tehlikeye düşürmeye sebep olabilecek davranışlardan kaçınmaya da dikkate etmelidir. Bu çerçevede, 2024 yılının ilk yarısında usule ilişkin uygulanan cezalar 1,5 milyar lirayı buldu.

Bunlar arasında örneğin Google ve Meta, haklarında yürütülen soruşturmalarımız sonucunda alınan tedbir kararlarına uyum sağlamadıkları gerekçesiyle, uyum sağlayana kadar geçen süre doğrultusunda sırasıyla 482 milyon lira ve 551 milyon lira cezaya tabi tutulmuştur. Bu yılın ilk 6 ayında esastan ve usulden verilen tüm cezaların toplamı yaklaşık 4 milyar 150 milyon liraya vardı.”

“143 BİRLEŞME-DEVRALMA İŞLEMİNE İZİN VERDİK”

Küle, Kuruma başvurmaksızın birleşme-devralma işlem gerçekleştirildiğinde cezai yaptırım uyguladıklarını ifade ederek, birleşme-devralma dosyalarındaki artışı da ekonomik aktivitelerdeki canlılığın artışının bir yansıması olarak gördüklerini söyledi.

Rekabeti sınırlayıcılık açısından şüphe görmedikleri 140 birleşme devralma işlemine süreci aksatmadan izin verdiklerini vurgulayan Küle, “Ancak rekabeti sınırlayıcı sonuç doğuracağından şüphelendiğimiz 3 işleme bu sorunları giderecek şekilde şartlar ilave ederek ‘koşullu’ izin verdik. Böylece toplam 143 birleşme-devralma işlemine izin vermiş olduk.” diye konuştu.

Küle, yılın ilk 6 ayındaki soruşturmaların sektörlere göre dağılımına ilişkin ise şu bilgileri verdi:

“Tamamlanan soruşturmalarda yoğunluk gıda, kimya ve otomotiv sektörlerinde iken devam eden soruşturmalarımız da nazara alındığında gıda, eğitim, inşaat, enerji, bilişim ve platform hizmetlerinde yoğunlaşmaktadır. Tüm gayemizle sorunlu sektörleri odağımıza alıyor, bu sektörleri inceleyerek olası sorunlara karşı erkenden aksiyon almak yönündeki hedefimizi de uygulamaya devam ediyoruz. Keza stratejik olarak önceliğe aldığımız gıda, sağlık sektörleri ile dijital pazarlarda yoğun çalışmalarımıza devam etmekteyiz.”

“KILCAL DAMARLARINA GİRİYORUZ”

TBMM Dijital Mecralar Komisyonu’na sunum yapan Rekabet Kurumu Başkan Yardımcısı Ferhat Topkaya, sektöre yönelik ciddi incelemeler yaptıklarını belirtirken, “Bir sektörü ele aldığımızda kılcal damarlarına kadar girip detaylı bir inceleme yaparız” dedi. Google başta olmak üzere sektörü çok iyi bildiklerini dile getiren Topkaya, “Rakiplerini dışlayıcı faaliyetlerinin olabileceğini, kendi hizmetlerini ön plana çıkarıp tamamen pazarı ele geçirmeye yönelik bir eğilim içerisinde olabileceğinin de farkındayız” tespitinde bulundu.

Topkaya cezaların caydırıcı olmadığını vurgularken, şöyle devam etti: “Parayı verir, sonrasında başka şekilde devam eder, hatta aynı ihlali tekrar yaptığında ağırlaştırıcı sebep olarak mükerrerlikten tekrar bir ceza veririz, yine devam edebilir yani parayı kazandığı süreci devam edebilir.”

YÖNTEM DEĞİŞTİ

Topkaya, sadece parasal yaptırımlar dışında yöntem değişikliğine gittiklerini “cezaların yanı sıra davranışsal ve yapısal tedbirler getirdik” diye konuştu. “Google Shopping” dosyasını örnek gösteren Topkaya, şunları anlattı:

“Shopping dosyasıyla alakalı Google genel arama hizmetleriyle ilgili olarak eskiden bir arama yapıldığında sayfanın en üst kısmında bir bar çıkardığı orta fotoğraflar olurdu, fiyat olurdu, kullanıcı yorumları vesair bir alanı vardı. Bu aslında bir alışveriş karşılaştırma hizmetiydi. Siz bir ayakkabı aradığınızda orada çeşitli markalarda ayakkabılar çıkar ve buradan elde ettiği gelir vardı.

