Bir süredir evlilik hazırlığı içerisinde olan ve düğün tarihini netleştirmek için evlilik kredisini bekleyen nişanlı çift, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca hayata geçirilen evlilik kredisi almak için 15 Şubat’ta “Aile Gençlik Fonu”na başvuru yaptı.

Deprem bölgesinde yaşayan ve belirlenen kriterleri taşıyan çift, 26 Mart’ta evlilik öncesi eğitimlerini tamamladıktan sonra 21 Nisan’da evlendi.

Fatih ve Zeynep Kurt çifti, Türkiye geneli uygulanması hedeflenen ve deprem bölgesinde pilot olarak hayata geçirilen projeden ilk faydalanan çiftlerden oldu.

Aile ve Gençlik Fonu ile 2 yıl ödemesiz, 48 ay vadeli, 150 bin lira sıfır faizli kredi alan Fatih Kurt, AA muhabirine, düğün masraflarında bu kredinin kendilerine çok büyük katkısının olduğunu söyledi.

İnternet sitelerinde ve haberlerde evlilik kredisini gördüğünü, eşiyle birlikte konuşarak bu krediye başvuru yaptıklarını belirten Kurt, “Sürecimiz onaylandıktan sonra bizi eğitime çağırdılar, eğitimi aldıktan ve nikahtan bir ay sonra paramız hesabımıza yattı. Evle ilgili almış olduğum beyaz eşyaların ve mobilyaların taksitleri vardı. Bir eve ne lazımsa ben bunları hep taksitle almıştım. Babam da destek sağladı sağ olsun. Ben de 1,5 yıldır özel sektörde çalışıyorum. Oturma grubu ve yatak odasını alıp taksitlendirmiştim. Halı, kilim perdenin taksitleri vardı. Onları ödedim, düğün salonuyla ilgili masraflarım vardı. Onları kredi kartıyla ödemiştim para yatınca onun borcunu ödedim.” dedi.

– “EVLİLİK KREDİSİ BİZE DOKTORUN YAZDIĞI REÇETE GİBİ”

Kredinin düğün tarihinin öne alınmasında önemli bir etken olduğunu ifade eden Kurt, şunları kaydetti:

“Evlilik kredisi bize doktorun yazdığı reçete gibi gerçekten ilaç oldu ve bizim yaralarımızı sardı. Eğer bu kredi olmasaydı ben uzun süre borçlarımı ödeyecektim ve birikim, yatırım yapmam çok zor olacaktı. 1-2 yıl bunların taksidini ödemekle uğraşacaktım. Kredi sayesinde ben bunların taksitlerini ödedim. Başta Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan olmak üzere bu krediye imkan sağlayan Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına, emeği geçen herkese teşekkür ediyorum.”

Zeynep Kurt ise kredinin onaylanmasıyla evlilik sürecine bir adım attıklarını ve düğün tarihlerini biraz daha öne aldıklarını belirtti.

Deprem bölgesinde böyle bir destek verildiği için çok mutlu olduğunu dile getiren Kurt, “Evlenen gençlerin şu zamanda böyle bir desteğe ve yardıma ihtiyacı var. Kredi olmasaydı biz de düğünümüzü biraz erteleyebilirdik, şu an borçlarımızı ödeme kolaylığı oldu. Bize destek olan herkese teşekkür ederiz.” diye konuştu.

– İSLAHİYE VE NURDAĞI’NDA 170 BAŞVURU ONAYLANDI

Gaziantep Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürü Umut Zeybek, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın talimatlarıyla Aile ve Gençlik Fonu’nun kurulduğunu hatırlatarak, şöyle konuştu:

“Evlenecek gençlerin desteklenmesi projesiyle ilgili Sayın Bakanımız 15 Şubat 2024 tarihinde ilk başvuruların alınmasıyla alakalı müjdeyi gençlerimizle paylaşmıştı. Aile müessesesinin güçlendirilmesi ve desteklenmesi, gençlerin girişimciliğinin ve gelişimlerinin desteklenmesi adına Bakanlığımız çok önemli adımlar atıyor. Biz de projeyle ilgili çalışmalarımızın kapsamını günden güne artırmaktayız. İslahiye ve Nurdağı ilçelerinde şu ana kadar 170 çiftimizin başvurusunu onayladık. Bu çiftlerimizden 69’u kredilerini alarak evliliğe ilk adımlarını attılar.”

Zeybek, evlilik süreci ve başlangıcının çok önemli olduğunu, desteklenmesi gereken bir süreç olduğunu, verilen kredinin ödeme koşullarının da gençleri çok rahatlattığını ifade etti.

– ÇİFTLERE 2 YIL EĞİTİM VERİLİYOR

Şehitkamil Sosyal Hizmet Merkezi Psikolojik Danışmanı Selda Kısa gençlere evlilik öncesi ve sonrası 2 yıl süreyle hukuk, sağlık ve iletişim konularında eğitimler verdiklerini belirterek, “Resmi nikah yapılmadan önce bir evlilik öncesi eğitim programı düzenliyoruz. Evlilikleri desteklemek, çeşitli beceriler edindirmek amacıyla aile içi iletişim, çatışma çözme gibi konularda eğitimler düzenliyoruz. Şu an evliliğin ilk 2 yılını baz aldık. Evlilik öncesi eğitim programı ve sonrasına her ay bir kere olmak üzere aile eğitim programı kapsamında eğitimler düzenliyoruz.” dedi.

Çatışmanın ilişkilerin doğasında olduğunu ifade eden Kısa, “Çiftler bu çatışmalarla karşılaştıkları durumlarda bunlarla sağlıklı bir şekilde baş edebilmeleri, hemen bir boşanma kararı olmaması için bu anlamda çiftlerimizi desteklemek istiyoruz.” diye konuştu.

İşte Yıldırım’ın o yazısı;

Dün Merkez Bankası Para Politikası Kurulu’nda faizleri değiştirmedi. Yaptığı açıklamayla ihtiyatlı ve şahin bir duruş ortaya koyan Merkez Bankası eylül ayı için faiz indirim beklentilerine gem vurdu.

 Yine dün Ekonomi Gazetesi’nden Vahap Munyar’a konuşan Türkiye İş Bankası Genel Müdürü Hakan Aran’ın açıklamaları Merkez Bankası’nın özet tek sayfalık resmi açıklamasını tamamlar, hatta geleceğin röntgenini çeker nitelikteydi.

Trend ve tahmin üzerine yazmaya çalışan birisi olarak Hakan Aran’ın sözlerini reel sektörü ve Türkiye’yi iyi kavrayan, 100 yılı bulan en büyük özel sektör bankasına yakışır içerikte buldum.

İş Bankası Genel Müdürü Hakan Aran’ın 2024’ün ikinci yarısı ve 2025 yılı için, enflasyon, faizler ve şirketler kesimi ile ilgili adeta yol haritası niteliğindeki açıklamaları özetle şöyle:

TEMMUZDAN İTİBAREN SOĞUMA BAŞLADI

 “Temmuz ayında ekonomideki soğumanın başladığını görüyoruz. 1-15 Temmuz arasındaki veriler bu trendi gösteriyor. Kredi kartı harcamaları bir önceki aya göre düştü.

Bunu öncü gösterge olarak adlandırabilirsiniz. Kredi kartı kullanımı Ocak ayının bile altına indi. Bunlar, Temmuz ayında vatandaşın frene bastığını gösteriyor.

 Kemer sıkmayı Haziran’a kadar hissetmemiştik. Kemerler şu anda sıkılıyor. Temmuz, ağustos, eylül ayı enflasyon rakamları muhtemelen bu durumu teyit edecek, baz etkisine ilave düşüş olacak.

Ben bu yılı yüzde 38-42 bandında bir enflasyonla tamamlayacağımızı düşünüyorum. Bu durumda politika faizinin ekim, kasım, aralık ayı toplantılarının birinde tek seferde veya parça parça yüzde 50’den 45’e indirileceğini tahmin ediyorum.

Ekonomideki soğumanın ve kemer sıkmanın reel sektörde, vatandaşta izdüşümü var. Ekonomi yönetimi tüm yönleriyle düşünülmesi gerektiği için, hedeflere zarar vermeyecek indirimler yapılır diye düşünüyorum.”

ŞİRKETLERE FİYATLAMA UYARISI

“Krediye erişimin hâlâ pahalı olduğu ve kredi kullanmanın tercih edilmediği bir ortam yaşanıyor. Bu ortamda doğru fiyatlamayı yapamayan, yanlış fiyatlamayla pazar dışında kalanların talep az olduğu için çabuk eleneceği, malını satamayacağı, o yüzden nakit akışını döndüremeyeceği bir Eylül-Aralık ayı yaşayacağımızı öngörüyorum.

Eylül-Aralık ayı, ‘Ticaret dönsün, eve ekmek girsin, ben işimi devam ettireyim’ anlayışıyla kanaatkâr fiyatlama yapanların işini döndüreceği ama ‘Enflasyon bu kadar, bu malı yerine koyma rakamım bu, malımın fiyatı budur’ diyenlerin oyun dışı kalacağı bir dönem olabilir.

‘Ben tüm maliyetlerimi bu fiyatlamadan çıkartacağım’ diyenlerin malına talep olmayacağından nakit akışı konusunda muhtemelen problem yaşayacakları bir son çeyrek göreceğiz.”

2025 SONUNA KADAR RAHAT YOK

Türkiye İş Bankası Genel Müdürü Hakan Aran’ın 2025 yılına yönelik değerlendirmeleri de şu şekilde:

 “2025’te enflasyonun yüzde 42 olduğu ama Merkez Bankası’nın hedefinin yüzde 14- 21 bandında yer aldığı bir yıl başlayacak.

 Merkez Bankası, 42’yi 14-21’e nasıl getirecek? Ekonomiyi gevşetemez. Kredi büyümesinde yüzde 2 sınırını artıramaz.

 Yüzde 45 enflasyon varken yüzde 50 pahalı iken, yüzde 25 enflasyonda da yüzde 30 pahalı olacak. Yani kredide pahalılık devam edecek.

 2025 yıl boyunca rahatlama bekleyen, ‘Nasıl olsa biraz hafifler, ben de paraya erişirim’ diye düşünenler, nefesini 2025 sonuna kadar tutamayanlar muhtemelen çok zorluk yaşayacaklar.

KOBİ’lerden büyüklere tüm şirketler vardiya azaltmaya, sonrasında verimlilik artışı için robotlaşmaya ağırlık verecek. 2025 yılında işsizlik artacak, istihdam piyasası olumsuz etkilenecek. Bunun Merkez Bankasını, elini daha çabuk tutacağı ve artık sıkılaşmayı, istihdamı belli bir oranda gözeterek yapacağı noktaya getirecektir diye tahmin ediyorum.

Enflasyonun gelecek yılı yüzde 14-21 bandının üst kısmında, 20-21 bitirmesini bekliyorum. Bu durumda yüzde 45 olan politika faizinin 25’e kadar düşürülme imkanı olacağını düşünüyorum. 2025 izin verildiği kadar büyüyen krediye erişip akıllıca kullanan, iş yerinde verimliliği artırmaya yönlendirenin güçleneceği bir yıl olacak.”

UCUZ KREDİLER NEREYE GİTTİ?

İş Bankası Genel Müdürü Hakan Aran ihracat konusunda şu saptamayı yaptı:

 “Merkez Bankası döviz rezervlerini ‘kasa doldu’ denecek düzeyde artırana ve enflasyon yüzde 10’lu seviyelere gelene kadar bir denge noktası oluşmayacağı için ne ihracatçının ne üreticinin rahat yüzü göremeyeceği düşüncesindeyim.

 Onlar sıkıntı yaşamaya, kurdan şikayet etmeye, ‘Ben artık üretemiyorum, ihraç edemiyorum, maliyetim daha fazla’ deyip ‘Sattığımdan zarar ediyorum’ şikayetine maalesef bu söylediğim konjonktür boyunca devam edecek. Bu şikayetlerin önüne geçebilecek bir mekanizma yok.

 Eğer siz bir yanlış yaptıysanız, yanlışınızla yüzleşmeniz gerekiyor. Biz ekonomide yanlış politika izledik. Şu andaki sıkıntılarla yüzleşmeden düzelme olmaz.

Biz onu yaptık tamam geçmişte kaldı, şimdi çaresi yok mu? O yanlış yapılırken ihracatçı çok kazandı. Yanlış yapılırken yatırım yapan iş insanı çok kazandı. Yani, çok ciddi miktarda ucuz TL ihracatçıya, üreticiye, yatırım yapana verildi. Uzun vadelerle verildi. Yüzde 8.5, 10, 12.5’ten verildi. Bu kaynakları alıp ne yaptılar?

Bu kaynaklarla daha verimli, daha rekabetçi olmaları için yatırım mı yaptılar? Yoksa zaten aslında her an rekabette, fiyatta sorun yaşayabilecekleri üretim bandını çoklayıp ‘5 üretirken 10 üretip 10 satacağım’ şeklinde mi hareket ettiler?

 Şu anda öyle bir tabloya gelindi ki, elde çok yüksek kapasite var ama kârlı değil. İşte en büyük problem bu.

Bu problemi her seferinde yaşamamak için Türkiye’nin toplam faktör verimliliğini artıracak olan projeler üzerinde kümelenmesi lazım. Bu da 5 yıllık bir planla olur. Ancak bu şekilde Türkiye rekabetçi bir yapıya gelebilir.”

MÜŞTERİSİ AÇ İKEN BANKA TOK YATAMAZ

Türkiye İş Bankası Genel Müdürü Hakan Aran, sağlıklı kredi kullandırılmaması halinde finans kesiminin de olumsuz tablodan nasibini alacağını belirterek sözlerine şöyle devam etti:

 “Hepimiz için düzlüğe çıkmanın tek koşulu, hatayı yaptığımız ilk noktaya geri dönmek. O yer de, kabul edilebilir bir enflasyon, hane halkının, çalışanın, ücretlinin enflasyona ezdirilmediği, o düzeydeki ücret artışının sanayiciyi yormayacak noktaya gelmesi.

 Sen fiyatını artıramayan ihracatçıyı, üreticiyi her sene yüzde 50 yüzde 70 ücret artışıyla yüz yüze getirirsen bu insan batar. O yüzden tekrar yüzde 10’lu seviyelere getirmemiz lazım ki bu kişiler rekabet gücünü koruyabilsin.

Reel sektörde sorun varken, ülkede kârlılık düşerken bankaların kârlılığının artması bence sorun olurdu. Eğer siz içinde bulunduğunuz bu koşullardan aynı şekilde etkilenmiyorsanız zaten yanlış bir şeyler yapıyorsunuz demektir.

Müşteriyle her zaman yüz yüze bakan bir kurum olarak müşterimiz açken biz tok yatan konumda olmak istemeyiz. Bizim de bu dönemde sıkıntı yaşamamız kadar doğal bir şey yok.”

