Geri kalan ve yüzde 28,27’ye denk gelen 14,27 milyar metreküplük kısım ise sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) olarak satın alındı.

Doğal gaz ithalat miktarı 2022’de 54 milyar 661 milyon 670 bin metreküp olarak kaydedilmişti.

Geçen yıl gerçekleştirilen doğal gaz ithalatının yüzde 66,39’u uzun dönemli ithalat lisansı kapsamında, yüzde 33,61’lik kısım ise spot olarak yapıldı.

21 FARKLI ÜLKEDEN İTHALAT YAPILDI

Türkiye’nin geçen yıl ithal ettiği 50,48 milyar metreküp doğal gazın yüzde 71,73’üne denk gelen 36,21 milyar metreküpü boru hatları aracılığıyla satın alınırken, yüzde 28,27’ye denk gelen 14,27 milyar metreküp kısmı LNG olarak satın alındı. Türkiye, doğal gaz ithalatını 21 farklı ülkeden gerçekleştirdi.

Doğal gaz ithalatında birinci sırada yüzde 42,27 payla Rusya yer alırken bu ülkeyi yüzde 20,32’yle Azerbaycan, yüzde 11,86’yla Cezayir, yüzde 10,71’le İran ve yüzde 7,95’le ABD izledi.

Türkiye Rusya’dan 21 milyar 340 milyon metreküp doğal gaz ithal ederken, en az miltar 92 milyon metreküple Umman’dan satın alındı. Doğal gaz ithal edilen yerler arasında Norveç, Brezilya, Mozambik gibi ülkeler de yer aldı.

Cezayir’den uzun vadeli LNG sözleşmesi kapsamında yaklaşık 6 milyar metreküp doğal gaz ithal edilirken, ABD’den 4 milyar metreküp, Mısır’dan ise 1,32 milyar metreküp LNG spot olarak ithal edildi. Spot LNG alınan ülkeler arasında Fransa ve Belçika da küçük miktarlarla yer aldı.

Toplam ithalatın yüzde 90,45’i BOTAŞ, yüzde 3,43’ü Akfel Gaz Sanayi ve Ticaret AŞ, yüzde 2,77’si Bosphorus Gaz, yüzde 1,98’i Kibar Enerji, yüzde 0,97’si Socar Enerji ve yüzde 0,39’u Ege Gaz AŞ tarafından gerçekleştirildi.

İthal edilen gazın giriş noktaları kıyaslandığında ilk sırada 11,95 milyar metreküple Durusu yer aldı.

Durusu giriş noktasını, 8,6 milyar metreküple Kıyıköy, 5,9 milyar metreküple TANAP Seyitgazi, 5,4 milyar metreküple Gürbulak, 5,07 milyar metreküple Marmara Ereğlisi LNG Terminali, 4,36 milyar metreküple Türkgözü, 3,74 milyar metreküple Egegaz Aliağa LNG Terminali, 2,22 milyar metreküple Etki LNG Terminali, 2,01 milyar metreküple Dörtyol FSRU Terminali ve 1,23 milyar metreküple Saros FSRU Terminali takip etti.

Öte yandan, en fazla doğal gaz 6 milyar 63 milyon metreküple aralıkta ithal edilirken en az ithalat 2 milyar 332 milyon metreküple haziranda yapıldı.

Türkiye geçen yıl 896 milyon 280 bin metreküp doğal gaz da ihraç etti. Toplam 370 milyon 900 bin metreküp doğal gaz boru hatlarıyla Bulgaristan’a gönderildi.

Bu ülkeyi 216 milyon 570 bin metreküple Yunanistan ve 101 milyon 460 bin metreküple Romanya izledi. En fazla LNG gönderilen ülke ise 206 milyon 420 bin metreküple İsviçre oldu.

TÜKETİM YÜZDE 35 DARALDI

Hürriyet’e konuşan İstanbul Perakendeci Kasaplar Esnaf Odası Başkanı Aydın Tüfekci, “Fiyatlar yüzde 100’ün üzerinde artınca talep yüzde 30-35 civarında geriledi. Tüketimdeki daralmayla oluşan iş kaybı sonrası son 15 gündür fiyatlarda 35 TL ila 50 TL aralığında gerileme var. 40 senelik esnaf hayatımda ilk defa Kurban Bayramı öncesi et fiyatlarında gerileme görüyorum” dedi.