Bu hizmeti veren yerli firmalar, yabancı firmalar da vardı, mesela Cimri ve Akakçe gibi. Onlar da organik sonuçlar da tabiri caizse debelenirlerdi çıkmak için ama Google zaten en tepeye onu yerleştirdiği için erişimi zorlaşırdı. Biz bunun soruşturmasını yaptık, yükümlülük getirdik ve dedik ki Google’a ‘Sen madem kendine böyle bir alan yaratıyorsun, rakiplerine de bu alanda yer ver.’ Uzun süre müzakereler devam etti.

Bizi ikna edecek, kurumumuzu ikna edecek bir çözüm getiremediği için Google süreli para cezasını vermektense o ‘Shopping’ denen kısmı kaldırmayı tercih etti yani aslında soruna kökten bir çözüm bulunmuş oldu.”

İKNA EDENE KADAR CEZA!

Topkaya, Google’un yerel aramayla ilgili benzer bir dosyası bulunduğuna vurgu yaparak, “Yakın zamanda yerel aramayla ilgili olarak bir müzakere sonuçlarında bir neticeye vardık. Google şu anda günlük süreli para cezasına tabi yani bizi, kurumu ikna edene kadar bu süreç devam edecek ve bir noktada bizim getirdiğimiz bu davranışsal tedbir neticesinde biz aslında rekabeti ihlal eden noktaya ilişkin bir çözüm getirmiş olacağız” diye konuştu.

ŞİMDİYE KADAR HANGİ ALANLARDA CEZA VERİLDİ?

Rekabet Kurumu’nun TBMM Dijital Mecralar Komisyonu’na sunduğu raporda ise, soruşturmalar bölümü anlatılırken kesilen ceza miktarları da açıklandı. Bu kapsamda Google’a yerel arama soruşturmasından 296 milyon TL, Adword soruşturmasından 196 milyon TL, Shopping soruşturmasından 98 milyon TL, arama soruşturmasından günlük 2023 yılı gayri safi gelirinin 15 binde beşi oranında ceza verildi.

META’YA GÜNLÜK 4.7 MİLYON TL CEZA

Raporda pazara girişi engellediği için Facebook/WhatsApp’a 347 milyon TL ceza verildiği belirtilirken, ihlali gidermediği için günlük idari cezasına geçilerek 115 gün için yaklaşık 552 milyon TL ceza kesildiği bildirildi.

Raporda META’nın kullanıma yeni sunmuş olduğu Threads isimle uygulamadaki ihlaller nedeniyle de günlük 4.7 milyon TL ceza verildiği ve bu cezanın ihlalin giderildiği 70 gün boyunca sürdüğü ve toplam 335 milyon TL’ye ulaştığı ifade edildi.

‘HABERLERE YAŞ SINIRLAMASI GELECEK’

Şahin, haberlere artık yaş sınırlaması uygulamasının geleceğini söyledi. Gündüz kuşaklarının daha eğitici ve bilinçlendirici olabileceğini aktaran Şahin, yapımcıların bir önlem almaması durumunda gerekenin RTÜK tarafından yapılacağını söyledi.

“Biz yaptıklarımızın tamamını bir kanun ve yönetim çerçevesinde yapıyoruz” diyen RTÜK Başkanı Ebubekir Şahin, “Şikayetler bize geliyor. Bizim üst kurul uzmanlarımız bunu raporlaştırıyor ve şikayetlerin çoğunluğu da haklı oluyor. Sosyal medya gezintileriniz esnasında ‘RTÜK yine şu kanallara ceza verdi ama bu kanalları görmüyor’ şeklindeki bir sistematik içerisinde çalışmıyor. Bizim sistematiğimiz çok net” dedi.

