Türkiye ve Somali arasında 2011’den bu yana devamlı olarak gelişen siyasi, ekonomik ve askeri ilişkiler 8 Şubat’ta imzalanan “Savunma ve Ekonomik İşbirliği Çerçeve Anlaşması” ile yeni bir aşamaya ulaştı. Anlaşmayla birlikte, Türk donanması Somali karasularını korsanlık ve çeşitli hukuk dışı faaliyetlerden 10 yıl boyunca koruyacak. Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler geçtiğimiz günlerde katıldığı bir televizyon programında soruları yanıtlarken önemli bir ifade kullandı. “Türkiye artık kabına sığmayan bir ülke.” dedi. Açıklamasını “Bir ucumuz Somali’de, bir ucumuz Bosna’da, bir ucumuz Azerbaycan’da, bir ucumuz da Orta Asya’da kardeşlerimizle beraber” diyerek sürdürdü.
Afrika Boynuzu’nun ticari anlamda büyük bir önemi olduğu gibi stratejik açıdan da Somali’nin coğrafi konumu, kaynayan Ortadoğu kazanına oldukça yakın. Ankara, Suriye’den Yemen’e kadar istikrar istediği bölgede gelişmelere yakından eğiliyor. Bundan ötürü de Somali’de yurtdışındaki en büyük askeri üssünü bulunduruyor. Türkiye ayrıca Somali’nin toprak bütünlüğünün korunması için önemli adımlar atıyor.
Bunun en büyük örneği, Somali’yi ele geçirerek yeni bir yönetim ilan etmek isteyen terör örgütü El Kaide bağlantılı Eş Şebab’la askeri mücadele olarak ortaya çıkıyor. Ayrılıkçı radikaller başta başkent Mogadişu olmak üzere ülkenin birçok noktasında sivil ve askeri noktalara saldırılar düzenliyor. Bombalı eylemlerle hem toprak bütünlüğünü tehdit ediyor hem de hali hazırda zayıf olan ülke ekonomisine, turizmi de baltalayarak yeni darbeler indiriyor. Türkiye bu anlamda Somali askerlerine hem eğitim veriyor hem de ABD ve müşterek güçlerle terör örgütü Eş Şebab’a yönelik operasyonlarda aktif olarak yer alıyor.
Mogadişu Uluslararası Havalimanı ve Mogadişu Limanı’nın Türk firmaları tarafından işletildiğini de unutmamak gerekiyor. Türk şirketlerinin Somali’deki yatırımlarının toplam değeriyse 100 milyon ABD Dolarına ulaşmış durumda.
ANLAŞMANIN ZAMANI MANİDAR!
Ankara, birleşik bir Somali’nin bölge için önemli olacağı fikrine sahipken, 1991 yılında tek taraflı olarak bağımsızlığını ilan eden Somaliland bölgesel yönetimiyle de bağlarını kesmiş değil. 1 Haziran 2014 tarihinde Hargeysa Başkonsolosluğu faaliyete geçirilmiş durumda ve aktif olarak görevine devam ediyor.
Somali ile Türkiye arasında yapılan anlaşmanın zamanlaması da manidar. Mogadişu’nun hiç vakit geçirmeden anlaşmayı onaylayıp yürürlüğe sokmasının en önemli nedeni, komşusu Etiyopya’nın uluslararası hukuka göre Somali topraklarının bir parçası olan; Somaliland ile 1 Ocak’ta imzaladığı anlaşma oldu. İkili işbirliği protokolü olarak kamuoyuna duyurulan anlaşmaya göre, Kızıldeniz’e kıyısı olmayan Etiyopya, Somaliland’ın Berbera Limanı’nı kullanabilecek. Etiyopya’nın anlaşma uyarınca, kiralanmış bir askeri üsse erişim sağlayacağı ifade ediliyor.
Hiçbir ülke tarafından tanınmayan Somaliland’ın Dışişleri Bakanlığı yaptığı açıklamada, 50 yıl boyunca sürecek bir kiralama sözleşmesinden bahsetti. Etiyopya donanmasına 20 km deniz erişiminin sağlanacağı belirtildi. İçeriği açıklanmayan anlaşmada, Etiyopya’nın Somaliland’i tanıyabileceğine ilişkin bir maddenin de yer aldığı öne sürüldü.
BAE İLE İLİŞKİLER BELİRLEYİCİ OLUYOR
Türkiye’nin bölgedeki faaliyetlerinde bir başka denge unsurunu Birleşik Arap Emirlikleri ile olan ilişkiler sağlıyor. 2014’ten 2020’ye kadar Kızıldeniz bölgesinde iki ülke arasında çatışma noktasında ulaşmasa da bir rekabetin mevcut olduğu biliniyordu. İlişkiler 2020’den itibaren iyileşti. 2020-2022 yılları arasında gerçekleşen Tigray savaşı sırasında hem Türkiye hem de BAE, ayrılıkçılara karşı Etiyopya hükümetini destekleyerek toprak bütünlüğü vurgusunda bulundu. Nitekim takip eden yıllarda, BAE, Türk ekonomisine doğrudan yatırımlarda bulunarak ikili ilişkilerin daha da yumuşamasının önünü açtı.
BAE’li şirketler, iki önemli merkez olan Berbera ve Bosaso limanlarını yönetiyor. Ayrıca Kismayo limanını devralmak için de çalışmalar sürüyor. BAE yönetimi, tıpkı Türkiye gibi, Somali Devlet Başkanı Hasan Şeyh Mahmud’un başlıca destekçisi konumunda.
ANKARA’NIN AFRİKA KITASINDA ETKİSİ ARTIYOR
Son bir yılda tüm olumsuzluklara rağmen, Türkiye ve ABD arasındaki ilişkilerin yakınlaştığını söylemek mümkün. ABD ve Fransa’nın, Afrika’daki varlığının, Rusya yanlısı yeni hükümetlerle beraber azaldığını görüyoruz. Türkiye’nin Afrika “tecrübesinin” ise Somali ile başlamadığı ortada..
Libya’daki iç savaş sırasında Hafter rejimi yerine demokratik yönetimi destekleyen Ankara, Trablus’un düşmemesini sağlamıştı. Burada bilhassa Bayraktar SİHA’ların kullanımı Hafter milislerine büyük sorunlar yaşatırken, Türkiye’nin yerli ve milli savunma sanayisinin kabiliyetlerini de kanıtlayan bir alan oluşturmuştu. Böylece, Türkiye’nin Somali’de ve Afrika’nın diğer bölgelerinde yapılacak yeni hamlelerle, istikrarın sağlanması ve çatışmaların sona ermesi için önemli misyonlara yenilerini ekleyecek gibi gözüküyor.
]]>Bu noktada Türk Amerikan İş Konseyi TAİK ve American Turkish Business Roundtable ATBR arasındaki temaslar ve iş birliği hızla artıyor. Türk Amerikan İş Konseyi’nin ABD karşılığı American Turkish Business Roundtable (ATBR) Başkanı Emekli General James Jones, Türkiye ile ABD arasındaki ekonomik ilişkiler hakkında açıklamalarda bulundu.
TÜRKİYE İLE ABD TİCARİ İLİŞKİLERİNDE BÜYÜK POTANSİYEL BULUNUYOR
Türkiye ile Amerika Birleşik Devletleri, stratejik ortaklar ve 70 yıldan uzun bir süredir müttefikler. Güçlü diplomatik ilişkileri, savunma ortaklığı içerisinde onyıllar öncesine uzanan müttefiklik ilişkileri var. Türkiye ve ABD’nin ticaret ilişkilerinin sahip olduğu büyük potansiyeli gerçeğe dönüştürmek için de yıllardır büyük çaba sarf ediliyor. Bu sebeple Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ABD eski Başkanı Donald Trump ile başlayan ve ABD Başkanı Joe Biden ile devam eden ticaret hacmi hedefini 100 milyar dolara çıkarma hedefinde hızla ilerleme sağlanıyor.
“ABD TÜRKİYE İLİŞKİLERİNDE HEYECAN VERİCİ BİR DÖNEMDEYİZ”
NATO Müttefik Kuvvet eski Yüksek Komutanı ve Beyaz Saray eski Ulusal Güvenlik Danışmanı olarak da görev yapan Jones, Washington DC’de yakından tanınan, başta savunma olmak üzere birçok alanda ABD yönetimi ve kurumlarıyla bağlantıları olan bir isim olarak karşımıza çıkıyor.
Emekli General James Jones, verdiği özel mülakatta ABD ile Türkiye arasında gerek ticari gerek siyasi ilişkilerde heyecan verici bir dönemde olduklarını söyledi.