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu, Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan başkanlığında bugün toplanacak.

Saat 14.00’te faiz kararı açıklanacak. Geçen ay gerçekleştirilen PPK toplantısında politika faizi yüzde 50 seviyesinde sabit tutulmuştu.

BEKLETİ SABİT BIRAKILMASI YÖNÜNDE

Ekonomistler, TCMB politika faizini yüzde 50’de sabit bırakmasını bekliyor.

Ekonomistlerin yıl sonu politika faizi beklentilerinin medyanı ise yüzde 45 olarak hesaplandı.

TCMB’DEN YENİ ADIM GELİR Mİ?

Kurul’un en önemli gündem maddelerinden biri piyasadaki Türk Lirası fazlalığı olacak.

TCMB’nin piyasadaki likidite fazlasının çekilmesi konusunda yeni adımlar atabileceği belirtiliyor.

Bu noktada faiz koridoru ile ilgili bir kararın alınabileceği ifade ediliyor.

Gecelik faiz geçen hafta boyunca politika faizinin altına kaldı. Geçici likidite sterilizasyonu için depo ihaleleri başlatıldı. Son olarak cuma günü gecelik piyasada faiz yüzde 49.63 seviyesindeydi.

TEPAV’DAN FAİZ KORİDORU ÖNERİSİ

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV), faiz koridoru alt sınırının 2 puan artışla yüzde 49’a yükseltilmesi önerisinde bulundu.

Açıklamada, döviz alımları nedeniyle sistemdeki likidite fazlasının kalıcı olacağı öngörülüyorsa faiz koridorunda teknik bir değişikliğe ihtiyaç olabileceği bildirildi.

TEPAV, daha önce yaptığı bir değerlendirmede, yaz aylarında enflasyon eğilimi göz önünde bulundurularak eylül ayından itibaren faizin düşürülebileceğini kaydetmişti.

FAİZ KORİDORU NEDİR?

Faiz koridoru son olarak mart ayında genişletilmişti. TCMB, 150 baz puan olan marjı 300 baz puan olarak güncellemişti.

Karar ile faiz koridorunun alt bandını oluşturan gecelik borç alma faizi yüzde 47, üst bandını oluşturan gecelik borç verme faizi ise yüzde 53 olmuştu. Geç likidite penceresi faiz oranı ise yüzde 56 olarak belirlenmişti.

Merkez Bankası, ekonomideki para akışını ve faiz oranlarını dengede tutmak için faiz koridorunu kullanır. Faiz koridoru, bankaların Merkez Bankası’ndan borç alırken veya borç verirken uygulanan en yüksek ve en düşük faiz oranlarını belirler. Koridorun içinde kalan faiz oranları, piyasadaki para akışını etkiler.

ENFLASYON BEKLENTİLERİ GERİLİYOR

Enflasyon beklentilerinde de gerileme sürüyor.

Piyasa katılımcılarının yıl sonu enflasyon beklentisi yüzde 43,52’den yüzde 42,95’e geriledi. Temmuz ayı beklentisi ise 2,41’den yüzde 2,77’ye yükseldi.

Vatandaşın yıl sonu enflasyon beklentisi yüzde 90’ın üzerinde seyrediyor.

TCMB’nin 2024 yılı için enflasyon tahmini ise yüzde 38 olarak belirlenmişti.

Enflasyon, haziranda aylık bazda yüzde 1,64 artış göstermişti. Yıllık enflasyon ise yüzde 71,6 olarak gerçeklemişti.

MOODY’S KREDİ NOTUNU 2 KADEME YÜKSELTTİ

Kredi derecelendirme kuruluşu Moody’s Türkiye’nin kredi notunu, sıkı para politikası duruşu başta olmak üzere ekonomideki değişimi gerekçe gösterek iki kademe yükseltti. Kredi notu görünümü de pozitif olarak korundu.

Açıklamada, TCMB’nin para politikasının kredibilitesini hızla artırdığı ve bunun da Türk Lirası’na olan güvenin yeniden tesis edilmesine yardımcı olduğu aktarıldı.

TL MEVDUATI DESTEKLEYECEK KARARLAR

Kur korumalı mevduata uygulanabilecek en düşük faiz oranı yüzde 40’tan yüzde 35’e indirildi. Karar ile KKM’den Türk Lirası mevduata geçişlerin hızlandırılması hedeflendi. Yeni açılacak ve yenilenecek KKM hesapları için de ek getiri gibi isimler altında bir ödeme yapılamayacak.

Döviz kredileri için yüzde 2 olan aylık büyüme sınırı yüzde 1,5’e düşürüldü. TL kredilerde yüzde 2 olan aylık büyüme sınırı sabit tutuldu. Zorunlu karşılık uygulamasında değişiklik ile dezenflasyon patikası ile kredi büyümesinin uyumlu seyrinin sürdürülmesi amaçlandı.

Yurt dışında yerleşik vatandaşlar mevduat ve katılım sistemi (YUVAM) için de faiz oranı alt sınırı politika faizinin yüzde 70’ine indirildi. Buna göre vadelere göre ilave getiri oranları da 2’şer puan azaltıldı. İlave getiri oranı 3, 6, 12 ve 24 ay vadeli hesaplar için sırasıyla yüzde 1, yüzde 2, yüzde 3 ve yüzde 4 olarak belirlendi.

DOLARDA SINIRLI YÜKSELİŞ

Türk Lirası’nın temmuz ayında dolar karşısındaki değer kaybı yüzde 1 civarında seyretti.

TL, yerel seçimler sonrasında dolar karşısında nisan ayını yatay, mayısı çok sınırlı değer artışı, haziranı ise yüzde 1,8’lik değer kaybı tamamlamıştı.

REZERVLER REKOR KIRDI

Merkez Bankası’nın toplam rezervleri, 5 milyar 348 milyon dolar artışla 153 milyar 796 milyon dolara çıkarak rekor kırdı. Swap hariç net rezervler, 18 Temmuz haftasında 4 milyar dolarlık artışla 22,2 milyar dolara yükseldi.

Yabancı yatırımcıların yıl başından bu yana tahvil alımı 10 milyar doları aştı. Geçen hafta 895 milyon dolarlık tahvil alan yabancı yatırımcı, yaklaşık 58 milyon dolarlık hisse sattı.

Ekonomi yönetiminin son bir yıldır uyguladığı para ve mali politikalar, art arda atılan yeni adımlar uluslararası kredi derecelendirme kuruluşlarının da notlarına olumlu yansıyor. Notlardaki görünüm ise yabancı yatırımcının bir ülkeye gidebilmesinde göz önünde bulundurduğu en önemli kriterlerin başında geliyor.

Mart ayında Fitch Ratings’in, mayısta da Standard & Poor’s’un (S&P) Türkiye’nin kredi notunu artırmaları ve not görünümünü pozitife yükseltmelerinin ardından 19 Temmuz gecesi de Moody’s, Türkiye’nin kredi notunu 11 yıl aradan sonra ve ilk kez iki basamak birden artırarak ‘B3’ten ‘B1’e yükseltti, not görünümünü de pozitif tuttu. Notun iki kademe birden artması; yabancı yatırımcının güvenindeki hızlı toparlanmanın ispatı ve sağlanan istikrarın işareti olarak değerlendiriliyor.

GÜVEN ARTIYOR

Moody’s’in kararının yabacı yatırımcının gelmesi ve piyasaya etkisini ekonomistlere sorduk. AKŞAM’a açıklamalarda bulunan Ekonomist ve Sagam Strateji Danışmanlık Kurucusu Murat Sağman, “Moody’s’in notunu artırmada temel itici güç; ortodoks para politikasına kararlı geri dönüş, Türkiye’nin başlıca makroekonomik dengesizliklerinin azalması, enflasyonun ve iç talebin ılımlı hale gelmeye başlaması, dış kırılganlığının azalması, enflasyonist baskıların gelecek aylarda ve 2025’e doğru hafifleyeceğine dair fazla güven vermesi, para politikasının kredibilite artışı ve bunun Türk Lirası’na güveni artırması” dedi.

Piyasaların 1 kademe not artışını satın aldığını ancak kendisinin 2 kademe artış beklediğiyle ilgili günler öncesinden tweet attığını belirten Sağman, piyasaya sürpriz olan kararda tahminin tutmasından dolayı da mutlu olduğunu söyledi.

GAYRETLER GÖRÜLÜYOR

Mehmet Şimşek dönemiyle birlikte yabancının bakış açısının çok negatiften olumluya döndüğünü, ekonomide çok iyi çabaların olduğunu ve bu olumluya dönüşün yabancılar tarafından da görüldüğünü belirten Sağman, “Not artışı iyi gelişme ama daha yolumuz var. Şu anda ‘yatırım yapılabilir’ olmak için 3 notumuz daha bulunuyor. Yabancı açısından 2 yıl sonra bu ‘yatırım yapılabilir’ notunu alabiliriz. Yabancı girişinin hızlanması için makroekonomik ortamın daha da düzelmesi ve öngörülebilirliğin artması gerekiyor. Özellikle bundan sonra doğrudan yabancı sermaye yatırımları için altyapı ve en önemlisi hukuktan kurumsal yapıya kadar birçok alanda güçlü bir hikaye gerekiyor” diye konuştu. Kararın pazartesi günü piyasalar açıldığında olumlu yansıyacağını da belirten Sağman, “Pozitif bir borsa göreceğiz” diye konuştu.

BORSA HAREKETLENECEK

Görüşünü aldığımız ALB Yatırım Başekonomisti Filiz Eryılmaz da kredi derecelendirme kuruluşlarının; para politikasında ortodoksluğa geçişin ve mali politika tarafında da vergi paketi, kamuda tasarruf adımları gibi gayretleri olumlu değerlendirerek kredisini yükselttiğini söyledi. Eryılmaz, “Enflasyonun önümüzdeki yıl iyileşeceğini düşünüyorlar, 2.5 yılda cari açığın (döviz açığı) ilk kez 30 milyar doların altına indiğini görüyorlar. Gri listeden çıkış, CDS’teki (kredi risk primi) düşüş önemliydi. Yabancı da atılan adımları genel olarak doğru buluyor. Yabancı yatırım için kredi notu çok önemli” dedi. Karar nedeniyle pazartesi günü borsanın 11 bin 800’lere doğru biraz daha hareketinin hızını artıracağını da belirten Eryılmaz, “Son çeyrekte güçlü bir yabancı yatırım, göreceğiz” dedi.

DAHA FAZLASININ GELECEĞİNİ GÖSTERİYOR

BLUEBAY Varlık Yönetimi Gelişen Piyasalar Kıdemli Stratejisti Timothy Ash, 2 kademe not artırımının nadiren görüldüğüne dikkat çekti. Bunun, daha fazlasının geleceğini gösterdiğini belirten İngiliz ekonomist Ash, “Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in reformları etkisini gösterdi” dedi.

İŞ DÜNYASI KARARDAN MEMNUN

TİCARET BAKANI ÖMER BOLAT: Artan kredi notları doğru yolda ilerlediğimizi tescil ediyor. Artan kredi notları; yüksek ekonomik büyüme performansı, azalan işsizlik oranı, yükselen döviz rezervleri, artan ihracat, azalan dış ticaret açığı ve cari işlemler açığı, hızla düşen CDS primi ve benzeri makroekonomik göstergelerdeki olumlu gelişmeler ümit verici olup, doğru yolda ilerlediğimizi tescil ediyor.

İSTANBUL TİCARET ODASI (İTO) BAŞKANI ŞEKİB AVDAGİÇ: Enfl asyonla mücadelemizi S&P, Fitch ve Moody’s Türkiye’yi asıl hak ettiği minimum not olan ‘yatırım yapılabilir’ ve üstüne çıkarana kadar, ekonominin tüm unsurlarıyla bir denge içinde sürdürmeliyiz.

ANKARA TİCARET ODASI (ATO) BAŞKANI GÜRSEL BARAN: Moody’s’in kararı memnuniyet verici bir gelişme. Bir süredir enflasyon başta olmak üzere negatif göstergelerle mücadele edilen ülkemiz açısından, bir dönüm noktası.

Piyasalar, uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Moody’s’in cuma günü açıklayacağı kredi notu kararına odaklanırken, iş dünyasının önemli temsilcileri kuruluştan güçlü not artışı bekliyor.

Ocak ayında Türkiye’nin not görünümünü yukarı yönlü revize eden Moody’s’in, değerlendirmesini 19 Temmuz Cuma gecesi yayınlaması bekleniyor. Yabancı ilgisinin arttığı dönemde kredi notu kararı önem taşıyor. Beklentiler kredi notunun en az 1 puan artırılarak B3’ten B2’ye çıkarılması yönünde. Ancak 2 kademe artış düşünenler de bulunuyor.

Borsa İstanbul, dün günü yatay negatif tamamlarken; haftanın 4’üncü işlem gününe rekor seviyeden başladı ve sonrasında da primli seyrine devam ederek rekor seviyesini yükseltti.

ABD’nin 5 Kasım’daki başkanlık seçimine geri sayım devam ederken, Donald Trump’a yönelik suikast girişimi sonrası yeni bir Trump döneminin neler getirebileceği tartışılıyor.

Avrupa Merkez Bankası (AMB) bugün TSİ 15:15’te faiz kararını açıklayacak. Bloomberg anketine katılan ekonomistlerin tamamı ana refinansman faizi, marjinal borç verme faizi ve mevduat faizinin sabit bırakılmasını bekliyor.

Altın fiyatları, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) Eylül ayında faiz indirimine gideceğine dair artan iyimserlik ve zayıflayan doların talebi artırmasıyla Çarşamba günü yükselişini tüm zamanların en yüksek seviyesine taşıdı. Hafta ortasında işlemlerde ise rekor sonrası altın fiyatlarında gevşeme görüldü.

Piyasalarda gündemi Uludağ Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Filiz Eryılmaz, Haber7’ye değerlendirdi.

GÖZLER MOODY’S KARARINDA!

Yarın Moody’s tarafından bir kademeli not artışı beklediğini söyleyen Uludağ Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Filiz Eryılmaz, kredi not görünümünü pozitifte tutacağını belirtti. İki kademeli not artışının da sürpriz olmayacağını ifade eden Eryılmaz, kredi derecelendirme kuruluşlarının rezervlere dikkat ettiğini vurguladı. Borsa İstanbul’da tarihi zirvelerin takip edildiğini söyleyen Doç. Dr. Filiz Eryılmaz, 11 bin puan seviyesinde Moody’s fiyatlanmasının da yer aldığını belirtti.

PİYASALARDA TRUMP ETKİSİ!

ABD başkanlık yarışı için Trump’ın anketlerde önde gittiğini söyleyen Uludağ Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Filiz Eryılmaz, suikast sonrası başkanlığının netleştiğini vurguladı. Eryılmaz, Trump’ın daha kapalı ve korumacı politikalar izlediğini söyleyerek piyasanın bu senaryoları fiyatlamaya başladığını belirtti. Fed’in eylülde faiz indirime gitmesini beklediklerini ancak Trump’ın bu noktada açıklamalarına değinen Eryılmaz, Fed tarafında bu sürecin belirsizliğe yol açtığını dile getirdi.