‘KURALLAR ÇOK AÇIK VE NET’

Verilen cezalar öncesinde yayıncılara gerekli uyarıların yapıldığının da altını çizen Şahin, “Bizim için iktidara yakın, uzak veya muhalif kanal yoktur. Bizim içimizde CHP’den gelen 2, İYİ Parti’den bir, DEM’den bir, AK Parti’den 3 ve MHP kontenjanından da 2 iki arkadaşımız var. Nihayetinde her arkadaşımız, siyasi partilerin mecliste çoğunluğuna göre bir sistematik dahilinde geliyor. Bu kanal ayrımını biz yapmıyoruz. Biz medyayı şöyle görürüz; kurallara uyan medya, kurallara uymayan medya. Çok basit aslında, neden bazı kanallar hep ceza yiyor veya bazı kanallar daha az ceza yiyor veyahut da hiç yemiyor. A ve B kanalı diye düşünün. A kanalında bir ihlal olduğu zaman bizim sistematiğimiz var, yazılı ve sözlü uyarı sistematiğimiz. Bizim arkadaşlarımız A kanalını arayarak ihlalin düzeltilmesini söylüyorlar. A kanalı bu ihlali düzeltiyor ve yayın devam ediyor, bu ceza yemez eğer çok büyük bir ihlal değilse. B kanalını da uyarıyor arkadaşlarımız ama B kanalı da ‘Bizim yayın politikamıza göre burada ihlal yok, biz bu yayın politikasını devam ettireceğiz’ diyorlar. Bunun üzerine de bizim arkadaşlarımız rapor hazırlayacaklarını dile getiriyor. Rapor yazılıp, ceza verildikten sonra ‘RTÜK bize ceza verdi’ diye bas bas bağırıyorlar. Tribüne oynamayın. Kusura bakmayın, sizi biz uyararak ihlalleri de söyledik. Bir kanalın ceza yemesinin temel sebebi ihlalidir, bir kanalın ceza yememesinin temel sebebi de ihlal yapmamasıdır. 6152 Sayılı Kanun’da yer alan yayınlardaki dikkat edilmesi gereken kurallar çok açık ve net. Biz bir de kanunun haricinde bu anlamda bizim imzalamış olduğumuz, imza atmış olduğumuz Türkiye’de yayın yapan bütün ulusal televizyonların altına imza attığı, bütün platformların altına imza attığı yayın ilkeleri var. Bu ilkeler doğrultusunda biz denetimlerimizi yapıyoruz” diye konuştu.

‘İŞ ÇIĞRINDAN ÇIKTI’

Haberlere yaş sınırlamasının geleceğini de açıklayan Şahin, “Biz normalde haber bültenine çok karışmıyoruz. Herkes kurallara uyduğu sürece o kendi alanıyla ilgili haber bülteni versin istiyoruz ama her alanda olduğu için burada iş çığırından çıktı. Hatta bir devlet büyüğümüzün bize bir tavsiyesi oldu. ‘Bıktık artık. Aynı bu şekilde çocuklar da izliyor, bunlara +18 koyun’ dedi. Biz şimdi Radyo ve Televizyon Üst Kurulu’nca bir ilke kararı aldık. Bu kararda saatine göre +13, +18 koyacağız. Eğer o saatler dilimleri içinde durumu aşan bir şey olursa yeni bir ceza sistemi getirdik. İlke kararımız çok açık ve net. Yayınlanması için Cumhurbaşkanı’na gönderdik. Resmi Gazete’de yayınlandıktan sonra biz bu uygulamayı yapacağız. Maalesef bu bizim için çok heyecan verici, övünülecek bir şey değil ama biz RTÜK olarak maalesef tabiri caiz ise haberlere ‘Bip’ koyacağız. Bunu 13 yaşından küçükler, 18 yaşından küçükler izlemesin veya ‘Burada şiddet var’ diyeceğiz, ‘Bu aile ile birlikte izlenebilir’ diyeceğiz. Bu haberlerde yoktu, ilk kez yapmak zorunda kaldık. Bununla ilgili olarak önlemimizi aldık, eğer yönetmelik çıkarsa ki yakın zaman da çıkacak o zaman buna başlayacağız” şeklinde konuştu.