ATBR, Amerikan Türk Konseyi ATC’nin yerini aldı. ATBR Başkanı Emekli General James Jones, ATC’nin yerini ATBR’nin alma sürecini şöyle anlattı:
“ATC uzun yıllar boyunca çok faydalı bir girişimdi. Ancak özellikle hükümetlerimiz arasındaki siyasi durum zorlaştıkça bu girişim de çok zor olmaya başladı. O zamanlar bana göre ATC’nin ABD Ticaret Odası’ndaki ABD Türkiye İş Konseyi ile birleşmesi daha iyi bir fikirdi ve ABD Ticaret Odası da bunu kabul etti. ATBR’nin oluşturulması, Ticaret Odası veya ATC ile rekabet etmek değil, tamamlayıcı olmak amacını taşıyor. ATBR, ABD Ticaret Odası’nın yapmadığı şeyleri yapabilir. Mesela Türk şirketlerinin ABD’de yerleşmelerine yardımcı olabilir. Ayrıca Kongre’deki Türk grubunu eski haline getirmek istiyoruz. Ticaretin, ticari ilişkilerin çok daha üst seviyelere çıkmasını istiyoruz. Sanırım şu anda 45 milyar civarındayız ve bunu ikiye katlamak istiyoruz”
“TÜRK AMERİKAN İLİŞKİLERİNİN YENİDEN TESİSİNDE TAMAMLAYICI OLMAYI AMAÇLIYORUZ”
ATBR Başkanı James Jones, TAİK Başkanı Murat Özyeğin ve heyetin Washington’a gerçekleştirdiği ziyareti ve görüşmeyi değerlendirdi.
“Bildiğiniz gibi son dönemde TAİK Başkanı değişti, dostum Murat TAİK başkanı oldu. Burada, Washington’da harika bir toplantı yaptık, birlikte nasıl çalışacağımız ve bu yeni ilişkiyi nasıl kuracağımız konusunda anlaştık. Dünya çapında geleneksel Türk-Amerikan ilişkilerinin yeniden tesis edilmesi açısından iyi şeyler yapmayı amaçlayan diğer mevcut ilişkilerin tamamlayıcısı olmayı amaçlıyoruz. Türk delegasyonlarının Amerika Birleşik Devletleri’nin farklı yerlerini ziyaret etmesine sponsor olmak, farklı bölgelerin valilerle buluşması, ticareti ve Türk şirketlerinin ABD’deki varlığını artırıp artıramayacağımızı görmek gibi çok yenilikçi şeyler yapacağız. Ve tabi Ticaret Odası’nın yaptığı gibi Amerikan şirketlerinin Türkiye’deki varlığını artırmak istiyoruz”
“TÜRK SANAYİ ÜSSÜNÜN USTALIĞINA HAYRANIM”
Türk özel sektöründen hayranlıkla bahseden ATBR Başkanı James Jones, “Türk özel sektörünün her zaman hayran kaldığım yönlerinden biri de gerçekten iyi işler yapmaları değil, aynı zamanda çok hızlı olmalarıdır. Afganistan’dayken, Kabil’de ABD Büyükelçiliği’ni inşa eden Türk şirketini hatırlıyorum. çok hızlı bir şekilde harika bir iş çıkardı. Ve ben her zaman dünyanın her yerindeki Türk sanayi üssünün ustalığına hayran kaldım. Bundan öğrenebiliriz, biliyorsunuz tekstilden ileri askeri teçhizata kadar, İki NATO ülkesinin bu ortaklığın başaramayacağı hiçbir şey yok. Türkiye, NATO’da çok çok önemli bir ülke. ABD de çok önemli bir ülke. Türkiye, İttifak’ın en büyük Avrupa ordusuna sahip. Yani Türkiye’nin stratejik konumu, coğrafi konumu, Türkiye’nin canlı, canlı ve çok hızlı sanayi üssü. Özellikle yeteneklerimiz ve teknolojimizle birleştiğinde, dünyada daha fazla barış ve istikrarın yeniden tesis edilmesine kesinlikle yardımcı olacak, yeniden canlanan bir ortaklığın temeline sahip olduğumuzu düşünüyorum” dedi.
James Jones, hızla gelişen ve büyüyen Türk savunma sanayinin NATO, Avrupa ve demokrasiler açısından çok iyi olduğunu söyledi.
Jones, “İyi bir şey (Türkiye’nin savunma sanayinin hızla büyümesi) İttifak için iyi bir şey, Avrupalılar için de iyi bir şey. Ve bu ABD ile ikili ilişkiler açısından iyi bir şey. Bu, Türkiye’nin kolektif yaşam tarzımız ve demokrasilerimiz açısından ne kadar önemli olduğunun altını çiziyor. ATBR’nin şu anda gördüğümüz olumlu eğilime katkıda bulunacağını umuyorum” dedi.
“TÜRKİYE VE ABD KAMU VE ÖZEL SEKTÖRLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİLERE DERİNDEN İNANIYORUM”
Türkiye ve ABD’nin ekonomik rolüne dikkat çeken Jones, “Size şunu söyleyebilirim ki, Türkiye ve ABD kamu ve özel sektörleri arasındaki ilişkilere derinden inanıyorum. Türkiye’nin özel sektörü ile ABD’nin özel sektörünün birlikte çalışmasının büyük bir istikrar yaratabileceğini ve içinde yaşadığımız bu son derece istikrarsız dünyanın barış ortamına, hatta belki devam eden savaşların çözümüne katkıda bulunduğunu düşünüyorum. Yani Türkiye’nin ekonomisi, Türkiye’nin stratejik konumu, Türkiye’nin tarihi rolü ve ABD’nin rolü; bu, dünyada hepimizin karşılaştığı pek çok sorunun çözümünde hayati önem taşıyan bir ortaklık.” ifadeleri kullandı.
ATBR Başkanı James Jones, iki ülke arasında sağlıklı bir ticari ilişkiye sahip olmak için iki hükümetin birlikte çalışmasının yararlı olduğunu söyledi. Jones ticari ilişkilerin gelişmesinin Türkiye ve ABD toplumlarının birbirini daha iyi tanımalarına ve bunun da tüm ilişkilere katkı sağlayacağı görüşünde olduğunu dile getirdi.
“TÜRKİYE CANLI BİR EKONOMİ, CANLI VE DEMOKRATİK BİR ÜLKE”
Her iki ülke yatırımcılarına çağrıda bulunan American Turkish Business Roundtable ATBR Başkanı Emekli general James Jones, “Amerikalılara, Türkiye’nin canlı bir ekonomi, canlı bir ülke, demokratik bir ülke olduğunu ve bu potansiyeli gerçekten düşünmeleri gerektiğini söyleyebilirim. Amerikan şirketleri için Türkiye’de var olmak, Türkiye’ye yatırım yapmak çok iyi bir fikir. Türk iş insanlarına ise şunu söyleyebilirim; her zaman Washington’a gelip her şeyi yapmak zorunda değilsiniz. Yapmak istediğimiz, Türk şirketlerinin beş ya da 10’ar gruplar halinde gelip, ülkenin farklı yerlerini ziyaret etmelerine sponsor olmak ve o bölgeye faydalı olacak şeyleri üretmeleri. Dolayısıyla ABD-Türk ticari ilişkileri ve siyasi ilişkileri açısından da çok heyecan verici bir dönem olduğunu düşünüyorum” dedi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Irak ziyaretine ilişkin AA muhbirine değerlendirmelerde bulunan Turan, ziyaretin Türkiye ile Irak arasındaki ilişkilerde yeni bir dönüm noktası olduğunu ifade etti.
DENKLEMLER DEĞİŞİYOR
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın en son 2011’de Irak’ı ziyaret ettiğini hatırlatan Turan, aradan geçen 13 yılda Ortadoğu’da başta siyaset olmak üzere bir çok alanda denklemlerin değiştiğine dikkati çekti.
İran-İsrail gerilimi, Gazze’de yaşanan insani felaket, Lübnan ve Yemen’deki çatışmalar gibi bölgesel krizlerin yaşandığı bir dönemde gerçekleşen ziyaretin son derece anlamlı olduğunu vurgulayan Turan, “Bölgedeki mevcut karmaşık siyasi ve güvenlik denklemde Türkiye ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın önemli yönlendirici rolü olacağına inanıyoruz.” şeklinde konuştu.
TÜRKİYE-IRAK EKONOMİK İLİŞKİLERİNDE TARİHİ BİR FIRSAT DOĞUYOR
En son 70’li yıllarda gerçekleştirilen Kerkük-Yumurtalık Petrol Boru Hattı projesiyle iki ülke arasında önemli bir ekonomik işbirliği yapıldığını hatırlatan Turan, bugün bu fırsatın benzerinin Kalkınma Yolu Projesi olduğunu söyledi.
Bu projenin Irak ekonomisinin dünyaya açılması açısından büyük önem arz ettiğine dikkati çeken Turan, projenin iki ülke ilişkilerine de olumlu yansımaları olacağına inandığını belirtti.