MERKEZ BANKALARI FAİZ İNDİRİMİNE BAŞLAYACAK MI?

Avrupa Merkez Bankası’ndan bir sürpriz beklemediğini belirten Uludağ Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Filiz Eryılmaz, metinde yol haritasına ilişkin ipuçlarının takip edileceğini vurguladı. Eryılmaz, Fed’in eylülde faiz indirmesine yönelik tahminlerde bulundu. Büyümenin istenir düzeyde olmadığını dile getiren Eryılmaz, yine açıklanan verilere göre temkinli hareket edileceğinin altını çizdi.  

ALTINDA TARİHİ REKOR!

Altında yaz durgunluğu sonrası mini ralli yaşandığını vurgulayan Uludağ Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Filiz Eryılmaz, altının birçok etmenden desteklenerek yükseliş gösterdiğini belirtti. Jeopolitik riskler, Trump suikasti, Fed Başkanı Powell’ın açıklamaları, açıklanan ekonomik veriler ve merkez bankalarının altın alımlarının altın için önemine değinen Eryılmaz, tüm bu etmenlerin desteklenmesi ile altında yeni rekor seviyelerin görülebileceğini açıkladı.

Türkiye Banklar Birliği’nin 67. Genel Kurul Toplantısı’nda konuşan Türkiye Bankalar Birliği Başkanı Alparslan Çakar, “TL finansal araçlara yönelik ilgi artışı ve enflasyon görmeye başladığımız düşüş, ekonomideki iyileşmeyi ortaya koyuyor” dedi.

Bankacılık sektörünün yurt dışından sağladığı kaynakların hızlanarak arttığını dile getiren Çakar, “Düşük enflasyon dönemine erişeceğimize inanıyor ve kendimizi buna hazırlıyoruz. OVP’nin çalıştığını, çıktılarının hedefler doğrultusunda olduğunu görüyoruz. Uygulanan programa ilişkin atılan adımlarda öncelikli ve önemli değişiklik para politikasında olmuştur. Para politikası fiyat istikrarını sağlamaya odaklıdır, TL’ye olan güvenin artmasını desteklemektedir.

İlk yarı sonunda, TL finansal araçlara yönelik ilgi artışı ve enflasyonda görmeye başladığımız düşüş, ekonomideki iyileşmeyi ortaya koymaktadır” diye konuştu.

Bir yandan cari açığın düşmesi bir yandan da sermaye girişlerinin hızlanması sayesinde rezervlerde olumlu bir trendin yakalandığını dile getiren Çakar, “Swap işlemleri de dikkate alındığında net rezervler 2023 Haziran döneminde -37 milyar dolardan, bu yılın ilk yarısının sonunda 15 milyar dolara yükselmiştir. Aynı dönemde, rezervlerin kısa vadeli dış borçları karşılama oranı 14 puan artarak yüzde 104 olmuştur” dedi.

BANKALAR PROGRAMA HER TÜRLÜ DESTEĞI VERDI

Bankacılık sektörünün, uygulanmakta olan ekonomik programa her türlü desteği verdiğine dikkat çeken Çakar, bankaların para politikası çıktılarını, aracılık fonksiyonlarının gereği olarak mevduat ve kredi piyasalarına doğru bir şekilde aktardığını belirtti.

Yabancı para mevduattan TL mevduata geçişin hızlandığını aktaran Çakar, “DDM ve KKM de dahil edildiğinde yabancı para mevduatın toplam mevduat içindeki payı azalmıştır. 2024 Haziran itibarıyla, son bir yılda, DDM ve KKM hariç standart TL mevduatın payı 17 puan artarak yüzde 50’ye yükselmiştir” diye konuştu.

Bankacılık sektörünün yurt dışından sağladığı kaynaklar hızlanarak arttı
Başta sermaye benzeri krediler olmak üzere, bankacılık sektörünün yurt dışından sağladığı kaynaklar hızlanarak arttığına dikkat çeken Çakar, esasen bankaların yurt dışından borçlanma kanallarının her zaman açık kaldığını, bu kredilerin son bir yılda yüzde 24 oranında artarak, 140 milyar doları aştığını dile getirdi.

Çakar, “Bu aşamada, uluslararası piyasalarla olan ilişkilerimizin daha da gelişmesine olumlu katkı yapacak olan “gri listeden” çıkış kararını memnuniyetle karşılaşıyoruz. Bankalar olarak suç gelirleriyle mücadelede uluslararası normlarla tam uyum içinde çalışarak güçlü bir paydaş olmayı sürdüreceğiz” dedi.

KREDİ BÜYÜMESİ HAZIRAN İTİBARIYLA YÜZDE 38 OLDU

Çakar konuşmasını şöyle sürdürdü:

“Bankacılık sektörü kredileri uygulanmakta olan sıkı para politikası çerçevesinde şekillenmektedir. Bu çerçevede, Haziran itibarıyla 12 aylık kredi büyümesi yüzde 38 olmuştur. Artış hızı ticari kredilerde yüzde 36, bireysel kredilerde ise yüzde 47’dir. Son dönemde ivme kazanmış olan yabancı para cinsinden krediler; artık Merkez Bankası tarafından uygulamaya alınan aylık yüzde 2’lik büyüme sınırı çerçevesinde şekillenmektedir.

Krediler dengeli bir dağılıma sahip. Kredilerin yüzde 77’si ticari, 23’ü bireysel kredilerden oluşmaktadır. KOBİ kredilerinin payı ise yüzde 27 düzeyinde.

Ticari kredilerin sektörler arasındaki dağılımı geniş bir yelpazeye sahiptir. İmalat sanayiinin payı yüzde 31’dir ve artmaktadır. Benzer şekilde, öncelikli sektörlerimiz arasında olan tarım sektörüne kullandırılan kredilerin toplam içindeki payı da yükselmektedir. Hükümetimizin ekonomi politikası önceliklerine uygun olarak, kredilerin daha çok yatırıma, üretime, istihdama ve ihracata kullandırılmasından dolayı memnuniyet duyuyoruz.

Kredi riski makul bir düzeydedir. Tahsili gecikmiş alacak oranı yatay bir seyir izlemektedir. Bireysel kredilerde, özellikle ihtiyaç kredileri ve kredi kartlarında öngörülerimize paralel ılımlı bir artış olmakla birlikte, oran makul ve yönetilebilir düzeydedir.
Bankacılık sektörü ihtiyatlı bir karşılık politikasına sahiptir. Özel ve genel karşılık oranları riskleri karşılayabilecek seviyededir.

Mevduat, kalkınma ve yatırım bankalarında, yeniden yapılandırılan kredilerin toplam kredilere oranı 2024 Mart itibarıyla yüzde 4,3 düzeyindedir.

Bu aşamada, finansal yeniden yapılandırma düzenlemesinin uzatılmasındaki katkınızdan dolayı teşekkür etmek istiyorum. Düzenleme, nakit akışları geçici olarak bozulduğu için edimlerini yerine getirmekte zorlanan fakat borçlarını ödemeye niyetli olan işletmelerin kredilerinin yapılandırılmasına ve bankaların da bilançolarının daha rasyonel yönetilmesine imkan vermektedir.
Sayın Bakanım,

Para politikasının etkinliğinin artmasıyla birlikte makro ihtiyati kural setinin sadeleşmesine ilişkin atılan adımları önemli buluyoruz. Kaynakların daha verimli kullanılmasına yönelik olarak menkul kıymet tesisi uygulanmasının kaldırılmasını ve ticari kredilerde erken kapama ücretlerinin yeniden düzenlenmesini olumlu değerlendiriyoruz. Erken kapama ücretinde yapılan değişiklik kredi riskinin daha iyi yönetilmesine, kredilerin doğru fiyatlanmasına ve vadelerinin uzamasına imkan sağlayacaktır.”

TCMB Para Politikası Kurulunun 27 Haziran’daki toplantısına ilişkin özet yayınlandı.

Özette, küresel büyüme görünümü yılın ilk çeyreğinde sınırlı bir iyileşme gösterirken, iş gücü piyasalarındaki sıkılığın devam ettiği bildirildi.

Türkiye’nin dış ticaret ortaklarının ihracat paylarıyla ağırlıklandırılan küresel büyüme endeksinin 2024’te yüzde 2 artarak 2023’teki yüzde 1,8’in sınırlı oranda üzerinde büyüyeceği tahmin edildiği ve küresel iktisadi faaliyetin zayıf seyrini sürdüreceğinin değerlendirildiği aktarılan özette, şunlar kaydedildi:

“Gelişmiş ülkelerin birinci çeyrek büyüme verileri iktisadi faaliyetteki ılımlı toparlanmayı desteklerken, öncü göstergeler söz konusu toparlanmanın daha çok hizmet sektörü kaynaklı olduğuna işaret etmektedir. ABD ekonomisi büyüme eğilimi diğer gelişmiş ülkelerden olumlu ayrışmaya devam etmiştir. Jeopolitik gelişmeler ve enflasyonda kalıcı düşüş sağlamak amacıyla sürdürülen sıkı para politikaları 2024 yılında küresel iktisadi faaliyetin seyri açısından öne çıkan risk faktörleri olarak görülmektedir.

Çekirdek enflasyonun ve enflasyon beklentilerinin yüksek seviyeleri, küresel enflasyonun bir süre daha merkez bankalarının hedeflerinin üzerinde seyretmeye devam edeceğini ima etmektedir. 2023 yılında enflasyonda görülen keskin düşüşe rağmen birçok ülkede, özellikle hizmet enflasyonundaki katılık dikkat çekmektedir. Gelişmekte olan ülkelerde (GOÜ) faiz indirimleri parasal sıkılığı koruyacak şekilde sürdürülürken, bazı gelişmiş ülke merkez bankaları da faiz indirim süreçlerine başlamışlardır. Ancak, enflasyonda gözlenen katılık, jeopolitik gelişmeler ve emtia fiyatlarına ilişkin risklerin devam etmesine bağlı olarak, merkez bankalarının faiz indirimlerinde temkinli bir yaklaşım izleyecekleri değerlendirilmektedir. Diğer taraftan gelişmiş ülkelerin büyüme ve enflasyon görünümleri ile para politikalarına yönelik beklentiler farklılaşmaya devam etmiş, artan küresel belirsizlik ile birlikte risk iştahı ve GOÜ’lere yönelen portföy akımları son dönemde dalgalı bir seyir izlemiştir.”

“Türk lirası kredi büyümesindeki yavaşlama devam etmiş, YP kredi büyümesi gerilemiştir”

Özette, yurt içi ve yurt dışı yerleşiklerin Türk lirası varlıklara yönelimiyle piyasada oluşan likidite fazlasının, zorunlu karşılıkların artırılmasıyla birlikte 24 Mayıs sonrasında yerini çoğunlukla likidite açığına bıraktığı ancak bu dönemde likidite gelişmeleri ve Dövizden Dönüşümlü KKM hesaplarından Türk lirası mevduata geçen hesaplarda faizlerin belirgin şekilde gerilemesinin Türk lirası mevduat faizleri üzerinde etkili olduğu bildirildi.

Türk lirası mevduat faizlerinin, 24 Mayıs haftasından bu yana 191 baz puan azalarak, 21 Haziran itibarıyla yüzde 56,15 seviyesinde gerçekleştiği aktarılan özette, “Aynı dönemde Türk lirası ticari kredi faizleri 43 baz puan artışla yüzde 63,13 seviyesinde oluşmuştur. Bireysel tarafta, ihtiyaç kredisi (Kredili Mevduat Hesabı hariç) faizleri 44 baz puan azalarak yüzde 76,50 olarak gerçekleşirken; konut kredisi faizleri, yatay seyrini sürdürerek yüzde 44,58 seviyesinde oluşmuştur. Taşıt kredisi faizleri ise son dönemde kampanyalı satışların azalması ile 21,41 puan yükselerek 21 Haziran itibarıyla yüzde 55,31 olmuştur.” denildi.

Özette, parasal sıkılaştırmanın krediler ve iç talep üzerindeki etkilerinin yakından izlendiği ifade edilerek, şu değerlendirilmelere yer verildi:

“Atılan parasal ve miktarsal sıkılaşma adımlarının etkisi ile Türk lirası kredi büyümesindeki yavaşlama devam etmiş, YP kredi büyümesi gerilemiştir. Bu kapsamda, bireysel kredilerin 4 haftalık büyüme oranlarının ortalaması 17 Mayıs haftasından bu yana artarak yüzde 1,44 seviyesinden 21 Haziran itibarıyla yüzde 2,91 seviyesine gelmiştir. Söz konusu orandaki artış temelde ihtiyaç kredisi büyüme oranının yüzde 2,70’den yüzde 3,48’e ve bireysel kredi kartları bakiyesinin yüzde 1,12’den yüzde 3,36 seviyesine yükselmesinden kaynaklanmaktadır. 21 Haziran itibarıyla, konut ve taşıt kredilerinin 4 haftalık büyüme oranlarının ortalaması sırası ile yüzde 0,41 ve 1,18 olarak gerçekleşmiştir. Türk lirası ticari krediler sınırlı ölçüde büyümeye devam etmiş ve 4 haftalık büyüme oranlarının ortalaması yüzde 1,01 olarak gerçekleşmiştir. Kur etkisinden arındırılmış YP ticari kredilerdeki 4 haftalık büyüme oranlarının ortalaması, getirilen sınırlamaların etkisi ile yüzde 4,88’den yüzde 4,13’e gerilemiştir.

28 Haziran 2024 tarihinde yapılan düzenlemelerle kaldıraç oranına göre ilave zorunlu karşılık tesisi uygulaması sonlandırılarak makroihtiyati çerçevede sadeleşme adımları devam etmiştir. Ayrıca, piyasa mekanizmasının işlevselliğinin artırılması amacıyla ticari kredilerde erken kapama durumunda bankalarca uygulanabilecek azami ücretlerde değişikliğe gidilmiştir. Yapılan değişiklikle erken kapama ücretinin, kredi faizinin seviyesi ve kalan vadesine duyarlı bir yöntemle belirlenerek ticari kredi fiyatlamalarının daha sağlıklı oluşabilmesi amaçlanmıştır. Böylece, dezenflasyon sürecine ilişkin beklentilerin uzun vadeli ticari kredi faizlerine aktarımı desteklenmiştir.”

TCMB’nin brüt uluslararası rezervlerinin, önceki PPK toplantı haftasından bu yana 5,38 milyar dolar artarak 21 Haziran 2024 itibarıyla 147,6 milyar dolar seviyesine yükseldiği belirtilen özette, Türkiye’nin 5 yıllık kredi risk priminin (CDS) önceki PPK toplantı haftasından bu yana sınırlı bir miktarda artarak 26 Haziran 2024 itibarıyla 279 baz puan seviyesine yükseldiği kaydedildi.