‘YA KENDİLERİNE GELECEKLER VEYA BİZ GEREKENİ YAPACAĞIZ’

Gündüz kuşağı hakkında açıklamalarda bulunan Şahin, “Gündüz kuşağı ve diziler bizim en fazla uğraştığımız alanlardan bir tanesi. Gündüz kuşakları ciddi anlamda problemli bir alandır. Evlilik programlarını kaldırdık yerine farklı bir şey geldi. Türkiye’de en çok para kazandıran, eğlendiren ve reyting alan kadın programları yani gündüz kuşağı programlarıdır. Bunun içerisinde kadın hijyeni, kadın eğitimi, kadınların meslek edinmesi, çocuk bakımı veya el becerileri gibi daha güzel şeyler yapana kadar devam edeceğiz. Gündüz kuşakları ve dizilere çok ceza verdik, bunların ölçütü yok. Burada önemli olan biz görevimizi yapacağız, yapımcı görevini yapacak ama halkta görevini yapacak izlemeyecek, izlettirmeyecek. RTÜK olarak son raddedeyiz. Gündüz kuşağı programları ile ilgili son kararlar çünkü artık bunları kaldıracak durumumuz yok. Ya kendilerine gelecekler veya biz gerekeni yapacağız. Dizilerle ilgili biz gerekeni zaten yapıyoruz” ifadelerini kullandı.

Ülkemizde de sıkça tartışılan sosyal medya platformuyla ilgili şikayetler bitmek bilmiyor. Kara paradan, olumsuz davranışlara tutunda sabahlara kadar süren yayınlar artık başka bir boyut kazandı. Fenomenler de dahil bu tarz yayın yapanların sadece yayınları değil çevresine verdiği rahatsızlıkta tehlikeli boyuta ulaştı. Erken saatlerde işe gidenler, bebeği olanlar, hastası olanlar ve gürültüden rahatsız olan komşular için bu durum artık çekilmez hale geldi.

TIKTOK FENOMENİ KOMŞULARINI CANINDAN BEZDİRDİ

Son olarak İstanbul Beylikdüzü’nde yaşanan bir olay bu konuyu tekrar gündeme getirdi. TikTok Fenomeni Hülya Mizgin hakkında apartman ve mahalle sakinleri Emniyet ve Cimer’e şikayette bulundu. Yaşadığı evde daha 6 ayını dolduran Mizgin’in şikayetleri gözardı etmesi ve yayınlarına çevresini rahatsız edecek şekilde devam etmesi komşularını ve mahalle sakinlerini isyan ettirdi. Bina sakinleri imza toplayıp savcılığa şikayette bulundu. Birçok kez evine polis ekiplerinin geldiği Mizgin’e hiçbir yaptırım uygulanmadığı iddia edildi. Daha büyük kavgaların çıkmasından endişe eden komşular biran önce çözüm bulunmasını istiyor.

Öte yandan Mizgin, önceki dönemlerde kara para soruşturması nedeniyle tutuklanan Dilan Polat’la da bir araya gelip etrafa dolarlar saçarak yayın yapmıştı.

GÜRÜLTÜLÜ VE RAHATSIZ EDİCİ YAYINLARDAN RAHATSIZ OLAN KOMŞULAR NE YAPACAK?