KALKINMA YOLU PROJESİ İLE BİRLİKTE GÜVENLİK DOSYASINDA DA İLERLEME KAYDEDİLECEK
Türkiye-Irak işbirliğinin ve Kalkınma Yolu Projesi’nin her iki ülke arasındaki güvenlik dosyalarına da olumlu yansıması olacağını dile getiren Turan, projenin terör örgütü PKK’nın Irak’taki faaliyetlerini de sona erdireceğini vurguladı.
Turan, “Tek geliri petrol olan Irak, Kalkınma Yolu Projesi sayesinde alternatif kaynaklardan da gelir sağlayacaktır. Kalkınma Yolu Projesi, Türkiye için olduğu kadar Irak için de son derece öneme sahip. Projenin hayata geçirilmesiyle birlikte PKK’nın bölgedeki varlığına da son verileceğine inanıyoruz.” değerlendirmesini yaptı.
Terör örgütü PKK’nın artık Irak’ın hemen hemen her yerinde baş göstermeye başladığını ifade eden Turan şöyle devam etti:
“PKK artık bir tek Kandil’de değil tüm Irak vilayetlerinde faaliyet göstermeye başladı. Sincar, Süleymaniye ve Kerkük’te varlık göstermeye başlayan terör örgütü suikastlar düzenliyor. Türkmen yetkililerine yönelik suikast düzenleyen terör örgütü en sonra Kifri ilçesinde Büyük Türkmen Bayat Aşireti Başkanı Hüseyin Alloş’u katletti. PKK artık gerek Bağdat gerek Kerkük’te sivil toplum örgütleri adı altında bürolar açmaya başladı.”
IRAK BAŞBAKANI SUDANİ, TÜRKİYE İLE İYİ İLİŞKİLER İSTİYOR
Bu ziyaretle birlikte Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani’nin Türkiye ile iyi ilişkiler kurmak istediğinin bir kez daha teyit edildiğini aktaran Turan, Sudani’nin başta Türkiye olmak üzere tüm bölge ülkeleri ile ilişkiler kurmak konusunda ciddi olduğunu söyledi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Irak ziyaretinde iki ülke arasında güvenlik, ekonomi, ticaret ve eğitim gibi çeşitli alanlarda imzalanan 26 işbirliği anlaşmasının ziyarete damga vurduğunu belirten Turan, bu anlaşmaların en kısa zamanda yürürlüğe girmesini temenni ettiklerini dile getirdi.
KERKÜK’TE ORTAK YÖNETİMİ ÖNERİYORUZ
ITC Başkanı Turan, Kerkük yerel yönetimi sorununun hala çözülmediğini, Türkmenler olarak adil ve kapsayıcı bir çözümden yana olduklarını ifade etti.
Turan, Kerkük’te yerel yönetim için tüm görüş ve önerilere açık olduklarını ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın da bu konudaki görüşü ve tavsiyelerinin kendileri için önemli olduğunu bildirdi.
Kerkük’te adil ve tüm tarafları temsil eden bir yerel yönetimin oluşturulması noktasında ısrarcı olduklarını ifade eden Turan, Türkmenlerin ortak yönetim ve dönüşümlü vali sistemini önerdiğini hatırlattı.
TÜRKİYE, BAĞDAT-ERBİL SORUNUN ÇÖZÜMÜNE KATKI SAĞLAYABİLİR
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Erbil ziyaretinin önemine vurgu yapan Turan, Türkiye’nin Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) ile Bağdat arasındaki gerilimin düşürülmesi ve sorunların çözümüne önemli katkı yapacağına inandıklarını belirtti.
Erbil-Bağdat ilişkilerinin en büyük sorunlarından birinin petrol ihracatı olduğunu hatırlatan Turan, petrol ihracatının Türkiye üzerinden yapıldığı göz önüne alındığında Ankara’nın bu sorunun çözümünde rol almasının olumlu yansımaları olacağını vurguladı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Irak ziyaretine ilişkin AA muhbirine değerlendirmelerde bulunan Turan, ziyaretin Türkiye ile Irak arasındaki ilişkilerde yeni bir dönüm noktası olduğunu ifade etti.
DENKLEMLER DEĞİŞİYOR
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın en son 2011’de Irak’ı ziyaret ettiğini hatırlatan Turan, aradan geçen 13 yılda Ortadoğu’da başta siyaset olmak üzere bir çok alanda denklemlerin değiştiğine dikkati çekti.
İran-İsrail gerilimi, Gazze’de yaşanan insani felaket, Lübnan ve Yemen’deki çatışmalar gibi bölgesel krizlerin yaşandığı bir dönemde gerçekleşen ziyaretin son derece anlamlı olduğunu vurgulayan Turan, “Bölgedeki mevcut karmaşık siyasi ve güvenlik denklemde Türkiye ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın önemli yönlendirici rolü olacağına inanıyoruz.” şeklinde konuştu.
TÜRKİYE-IRAK EKONOMİK İLİŞKİLERİNDE TARİHİ BİR FIRSAT DOĞUYOR
En son 70’li yıllarda gerçekleştirilen Kerkük-Yumurtalık Petrol Boru Hattı projesiyle iki ülke arasında önemli bir ekonomik işbirliği yapıldığını hatırlatan Turan, bugün bu fırsatın benzerinin Kalkınma Yolu Projesi olduğunu söyledi.
Bu projenin Irak ekonomisinin dünyaya açılması açısından büyük önem arz ettiğine dikkati çeken Turan, projenin iki ülke ilişkilerine de olumlu yansımaları olacağına inandığını belirtti.
KALKINMA YOLU PROJESİ İLE BİRLİKTE GÜVENLİK DOSYASINDA DA İLERLEME KAYDEDİLECEK
Türkiye-Irak işbirliğinin ve Kalkınma Yolu Projesi’nin her iki ülke arasındaki güvenlik dosyalarına da olumlu yansıması olacağını dile getiren Turan, projenin terör örgütü PKK’nın Irak’taki faaliyetlerini de sona erdireceğini vurguladı.
Turan, “Tek geliri petrol olan Irak, Kalkınma Yolu Projesi sayesinde alternatif kaynaklardan da gelir sağlayacaktır. Kalkınma Yolu Projesi, Türkiye için olduğu kadar Irak için de son derece öneme sahip. Projenin hayata geçirilmesiyle birlikte PKK’nın bölgedeki varlığına da son verileceğine inanıyoruz.” değerlendirmesini yaptı.
Terör örgütü PKK’nın artık Irak’ın hemen hemen her yerinde baş göstermeye başladığını ifade eden Turan şöyle devam etti:
“PKK artık bir tek Kandil’de değil tüm Irak vilayetlerinde faaliyet göstermeye başladı. Sincar, Süleymaniye ve Kerkük’te varlık göstermeye başlayan terör örgütü suikastlar düzenliyor. Türkmen yetkililerine yönelik suikast düzenleyen terör örgütü en sonra Kifri ilçesinde Büyük Türkmen Bayat Aşireti Başkanı Hüseyin Alloş’u katletti. PKK artık gerek Bağdat gerek Kerkük’te sivil toplum örgütleri adı altında bürolar açmaya başladı.”
IRAK BAŞBAKANI SUDANİ, TÜRKİYE İLE İYİ İLİŞKİLER İSTİYOR
Bu ziyaretle birlikte Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani’nin Türkiye ile iyi ilişkiler kurmak istediğinin bir kez daha teyit edildiğini aktaran Turan, Sudani’nin başta Türkiye olmak üzere tüm bölge ülkeleri ile ilişkiler kurmak konusunda ciddi olduğunu söyledi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Irak ziyaretinde iki ülke arasında güvenlik, ekonomi, ticaret ve eğitim gibi çeşitli alanlarda imzalanan 26 işbirliği anlaşmasının ziyarete damga vurduğunu belirten Turan, bu anlaşmaların en kısa zamanda yürürlüğe girmesini temenni ettiklerini dile getirdi.
KERKÜK’TE ORTAK YÖNETİMİ ÖNERİYORUZ
ITC Başkanı Turan, Kerkük yerel yönetimi sorununun hala çözülmediğini, Türkmenler olarak adil ve kapsayıcı bir çözümden yana olduklarını ifade etti.
Turan, Kerkük’te yerel yönetim için tüm görüş ve önerilere açık olduklarını ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın da bu konudaki görüşü ve tavsiyelerinin kendileri için önemli olduğunu bildirdi.
Kerkük’te adil ve tüm tarafları temsil eden bir yerel yönetimin oluşturulması noktasında ısrarcı olduklarını ifade eden Turan, Türkmenlerin ortak yönetim ve dönüşümlü vali sistemini önerdiğini hatırlattı.
TÜRKİYE, BAĞDAT-ERBİL SORUNUN ÇÖZÜMÜNE KATKI SAĞLAYABİLİR
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Erbil ziyaretinin önemine vurgu yapan Turan, Türkiye’nin Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) ile Bağdat arasındaki gerilimin düşürülmesi ve sorunların çözümüne önemli katkı yapacağına inandıklarını belirtti.