“Göstergeler yurt içi talebin, halen enflasyonist düzeyde olmakla birlikte, yavaşladığını teyit etmektedir”

Özette, Türk lirasının 1 ay vadeli kur oynaklığının 26 Haziran 2024 itibarıyla yüzde 14,52 seviyesine yükselirken, 12 ay vadeli kur oynaklığının yüzde 24,25 seviyesine çıktığı ifade edilerek, “Önceki PPK toplantı haftasından bu yana 3,03 milyar dolar Devlet İç Borçlanma Senetleri (DİBS) piyasasına giriş ve 1,69 milyar dolar hisse senedi piyasasından çıkış olmak üzere toplam 1,33 milyar dolar net portföy girişi gerçekleşmiştir.” denildi.

2024’ün ilk çeyreğinde iktisadi faaliyetin güçlü seyrettiği bildirilen özette, şu ifadelere yer verildi:

“Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) verileri, özel tüketimin büyümeye yıllık bazdaki katkısının azalmakla birlikte halen yüksek seyrettiğine işaret etmiştir. Öte yandan, net ihracat 2022 yılının üçüncü çeyreğinden bu yana ilk kez yıllık büyümeye pozitif katkı vermiştir. Çeyreklik bazda ise, aynı dönemde özel tüketimin artışı bir miktar yavaşlamış, net ihracatın büyümeye pozitif katkısı ise önceki çeyreğe kıyasla artış kaydetmiştir. Bu çerçevede, yılın ilk çeyreğinde ücret artışları, firmaların ilave kampanyaları ve öne çekilen talebin etkisiyle yurt içi talep dirençli seyretmiş, net ihracatın katkısı ise hem yıllık hem çeyreklik bazda pozitif gerçekleşmiştir. Böylelikle, büyümenin kompozisyonu açısından daha dengeli bir talep görünümü izlenmiştir.

Yakın döneme ilişkin göstergeler yurt içi talebin, halen enflasyonist düzeyde olmakla birlikte, yavaşladığını teyit etmektedir. Nisan ayında perakende satış hacim endeksi, aylık ve çeyreklik bazda düşüş kaydetmiştir. Aynı dönemde, ticaret satış hacim endeksinde daha yüksek oranlı bir düşüş gerçekleşmiş, perakende ticaretin yanı sıra endeksin diğer iki ana kalemi olan motorlu taşıtların ticareti ve toptan ticarette de azalış izlenmiştir. İlk çeyrekte ılımlı artış gösteren hizmet üretim endeksi, nisan ayında aylık bazda düşüş kaydetmiştir. Haziran ayı itibarıyla imalat sanayi firmalarına yönelik anket verileri, iç piyasa siparişlerinde çeyreklik bazda azalış olduğunu göstermektedir. Firma görüşmelerinden edinilen tüketim harcamalarına ilişkin tespitler de iç talepte ilk çeyreğe kıyasla yavaşlamaya işaret etmektedir. Diğer yandan, ikinci çeyrekte iki bayram tatili ve bunlarla bağlantılı idari izinler kaynaklı köprü günlerinin yer alması, talepteki yavaşlamanın seviyesi hakkında net bir görüntü alınmasını zorlaştırmaktadır. Kartla yapılan harcamalar nisan ayında azalırken, mayıs-haziran dönemi dâhil edildiğinde kart harcamalarının çeyreklik bazdaki artışını, hız kesmekle birlikte, sürdürdüğü gözlenmiştir. Diğer taraftan, mevsimsellikten arındırılmış olarak tüketim malı ithalatı, mayıs ayında düşmekle birlikte halen seviye olarak bir önceki yıl ve 2024 yılı ilk çeyrek ortalamasının üzerinde seyretmektedir. Bu çerçevede, daha yakın döneme ilişkin göstergelerle birlikte tüketim göstergelerine bir bütün olarak bakıldığında, talebin Enflasyon Raporunda öngörülen ölçüde yavaşlamıyor olabileceği değerlendirilmektedir.”

“İmalat sanayi firmalarının geleceğe yönelik istihdam beklentilerinde düşüşe işaret etmektedir”

Özette, nisanda sanayi üretim endeksinin, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış olarak aylık bazda yüzde 4,9, takvim etkilerinden arındırılmış olarak yıllık bazda yüzde 0,7 oranında gerilediği ve çeyreklik bazda da sanayi üretiminin yüzde 4,2 oranında azaldığı kaydedilerek, şunlara değinildi:

“Nisan ayında Ramazan Bayramı tatilinin idari kararla uzatılması sonucu gerçekleşen köprü günlerinin de aylık bazdaki azalışta etkili olduğu değerlendirilmektedir. İlave olarak, önceki aylarda yüksek artış kaydetmiş olan tipik olarak yüksek oynaklık sergileyen sektörlerin üretimindeki telafi niteliğindeki düşüşler de aylık bazda sanayi üretimini aşağı çekmiştir. Söz konusu etkiler dışlandığında, sanayi üretiminin ana eğiliminin genel endeksin ima ettiğinden daha kuvvetli olduğu değerlendirilmektedir. İmalat sanayi kapasite kullanım oranı ise haziran ayında aylık bazda 0,4 puan azalışla yüzde 76,2 seviyesinde gerçekleşmiştir.

Nisan itibarıyla mevsimsellikten arındırılmış istihdam, çeyreklik bazda yüzde 0,5 oranında artarak 32,6 milyon kişi seviyesinde gerçekleşmiştir. Bu dönemde, işgücüne katılım oranı sınırlı artış kaydetmiş, işsizlik oranı ise 0,2 puan gerileyerek yüzde 8,5 düzeyinde gerçekleşmiştir. Anket göstergeleri ise, imalat sanayi firmalarının geleceğe yönelik istihdam beklentilerinde düşüşe işaret etmektedir.”

Nisan ayında cari işlemler açığının aylık bazda 5,3 milyar dolar olarak gerçekleştiği, yıllıklandırılmış olarak ise sınırlı bir artışla 31,5 milyar dolara yükseldiği aktarılan özette, söz konusu gerçekleşmede altın ve enerji hariç dış ticaret açığındaki artışın etkili olduğu ifade edildi.

Özette, enerji dış ticaret açığındaki iyileşme eğiliminin yavaşlamakla birlikte sürdüğünün gözlendiği belirtilerek, şu ifadelere yer verildi:

“Altın dış ticaret açığı ise önceki aya kıyasla nispeten yatay seyretmiştir. Bu dönemde, yıllıklandırılmış hizmetler dengesi fazlası bir önceki aya göre sınırlı düşüş kaydetmiştir. Geçici dış ticaret verileri, mayıs ayında mevsimsellikten arındırılmış olarak ihracatta artışa, ithalatta ise düşüşe işaret etmiştir. Altın ithalatı mayıs ayında tarihsel ortalamalarının üzerinde kalmaya devam ederken, yıllıklandırılmış olarak 22 milyar dolar civarına gerilemiştir. Nisan ayında bayram tatili kaynaklı takvim etkileri nedeniyle artan tüketim malları ithalatı ise mayıs ayında azalmıştır. Mayıs ayına ilişkin geçici dış ticaret verileri haziran ayı için yüksek frekanslı verilerle beraber değerlendirildiğinde, üç aylık ortalama eğilimler, ihracatta görece yatay bir seyir ile ithalatta azalış ima etmektedir. Tüketim malı ithalatının seyri, parasal sıkılaştırmanın iç talep üzerindeki etkilerinin değerlendirilebilmesi açısından, çeşitli diğer göstergeler ile beraber yakından takip edilmektedir.

Cari açığın finansmanı tarafında ise, bankacılık sektörünün yıllıklandırılmış uzun vadeli borç çevirme oranı, nisan ayında yüzde 125 seviyesinde gerçekleşmiştir. Söz konusu oran, bankacılık sektörü dışındaki firmalarda yüzde 97 civarında olmuştur. Bu çerçevede, yurt dışı borçlanma imkanlarının bir önceki aya benzer seyrettiği gözlenmektedir.”

Fitch Ratings’in kısa süre önce Türkiye’nin kredi not görünümünü yükselttiğini ve bunu takiben Türkiye’deki birçok bankanın da notunun artırıldığını anımsatan Kılınç, “Özellikle Mayıs 2023’teki Cumhurbaşkanlığı seçiminden sonra, birçok Türk bankasının çok ciddi anlamda ve kısa sürede dış finansmana erişimi olduğunu gördük. Bu da dış finansman risklerinde azalma olduğunu gösterdi.” diye konuştu.

Kılınç, özellikle para politikasındaki değişimin bunda etkisi olduğunu ve Türkiye’nin risk primlerinin ciddi ölçüde gerilediğini vurguladı.

Bankaların dış finansmana erişiminde kısa sürede değişik enstrümanların görüldüğünü ve ilk olarak eurobond ihracına başladıklarını dile getiren Kılınç, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Bu noktada yatırımcıların geri döndüğünü gördük. Sadece büyük bankalar değil, piyasada daha küçük bankaları da gördük ve bu genel olarak bir iştahın göstergesi. Son bir yılda bankaların yaklaşık 4,6 milyar dolar (sermaye benzeri) ihracı oldu. Bundan sonraki dönemde, Türk bankalarının daha fırsatlara göre hareket edeceğini düşünüyoruz. Bankalar (ihraçlarda) fiyatlamaya bakacaklardır çünkü çok acil bir sermaye ya da yabancı para likidite ihtiyaçları olmadığını düşünüyoruz.”

– “Bankacılık sektörünün sermaye yapısı yeterli”

Ahmet Emre Kılınç, kısa sürede yapılan önemli miktardaki ihraçların özellikle sermaye benzeri enstrümanlar tarafında arz fazlası oluşturduğunu belirterek, genel olarak şartların bu şekilde devam edebileceğini ancak bankaların fırsat kollayacağını düşündüklerini söyledi.

“Bu nedenle son dönemde kısa zamanda yaşadığımız kadar bir ihraç öngörmüyoruz.” diyen Kılınç, ancak bankaların fırsat kollayarak uygun ortamda ihraç yapmaya devam edeceğini bildirdi.

Kılınç, bankaların sermaye rasyolarının makul seviyede ve yeterli olduğunu kaydederek, “Yeni yapılan sermaye benzeri kredilerinin sermayeyi desteklediğini görüyoruz ve bu durum, kurda olası bir yükselişe karşı da hedge görevi görüyor. Karlılık azalabilir ama hala sermaye yapısını desteklemeye devam ediyor. Genel olarak baktığımızda, biz bankacılık sektörünün sermaye yapısının yeterli olduğunu düşünüyoruz.” diye konuştu.

Marttan beri bankaların Merkez Bankası ile yaptığı swapların da ciddi miktarda azaldığını ve 58 milyar dolar seviyesinden 18 milyar dolara kadar gerilediğini anlatan Kılınç, “Buna karşın yabancı bankalarla swaplar arttı. Bundan sonrasında Merkez Bankası bu swap limitlerini değiştirir mi bilemiyoruz ama bu konuda da bir gevşeme olabilir. Bu da swap mekanizmasının daha çok yabancı bankalara kaymasına neden olabilir.” ifadelerini kullandı.

“Bankalar makul seviyede karlılık üretmeye devam edecek”

Fitch Ratings Bankalar Direktörü Kılınç, Türk bankalarının dış borçlarına bakıldığında tüm yükümlülüklerinin yaklaşık yüzde 20’sinin dış finansmandan kaynaklandığını belirterek, kısa vadeli borç tutarının yüksek olmasının önemli bir risk unsuru olduğunu vurguladı.

Kılınç, yabancı para mevduatı azalmasına rağmen hala yüksek seviyede olmasını ve Kur Korumalı Mevduat’taki (KKM) seyri de yakından takip ettiklerini anlattı.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) KKM’yi sonlandırmak istediğine ve bu süreci çok dikkatli yönettiğine dikkati çeken Kılınç, şu açıklamalarda bulundu:

“Bankaların yeteri kadar yabancı para likiditesi var ama hala yüksek tutardaki yabancı para mevduatı ve KKM bir risk unsuru. KKM’den çıkışlar sürüyor ama çıkış sonrasında eğer TL yerine yabancı para talebi oluşuyorsa bir risk oluşturabilir çünkü oradaki ana hedef KKM’den çıkışların TL’ye gitmesi. Mevcut tutar şu anda 67 milyar dolar civarında. Bunun bir anda yabancı paraya gitmesindense, özellikle TCMB’nin dönüşüm oranlarıyla bir kısmının TL’ye gitmesi hedefleniyor.”

“Bankaların makul seviyelerde karlılık üretmeye devam edecektir”

Ahmet Emre Kılınç, bankaların dış finansman ihtiyacı konusundaki risklerin azalmasına, yabancı para mevduatındaki ilerleyişe ve KKM’nin seyrine bakıldığında, politikalara hükümet müdahalesine ilişkin risklerin azaldığını söyledi.

Bu durumun sürdürülebilir olmasının önemli olduğunu dile getiren Kılınç, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Ülkenin notu ve müdahale risklerindeki azalma bizim için temel reyting duyarlılıkları. Bankaların not artışı konusunda da ilk baktığımız nokta ülke notu. Ülke notundaki potansiyel bir artış, bankalar için de potansiyel bir artışa işaret ediyor. Ayrıca, bankaların karlılıklarının iyi seviyelerde olduğunu görüyoruz. Karlılıkta biraz azalma bekliyoruz ama hala iyi seviyede olacağını düşünüyoruz. Artan faiz nedeniyle mevduat ve kredi arasında bir uyumsuzluk var. Mevduatların vadesi 2-3 ay civarındayken, kredilerin vadesi daha uzun. Bu durumda faizler arttığı zaman mevduatlar daha kısa zamanda fiyatlanırken, krediler daha geç fiyatlanıyor. Bu yüzden marjlarda bir daralma öngörüyoruz. Aktif kalitesi tarafında, ana unsurun tüketici kredileri ve kredi kartlarında, yani teminatsız kredilerde bir bozulma olabileceğini tahmin ediyoruz ama yine de bunların makul seviyede kalacağını düşünüyoruz. Faaliyet giderleri de enflasyonun da etkisiyle hala (bankaların) karını baskılayacaktır ama yine de bankaların makul seviyelerde karlılık üretmeye devam edeceğini düşünüyoruz.”

“Ekonomide resesyon beklentimiz yok”

Kılınç, Türkiye’de kredi büyüme hızının azalmasına rağmen ekonomik büyümenin ilk çeyrekte yüksek seyrettiğini söyledi.

Türkiye ekonomisinde resesyon beklentilerinin olmadığını vurgulayan Kılınç, “Türkiye’de bu yıl yüzde 2,8 büyüme öngörüyoruz ama ilk çeyrekteki güçlü büyüme, yıl sonu büyüme beklentimizi yukarı çekebilir.” dedi.