Avukat Mehmet İlker Birgan konuyla ilgili haberglobal.com.tr’den Şifa Kaymak’a yaptığı  değerlendirmelerde  “Sosyal medya kullanıcılarının yaptıkları davranışların hukuki bir yaptırımın olmayacağı düşüncesi ile hareket ederek hukuka aykırı eylem ve işlemlere neden olmaları son dönemde sıklıkla karşı karşıya kaldığımız durumlardır. Hukuk devleti ve kanunlarımız hukuka aykırı durumlara karşı zarar görenin haklarının korunması için gerekli düzenlemeleri yapmıştır. Özellikle internet ve sosyal medya üzerinden işlenen suçlarda kişilik haklarının ihlal edilmesi durumunda, bir takım hukuki, cezai ve idari yaptırımlar ortaya çıkmaktadır. Özellikle son dönemde sosyal medya üzerinden işlenen suçlar; Tehdit, Hakaret, Şantaj, Cinsel Taciz, Kişilerin huzur ve sükununu bozma, nefret ve ayrımcılık, haberleşmenin gizliliğini ihlal, kişisel verilerin hukuka aykırı olarak kaydedilmesi ve yayılması, hayasızca hareketler ve müstehcenlik olarak karşımıza çıkmaktadır. Sosyal medya üzerinden bir suçun mağduru veya suçtan zarar gören kişiler uğradıkları hak ihlallerine karşı; idari, cezai ve hukuki yollara başvurma imkanları bulunmaktadır.” dedi.

HANGİ YOLLAR İZLENMELİ?

Avukat Birgan sözlerine şöyle devam etti:

Özellikle; Kişilik Haklarının İhlali Nedeniyle İçeriğin Yayından Çıkarılması ve Erişimin Engellenmesi için 5651 Sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi Ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun Kapsamında, kişilik haklarının ihlal edildiğini iddia eden gerçek ve tüzel kişiler içerik sağlayıcısına, buna ulaşamaması hâlinde yer sağlayıcısına (Facebook,twitter,tiktok vb) başvurarak uyarı yöntemi ile içeriğin yayından çıkarılmasını isteyebileceği gibi doğrudan sulh ceza hakimine başvurarak içeriğe erişimin engellenmesini de isteyebilir.

Sosyal medya yer sağlayıcısı kurumların ((Facebook,twitter,tiktok vb) bu tarz başvurulara karşı hak ihlalinin tespiti ve şikayet birimleri bulunmaktadır. Sosyal medya kullanıcıları uğradıkları hak ihlallerinin ortadan kaldırılması için doğrudan içeriği üreten içerik sağlayıcısına başvurabilecekleri gibi, içerik sağlayıcı ve ya direkt olarak yerleşim yerlerinin bulunduğu sulh ceza hakimliğine başvuru yapma seçimlik hakkına sahiptir. 5237 Sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan özellikle; çocukların cinsel istismarı, fuhuş, kumar oynaması için yer ve imkan sağlama, uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma, intihara yönlendirme gibi suçlarda sulh ceza hakimliği veya mahkemece erişimin engellenmesi kararı verilebilmektedir.

Kişilik hakları saldırıya uğrayan yada suçun mağduru olan kişiler, suçu gerçekleştiren kişilerin tespiti ve cezalandırılmaları için, yerleşim yerlerinin bulunduğu Cumhuriyet Savcılıkları, Emniyet birimlerine(Siber Suçlarla Mücadele) başvuru yapabilirler. Kişilik hakları ihlal edilen bireyler uğradıkları maddi ve manevi zararların tespit ve tazminini hukuk mahkemelerinde dava açarak talep edebilirler.

Sosyal medya üzerinden paylaşılan ve suç unsuru ihtiva eden içeriklerin kaybolmadan tespit edilmesi ve delil niteliği halini alması için Türkiye Noterler Birliğinin internet sitesinde yer alan e tespit hizmetinden faydalanılması hak mağduriyetlerinin önüne geçecektir.

TIKTOK TÜRKİYE’DE YASAKLANACAK MI?

TBMM Dijital Mecralar Komisyonu Başkanı AK Partili Hüseyin Yayman, TikTok’un Türkiye’de yasaklanmasına ilişkin önemli açıklamalarda bulundu. Yayman, komisyonun Aralık ayında TikTok temsilcilerini dinlediğini ve platformdan gelen cevapların yetersiz olduğunu söyledi. Özellikle içerik paylaşımları konusunda ciddi eleştiriler olduğunu vurgulayan Yayman, “Mızrağın çuvala sığmadığı bir durumla karşı karşıyayız. Kimse dokunulmaz değil. Bu işin sonu burada da yasaklamaya gidiyor.” ifadelerini kullandı.