Erbil-Bağdat ilişkilerinin en büyük sorunlarından birinin petrol ihracatı olduğunu hatırlatan Turan, petrol ihracatının Türkiye üzerinden yapıldığı göz önüne alındığında Ankara’nın bu sorunun çözümünde rol almasının olumlu yansımaları olacağını vurguladı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Irak ziyaretine ilişkin AA muhbirine değerlendirmelerde bulunan Turan, ziyaretin Türkiye ile Irak arasındaki ilişkilerde yeni bir dönüm noktası olduğunu ifade etti.
DENKLEMLER DEĞİŞİYOR
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın en son 2011’de Irak’ı ziyaret ettiğini hatırlatan Turan, aradan geçen 13 yılda Ortadoğu’da başta siyaset olmak üzere bir çok alanda denklemlerin değiştiğine dikkati çekti.
İran-İsrail gerilimi, Gazze’de yaşanan insani felaket, Lübnan ve Yemen’deki çatışmalar gibi bölgesel krizlerin yaşandığı bir dönemde gerçekleşen ziyaretin son derece anlamlı olduğunu vurgulayan Turan, “Bölgedeki mevcut karmaşık siyasi ve güvenlik denklemde Türkiye ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın önemli yönlendirici rolü olacağına inanıyoruz.” şeklinde konuştu.
TÜRKİYE-IRAK EKONOMİK İLİŞKİLERİNDE TARİHİ BİR FIRSAT DOĞUYOR
En son 70’li yıllarda gerçekleştirilen Kerkük-Yumurtalık Petrol Boru Hattı projesiyle iki ülke arasında önemli bir ekonomik işbirliği yapıldığını hatırlatan Turan, bugün bu fırsatın benzerinin Kalkınma Yolu Projesi olduğunu söyledi.
Bu projenin Irak ekonomisinin dünyaya açılması açısından büyük önem arz ettiğine dikkati çeken Turan, projenin iki ülke ilişkilerine de olumlu yansımaları olacağına inandığını belirtti.
KALKINMA YOLU PROJESİ İLE BİRLİKTE GÜVENLİK DOSYASINDA DA İLERLEME KAYDEDİLECEK
Türkiye-Irak işbirliğinin ve Kalkınma Yolu Projesi’nin her iki ülke arasındaki güvenlik dosyalarına da olumlu yansıması olacağını dile getiren Turan, projenin terör örgütü PKK’nın Irak’taki faaliyetlerini de sona erdireceğini vurguladı.
Turan, “Tek geliri petrol olan Irak, Kalkınma Yolu Projesi sayesinde alternatif kaynaklardan da gelir sağlayacaktır. Kalkınma Yolu Projesi, Türkiye için olduğu kadar Irak için de son derece öneme sahip. Projenin hayata geçirilmesiyle birlikte PKK’nın bölgedeki varlığına da son verileceğine inanıyoruz.” değerlendirmesini yaptı.
Terör örgütü PKK’nın artık Irak’ın hemen hemen her yerinde baş göstermeye başladığını ifade eden Turan şöyle devam etti:
“PKK artık bir tek Kandil’de değil tüm Irak vilayetlerinde faaliyet göstermeye başladı. Sincar, Süleymaniye ve Kerkük’te varlık göstermeye başlayan terör örgütü suikastlar düzenliyor. Türkmen yetkililerine yönelik suikast düzenleyen terör örgütü en sonra Kifri ilçesinde Büyük Türkmen Bayat Aşireti Başkanı Hüseyin Alloş’u katletti. PKK artık gerek Bağdat gerek Kerkük’te sivil toplum örgütleri adı altında bürolar açmaya başladı.”
IRAK BAŞBAKANI SUDANİ, TÜRKİYE İLE İYİ İLİŞKİLER İSTİYOR
Bu ziyaretle birlikte Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani’nin Türkiye ile iyi ilişkiler kurmak istediğinin bir kez daha teyit edildiğini aktaran Turan, Sudani’nin başta Türkiye olmak üzere tüm bölge ülkeleri ile ilişkiler kurmak konusunda ciddi olduğunu söyledi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Irak ziyaretinde iki ülke arasında güvenlik, ekonomi, ticaret ve eğitim gibi çeşitli alanlarda imzalanan 26 işbirliği anlaşmasının ziyarete damga vurduğunu belirten Turan, bu anlaşmaların en kısa zamanda yürürlüğe girmesini temenni ettiklerini dile getirdi.
KERKÜK’TE ORTAK YÖNETİMİ ÖNERİYORUZ
ITC Başkanı Turan, Kerkük yerel yönetimi sorununun hala çözülmediğini, Türkmenler olarak adil ve kapsayıcı bir çözümden yana olduklarını ifade etti.
Turan, Kerkük’te yerel yönetim için tüm görüş ve önerilere açık olduklarını ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın da bu konudaki görüşü ve tavsiyelerinin kendileri için önemli olduğunu bildirdi.
Kerkük’te adil ve tüm tarafları temsil eden bir yerel yönetimin oluşturulması noktasında ısrarcı olduklarını ifade eden Turan, Türkmenlerin ortak yönetim ve dönüşümlü vali sistemini önerdiğini hatırlattı.
TÜRKİYE, BAĞDAT-ERBİL SORUNUN ÇÖZÜMÜNE KATKI SAĞLAYABİLİR
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Erbil ziyaretinin önemine vurgu yapan Turan, Türkiye’nin Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) ile Bağdat arasındaki gerilimin düşürülmesi ve sorunların çözümüne önemli katkı yapacağına inandıklarını belirtti.
Erbil-Bağdat ilişkilerinin en büyük sorunlarından birinin petrol ihracatı olduğunu hatırlatan Turan, petrol ihracatının Türkiye üzerinden yapıldığı göz önüne alındığında Ankara’nın bu sorunun çözümünde rol almasının olumlu yansımaları olacağını vurguladı.
Zirve, AB liderlerinin 6-9 Haziran’da yapılacak Avrupa Parlamentosu (AP) seçimleri öncesindeki son toplantısı olma özelliğini taşıyor.
EN ÖNEMLİ GÜNDEM MADDESİ TÜRKİYE İLE İLİŞKİLER OLDU
AB Konseyi Başkanı Charles Michel’in başkanlık ettiği toplantıya, AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve AP Başkanı Roberta Metsola da katıldı.
İlk oturumda Metsola’nın liderlere hitabının ardından, Ukrayna, Türkiye ile ilişkiler ve Orta Doğu’daki gelişmeler ele alındı.
Uzun bir aradan sonra Türkiye ile ilişkiler de AB Zirvesinin gündemine alınmıştı. Türkiye ile ilgili kısımda, temel olarak AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Borrell’in AB Komisyonu ile 28 Mayıs 2023 Cumhurbaşkanı seçiminin ardından ikili ilişkilerin seyrine yönelik hazırladığı ve Kasım 2023’te sunduğu rapordaki öneriler görüşüldü.
Ekonomi konuları ise yarınki oturumlarda ele alınacak.
SONUÇ BİLDİRİSİ AÇIKLANDI
Avrupa Birliği (AB) Türkiye’yle işbirliğine dayalı ve karşılıklı yarar sağlayan bir ilişki geliştirilmesinde stratejik çıkarı bulunduğunu belirterek, bu kapsamda Kıbrıs müzakerelerinin yeniden başlamasına “büyük önem atfettiğini” bildirdi.
Brüksel’de süren AB zirvesinin sonuç bildirisinin Türkiye ile ilişkilerle ilgili bölümü açıklandı.
Bildiride, “AB’nin, Doğu Akdeniz’de istikrarlı ve güvenli bir ortam ile Türkiye’yle işbirliğine dayalı ve karşılıklı yarar sağlayan bir ilişki geliştirilmesinde stratejik çıkarı vardır.” denildi.
AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell’in AB Komisyonu’yla Kasım 2023’te sunduğu ortak raporda yer verilen önerilerle ilgili çalışmaların ilerletilmesinin talep edildiğinin duyurulduğu bildiride, bunların “aşamalı, orantılı ve geri döndürülebilir” şekilde ve gerektiğinde AB Konseyi’nin ek rehberliğine tabi olarak ilerletilmesi için AB Daimi Temsilciler Komitesi’ne (COREPER) talimat verildiği ifade edildi.
Bildiride, “Türkiye’nin kendi yapıcı katılımı, raporda belirlenen çeşitli işbirliği alanlarının ilerletilmesinde faydalı olacaktır.” değerlendirmesi yapıldı.
‘KIBRIS’ VURGUSU
Bildiride, ayrıca “AB-Türkiye işbirliğini de geliştirebilecek olan Kıbrıs müzakerelerinin yeniden başlamasına ve ilerlemesine büyük önem vermektedir.” denildi.
AB’nin konunun çözüme kavuşturulması için Birleşmiş Milletler (BM) himayesindeki sürece bağlı olduğunun vurgulandığı bildiride “AB, elindeki tüm uygun araçlarla, BM liderliğindeki sürecin tüm aşamalarını desteklemede aktif rol oynamaya hazırdır.” ifadesi kullanıldı.