2024 yılı Mart sonunda yüzde 100’ün altına düşen kredi kartı büyüme hızı mayıs sonunda yüzde 50’li seviyelere kadar geriledi.

 ‘KART HARCAMALARI REKORDAN DÖNDÜ’

Özellikle son dönemde kredi kartı nakit avans çekimlerinde taksit sayıları düşürülmüş, kredi kartı faiz oranları da yükseltilmişti. Kart harcamalarının düşürülmesi adına yeni düzenlemeler gelir mi? Taksit ve limit sınırlaması bekleniyor mu?

Konuyla ilgili merak edilenleri açıklayan Yeminli Mali Müşavir ve Ekonomist Muhammet Bayram şu ifadeleri kullandı:

“Kredi kartı harcamaları rekor seviyelerden bir hayli uzakta. Şu anda kredi kartlarında aylık büyüme oranları yüzde 50’lere geriledi. Zaten ekonomi yönetimi ve Merkez Bankası atmış olduğu adımlarda harcamaların azaltılmasını amaçlıyordu. Enflasyonun iki türlü ayağı vardır: Biri tüketim, diğeri ise üretim tarafıdır. Üretim tarafında verilmeyen kredilerle, yani kredi arzının kısılmasıyla birlikte üretim kısmı dengelenmiş durumda.

‘AMAÇ ENFLASYONLA MÜACDELE’

Tüketim kısmında hala katılık yaşanan bazı hususlar var. Lokanta sektörü, konut, sağlık sektöründe bir hayli artış var. Bu alışverişlerin birçoğu kredi kartı ile yapılıyor. Atılacak adımlar kredi kartlarının az harcanmasına ilişkin değildir. Çünkü kredi kartı ne kadar fazla kullanılırsa kayıt dışı ekonomi ile mücadele fazla olur ve kredi kartı ile alışveriş yapılan yerler fatura keser. Amaçlanan şey tüketimin azaltılmasıyla birlikte enflasyonla mücadele edilmesidir.

‘VATANDAŞ KENDİSİNİ OTOMATİK OLARAK KISTI’

Biz kredi kartı harcamalarında bir limit sınırlaması bekliyorken, vatandaş kendisini otomatik olarak kıstı. Hayat pahalılığı devam ediyor. Kredi kartı harcama hızı yavaşlayacaktır.

HARCAMALARIN AZALMASININ NEDENİ NE?

Faiz oranlarındaki artışlar, kredi kartı limitlerinin harcamalara yetmemesi, harcanan ve limitleri doldurulan kredi kartlarının tekrar kullanılamaması kredi kartı harcamalarında büyümeyi azalttı.

‘KREDİ KARTI HARCAMALARININ KISILMASI AMAÇLANIYOR’

Bayram harcaması olacak, 9 günlük tatil var. Bu süreçte özellikle lokanta ve hizmet sektörlerinde harcamalar artacaktır. Bu da maalesef enflasyonu tetikliyor. Kredi kartı harcamalarının azaltılması enflasyonla mücadele kapsamında ekonomi yönetiminin attığı adımlar diyebiliriz.

GÜNCEL KREDİ KARTI FAİZ ORANLARI NE KADAR OLDU?

Kredi kartlarında üç farklı faiz oranı var. Birincisi kamu bankalarında yüzde 4.55 olan, alışveriş faiz oranıdır. Diğeri aylık 4.55 civarında olan gecikme faizidir. Bir diğeri de yüzde 5’lik nakit çekimi avans faizidir.

4.25’lik olan alışveriş faizinde eğer siz kredi kartı borcunuzu ödemediniz. Son ödeme gününe kadar ödemediniz ve bu bir ay boyunca işledi. Hesap kesim tarihi ile son ödeme tarihi arasında 10 günlük vakit vardır. Bu 10 gün için alışveriş faizi, geri kalan 20 gün için ise gecikme faizi uygulanır. Nakit avans çekerseniz de aylık yüzde 5 faiz oranı ile nakit avans çekersiniz.

‘ÜÇ KEZ ÖDEME YAPMAYANIN KARTI NAKİT AVANSA KAPATILIR’

Üç kere üst üste asgari ödeme yapmazsanız kredi kartınız nakit avansa kapatılıyor. Nakit avansı tekrar açtırmak için kredi kartı borcunun kapatılması gerekiyor.

YENİ DÜZENLEME GELİR Mİ?

Kart harcamalarının azaltılması adına kredi kartlarıyla ilgili yeni bir düzenlemenin gelmesi gerekiyor. Taksit ve limit sınırlaması gündemde olabilir. Çünkü yaz aylarında enflasyonu düşüremezsek kışın ciddi bir enflasyonla karşı karşıya kalabiliriz.

‘KREDİ KARTI İLE ARABA ALIR HALE GELDİK’

Hane içi gelir seviyesi belirlenerek bu gelirin 3-4 katı civarında bir kredi kartı limiti olması gerektiğini düşünenlerdenim. Şu anda neredeyse kredi kartı limitleriyle araba alır hale geldik. O yüzden kredi kartı limit düzenlemesine ihtiyacımız var. Ticari olarak bunun bir çek ve ödeme aracı olarak kullanılmasının önüne geçilmelidir. Enflasyonda katılığın kırılmadığı lokanta ve hizmet sektörlerinde kredi kartı taksit sınırlamasının gelmesinin gerektiğini düşünüyorum.

KREDİ KARTI FAİZLERİ DAHA DA YÜKSELİR Mİ?

Bu politika faizine endekslidir. Eğer politika faizi bir miktar daha artarsa hem kredi kartı faizleri hem de nakit avans faizleri yükseltilecektir.”

Mart sonunda yüzde 100’ün altına düşen kredi kartı harcamalarında 13 haftalık yıllıklandırılmış büyüme hızı mayıs sonunda yüzde 50’li seviyelere kadar geriledi. Merkez Bankası verilerine göre 31 Mayıs ile biten haftada kredi kartı harcamaları yüzde 52,74 arttı, bireysel kredi kartlarında büyüme hızı yüzde 51,27’ye, ticari kredi kartlarında ise yüzde 57,01’e indi. Buna karşın bankacılık sektörü kaynakları kredi kartlarında ikinci aşamaya yani yakın izlemeye düşen miktarda artış olduğuna işaret etti. Merkez Bankası’nın Finansal İstikrar Raporu da yakın izlemedeki kredilerde artışın ihtiyaç ve kredi kartından kaynaklandığını ortaya koydu.

Geçen yıl mayıs sonunda Merkez Bankası verilerine göre 13 haftalık yıllıklandırılmış toplam kredi kartı büyüme hızı yüzde 258,34 seviyesindeydi. Bireysel kredi kartlarında büyüme yüzde 273,14 iken kurumsal kredi kartı büyüme hızı yüzde 228,86 olarak gerçekleşti. Kredi kartlarında üç katını aşan büyüme hızları haziranda başlayan politika faizi artırımlarıyla birlikte yüzde 200’ün altına geriledi, Kasım 2023’te yüzde 66,42’ye kadar indi.

Ancak büyüme hızındaki düşüşte en büyük rolü kurumsal kredi kartlarındaki büyüme hızının yüzde 20’li seviyelere kadar gerilemesi oynadı. Bireysel kredi kartlarında büyüme hızı geçen yıl yüzde 80’nin altına hiç gerilemedi.

MART SONUNDA YÜZDE 100’ÜN ALTINA İNDİ

Yeni yılla birlikte kredi kartlarında büyüme hızı yeniden yüzde 100’ün üzerine çıktı. Merkez Bankası politika faiz artışlarını kredi kartı faizlerine yansıtmama uygulamasından vazgeçince mart sonunda 2024’te ilk kez kredi kartı büyüme hızı yüzde 100’ün altına geriledi. Devam eden haftalarda bireysel kredi kartlarında daha hızlı olmak üzere kredi kartı büyümeleri düşüşe devam etti. Merkez Bankası verilerine göre 31 Mayıs ile biten hafta itibariyle toplam kredi kartı büyüme hızı yüzde 52,74’e, bireysel kredi kartı büyüme hızı yüzde 51,27’ye, kurumsal kredi kartı büyüme hızı da yüzde 57,01’e indi. Geçen yılın aksine bu yıl kurumsal değil bireysel kredi kartı büyüme hızı daha çok geriledi. Öte yandan BDDK verilerine göre ise yine 31 Mayıs ile biten hafta itibariyle bireysel kredi kartı harcamaları 1.45 trilyon liraya çıktı, faize duyarlı taksitsiz kredi kartı harcamaları ise 916.5 milyar lira ile 1 trilyona gidişini hızlandırdı.

Merkez Bankası Finansal İstikrar Raporu’na göre kredi kartından faize bırakılan borç tutarı artarken, bu tutarın toplam kredi kartı borcuna oranı tarihsel ortalamasının sınırlı miktarda üzerine yükseldi. Asgari ödeme oranı ve üzerinde ödeme yapılan kartlarda faize bırakılan borçların toplam kart bakiyesine oranı yüzde 13,7 ve asgari ödeme oranının altında ödeme yapılan kartlarda gecikmeye bırakılan borçların oranı yüzde 9,1 seviyesinde. Tarihsel ortalama ise asgariyi ödeyip faizi bırakılan borçta yüzde 12 ve asgari oran altı ödeme yüzde 10 idi. Son aylardaki artışla birlikte, gecikmeye bırakılan borcun toplam bireysel kredi kartı bakiyesine oranı yüzde 22,9 ile tarihsel ortalamasının üzerine çıktı. Raporda Merkez Bankası artan kredi kartı faiz oranları ile birlikte özellikle gelir/borçlanma uyumsuzluğu olan bireylerde faize bırakma davranışının borç servis yükünü artırabileceği değerlendirdi.

KART BORÇ BAKİYESİ BANKALARIN TAKİBİNDE

Bankacılık sektörü kaynakları kredi kartı harcamaları büyüme hızı yılın geri kalanına göre en düşük seviyesine inse de kredi kartı borçlarını ödeyememe sorununda artış yaşandığını vurguladı. Kaynakların verdiği bilgiye göre 30-90 gün geciken borçların yer aldığı ikinci grup yani yakın izlemedeki kredilerde özellikle kredi kartı borçları nedeniyle artış yaşanıyor. Merkez Bankası Finansal İstikrar Raporu da bu konuya dikkat çekti.

Finansal İstikrar Raporu’nda kredi riskliliğinde önemli derecede artış olan kredilerin bankacılık sektöründe yakın izlemede takip edildiği hatırlatılırken, yakın izlemedeki kredilerin yüzde 82’sinin gecikmesi olmayan ancak riskliliğinde artış olduğu için bu sınıfta bulundurulan kredilerden oluştuğu kaydedildi. Mart 2024 itibariyle ticari segmentte ödemesi geciken kredilerin oranının son 6 ayda yataya yakın bir seyir izleyerek yüzde 0,9 gerçekleştiği belirtilen rapora göre bireysel kredide ise ödemesi geciken kredilerin oranı yüzde 0,7 puan artarak yüzde 2,8’e çıktı.

Bireysel kredilerde tüm gecikme sürelerinde ödemesi geciken kredi oranı yükseldi. Bireysel kredilerin altı kırınımlarına bakıldığında ise ihtiyaç kredisi ve kredi kartlarında gecikme oranının yükseldiği izlendi. Rapora göre Eylül 2023’te ödemesi geciken ve yakın izlemede sınıfl andırılan bireysel kredi kartlarının oranı yüzde 2,2 seviyesinde iken Mart 2024’te bu oran yüzde 3’ün üzerine çıktı. Öte yandan Merkez Bankası haftalık verilerine göre kredi kartları hariç 13 haftalık yıllıklandırılmış kur etkisinden arındırılmış toplam kredi büyümesi 31 Mayıs haftasında yüzde 38,37 seviyesine geldi. Bir önceki hafta yüzde 39,38 seviyesinde bulunuyordu.

Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK), 28 Eylül 2023’te yürürlüğe aldığı yönetmelikle, katılımcıların acil nakit ihtiyacı durumunda BES sözleşmelerini sonlandırmadan hesaplarındaki birikimlerini devlet katkısı hariç şekilde bankalara devrederek kredi kullanmasının önünü açtı.

SEDDK 2. Başkanı Mehmet Verim, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, ilk olarak Ocak 2022’de duyurulan ve 28 Eylül 2023’te işleme ilişkin usul ve esasları belirlenen uygulamanın haziran ayı itibarıyla hayata geçtiğini söyledi.

Verim, “BES’te birikimi bulunan katılımcılar, bankalardan kullanacakları krediler için ilgili BES hesaplarındaki birikimlerini kredi süresiyle sınırlı olmak üzere bankaya devredip finansmana daha rahat erişim sağlayabilecek.” dedi.

Sürecin nasıl işleyeceğine ve katkılarına ilişkin açıklamalarda bulunan verim, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Bankalar, Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM) tarafından geliştirilen merkezi bilgi sistemi aracılığıyla kredi kullanacak katılımcıların BES birikimlerine dair gerekli sorgulamaları yapabilecek. Alacağın devri sözleşmesinin onaylanması halinde bankalar, çekilen kredinin yüzde 20 fazlasına kadar tutarı, örneğin 100 milyar liralık kredi için 120 milyar lirayı teminat olarak isteyecek. Bu tutar kredi yükümlülükleri tamamlanana kadar Kurumumuz tarafından belirlenen ve bankaların seçeceği emeklilik yatırım fonuna (temlik fonu) devredilecek.”

“TEMİNAT OLARAK TUTULACAK BİRİKİMLER TEMLİK FONUNDA DEĞERLENDİRİLECEK”

Mehmet Verim, bankaların kredi borcu ödenmemesi ihtimaline karşı teminat olarak tutacağı birikimin temlik fonunda değerlenmeye devam edeceğini, hesapta kalan tutarın ise sonradan sisteme önedecek katkı payı tutarları ile birlikte katılımcının tercihine göre yatırıma yönlendirileceğini söyledi.

Alacağını bankaya devreden katılımcının devir sözleşmesi tamamlanana kadar birikimlerini başka şirketlere aktaramayacağına dikkati çeken Verim, şunları kaydetti:

“Kredi borcu ödendiğinde alacağın devri sözleşmesi sona erecek ve temlik fonunda yer alan tutarlar bu fondan çıkıp yine katılımcının tercih ettiği fonlara yönlendirilecek. Kredi borcu ödenmediğinde ise banka blokeli şekilde temlik fonunda değerlenen payların satışını talep ediyor. Satılan fon paylarından elde edilen tutarla banka alacağını alıyor, kalan tutar olursa yine katılımcının BES hesabına aktarılıyor”

“ALACAĞIN DEVRİ İÇİN 4 AYRI FON BELİRLENDİ”

SEDDK 2. Başkanı Verim, alacağın devri fonlarını kurmak için, alınan karara uygun olarak teklifte bulunan “Anadolu Hayat ve Emeklilik” ile “Türkiye Hayat ve Emeklilik” şirketlerini yetkilendirdiklerini söyledi.