31 BİNİN ÜZERİNDE ŞİKAYET GELMİŞTİ

Son günlerin tartışmalı dizisi “Kızıl Goncalar” da Kurulun gündemindeydi. 

Üst Kurul, vatandaşlardan gelen 31 binin üzerinde şikâyet üzerine söz konusu dizi hakkında hazırlanan izleme raporunu detaylı olarak ele aldı.

Dizide geçen diyaloglarda İslam’a ve Müslümanlara yakışmayacak sıfatların dindar görünümlü karakterler için kullanılması ve dini hassasiyetlere sahip toplum kesimlerinin aşağılandığı sahneler RTÜK tarafından yayıncılık ilkesi ihlali olarak değerlendirildi.

6112 sayılı Yasa’da geçen “Yayın hizmetleri,….toplumun milli ve manevi değerlerine, genel ahlaka ve ailenin korunması ilkesine aykırı olamaz” hükmünü ihlal eden yayıncı FOX’a üst sınırdan idari para cezası ve 2 kez program durdurma yaptırımı uygulandı.

KURUL’DAN KAHVE REKLAMI YAPAN TGRT HABER’E İKİNCİ CEZA ÇIKTI

TGRT’nin hafta sonu haber bülteninde spikerin masasında bulunan markalı kahve bardağı ceza getirdi.

RTÜK Kanunu’nda bulunan “yayınlarda gizli ticari iletişime yer verilemez.” hükmünü ihlal eden yayın için TGRT Haber’e üst sınırdan idari para cezası yaptırımı uygulandı.

TGRT HABER’İN FUTBOL PROGRAMI DA CEZA ALDI

“Stüdyoda Futbol” isimli yayını ele alan Üst Kurul, programda hakem camiasını töhmet altında bırakan, herhangi bilgi ve belgeye dayanmaksızın hakemleri suçlayan ifadeleri Yasa ihlali olarak değerlendirdi.

Yasa’nın 8. Maddesinde yer alan “Yayın hizmetleri,…. Tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk ilkelerini esas almak ve toplumda özgürce kanaat oluşumuna engel olmamak zorundadır; soruşturulması basın meslek ilkeleri çerçevesinde mümkün olan haberler, soruşturulmaksızın veya doğruluğundan emin olunmaksızın yayınlanamaz” hükmü ihlal eden TGRT Haber’e üst sınırdan idari para cezası verildi.

FOX’A ORTA SAYFA’DAN DA MÜEYYİDE UYGULANDI

RTÜK, Doğan Şentürk’ün moderatörlüğünü yaptığı “Orta Sayfa” programını inceledi. Şentürk’ün eleştiri sınırlarını aşan, Türkiye Cumhuriyeti’ni ve hükümetini itibarsızlaştırıcı yorumlarını irdeleyen Üst Kurul Üyeleri, programdaki ifadelerin Yasa ihlali olduğuna karar verdi. Yayıncı televizyon FOX hakkında üst sınırdan idari para cezası kararı verildi.

Spor yayınlarıyla ilgili “İlke Kararı”nı çiğneyen Beyaz TV’ye ağır yaptırım.

Daha önce yine RTÜK’ten ceza alan Beyaz TV’nin “Derin Futbol” programı, daha geçen hafta alınan “Spor Yayınları İlke Kararı”na rağmen yanlışta ısrar edince Üst Kurul’dan yaptırım gördü.

TFF’nin şikâyet başvurusu yaptığı programı ayrıntılarıyla değerlendiren RTÜK, programdaki hakarete varan çirkin sözler ile kişi ya da kurumları eleştiri sınırları ötesinde aşağılayan açıklamalar üzerine yayıncı kanala üst sınırdan idari para cezası müeyyidesi uyguladı.

TELE 1’E 3 AYRI RAPOR

Tele 1’de yayınlanan “5. Boyut” programında oyuncu ve yapımcı Yılmaz Güney’in hayatı hakkında yorumlar yapılırken, sanatçının işlediği bir cinayeti haklı ve masum gösteren ifadeler üzerine RTÜK harekete geçti.