Zirvenin dış ilişkiler oturumunda Türkiye ile ilgili kısımda Borrell’in AB Komisyonu ile hazırladığı ve Kasım 2023’te sunduğu rapordaki öneriler görüşüldü.
Raporda, “Türkiye’nin, Doğu Akdeniz’deki tüm yasa dışı sondaj faaliyetlerinden, egemenlik ve egemenlik haklarına saygı göstermeyen diğer tüm eylemlerden kaçınmaya devam etmesi koşuluyla, 2019’da askıya alınan AB-Türkiye Ekonomi, Enerji ve Ulaştırma Yüksek Düzeyli Diyalogları’nın yeniden etkinleştirilmesi, aynı mantıkla, Ortaklık Konseyi ve Yüksek Düzeyli Siyasi Diyalog toplantılarının bakanlar düzeyinde yeniden başlatılması, iklim, sağlık, göç ve güvenlik, tarım ile araştırma ve yenilik konularında sektörel Üst Düzey diyalogların sayısının artırılması” gibi öneriler yer almıştı.
YUNANİSTAN’DAN TÜRKİYE AÇIKLAMASI
Brüksel’de düzenlenen Avrupa Birliği (AB) Liderler Zirvesinin girişinde konuşan Miçotakis, zirvede hem dış politika hem de birlik ekonomisine ilişkin konuların ele alınacağına dikkati çekti.
‘BU KARARLAR AB-TÜRKİYE İLİŞKİLERİNDEN İLERLEME KAYDEDİLEBİLECEĞİ GERÇEĞİNİ TANIYOR’
Miçotakis, AB-Türkiye ilişkilerinin ve AB Komisyonunun hazırladığı ilerleme raporunun da zirvede ele alınacağını hatırlatarak, “Şu an için vardığımız kararlardan memnunum. Bu kararlar AB-Türkiye ilişkilerinde ilerleme kaydedilebileceği gerçeğini tanıyor. Ancak tabii ki bu ilerleme AB Komisyonunun son yıllarda aldığı kararlar çerçevesinde olmalı.” diye konuştu.
AB-Türkiye ilişkilerinin Kıbrıs meselesindeki gelişmelere bağlı olarak ilerleme kaydedebileceği görüşünü savunan Miçotakis, Kıbrıs meselesinin çözümü için Birleşmiş Milletler’in (BM) yeni Kıbrıs Özel Temsilcisinin verdiği çabanın meyve verebileceğine ilişkin umutlu olduklarını kaydetti.
HOLLANDA: TÜRKİYE BİRÇOK FARKLI ALANDA ORTAKTIR
Hollanda’da geçici hükümetin Başbakanı Mark Rutte, Türkiye ile iyi ilişkilerin Avrupa Birliği (AB) ve Hollanda için önemli olduğunu söyledi.
Rutte, sosyal medya hesabından, “Türkiye, bölgede çok etkisi olan jeopolitik bir oyuncu ve daha fazlası, bir NATO müttefiki ve birçok farklı alanda ortaktır. Terörle mücadele, güvenlik, iklim, enerji, ekonomi ve göç gibi.” paylaşımında bulundu.
AB Zirvesi’nde, Türkiye ile AB ve Hollanda arasında bağların güçlendirilebilmesi için görüşmeler yapılacağını belirten Rutte, “Türkiye ile iyi ilişkiler, AB ve Hollanda için önemli.” ifadesini kullandı.
Törene, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Dışişleri Bakan Yardımcısı Büyükelçi Ahmet Yıldız, AK Parti Genel Başkanvekili ve Bursa Milletvekili Efkan Ala, Genelkurmay Başkanı Orgeneral Metin Gürak, kuvvet komutanları, eski TBMM Başkanı İsmail Kahraman, eski Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı Mehdi Eker, eski Sağlık Bakanı Recep Akdağ, KARDEMİR Yönetim Kurulu Başkanı İsmail Demir ile yerli ve yabancı misyon temsilcileri katıldı.
Kur’an-ı Kerim tilavetiyle başlayan törende, iki ülkenin milli marşları okundu, ardından iftar yemeğine geçildi.
İftar yemeğinin ardından konuşan Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, burada olmaktan duyduğu memnuniyeti dile getirerek, Pakistan’ın Milli Günü’nü kutladı.
Pakistan halkına saygı ve selamlarını sunan Bakan Güler, bu vesileyle Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da selamlarını iletti. Güler, Pakistan’ın bağımsızlığı ve bütünlüğü için savaşan şehitleri ve gazileri saygıyla andı.
Pakistan’ın, bölgesinde ve dünyada stratejik önemi yüksek bir ülke olduğunu vurgulayan Güler, özellikle son yıllarda her alanda gelişip güçlenen Pakistan’ın, bölgesinde ve dünyada barış, istikrar ve güvenin inşasında önemli bir rol üstlendiğini söyledi.
Türkiye’nin de Pakistan’ın bu etkinliğinden ziyadesiyle memnun olduğunu dile getiren Güler, Türk milletinin gönlünde Pakistanlıların her zaman müstesna bir yere sahip olduğunu ve olmaya devam edeceğini kaydetti.
“BİZLER, EN ZOR ZAMANLARDA BİRBİRİNE DESTEK VERMİŞ İKİ ÜLKEYİZ”
Türkiye ile Pakistan arasında tarihten gelen köklü dostluk ve kardeşlik ilişkileri, ortak değerler ve sarsılmaz bağlar bulunduğuna dikkati çeken Güler, sözlerine şöyle devam etti:
“Geçmişten bugüne intikal eden bu bağlar, ülkelerimiz arasında çok yönlü işbirliği ve üst düzey ilişkilere zemin hazırlarken, ortak geleceğimize de yön vermektedir. Bizler, en zor zamanlarda birbirine destek vermiş, sevinçleri ve üzüntüleri paylaşmış ve ortak idealleri güçlü bir şekilde benimsemiş iki kardeş ülkeyiz. Maruz kaldığımız elem verici hadiseler ve doğal afetler karşısında iki ülkenin birbirinin yardımına koşması, ülkelerimiz arasındaki birlikteliğin ne denli güçlü olduğunu bir kez daha ortaya koymuştur.” dedi.
Pakistan’ı, uluslararası ilişkilerde en güvenilir ortaklardan biri olarak gördüklerini ifade eden Güler, ikili ülke arasındaki ilişkilerin her alanda mükemmel seviyede olmasına çok büyük önem verdiklerini söyledi. İkili ilişkilerin son yıllarda artan bir ivmeyle geliştiğini belirten Güler, bu ilişkileri daha büyük ve kapsamlı işbirlikleri ile güçlendirme azim ve kararlılığını taşıdıklarını dile getirdi.
“YÜKSEK SİNERJİ VE TECRÜBE PAYLAŞIMI, YENİ VE KAPSAMLI İŞBİRLİKLERİNE DE KAPI AÇMAKTADIR”
Bunların başında askeri işbirlikleri ve savunma sanayisinin geldiğini belirten Güler, “Özellikle savunma sanayii alanında hayata geçirdiğimiz projelerin ortaya koymuş olduğu yüksek sinerji ve tecrübe paylaşımı, yeni ve kapsamlı işbirliklerine de kapı açmaktadır. Birbirimize olan güvenimiz ve desteğimizi, bundan sonra da işbirliğimizin katlanarak artması için en büyük teminat olarak görüyoruz.” diye konuştu.
Pakistan’la olan güçlü bağları geliştirmekte, bölgesel ve küresel barış ve istikrar için birlikte hareket etmekte kararlılıklarını vurgulayan Güler, “Türkiye ile Pakistan arasındaki dostluk ve kardeşliğin ezelden ebede güçlü bir şekilde devam edeceğine yürekten inanıyoruz.” dedi.
Pakistan’ın Milli Günü’nü kutlayan Bakan Güler, bu vesileyle yarın idrak edilecek Kadir Gecesi’ni ve Ramazan Bayramı’nı tebrik etti.
Törende konuşan eski TBMM Başkanı İsmail Kahraman ise davet nedeniyle Pakistan’ın Ankara Büyükelçisi Yusuf Cüneyd’e teşekkür etti. Pakistan’ın, Türkiye’nin zor dönemlerinde yardıma koştuğunu dile getiren Kahraman, özellikle İstiklal Savaşı’nda bulundukları yardımın önemine dikkati çekti.
Milli Türk Talebe Birliği Başkanlığı yaptığı dönemde Pakistan için bir miting düzenlediklerini hatırlatan Kahraman, “Pakistan’ın ana davalarından biri de Keşmir’dir. Çok büyük bir zulüm, gayrıadil bir hadise ve dünya hukukunun yüz karasıdır. Keşmir, bizim de davamızdır. Dostluğumuz ilerlemeye devam edecek.” ifadelerini kullandı.