Verim, “Alacağın devri için faizli ve faizsiz olmak üzere 4 ayrı fon belirlendi. Her iki şirket faizli ve faizsiz fon seçeneği sunacak. Anadolu Hayat ve Emeklilik şirketinin faizli fonu ile Türkiye Hayat ve Emeklilik şirketinin faizsiz fonu devreye alındı. Hacmin artacağı öngörüldüğü için kalan fonlar 1 Ocak 2025’te kullanıma açılacak.” şeklinde konuştu.

KISMEN ÖDEME UYGULAMASI

Mehmet Verim, eğitim, doğal afet, evlilik ve konut alımı gibi durumlarda BES’ten çıkmadan ve sahip olunan haklardan vazgeçmeden hesaplarda biriken tutarların, devlet katkısı dahil, yüzde 50’sini alabilme hakkı sağlayan Kısmen Ödeme Uygulaması’nın da 1 Temmuz’da devreye alınacağını hatırlattı.

EGM ve emeklilik şirketlerinin entegrasyon süreçlerinin tamamlandığını dile getiren Verim, test süreçlerinin başarılı geçtiğini anlattı.

Verim, doğal afet, evlilik ve ev alacakların kısmen ödeme esaslarının belirlendiğini kaydederek, sözlerini şöyle tamamladı:

“Eğitim halini düzenleyen maddeleri sektörün talebi doğrultusunda revize edeceğiz. 18 yaş altı katılımcılar sisteme 2 yıl önce dahil olmaya başladı. Kısmen ödeme uygulamasında 5 yıl şartı arandığı için bu alanda henüz bir başvuru oluşmayacak. Kısmen ödeme alanındaki çekişlerin havuzu yüzde 1 etkileyeceğini öngörüyoruz. Hem kısmen ödeme hem de alacağın devri uygulamalarıyla BES’e olan talep daha da artacaktır.”

Hürriyet’ten Neşe Karanfil’in haberine göre; Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (BDDK) 2023 yılı faaliyet raporunda finansal tüketicinin korunmasına ilişkin faaliyetler hakkında bilgi verildi. Faaliyet raporuna göre BDDK’ya 2021 yılında 198 bin 626 şikâyet geldi. 2022 yılında şikâyet sayısı 210 bin 404’e çıkarken, 2023 yılında da 228 bin 334’e yükseldi. Raporda, başvuru sayısındaki artışa yönelik olarak, “6 Şubat 2023 tarihinde gerçekleşen deprem felaketinin ardından, özellikle “Doğal Afet – Depremzedelerin / Sel Mağdurlarının Talepleri” başlığı altında (bireysel kredi öteleme / yapılandırma / erteleme”, “kredi kartı ve KMH limitleri” ve “sigorta / DASK işlemleri) konulu başvurularda yaşanan artış 2023 yılında Kuruma intikal eden şikâyet sayısında bir önceki yıla kıyasla gözlenen yüzde 8.5 oranındaki artışta etkili olmuştur” denildi.

DEPREMDE SAYI ARTTI

Faaliyet raporunda aylara göre şikâyet başvuru sayıları da verildi. Bu tabloda da yaşanan deprem felaketinin ardından mart ayında 26 bin 834 ile en yüksek başvurunun yapıldığı görüldü. Ocak ayında 18 bin 722 şikâyet başvurusu yapılırken, şubatta 15 bin 868, martta 26 bin 834, nisanda 21 bin 781, mayıs ayında 23 bin 178, haziranda 19 bin 550, temmuzda 18 bin 13, ağustos ayında 20 bin 208, eylül ayında 16 bin 990, ekim ayında 16 bin 496, kasımda 16 bin 305 ve aralık ayında da 14 bin 389 başvuru yapıldı.

BİREYSEL KREDİ ŞİKÂYETLERİ İLK SIRADA

Toplam şikâyet başvuruları içinde bireysel kredilerle ilgili şikâyetler 40 bin 832 ile ilk sırada yer aldı. Banka ve kredi kartları ile ilgili şikâyetler 38 bin 842 ile ikinci sırada, mevduat/katılım fonu işlemleri 32 bin 505 ile üçüncü sırada yer aldı. Kuruma gelen başvuruların konularına göre dağılımı incelendiğinde, 2023 yılında BDDK’ya gelen toplam 228 bin 334 adet şikâyet başvurusunun yüzde 17.9’unun “Bireysel Krediler”, yüzde 17’sinin “Banka ve Kredi Kartları”, yüzde 14.2’sinin “Mevduat / Katılım Fonu İşlemleri” konu başlıklarında gelmiş olduğu görüldü. Doğal afet/depremzedelerin/sel mağdurlarının talepleri 26 bin 80 ile dördüncü sırada yer aldı. Tasarruf finansman şirketleri ile ilgili 7 bin 729 şikâyet başvurusu gelirken, kredili mevduat işlemleri ile ilgili de 3 bin 402 başvuru yapıldı.

56.4 MİLYON LİRA CEZA

BDDK’nın faaliyet raporunda, bireysel nitelikte ürün ve hizmetlerle ilgili ihbar, şikâyet ve başvurular ile adli makamlarca Kuruma ulaştırılan inceleme taleplerinin Finansal Tüketici İlişkileri Daire Başkanlığı tarafından denetime konu edildiği kaydedildi. Raporda, “Denetim faaliyetleri kapsamında, 2023 yılında 134 adet rapor ve 24 adet mütalaa düzenlenmiş, 57 adet müzekkere Kurul gündemine alınmış ve yapılan denetimler sonucunda 57 adet Kurul kararı alınmıştır. Bahse konu Kurul kararları ile bankalara ve banka dışı kuruluşlara toplamda 56 milyon 439 bin 180 lira idari para cezası uygulanmıştır” denildi.

ABD’de yoğunlaşan bilanço döneminde, özellikle teknoloji ve yapay zeka alanında faaliyet gösteren şirketlerin beklentilerden iyi performans göstermesi pay piyasalarını yukarı yönlü destekliyor, Fed’in ne zaman faiz indirimine başlayacağına yönelik belirsizlik ise risk iştahını törpüleyen ana etken olarak öne çıkıyor.

Analistler, para piyasalarındaki fiyatlamaların Fed’in faiz indirimine gitme ihtimalinin yılın son çeyreğine ötelendiğine işaret ettiğini vurgulayarak, diğer önemli merkez bankalarının Fed’den önce faiz indirimlerine başlamasına kesin gözüyle bakıldığını anımsattı.

Özellikle, Avrupa Merkez Bankasının (ECB) ilk faiz indiriminin ardından nasıl adımlar atacağına yönelik belirsizliğin devam ettiğini aktaran analistler, söz konusu bankanın gevşeme hızının, doların diğer önemli para birimleri karşısındaki değerini etkileyebileceğini dile getirdi.

Analistler, olası bir “güçlü dolar” senaryosunda, pay piyasalarında oynaklığın artabileceğini ifade ederek, bu yüzden Fed’in faiz indirim zamanlamasının yatırımcıların odağında kalmayı sürdürdüğüne dikkati çekti.

BIST 100’DEN DOLAR BAZLI SON 9 YILIN EN YÜKSEK AYLIK KAPANIŞI

Bu yıl teknoloji şirketleri öncülüğünde New York borsasında başlayan ralli, Avrupa ve Asya pay piyasalarına da taşınırken, BIST 100 endeksi dünya genelinde önemli endeksleri geride bırakan performansına ara vermeden devam ediyor.

Yılbaşından bu yana ABD’de New York Borsası’nda Nasdaq endeksi yüzde 11,48, S&P 500 endeksi yüzde 10,64, Dow Jones ise yüzde 2,64 yükselirken, Avrupa tarafında Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 10,42, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 7,01, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 5,96, İtalya’da MIB 30 endeksi yüzde 13,64 artış kaydetti.

Bu dönemde, Asya’da da Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 15,04, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 3,76, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 6,06 ve Hindistan’da Sensex endeksi yüzde 2,38 yükselirken, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 0,72 geriledi.

Aynı dönemde, BIST 100 endeksi yüzde 39,23 artışla 10.400,48 puana çıkarak önemli dünya endekslerini geride bıraktı, aynı zamanda aylık kapanış rekoru kırdı. Endeks gördüğü en yüksek seviyeyi de 11.088,01 puana taşıdı.

BIST 100 endeksi, yılbaşından bu yana dolar bazlı da yüzde 27,41 artış kaydederek 322,94 puan olurken, 2015’in şubat ayından itibaren en yüksek aylık kapanışını gerçekleştirdi.

Sektör endeksleri detaylı incelendiğinde, 2024’ün başından bu yana bankacılık endeksinin yüzde 72,79, holding endeksinin yüzde 45,88 artış kaydettiği göze çarpıyor.

Bu yıl tüm sektör endeksleri yatırımcısını sevindirirken, en çok kazandıran yüzde 90,30 ile sigorta oldu. Ana endekslere bakıldığında ise mali endeksin yüzde 51,93’lük yükselişi dikkati çekti.

Bu süreç hisse bazlı incelendiğinde de BIST 100 endeksine dahil hisselerden 80’inin değer kazandığı, 20’sinin düşüş kaydettiği gözlemlendi. Ocak-mayıs döneminde en çok işlem gören hisse senetleri Türk Hava Yolları, Ereğli Demir Çelik, Türkiye İş Bankası (C), Yapı ve Kredi Bankası ile Akbank oldu.

Yılbaşından itibaren en fazla yükseliş kaydeden hisseler arasında yüzde 124 ile Tav Havalimanları, yüzde 93 ile Garanti BBVA, yüzde 91 ile Anadolu Sigorta ilk üç sırada yer alırken, Qua Granite yüzde 41, Hektaş yüzde 27, Europower Enerji yüzde 27 ile en çok değer kaybeden şirketler oldu.

Öte yandan, bu yıl BIST 100 endeksinde, günlük ortalama 108,1 milyar liralık işlem hacmi oluşurken, geçen yıl ise gün başına ortalama işlem hacmi 97,8 milyar lira olmuştu.

Geçen yıl, 224,9 milyar dolar ile 24 Ağustos’ta hacim rekoru kıran endeks, bu yıl 21 Mayıs’ta 215,5 milyar dolar ile tüm zamanların en yüksek ikinci hacimli gününü kaydetti.

TÜRKIYE’NİN 5 YILLIK CDS’I 261 BAZ PUANA GERİLEDİ

Analistler söz konusu seyirde, ekonomi yönetiminin enflasyonla mücadele kapsamında attığı adımların etkili olduğunu vurgulayarak, ortodoks ekonomi politikalarına dönüşün ardından yerli ve uluslararası yatırımcılar arasında güvenin iyileşmesiyle birlikte TL varlıklara artan ilginin devam ettiğini kaydetti.

Uluslararası kurum ve kuruluşların da Türkiye ekonomisi için açıkladığı olumlu raporlara dikkati çeken analistler, uluslararası kredi derecelendirme kuruluşlarının Türkiye’nin kredi notunu yükselttiğini anımsattı.

Standard & Poor’s (S&P), geçen hafta Türkiye’nin kredi notunu “B”den “B+”ya yükseltirken, kuruluş yaptığı değerlendirmede, Türkiye’de yerel seçimlerin ardından dış dengelenmenin de etkisiyle para, maliye ve gelirler politikası arasındaki koordinasyonun iyileşeceğinin düşünüldüğünü belirterek, gelecek 2 yıl içinde portföy girişlerinin artacağını, cari açığın daralacağını, enflasyon ve dolarizasyonda düşüşün öngörüldüğünü bildirmişti.

Fitch Ratings de mart başında Türkiye’nin kredi notunu “B”den “B+”ya yükseltmiş, not görünümünü “durağan”dan “pozitif”e çıkarmıştı. Moody’s de bu yılın başında Türkiye’nin kredi notunu “B3” olarak teyit ederek not görünümünü “durağan”dan “pozitif”e çevirmişti.

Analistler, gelecek dönemde enflasyonda kalıcı yavaşlamanın sağlanabilmesi ve cari açıkta düşüşün gerçekleşmesi durumunda Moody’s’in 19 Temmuz’da açıklaması beklenen Türkiye değerlendirmesinde, not artışı gelebileceğine yönelik beklentilerin sıcaklığını koruduğunu söyledi.

Söz konusu gelişmelerle Türkiye’nin 5 yıllık kredi risk primi (CDS) de düşüş eğilimine devam ederken, cuma günü 261 baz puanla Şubat 2020’den bu yana en düşük seviyeye indi.

Yıllık bazda kredi kartı sayısında yüzde 15, banka kartı sayısında yüzde 8 ve ön ödemeli kart sayısında yüzde 21 artış gerçekleşti. Toplam kart sayısı ise yüzde 13 artışla 406,4 milyona ulaştı.

930 MİLYAR LİRALIK KREDİ KARTI ÖDEMESİ

Kredi kartları, banka kartları ve ön ödemeli kartlarla nisan ayında yapılan ödemelerin toplam tutarı, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 107 artarak 1 trilyon 127,8 milyar lira oldu.

Kartlı ödemelerin 930,4 milyar lirası kredi kartlarıyla, 175,8 milyar lirası banka kartlarıyla, 21,6 milyar lirası ise ön ödemeli kartlarla yapıldı.

Ödeme tutarlarında yıllık bazda kredi kartlarında yüzde 120, banka kartlarında yüzde 56, ön ödemeli kartlarda yüzde 130 artış yaşandı.

İNTERNETTEN ÖDEMELER 306 MİLYAR LİRAYA ÇIKTI

Kredi kartları, banka kartları ve ön ödemeli kartlarla nisanda yapılan ödemelerin toplam sayısı, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 25 artarak 1,46 milyara ulaştı.

Kartlı ödemelerin 823,6 milyonunda kredi kartları, 535,6 milyonunda banka kartları, 104,3 milyonunda ön ödemeli kartlar kullanılırken artış oranı sırasıyla yüzde 28, yüzde 19 ve yüzde 43 oldu.

İnternetten kartla yapılan ödemelerin tutarı, nisanda geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 106 artarak 306,5 milyar liraya yükseldi. Tutar bakımından internetten yapılan kartlı ödemelerin toplam ödemeler içindeki payı yüzde 27 olarak hesaplandı.

Bu alandaki kartlı ödemelerin sayısı ise yüzde 14 artarak 203 milyona yükseldi. İnternetten yapılan kartlı ödemelerin sayısının toplam ödeme sayısı içindeki payı da yüzde 14 olarak kayıtlara geçti.

Kartlarla yapılan temassız ödeme sayısı yüzde 40 artarak 945,3 milyona, tutarı ise yüzde 148 artışla 356,3 milyar liraya ulaştı.