EN AZ 40 TL GERİLEDİ

ETBİR Başkanı Yücesan’ın verdiği bilgiye göre ise, son 20 gündür toptan karkas et fiyatları 380-390 liradan 340 liraya düştü. Perakende fiyatlarda ise durum şöyle: Sene başında kilosu 290-300 TL’den satılan kıyma, ocak ayında üç kez zamlanarak 400 liraya dayanmıştı. Şubat, mart ve nisan aylarında da ayda en az iki kez zamlanan kırmızı et fiyatları sonrası kıymanın kilosu 600-650 liraya ulaşmıştı. ESK’nın müdahalesi ve talepteki daralma sonrası fiyatlar 550-600 liraya düşmüş oldu. Kuşbaşının kilosu da 580-630 lira aralığına geriledi.

Dr. Yücesan, “ESK müdahale etmeseydi toptan karkas etin fiyatı 500 liraya kadar çıkardı. Hem bayram için kurbanlık hayvan ithal ediliyor hem de yavru, damızlık, süt hayvanı ithalatı yapılıyor. Haftada 80-100 TIR karkas et geliyor. Arzın düşük olduğu bir ortamda toplam tüketimin yüzde 20’si ithalatla sağlanmış oldu. Eğer piyasadaki arz dengelenmeseydi sadece tüketimdeki daralmayla fiyatlar gerilemezdi” diye konuştu.

[ESK ve vatandaş geri adım attırdı: Kırmızı et zammında geri vites]

‘BAYRAMA KADAR SÜRER’

Tüketimdeki düşüşün ve ESK’nın besilik hayvan ithalatının sürmesiyle Kurban Bayramı’na kadar kırmızı et fiyatlarının baskılanmaya devam edeceğini söyleyen Dr. Yücesan, bu baskılanmanın bayram sonrasına da sarkabileceğine işaret etti. Ancak Yücesan, yaz aylarıyla birlikte turizm sezonunun canlanmasıyla talebin yeniden artacağını; bunun da fiyatların tekrar yukarı yönlü ivmelenmesiyle sonuçlanacağını söyledi.

Uzmanlara göre, fiyatların uzun dönemde dengelenebilmesi için yurt içinde üretimin artması, üreticinin bu konuda desteklenmesi gerekiyor. Yücesan, “Son dönemde yem fiyatları enflasyonla paralel bir şekilde artarken kırmızı et üreticisinin en fazla zorlandığı maliyet canlı hayvan birim fiyatlarındaki yükseliş oldu. Buzağı fiyatları aşırı arttı. Çünkü o yavruyu doğuran anaç hayvanlar kesime gitti. Bu da kırmızı et fiyatlarını artıran en büyük neden oldu. Yurt içinde arzın artması gerekiyor” değerlendirmesinde bulundu.

VATANDAŞ YEREL MARKETLERE YÖNELDİ

KIRMIZI et fiyatlarının geldiği seviye sonrası kasapların satışları gerilerken, ESK’nın temin ettiği ithal etleri satan yerel marketlere talep yoğun. Ankara ve İstanbul’daki yerel marketler ESK ile yaptıkları işbirliği kapsamında kırmızı et fiyatlarını ramazan boyunca sabitleme kararı almışlardı.

Hürriyet’e konuşan İstanbul Perakendeciler Derneği (PERDER) başkanı Faruk Güzeldere, “Kıymalık etin kilosu 314 TL, kuşbaşılık etin kilosu ise 344 TL. Bu fiyatlarla piyasadaki fiyatlar arasında ciddi bir fark oluşunca tüketicinin yoğun bir talebi oldu. Et satışlarımız büyüdü” dedi. Güzeldere, fiyatları sabitleme kararını en az Kurban Bayramı’na kadar sürdürme kararı aldıklarını dile getirdi.

İstanbul Perakendeci Kasaplar Esnaf Odası Başkanı Aydın Tüfekci ise, “Esnafın son 3 aydır yüzde 30-35 civarında iş kaybı var. Kişi başı tüketim bir yılda yüzde 20-25’in üzerinde düştü” ifadelerine yer verdi.