“TÜRKİYE İLE PAKİSTAN ASIRLIK BAĞLARA DAYANAN İLİŞKİLERE SAHİP”
Pakistan’ın Ankara Büyükelçisi Yusuf Cüneyd de misafirleri “Pakistan Milli Günü” etkinliğinde ağırlamaktan onur duyduğunu belirtti.
Söz konusu günün alt kıta tarihinde büyük önem taşıdığına dikkati çeken Cüneyd, ülkesinin tüm zorluklara rağmen olağanüstü bir dayanıklılık ve kararlılık sergilediğini anlattı.
Cüneyd, Pakistan’ın uluslararası alanda hak ettiği yeri almak için çok yol kat ettiğini, 75 yıllık süreçte ülkesinin temellerinin, herkesi kapsama, devamlılık, ilerici zihniyet, toplumda cinsiyet eşitliği ve temel insan hakları üzerine kurulduğunu dile getirdi.
Pakistan halkının bilim, sanat, spor, teknoloji gibi alanlarda yeteneklerini kanıtladığını aktaran Cüneyd, Pakistan’ın ve bölgenin refahı için uluslararası ortakları ve dostlarıyla birlikte çalışmaya devam edeceklerine işaret etti.
Cüneyd, Türkiye ile Pakistan’ın asırlık bağlara dayanan ilişkilere sahip olduğunu ifade ederek, söz konusu durumun “iki ülke, tek millet” gibi duyguların somut örneği olduğunu söyledi.
İki ülke arasındaki “kardeşlik bağlarının” gelecek nesillere aktarılması için Türkiye ile çalışmaya devam edeceklerini ifade eden Cüneyd, Türk halkı ve hükümetinin felaketlerde her zaman Pakistan’ın yanında olduğunu dile getirdi.
Büyükelçi Cüneyd ayrıca, Türk milletine ve özel olarak da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a ikili ilişkiler konusunda minnettar olduklarını söyledi.
Konuşmaların ardından, Pakistan Milli Günü dolayısıyla pasta kesildi. Tören, toplu fotoğraf çekiminin ardından sona erdi.
Ermenistan Başbakanı Paşinyan, Ermenistan’ın KGAÖ üyeliğini dondurduğunu açıklayarak KGAÖ’nun Ermenistan’a yönelik güvenlik yükümlülüklerini yerine getirmediğini açıkladı. Aynı zamanda, Ermenistan’ın güvenlik alanında çok yönlü bir strateji benimsediğini ve çıkarların farklı yönlerde ve farklı aktörlerle birleştirilmesine dayanan bir çeşitlendirme politikası izlediğini duyurdu. Ayrıca, Avrupa Birliği’nin sivil gözlem misyonu tarafından Ermenistan’ın sınırları denetleniyor.
Ermenistan Parlamentosu Savunma ve Güvenlik İşleri Daimi Komitesi Başkanı Andranik Koçaryan ve Doğu Bilimi Uzmanı Dr. Armen Petrosyan, Ermenistan’ın yeni güvenlik politikasını ve Ermenistan-Türkiye ilişkilerinin normalleşme sürecinin sonuçlarını değerlendirdi.
PETROSYAN: “FRANSA İLE ASKERİ ALANDA İŞ BİRLİĞİ DERİNLEŞTİ”
2. Karabağ savaşının ardından, Ermenistan’ın güvenlik politikasını gözden geçirdiğini ve bu alandaki ortaklarını yeniden değerlendirmeye başladığını Doğu Bilimi Uzmanı Dr. Armen Petrosyan, “2020’deki savaşın ardından, özellikle 2021 yılının Mayıs ve Kasım ayları ile 2022 Eylül ayı dikkate alındığında, Ermenistan ciddi güvenlik sorunlarıyla karşı karşıya kaldı ve bu bağlamda mevcut güvenlik sisteminin yetersiz olduğu gözler önüne serildi. Bu nedenle, Ermenistan, güvenlik sisteminin içeriğini değiştirmeye ve önceki tek merkezli sistemden daha katmanlı bir yapıya geçmeye yönelik stratejik bir karar aldı. ‘Çeşitlendirme politikası’ olarak adlandırılan bu stratejinin amacı, çok faktörlü bir güvenlik sistemi oluşturarak aynı anda birden fazla ortakla iş birliğinin yapılmasıdır. Bu politikanın mantığına uygun olarak, Hindistan’dan silah alındığına tanık olduk. Fransa ile askeri alanda iş birliği derinleşti. Son zamanlarda özellikle İran ile siyasi ve güvenlik düzeyinde daha yakın bir iş birliği olduğunu görüyoruz. Rusya ile olan ilişkiler de devam etmektedir. Ermenistan’ın KGAÖ üyeliğinin dondurulmasına rağmen, KGAÖ’nün Ermenistan’ın taleplerini yerine getirmesi durumunda bu örgüt ile iş birliği gündemde kalmaya devam edecektir” ifadelerini kullandı.
Ermenistan için komşularıyla sorunlu ilişkilerin çözülmesi bölgede barışçıl, istikrarlı bir gelecek inşa etme açısından önemli bir hedef olduğunu aktaran Petrosyan, “Dolayısıyla, Azerbaycan ve Türkiye ile herhangi bir anlaşmazlık olmadığı takdirde genel güvenlik durumu iyileşecek ve güvenlik açısından farklı ortaklarla olan ilişkilerin doğal olarak zamanla şekil değiştirebilecek” diye konuştu.
Ermenistan’ın çok yönlü çabalarıyla her iki komşusuyla olan ilişkilerin normalleşmesini istediğini gösterdiğini aktaran Petrosyan, Azerbaycan ile devam eden müzakereler ve Türkiye ile normalleşme sürecinde atanan özel temsilciler bu çabaların bir yansıması olduğunu söyledi.
Ermenistan’ın diğer ülkelerden satın aldığı silahlarla yeni bir savaş başlatma hazırlığında olduğu iddialarına yönelik Petrosyan, “Daha önce de belirttiğim gibi, Ermenistan’ın yeni güvenlik politikasının temelinde komşularıyla ilişkilerin normalleştirilmesi yer alıyor ve dolayısıyla bu mantıkla hareket edersek, Ermenistan’ın elde ettiği silahlar Ermenistan’ın komşularına saldırgan amaçlarla yöneltilemez. Her ülkenin, herhangi bir ülkeden yeni silah alma hakkı vardır ve eğer uluslararası sözleşmelerin izin verdiği bir silahsa, hiç kimse bunu yasaklayamaz. Ermenistan’ın çeşitli ülkelerle askeri iş birliği öncelikle kendi güvenlik sorunlarını çözmeye ve kendisini savunmaya yönelik bir politikadır” dedi.
KOÇARYAN: “ÜLKEMİZİN SINIRLARINI KORUYUP BARIŞI SAĞLAYACAK İHTİYAÇLARI FARKLI ÜLKELERDE ARIYORUZ”
Ermenistan Silahlı Kuvvetleri ve Savunma Bakanlığının, karşılaştıkları sorunlardan yola çıkarak savunma stratejileri mantığı çerçevesinde imkanlarını çeşitlendirdiklerini belirten Ermenistan Parlamentosu Savunma ve Güvenlik İşleri Daimi Komitesi Başkanı Koçaryan, “2020 yılı savaşından ders alarak, ülkemizin sınırlarını koruyup barışı getirecek fırsatı hayata geçirmemizi sağlayacak ihtiyaçları farklı ülkelerde arıyoruz. Savunma amaçlı silahlardan bahsediyoruz. Bunlar esas olarak hava savunma, anti elektronik silahlar ve silahlı kuvvetler personelinin eğitiminin teknik araçlarıdır. Hepsi sırf savunma amaçlıdır” dedi.
“AZERBAYCAN’DAKİ ESİRLERİMİZ TÜRKİYE’NİN ARABULUCULUĞUYLA SERBEST BIRAKILABİLİR”
Türkiye’nin Ermenistan-Azerbaycan ilişkilerine olumlu etkileri için çok uygun bir an olduğunu değerlendiren Koçaryan, “Atılacak adımlar sadece kapalı sınırların açılmasından ibaret olmamalı. Örnek olarak, Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın iyi niyeti olarak Azerbaycan’daki esirlerimiz Türkiye’nin arabuluculuğuyla serbest bırakılabilir. Bu ilişkileri normalleşme yönünde insani adımlardan biri de olabilir. Rubinyan ile Kılıç arasındaki görüşmeler de çok önemli. Düzenli olarak görüşmeler yapılmalı. Bölgesel açıdan bakıldığında, diğer ülkelerin, örneğin Gürcistan’ın, barışa ulaşma konusundaki çıkarları dikkate alınmalıdır, çünkü füzeler uçuşa başladığında düzensiz de uçabilir. Eğer barış istiyorsak ve birbirimizin sınırlarını tanıyorsak, o zaman tanınan sınırlar ihlal edilemez. Hiç kimsenin, geniş kapsamlı hedeflerle bile olsa, bu sınırları ihlal etme hakkı yoktur” diye konuştu.