Nisanda mağaza içi yapılan her 5 kartlı ödemeden yaklaşık 4’ü temassız gerçekleştirildi.

RAMAZAN BAYRAMINDA KARTLARLA 94 MİLYAR LİRA ÖDEME

9-12 Nisan tarihlerine denk gelen arife günü ve Ramazan Bayramı döneminde kartlarla 94,1 milyar lira tutarında ödeme yapıldı.

En fazla harcamanın gerçekleştiği sektör olan market sektöründe toplam kartlı ödemelerin yüzde 20’si yapıldı. Bu sektörü yüzde 14 ile giyim, yüzde 11 ile yemek, yüzde 10 ile akaryakıt istasyonları ve yüzde 8 ile çeşitli gıda sektörü izledi.

Bayramda yapılan kartlı ödemelerde en fazla artış yüzde 151 ile konaklama sektöründe gerçekleşti. Bu sektörü yüzde 140 ile seyahat acenteleri, yüzde 135 ile kuyumculuk, yüzde 132 ile akaryakıt istasyonları ve yüzde 122 ile müteahhitlik sektörü takip etti.

Arife gününde 37 milyar liralık kartlı ödeme yapıldı. Bu tutar, bayram dönemindeki ödemelerin büyük kısmını oluşturdu.

Erdoğan’ın açıklamlarından satır başları şu şekilde;

Bu güzel ve anlamlı buluşmaya vesile olan Ziraat Bankası yönetimini canı gönülden tebrik ediyorum. Tarımın geleceği teması altında yapılan ve yapılacak oturumların sektörümüz açısından yol gösterici olmasını temenni ediyorum.

Ülkem ve milletim adına Ziraat Bankası’na teşekkür ediyorum.

1863 yılından beri Ziraat Bankamız Türk tarımının lokomotifi oldu. Savaş döneminde bile bankamız çiftçimizin yanında yer aldı.

MİLLETİN YANINDAKİ DURUŞUNU MUHAFAZA EDİYOR

Ziraat Bankası dün olduğu gibi bugün de milletin yanındaki duruşunu muhafaza ediyor.

Şunu bir kez daha hatırlatmak isterim. Ziraat Bankası sadece kar peşinde koşan bir banka değildir. Çiftçi, esnaf, tüccarın elinden tutan bir kara gün dostudur. Hem ülke içinde hem de yurt dışında mevcudiyetini artırdığını görmekten mutluluk duyuyoruz. 2015’te kurulan Ziraat Katılım ile birlikte bankamız hızla gelişen alternatif finans piyasasında da yerini almıştır.

2000’den fazla sektör temsilcisinin bir araya geldiği bu buluşmanın tarım ekosistemine katkıda bulunacağına eminim. Tarım sektörünün tüm paydaşlarının el ele vermesi, dayanışma içerisinde hareket etmesi mühimdir.

“BU TEZLERİN NE KADAR İÇİ BOŞ OLDUĞUNU RAKAMLARLA İSPAT ETTİK”

Bugünkü buluşmaya katkı sunan tüm hocalarımıza ve sektör temsilcilerimize teşekkür ediyorum. Sofralarımıza ulaşan çeşitli nimetlerin üretimine alın teri ile katkı veren çiftçilerimize de teşekkür ediyorum.

Ülkemizde muhalefetin ezberi olan ‘tarım bitti’ tezlerinin ne kadar içi boş olduğunu rakamlarla ispat ettik.

Özellikle hemen her sene tedavüle konulan saman ithalatı söylemi tarım sektörünün tüm paydaşlarına yapılmış bir hakarettir.

Eski muhalefet tarzının da raf ömrünü tamamladığı görülüyor. 

Elini vicdanına koyan herkesin kabul ettiği hakikat ülkemizin son 21 yılda başarı hikayesi yazdıklarının başında tarım, hayvancılık ve su ürünleri vardır. Dünyadaki tüm ülkeler gibi bizim de sıkıntılarımız var. Tarımsal girdi fiyatları bunlardan bir tanesi. Kırmızı ve beyaz et fiyatlarındaki dalgalanmaları yok sayamayız. Başarılarımızla birlikte halen problem üreten alanların farkındayız. Dengeli ve objektif bir şekilde kendimize de ayna tutuyoruz. Amacımız güçlü ve zayıf yanlarımızı en doğru şekilde tespit etmek. Başarılarımızı artırmanın, eksiklerimizi gidermenin derdindeyiz. Tarım sektörünün 21 yılda elde ettiği başarıların değersizleştirilmesine mahal vermeden Türkiye’yi hep beraber hedeflerine ulaştıralım istiyoruz. Milli meselemiz olan tarımda biz hiç kimseye kapımızı kapatmadık. Herkesin fikrine, eleştirisine, önerisine sonuna kadar açığız. Yeter ki, tarım konusu ezberlere ve önyargılara kurban edilmesin. Geçtiğimiz asırda yer altı kaynakları ön plandaydı. Bir damla petrolü kandan daha değerli gören sömürgeciler her yola başvurdular, binlerce kilometre ötedeki ülkeleri işgal ettiler. Avrupa’dan Afrika’ya saldırdılar. Afrika’nın o zenci evlatlarının imkanlarını helikopterlerle Avrupa’ya taşıdılar. Eli kanlı diktatörleri desteklediler, katliamlara imza attılar. Bize insan hakları dersi veren batılı ülkelerin, Kongo’da, Güney Afrika’da, Namibya’da, Nijerya’da neler yaptığını biliyoruz. Bize insan hakları dersi veren batılı ülkelerin, Kongo’da, Güney Afrika’da, Namibya’da, Nijerya’da neler yaptığını biliyoruz. Sadece Kongo’da şiddet ve hastalık nedeniyle 10 milyon kişi öldü. Bu ülkeleri ziyaretlerimizde sömürgecilerin acı yüzünü gördük. Bunların hepsi yer altı kaynakları için yapıldı. Ancak içinde bulunduğumuz yüzyılda aynı kavganın tarım alanları ve su için verileceği görülüyor. Su kaynakları ve havzaları birer çatışma alanına dönüşüyor. Asya ve Orta Doğu’daki birçok gerilimin altında bu anlaşmazlıklar yatıyor.

“DÜNYADAKİ TÜM ÜLKELER GİBİ BİZİM DE SIKINTILARIMIZ VAR”

Elini vicdanına koyan herkesin kabul ettiği hakikat ülkemizin son 21 yılda başarı hikayesi yazdıklarının başında tarım, hayvancılık ve su ürünleri vardır.

Dünyadaki tüm ülkeler gibi bizim de sıkıntılarımız var. Tarımsal girdi fiyatları bunlardan bir tanesi. Kırmızı ve beyaz et fiyatlarındaki dalgalanmaları yok sayamayız. Başarılarımızla birlikte halen problem üreten alanların farkındayız.

“AMACIMIZ GÜÇLÜ VE ZAYIF YANLARIMIZI EN DOĞRU ŞEKİLDE TESPİT ETMEK”

Dengeli ve objektif bir şekilde kendimize de ayna tutuyoruz. Amacımız güçlü ve zayıf yanlarımızı en doğru şekilde tespit etmek.

Başarılarımızı artırmanın, eksiklerimizi gidermenin derdindeyiz.

Tarım sektörünün 21 yılda elde ettiği başarıların değersizleştirilmesine mahal vermeden Türkiye’yi hep beraber hedeflerine ulaştıralım istiyoruz.

Milli meselemiz olan tarımda biz hiç kimseye kapımızı kapatmadık. Herkesin fikrine, eleştirisine, önerisine sonuna kadar açığız. Yeter ki, tarım konusu ezberlere ve önyargılara kurban edilmesin.

“BİZE İNSAN HAKLARI DERSİ VERENLERİN NELER YAPTIĞINI BİLİYORUZ”

Geçtiğimiz asırda yer altı kaynakları ön plandaydı. Bir damla petrolü kandan daha değerli gören sömürgeciler her yola başvurdular, binlerce kilometre ötedeki ülkeleri işgal ettiler. Avrupa’dan Afrika’ya saldırdılar.

Afrika’nın o zenci evlatlarının imkanlarını helikopterlerle Avrupa’ya taşıdılar. Eli kanlı diktatörleri desteklediler, katliamlara imza attılar.

Bize insan hakları dersi veren batılı ülkelerin, Kongo’da, Güney Afrika’da, Namibya’da, Nijerya’da neler yaptığını biliyoruz.

Bize insan hakları dersi veren batılı ülkelerin, Kongo’da, Güney Afrika’da, Namibya’da, Nijerya’da neler yaptığını biliyoruz.

Sadece Kongo’da şiddet ve hastalık nedeniyle 10 milyon kişi öldü. Bu ülkeleri ziyaretlerimizde sömürgecilerin acı yüzünü gördük.

“SU KAYNAKLARI VE HAVZALARI BİRER ÇATIŞMA ALANINA DÖNÜŞÜYOR”

Bunların hepsi yer altı kaynakları için yapıldı. Ancak içinde bulunduğumuz yüzyılda aynı kavganın tarım alanları ve su için verileceği görülüyor.

Su kaynakları ve havzaları birer çatışma alanına dönüşüyor. Asya ve Orta Doğu’daki birçok gerilimin altında bu anlaşmazlıklar yatıyor.

“KARADENİZ GİRİŞİMİ OLMASAYDI BAŞTA AFRİKA ÜLKELERİ OLMAK ÜZERE BİRÇOK YERDE KITLIK YAŞANACAKTI”

Türkiye’nin gayretleri ile hayata geçirilen Karadeniz girişimi olmasaydı başta Afrika ülkeleri olmak üzere birçok yerde kıtlık yaşanacaktı. Biz buna kayıtsız kalamazdık.

Toplam 33 milyon ton tahılın boğazlarımızdan güvenli geçişini sağlayarak durumun kontrolden çıkmasına engel olduk. Tarımın önemi azalmayacak, artacak.

“BİZİM ÜLKE OLARAK HAZIRLIĞIMIZI YAPMAMIZ GEREKİYOR”

İklim değişikliği, çevre kirliliği, küresel ısınma ve bölgesel riskler arttıkça rekabet kızışacak ve daha kanlı hale gelecek. Bizim ülke olarak buna hazırlığımızı yapmamız gerekiyor.

ÇİFTÇİLERE DESTEK

Tarımı sadece ekonomimiz için değil milletimizin bekası için temel görüyoruz.

Tarım desteklerini hem çeşitlendirdik hem de yükselttik.

Tarım kredi kooperatiflerimiz sektörün ve çiftçilerin hep yanında oldu

Tarım kredilerinin toplamı 480 milyar TL’yi aştı Bu kredi miktarı ile Ziraat Bankası sektörün kredi ihtiyacının yüzde 75’ini tek başına sırtladı. %91’i faiz desteği verilen kredilerden oluşuyor.

110 milyar TL tutarındaki kredinin faizinin tamamı devletimiz tarafından ödeniyor.

Bu uygun finansman kaynağı ne kadar çok çiftçimize ulaşırsa karlılığa o kadar katkı sağlamış oluruz. Bizim gayemiz insanları doğdukları yerde doyar hale getirmektir. Tarımın anavatanı olan Anadolu’da yeşil kalkınma ile kırsak kalkınma süreci başlatıyoruz.

Hibe desteği esas proje limitini 7’den 14 milyon TL’ye yükselttik.

“20 BİN VATANDAŞIMIZA İSTİHDAM SAĞLAYACAĞIZ”

5 milyar TL hibe desteği sağlayacağımız hak sahiplerini bugünden itibaren Tarım ve Orman Bakanlığı açıklayacak. Yaklaşık 20 bin vatandaşımıza istihdam sağlayacağız. Ziraat Bankası yeni tarımsal kredi uygulamalarını da ay başında paylaştı.

“İLK DEFA İLAVE FAİZ İNDİRİMİ UYGULANACAK”

Organize tarım bölgesi yatırımı yapacak üreticilerimize ilk defa ilave faiz indirimi uygulanacak.

Ziraat Bankası sektöre verdiği desteği artırıyor.

Küçük ekipman kredisi 250 bin TL’ye çıkıyor. Küçükbaş hayvan üreticilerimize işlerini büyütmeleri amacıyla verilen kredinin limitini 400 bin TL’den 600 bin TL’ye getiriyoruz. Büyükbaş için 1,5 milyon TL’ye yükseltiyoruz. Gençlerin tarım alanında iş ve işletme sahibi olmalarını teşvik ediyoruz. Genç çiftçi kredisinin limitini 1,5’ten 2,5 milyon TL’ye artırıyoruz. Kadın çiftçi kredisinin de aynı şekilde 2,5 milyon TL’ye yükseltiyoruz. Ziraat Bankamızın bu müjdeli haberlerinin çiftçilerimize hayırlı olmasını diliyorum.

Son dönemde uluslararası bazı kredi derecelendirme kuruluşları Türkiye’nin kredi notunu yükseltirken, TL varlıklara olan ilgi de artmaya devam ediyor. Bu durum, Türkiye’nin risk primini olumlu yönde etkilerken, fonlama maliyetlerindeki iyileşme de göze çarpıyor.

TL varlıklara yönelik talep hakkında değerlendirmelerde bulunan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Türkiye ekonomisine yönelik artan güven ve öngörülebilirliğin, dış finansman sağlamayı da olumlu etkilediğini belirterek, “2023 yılının ilk 5 ayında 2,9 milyar dolar net portföy çıkışı olurken Haziran 2023-Şubat 2024 döneminde 16,8 milyar dolar net portföy girişi gerçekleşti” ifadesini kullanmıştı.

KREDİ KURUMLARINDAN OLUMLU SİNYALLER

Standard & Poor’s (S&P), geçen hafta Türkiye’nin kredi notunu “B”den “B+”ya yükseltti. S&P, yaptığı değerlendirmede, Türkiye’de yerel seçimlerin ardından dış dengelenmenin de etkisiyle para, maliye ve gelirler politikası arasındaki koordinasyonun iyileşeceğinin düşünüldüğü belirterek, gelecek 2 yıl içinde portföy girişlerinin artacağının, cari açığın daralacağının, enflasyon ve dolarizasyonda düşüşün öngörüldüğünü kaydetti.

Fitch Ratings de mart ayı başında Türkiye’nin kredi notunu “B”den “B+”ya yükseltmiş, not görünümünü de “durağan”dan “pozitif”e çıkarmıştı.

Moody’s, bu yılın başında Türkiye’nin kredi notunu “B3” olarak teyit ederken, not görünümünü “durağan”dan “pozitif”e çevirmişti.

Analistler, gelecek dönemde enflasyonda kalıcı yavaşlamanın sağlanabilmesi ve cari açıkta düşüşün gerçekleşmesi durumunda Moody’s’in 19 Temmuz’daki Türkiye değerlendirmesinde not artışı gelebileceği öngörüsünde bulundu.