Üst Kurul, Merdan Yanardağ ve Atilla Dorsay’ın açıklamalarının “Yayın hizmetleri,… Suç işlemeyi, suçluyu ve suç örgütlerini övücü, suç tekniklerini öğretici nitelikte olamaz.” hükmünü ihlal ettiği için Tele 1’e üst sınırdan idari para cezası yaptırımı uyguladı.

Tele 1’in “Forum Hafta Sonu” programında ise sunucu Namık Koçak’ın muhafazakâr vatandaşları “iki yüzlü” ilan etmesi de RTÜK engeline takıldı.

Tele 1’ün üçüncü dosyası da, “Gündem Özel” programına ilişkindi. Kamuoyuna yansıyan fenomenler davası olarak bilinen durum üzerine yapılan yorumlarda Nedim Türkmen’in hiçbir veriye dayanmaksızın Türkiye’yi “uyuşturucu üssü” ve “kara para merkezi” olarak yaftalamasını müzakere eden RTÜK, mesnetsiz suçlamaların yayıncılık ilkesi ihlali olduğuna kanaat getirdi.

Tele 1’in cezaları üst sınırdan uygulandı.

HALKTC, FLASH HABER, SZC VE KRT RAPORLARI

Halk TV’de “Halk Meydanı” programında İrfan Değirmenci’nin toplumsal bir sorun olan LGBT unsurlarına ilişkin övgü dolu sözleri Üst Kurul’da üst sınırdan yaptırımla karşılık buldu.

RTÜK, Değirmenci’nin “şu anda beni ekranda gören özellikle Z kuşağında olan LGBT+ çocuklar şu an çok seviniyorlardır ve kendilerini yalnız hissetmiyorlardır buna eminim.” cümlelerini yasaya aykırı buldu.

Halk TV’nin terör örgütü üyelerini haklı gören ‘Nasıl Olacak’ adlı programı da yaptırıma uğradı.

SZC logolu yayıncıda “Para Politika” isimli programda sunucu Ebru Baki’nin TÜİK çalışanlarını töhmet altında bırakan, doğruluğu araştırılmamış sözleri RTÜK tarafından üst sınırdan müeyyideye tabi tutuldu.

RTÜK, KRT’ye de yaptırım uyguladı. Gerekçe, KRT’de “Zafer Arapkirli ile Medyaterapi” programında Sağlık Bakanı Fahrettin Koca ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan hakkında sarf edilen hakaret dolu sözler oldu.

RTÜK toplantısında Flash Haber’de yayınlanan “Başkent’te Gündem” programı hakkında hazırlanan iki ayrı rapor görüşüldü.

Turgut Koçak’ın MHP hakkında söylediği ayrıştırıcı, eleştiri sınırını aşan, hakaret ve iftira içeren sözler ile Fatih Ertürk ve Fahrettin Fidan’ın toplumun belli bir kesimini aşağılayan ifadeleri incelenerek yayıncı kanala üst sınırdan idari para cezası yaptırımı uygulandı.

SINIRLARI ZORLAYAN NETFLİX UNUTULDU

RTÜK’ün son toplantısında Türkiye’de dijital yayıncılık yapan uluslararası yayın kuruluşları da masadaydı.

Üst Kurul, İspanya yapımı “Pieles” isimli filmde bir genel evde geçen ahlak dışı sahneler nedeniyle, Netflix yayın platformuna idari para ve katalogdan çıkarma cezası verdi.

RTÜK  KADİR ÇÖPDEMİR’İN AHLAKSIZ SÖZLERİNİ AFFETMEDİ

Yaptığı Yasa ihlalleriyle yaptırım kararlarına konu olan radyocu Kadir Çöpdemir huyundan vazgeçmeyince RTÜK engeline takıldı.

Türkçe’yi adeta katleden Çöpdemir, yayında dile getirdiği galiz küfürle RTÜK’ten üst sınırdan ceza yedi.

Programında açık bir şekilde küfür eden sunucu Kadir Çöpdemir’in yayını için SHOW Radyo hakkında ağır idari para cezası yaptırımı kararı alındı.

RTÜK, Cadde TV ve İlke TV’deki ihlallere de yaptırım uyguladı.