Ermenistan Başbakanı Paşinyan, Ermenistan’ın KGAÖ üyeliğini dondurduğunu açıklayarak KGAÖ’nun Ermenistan’a yönelik güvenlik yükümlülüklerini yerine getirmediğini açıkladı. Aynı zamanda, Ermenistan’ın güvenlik alanında çok yönlü bir strateji benimsediğini ve çıkarların farklı yönlerde ve farklı aktörlerle birleştirilmesine dayanan bir çeşitlendirme politikası izlediğini duyurdu. Ayrıca, Avrupa Birliği’nin sivil gözlem misyonu tarafından Ermenistan’ın sınırları denetleniyor.
Ermenistan Parlamentosu Savunma ve Güvenlik İşleri Daimi Komitesi Başkanı Andranik Koçaryan ve Doğu Bilimi Uzmanı Dr. Armen Petrosyan, Ermenistan’ın yeni güvenlik politikasını ve Ermenistan-Türkiye ilişkilerinin normalleşme sürecinin sonuçlarını değerlendirdi.
PETROSYAN: “FRANSA İLE ASKERİ ALANDA İŞ BİRLİĞİ DERİNLEŞTİ”
2. Karabağ savaşının ardından, Ermenistan’ın güvenlik politikasını gözden geçirdiğini ve bu alandaki ortaklarını yeniden değerlendirmeye başladığını Doğu Bilimi Uzmanı Dr. Armen Petrosyan, “2020’deki savaşın ardından, özellikle 2021 yılının Mayıs ve Kasım ayları ile 2022 Eylül ayı dikkate alındığında, Ermenistan ciddi güvenlik sorunlarıyla karşı karşıya kaldı ve bu bağlamda mevcut güvenlik sisteminin yetersiz olduğu gözler önüne serildi. Bu nedenle, Ermenistan, güvenlik sisteminin içeriğini değiştirmeye ve önceki tek merkezli sistemden daha katmanlı bir yapıya geçmeye yönelik stratejik bir karar aldı. ‘Çeşitlendirme politikası’ olarak adlandırılan bu stratejinin amacı, çok faktörlü bir güvenlik sistemi oluşturarak aynı anda birden fazla ortakla iş birliğinin yapılmasıdır. Bu politikanın mantığına uygun olarak, Hindistan’dan silah alındığına tanık olduk. Fransa ile askeri alanda iş birliği derinleşti. Son zamanlarda özellikle İran ile siyasi ve güvenlik düzeyinde daha yakın bir iş birliği olduğunu görüyoruz. Rusya ile olan ilişkiler de devam etmektedir. Ermenistan’ın KGAÖ üyeliğinin dondurulmasına rağmen, KGAÖ’nün Ermenistan’ın taleplerini yerine getirmesi durumunda bu örgüt ile iş birliği gündemde kalmaya devam edecektir” ifadelerini kullandı.
Ermenistan için komşularıyla sorunlu ilişkilerin çözülmesi bölgede barışçıl, istikrarlı bir gelecek inşa etme açısından önemli bir hedef olduğunu aktaran Petrosyan, “Dolayısıyla, Azerbaycan ve Türkiye ile herhangi bir anlaşmazlık olmadığı takdirde genel güvenlik durumu iyileşecek ve güvenlik açısından farklı ortaklarla olan ilişkilerin doğal olarak zamanla şekil değiştirebilecek” diye konuştu.
Ermenistan’ın çok yönlü çabalarıyla her iki komşusuyla olan ilişkilerin normalleşmesini istediğini gösterdiğini aktaran Petrosyan, Azerbaycan ile devam eden müzakereler ve Türkiye ile normalleşme sürecinde atanan özel temsilciler bu çabaların bir yansıması olduğunu söyledi.
Ermenistan’ın diğer ülkelerden satın aldığı silahlarla yeni bir savaş başlatma hazırlığında olduğu iddialarına yönelik Petrosyan, “Daha önce de belirttiğim gibi, Ermenistan’ın yeni güvenlik politikasının temelinde komşularıyla ilişkilerin normalleştirilmesi yer alıyor ve dolayısıyla bu mantıkla hareket edersek, Ermenistan’ın elde ettiği silahlar Ermenistan’ın komşularına saldırgan amaçlarla yöneltilemez. Her ülkenin, herhangi bir ülkeden yeni silah alma hakkı vardır ve eğer uluslararası sözleşmelerin izin verdiği bir silahsa, hiç kimse bunu yasaklayamaz. Ermenistan’ın çeşitli ülkelerle askeri iş birliği öncelikle kendi güvenlik sorunlarını çözmeye ve kendisini savunmaya yönelik bir politikadır” dedi.
KOÇARYAN: “ÜLKEMİZİN SINIRLARINI KORUYUP BARIŞI SAĞLAYACAK İHTİYAÇLARI FARKLI ÜLKELERDE ARIYORUZ”
Ermenistan Silahlı Kuvvetleri ve Savunma Bakanlığının, karşılaştıkları sorunlardan yola çıkarak savunma stratejileri mantığı çerçevesinde imkanlarını çeşitlendirdiklerini belirten Ermenistan Parlamentosu Savunma ve Güvenlik İşleri Daimi Komitesi Başkanı Koçaryan, “2020 yılı savaşından ders alarak, ülkemizin sınırlarını koruyup barışı getirecek fırsatı hayata geçirmemizi sağlayacak ihtiyaçları farklı ülkelerde arıyoruz. Savunma amaçlı silahlardan bahsediyoruz. Bunlar esas olarak hava savunma, anti elektronik silahlar ve silahlı kuvvetler personelinin eğitiminin teknik araçlarıdır. Hepsi sırf savunma amaçlıdır” dedi.
“AZERBAYCAN’DAKİ ESİRLERİMİZ TÜRKİYE’NİN ARABULUCULUĞUYLA SERBEST BIRAKILABİLİR”
Türkiye’nin Ermenistan-Azerbaycan ilişkilerine olumlu etkileri için çok uygun bir an olduğunu değerlendiren Koçaryan, “Atılacak adımlar sadece kapalı sınırların açılmasından ibaret olmamalı. Örnek olarak, Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın iyi niyeti olarak Azerbaycan’daki esirlerimiz Türkiye’nin arabuluculuğuyla serbest bırakılabilir. Bu ilişkileri normalleşme yönünde insani adımlardan biri de olabilir. Rubinyan ile Kılıç arasındaki görüşmeler de çok önemli. Düzenli olarak görüşmeler yapılmalı. Bölgesel açıdan bakıldığında, diğer ülkelerin, örneğin Gürcistan’ın, barışa ulaşma konusundaki çıkarları dikkate alınmalıdır, çünkü füzeler uçuşa başladığında düzensiz de uçabilir. Eğer barış istiyorsak ve birbirimizin sınırlarını tanıyorsak, o zaman tanınan sınırlar ihlal edilemez. Hiç kimsenin, geniş kapsamlı hedeflerle bile olsa, bu sınırları ihlal etme hakkı yoktur” diye konuştu.
ALTIN VE MİNERAL ZENGİNİ ÜLKEDEN TÜRKİYE’YE ORTAKLIK TEKLİFİ
Gulov, Türkiye-Tacikistan diplomatik ilişkilerinin 32. yıl dönümüne ilişkin AA muhabirine değerlendirmelerde bulundu.
İki ülkenin diplomatik ilişkilerde 32 yılı geride bıraktığını hatırlatan Gulov, Türkiye’nin Tacikistan’ın bağımsızlığını tanıyan ilk ülkelerden biri olduğunu belirterek “Bağımsızlığımızın ardından, Türkiye ile ilişkiler Tacikistan’ın dış politikasının önceliklerinden biri haline geldi ve halen çok yönlü olarak etkin şekilde gelişmeye devam etmektedir. Bu süre zarfında ikili işbirliği sayesinde önemli başarılar elde edilmiştir.” ifadesini kullandı.
Büyükelçi Gulov, iki ülke arasında 75’ten fazla işbirliği anlaşmasının olduğunu, 40’a yakın anlaşma taslağı üzerinde müzakerelerin devam ettiğini söyledi.
İki ülkenin uluslararası arenada birbirlerinin girişimlerini ve yapıcı tutumlarını desteklediğini vurgulayan Gulov, taraflar arasındaki üst düzey ziyaretlerin yapıcı şekilde olduğunu aktardı.
Gulov, Türkiye-Tacikistan dışişleri bakanlıkları arasındaki siyasi istişarelerin ve görüşmelerin heyetler nezdinde devam ettiğini belirterek “Sürekli gerçekleşmekte olan heyet toplantılarında sorunlar ele alınmakta ve taraflarca değerlendirilmektedir. 18 Aralık 2023’te Ankara’da gerçekleşen heyetler arasındaki dönem toplantısında ikili ilişkilerin mevcut durum ve perspektifin yanı sıra güncel uluslararası ve bölgesel konular da ele alındı.” değerlendirmesinde bulundu.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın 10 Ocak’ta Duşanbe’yi ziyaret ettiğini hatırlatan Gulov, Fidan’ın Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman ve diğer yetkililerle verimli toplantılar gerçekleştirdiğini, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da bu yıl Tacikistan’ı ziyaret etme planının olduğunu kaydetti.
Gulov, ülkesinin dışişleri bakanının Antalya Diplomasi Forumu’na katılmasının planlandığını söyledi.
“HEDEFİMİZ TİCARET HACMİNİ 1 MİLYAR DOLARA ÇIKARMAKTIR”
İki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerin de iki ülkenin öncelikli işbirliği gündemlerinden olduğunu vurgulayan Gulov, şöyle devam etti:
“Tacikistan istatistik verilerine göre 2023’te Tacikistan’ın Türkiye ile ticaret hacmi 363 milyon ABD dolarına denk gelmektedir. Bu rakam 2022’ye göre yüze 5 daha yüksek olsa bile yine de tatmin edici bulunmamakta. Zira her iki taraf bu rakamları daha da artırmak için yeterli potansiyele sahiptir.
Bizim hedefimiz ticaret hacmini 1 milyar dolara çıkarmaktır. Nitekim bu girişim ‘2023-2025 dönemi için Tacikistan ile Türkiye arasında ticaretin 1 milyar dolara çıkarmanın yol haritasında’ yer almıştır.
Ticaret hacmini bir milyar ABD dolarına çıkarmak için bankacılık alanında işbirliği genişletmek, özellikle iki ülkede karşılıklı bankalarının temsilciliklerinin açılması gerekmektedir.
Tacikistan, özellikle altın, alüminyum, diğer minerallerin çıkarılması ve pamuğun işlenmesi alanlarında dost ülke Türkiye ile ortak işletmeler kurmayı hedefliyor.”
1 OCAK 2022’DEN BU YANA TÜRK VATANDAŞLARI TACİKİSTAN’A VİZESİZ GİRİŞ YAPABİLİYOR
Gulov, Türkiye ve Tacikistan’ın ortak tarihi ve kültürel değerlere sahip olduğunu, karşılıklı olarak kültür günlerinin iki ülkede gerçekleşmesinin kültürel bağları güçlendiren girişimlerin arasında bulunduğunu aktardı.
1996’dan bu yana Tacik öğrencilerin Türkiye’de yüksek öğretim kurumlarında eğitim gördüğünü anlatan Gulov, “Resmi istatistiklere göre şu anda Türkiye’nin önde gelen üniversitelerinde ekonomi, uluslararası ilişkiler, dil ve mühendislik bölümlerinde yaklaşık 900 Tacik öğrenci eğitim görmektedir. Öğrencilerimiz, Türkiye’nin önde gelen üniversitelerindeki eğitim kalitesi ve hocalarla olan etkileşimlerinden memnun olduklarını dile getiriyor. Her yıl, ülkemiz için tahsis edilen burslara dayanarak, belirli sayıda öğrencimiz Türkiye’deki devlet üniversitelerinde ücretsiz olarak eğitim görmektedir.” dedi.
Tacikistan’ın “açık kapı politikası” ile 1 Ocak 2022’den itibaren Türk vatandaşlarının ülkelerine vizesiz giriş kolaylığı getirdiğini hatırlatan Gulov, bu girişimin iki ülke arasındaki turistik çekiciliğin artmasına katkıda bulunacağını vurguladı.
ALTIN VE MİNERAL ZENGİNİ ÜLKEDEN TÜRKİYE’YE ORTAKLIK TEKLİFİ
Gulov, Türkiye-Tacikistan diplomatik ilişkilerinin 32. yıl dönümüne ilişkin AA muhabirine değerlendirmelerde bulundu.
İki ülkenin diplomatik ilişkilerde 32 yılı geride bıraktığını hatırlatan Gulov, Türkiye’nin Tacikistan’ın bağımsızlığını tanıyan ilk ülkelerden biri olduğunu belirterek “Bağımsızlığımızın ardından, Türkiye ile ilişkiler Tacikistan’ın dış politikasının önceliklerinden biri haline geldi ve halen çok yönlü olarak etkin şekilde gelişmeye devam etmektedir. Bu süre zarfında ikili işbirliği sayesinde önemli başarılar elde edilmiştir.” ifadesini kullandı.
Büyükelçi Gulov, iki ülke arasında 75’ten fazla işbirliği anlaşmasının olduğunu, 40’a yakın anlaşma taslağı üzerinde müzakerelerin devam ettiğini söyledi.
İki ülkenin uluslararası arenada birbirlerinin girişimlerini ve yapıcı tutumlarını desteklediğini vurgulayan Gulov, taraflar arasındaki üst düzey ziyaretlerin yapıcı şekilde olduğunu aktardı.
Gulov, Türkiye-Tacikistan dışişleri bakanlıkları arasındaki siyasi istişarelerin ve görüşmelerin heyetler nezdinde devam ettiğini belirterek “Sürekli gerçekleşmekte olan heyet toplantılarında sorunlar ele alınmakta ve taraflarca değerlendirilmektedir. 18 Aralık 2023’te Ankara’da gerçekleşen heyetler arasındaki dönem toplantısında ikili ilişkilerin mevcut durum ve perspektifin yanı sıra güncel uluslararası ve bölgesel konular da ele alındı.” değerlendirmesinde bulundu.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın 10 Ocak’ta Duşanbe’yi ziyaret ettiğini hatırlatan Gulov, Fidan’ın Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman ve diğer yetkililerle verimli toplantılar gerçekleştirdiğini, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da bu yıl Tacikistan’ı ziyaret etme planının olduğunu kaydetti.
Gulov, ülkesinin dışişleri bakanının Antalya Diplomasi Forumu’na katılmasının planlandığını söyledi.
“HEDEFİMİZ TİCARET HACMİNİ 1 MİLYAR DOLARA ÇIKARMAKTIR”
İki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerin de iki ülkenin öncelikli işbirliği gündemlerinden olduğunu vurgulayan Gulov, şöyle devam etti:
“Tacikistan istatistik verilerine göre 2023’te Tacikistan’ın Türkiye ile ticaret hacmi 363 milyon ABD dolarına denk gelmektedir. Bu rakam 2022’ye göre yüze 5 daha yüksek olsa bile yine de tatmin edici bulunmamakta. Zira her iki taraf bu rakamları daha da artırmak için yeterli potansiyele sahiptir.
Bizim hedefimiz ticaret hacmini 1 milyar dolara çıkarmaktır. Nitekim bu girişim ‘2023-2025 dönemi için Tacikistan ile Türkiye arasında ticaretin 1 milyar dolara çıkarmanın yol haritasında’ yer almıştır.
Ticaret hacmini bir milyar ABD dolarına çıkarmak için bankacılık alanında işbirliği genişletmek, özellikle iki ülkede karşılıklı bankalarının temsilciliklerinin açılması gerekmektedir.
Tacikistan, özellikle altın, alüminyum, diğer minerallerin çıkarılması ve pamuğun işlenmesi alanlarında dost ülke Türkiye ile ortak işletmeler kurmayı hedefliyor.”
1 OCAK 2022’DEN BU YANA TÜRK VATANDAŞLARI TACİKİSTAN’A VİZESİZ GİRİŞ YAPABİLİYOR
Gulov, Türkiye ve Tacikistan’ın ortak tarihi ve kültürel değerlere sahip olduğunu, karşılıklı olarak kültür günlerinin iki ülkede gerçekleşmesinin kültürel bağları güçlendiren girişimlerin arasında bulunduğunu aktardı.
1996’dan bu yana Tacik öğrencilerin Türkiye’de yüksek öğretim kurumlarında eğitim gördüğünü anlatan Gulov, “Resmi istatistiklere göre şu anda Türkiye’nin önde gelen üniversitelerinde ekonomi, uluslararası ilişkiler, dil ve mühendislik bölümlerinde yaklaşık 900 Tacik öğrenci eğitim görmektedir. Öğrencilerimiz, Türkiye’nin önde gelen üniversitelerindeki eğitim kalitesi ve hocalarla olan etkileşimlerinden memnun olduklarını dile getiriyor. Her yıl, ülkemiz için tahsis edilen burslara dayanarak, belirli sayıda öğrencimiz Türkiye’deki devlet üniversitelerinde ücretsiz olarak eğitim görmektedir.” dedi.
Tacikistan’ın “açık kapı politikası” ile 1 Ocak 2022’den itibaren Türk vatandaşlarının ülkelerine vizesiz giriş kolaylığı getirdiğini hatırlatan Gulov, bu girişimin iki ülke arasındaki turistik çekiciliğin artmasına katkıda bulunacağını vurguladı.
]]>