RİSK PRİMİ 3 YILIN EN DÜŞÜK SEVİYESİNDE

TL varlıklara uluslararası yatırımcı ilgisini de yansıtan 5 yıllık kredi risk priminin (CDS) düşüşü; kredi derecelendirme kuruluşlarının olumlu değerlendirmeleri, ekonomi yönetiminin dezenflasyonun tesis edilmesine yönelik kararlı adımları, Türkiye’nin dış finansmana erişimini artırmayı sürdürmesinden alınan sinyallerle birlikte devam ediyor.

Türkiye’nin CDS’i, dün Şubat 2021’den bu yana ilk defa 282 baz puanın altına gerileyerek 281,75 baz puana düşerken, şu sıralarda da 279,3 baz puanda bulunuyor.

BORSADA REKOR SERİSİ

Bu arada, Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi de rekor kırmaya devam ediyor.

BIST 100 endeksi, dün günlük bazda rekor kapanış gerçekleştirmesinin ardından yeni güne de yükselişle başladı ve gördüğü en yüksek seviyeyi 10.383,25 puana taşıdı. Böylece yılbaşından bu yana yaklaşık yüzde 38 yükselen BIST 100 endeksi, dünya genelinde en iyi performansı sergileyen endekslerin başında geliyor.

Dolar bazlı incelendiğinde yatırımcısına önemli bir getiri sunan BIST 100 endeksi, şu sıralarda 320 puanla yaklaşık son 5 yılın zirvesinde seyrediyor. Endeksin dolar bazlı getirisi, yılbaşından bu yana yüzde 26’lık yükselişe işaret ediyor.

S&P tarafından gelen olumlu değerlendirmelerin yanı sıra 26 Nisan haftasında açıklanan haftalık menkul kıymet istatistiklerine göre, yurt dışında yerleşik kişilerin DİBS stoku 2 milyar 508,6 milyon dolardan 3 milyar 114,6 milyon dolara yükselerek 8 Aralık haftasından itibaren en güçlü alıma işaret etmişti.

Böylece yurt dışında yerleşiklerin DİBS stoku, 18 Şubat 2022’den itibaren en yüksek seviyeye ulaşmıştı.

ÖDEMELER DENGESİNDE İYİLEŞME SÜRÜYOR

Ekonomi yönetiminin attığı adımlarda dezenflasyonun tesis edilmesine yönelik kararlılık dikkati çekiyor. Nisanda aylık bazda Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) yüzde 3,18, Yİ-ÜFE yüzde 3,60 artış göstererek öngörüler dahiline gerçekleşti.

Öte yandan, ülkenin dış ticaret verilerinin yanı sıra turizm gelirlerinde de devam eden artışın cari dengeye olan olumlu etkisi sürüyor. Bu yılın ilk 2 ayında geçen yılın aynı dönemine göre ihracat yaklaşık 4 milyar dolar artarak 40,5 milyar dolara çıkarken, ithalat yaklaşık 11 milyar dolar gerileyerek 49,7 milyar dolara indi.

Bu yılın ocak-mart dönemine ilişkin turizm istatistiklerine göre, Türkiye’nin turizm geliri, geçen yılın aynı çeyreğine kıyasla yüzde 5,4 arttı. Söz konusu dönemde turizm gelirleri 8 milyar 784 milyon 800 bin dolar olarak kaydedildi.

Böylece yılın ilk 2 ayında ödemeler dengesi 5,8 milyar dolar açık verirken, geçen yılın aynı dönemine göre cari açıktaki iyileşme yaklaşık 14 milyar dolar oldu. Yıllıklandırılmış cari açık da şubatta 31,8 milyar seviyesinde gerçekleşti. Şubat 2023’te yıllıklandırılmış cari açık 56,4 milyar dolar seviyesinde bulunuyordu.

Bluebay Varlık Yönetimi Gelişen Piyasalar Kıdemli Stratejisti Timothy Ash, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, “Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ve ekibi tarafından yürütülen politika düzenlemesi göz önüne alındığında hak edilen bir gelişme oldu. Türkiye ekonomi cephesinde tehlikeyi atlattı.” değerlendirmesinde bulundu.

“BEKLENEN BİR GELİŞMEYDİ”

AA Finans analisti ve ekonomist Haluk Bürümcekçi, S&P’nin kararının aralık ayındaki gözden geçirmede not görünümünün pozitife çevrilmesi ve Türkiye’nin mevcut 5 yıllık kredi risk primi (CDS) dikkate alındığında beklenen bir gelişme olduğunu belirtti.

Bu doğrultuda, Moody’s’in de 19 Temmuz’daki değerlendirmesinde en az bir kademe artışa gitmesinin beklenebileceği öngörüsünde bulunan Bürümcekçi, “Türkiye’nin S&P ve Fitch değerlendirmesinde bulunduğu ‘B+’ seviyesinde yer alan ülkeler arasında Bahreyn ve Ürdün bulunuyor. Bu ülkelerin CDS oranları ise 250 baz puan ve altında. Dolayısıyla Türkiye’nin 290 civarı olan risk priminde düşüş eğiliminin korunması beklenebilir.” dedi.

“PARA POLİTİKASI TAHMİNLERİN ÖTESİNDE”

İstanbul Topkapı Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Erhan Aslanoğlu da S&P’nin beklentilere paralel olarak Türkiye’nin kredi notunu “B” den “B+” ya çıkardığını belirtti.

Bunun elbette olumlu bir gelişme olduğunu ifade eden Aslanoğlu, Türkiye’nin CDS ve diğer risk göstergelerindeki güçlü iyileşmenin daha öngörülebilir bir politika çerçevesinin oluşması, özellikle para politikasının tahminlerin de ötesinde güçlenme eğiliminde olmasının bu sonucu getirdiğini aktardı.

“PARA POLİTİKASINA, MALİYE POLİTİKASININ DA GÜÇLÜ BİR ŞEKİLDE EŞLİK ETMESİ ÖNEMLİ”

Aslanoğlu, bundan sonraki süreçte içeride ve dışarıda da sık sık dile getirildiği gibi para politikasına, maliye politikasının da güçlü bir şekilde eşlik etmesi ve sürdürülebilir bir patikaya girilmesinin iyileşmenin devam edebilmesi açısından önemli göründüğünü dile getirdi.

S&P’nin değerlendirmesinde bu durumun vurgulandığını söyleyen Aslanoğlu, dikkati çeken bir başka noktanın da gelirler politikasına ilişkin bir beklentinin de bulunması olduğunu kaydetti.

Aslanoğlu, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Bu beklentinin, özellikle kamunun yönlendirdiği, yönettiği fiyatlarda enflasyon tahminleri ile uyumlu artışların olmasının, bunun yanında ücret ve fiyat ayarlamaları konusunda da toplumsal bir konsensüs ortamının oluşmasının önemi vurgulanıyor diye düşünüyorum. Yüksek enflasyon ortamlarında bu tür toplumsal mutabakatlar ve gelirler politikası uygulaması başarı sağlamada önemli bir etmen olabiliyor. Önümüzdeki süreçte enflasyonda kalıcı inişin başarılabilmesi, cari açıkta düşüşün gerçekleşmesi ve sürdürülebilir bir patikanın oluşması durumunda not artışları muhtemelen devam edecektir.”

FİTCH VE MOODY’S DE TÜRKİYE’NİN NOTUNU YÜKSELTMİŞTİ

Diğer kredi derecelendirme kuruluşlarından Moody’s de ocak ayında Türkiye’nin kredi notu görünümünü “durağan”dan “pozitif”e çıkarmıştı.

Fitch Ratings ise martta Türkiye’nin kredi notunu “B”den “B+”ya yükseltirken, not görünümünü “durağan”dan “pozitif”e çevirmişti.

Tebliğe göre üreticiler, temel bitkisel ve hayvansal üretim konularında 300 bin TL’ye kadar (bu tutar dahil) yüzde 100 faiz indirimli kredinin yüzde 70’ini akaryakıt, veterinerlik hizmeti, yem, ilaç, aşı, gübre, tohum, fide ve benzeri tarımsal girdiler için ayni, yüzde 30’unu da nakit olarak kullanabilecek.

Üretim planlaması kapsamında üretim yapan üreticiler yüzde 20, Tarım ve Orman Bakanlığınca yayımlanan “Tip Sözleşmeler” ile sözleşmeli üretim yapan gerçek ve tüzel kişiler ise yüzde 15 ilave faiz/ kar payı indiriminden yararlanabilecek.

Hastalıktan ari işletmeler için, sağlık sertifikasına sahip bulunan ve bu sertifikayı alacak hayvancılık işletmelerine de yüzde 70-100 oranlarında faiz/ kar payı indirimi sağlanacak.

Yeni kurulacak seralar, kapalı bitkisel üretim üniteleri ve mantar üretim tesisleri ile meyve bahçeleri için Bakanlık birimlerince onaylanan uygunluk belgeleri ile kredi kullanımı sağlanacak.

Araştırma ve Geliştirme Destek Programı kapsamında, Bakanlık tarafından desteklenen proje sahibi, tarımsal Ar-Ge firmaları ile 5746, 5553 ve 4691 sayılı Kanunlar kapsamındaki girişimciler yüzde 50 oranında faiz/ kar payı indirimli yatırım ve işletme kredi/finansmanı kullanabilecek.

Biyolojik ve/veya biyoteknik mücadelede kullanılan, mikrobiyal gübre, aminoasit içeren organik gübre, organik ve organomineral gübre, biyogaz atığından üretilen fermente gübre üretim tesis ve yatırımları biyo-tarım yatırımları konusunda kredi/finansmanından yararlanabilecek.

UYGUNLUK BELGELERİ İLE KREDİ KULLANIMI

Yeni yatırımlar için kullandırılacak kredi/finansmanlarda, 5403 sayılı Kanun kapsamında tarım dışı ve/veya tarımsal yapı izinlerinin alınmış olması şartı aranacak.

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, tarımsal üretimin devamlılığı ve özellikle stratejik ürünlerde gıda arz güvenliğinin sağlanmasına yönelik üreticilere desteklemelerde bulunduklarını hatırlattı.

Bu desteklerin yerinde, anlamlı ve üreticiler tarafından ciddi anlamda hissedilebilir olmasının büyük önem taşıdığına dikkati çeken Yumaklı, şu değerlendirmede bulundu:

“Tarımsal üretimde dünyada söz sahibi ülkelerden biri olarak, bu niteliğimizi sürdürmek adına bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da çiftçilerimizin ve üreticilerimizin yanında olmaya devam edeceğiz. Bu minvalde Resmi Gazete’de yayımlanan tebliğ ile 29.12.2023 tarihli 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları kapsamında, 1 Ocak 2024-31 Aralık 2026 döneminde Ziraat Katılım Bankası A.Ş., T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerince kullandırılacak yatırım ve işletme kredisi/finansmanı ile ilgili teknik esaslar belirlendi. Üreticilerimize hayırlı ve bereketli olsun.”

Bakan Yumaklı, planlı üretimin sağlam bir zemine oturtulmasında tarımsal desteklerin önemli bir yere sahip olduğuna işaret ederek, “Tarımsal üretimde desteklerin yönlendirici rollerinin ve etkinliğinin artırılmasına yönelik çalışmalarımız devam ediyor. Bu çalışmalarımızla bir yandan üretimde yeni rekorlar kırarak gıda arz güvenliğimizin devamını sağlamayı diğer yandan da daha kaliteli ve verimli bir üretim yaparak tarımsal ihracatımızı daha üst seviyelere taşımayı amaçlıyoruz” ifadelerini kullandı.

Tebliğe göre üreticiler, temel bitkisel ve hayvansal üretim konularında 300 bin TL’ye kadar (bu tutar dahil) yüzde 100 faiz indirimli kredinin yüzde 70’ini akaryakıt, veterinerlik hizmeti, yem, ilaç, aşı, gübre, tohum, fide ve benzeri tarımsal girdiler için ayni, yüzde 30’unu da nakit olarak kullanabilecek.

Üretim planlaması kapsamında üretim yapan üreticiler yüzde 20, Tarım ve Orman Bakanlığınca yayımlanan “Tip Sözleşmeler” ile sözleşmeli üretim yapan gerçek ve tüzel kişiler ise yüzde 15 ilave faiz/ kar payı indiriminden yararlanabilecek.

Hastalıktan ari işletmeler için, sağlık sertifikasına sahip bulunan ve bu sertifikayı alacak hayvancılık işletmelerine de yüzde 70-100 oranlarında faiz/ kar payı indirimi sağlanacak.

Yeni kurulacak seralar, kapalı bitkisel üretim üniteleri ve mantar üretim tesisleri ile meyve bahçeleri için Bakanlık birimlerince onaylanan uygunluk belgeleri ile kredi kullanımı sağlanacak.

Araştırma ve Geliştirme Destek Programı kapsamında, Bakanlık tarafından desteklenen proje sahibi, tarımsal Ar-Ge firmaları ile 5746, 5553 ve 4691 sayılı Kanunlar kapsamındaki girişimciler yüzde 50 oranında faiz/ kar payı indirimli yatırım ve işletme kredi/finansmanı kullanabilecek.

Biyolojik ve/veya biyoteknik mücadelede kullanılan, mikrobiyal gübre, aminoasit içeren organik gübre, organik ve organomineral gübre, biyogaz atığından üretilen fermente gübre üretim tesis ve yatırımları biyo-tarım yatırımları konusunda kredi/finansmanından yararlanabilecek.

Yeni yatırımlar için kullandırılacak kredi/finansmanlarda, 5403 sayılı Kanun kapsamında tarım dışı ve/veya tarımsal yapı izinlerinin alınmış olması şartı aranacak.

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, tarımsal üretimin devamlılığı ve özellikle stratejik ürünlerde gıda arz güvenliğinin sağlanmasına yönelik üreticilere desteklemelerde bulunduklarını hatırlattı.
Bu desteklerin yerinde, anlamlı ve üreticiler tarafından ciddi anlamda hissedilebilir olmasının büyük önem taşıdığına dikkati çeken Yumaklı, şu değerlendirmede bulundu:

“Tarımsal üretimde dünyada söz sahibi ülkelerden biri olarak, bu niteliğimizi sürdürmek adına bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da çiftçilerimizin ve üreticilerimizin yanında olmaya devam edeceğiz. Bu minvalde Resmi Gazete’de yayımlanan tebliğ ile 29.12.2023 tarihli 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları kapsamında, 1 Ocak 2024-31 Aralık 2026 döneminde Ziraat Katılım Bankası A.Ş., T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerince kullandırılacak yatırım ve işletme kredisi/finansmanı ile ilgili teknik esaslar belirlendi. Üreticilerimize hayırlı ve bereketli olsun.”

Bakan Yumaklı, planlı üretimin sağlam bir zemine oturtulmasında tarımsal desteklerin önemli bir yere sahip olduğuna işaret ederek, “Tarımsal üretimde desteklerin yönlendirici rollerinin ve etkinliğinin artırılmasına yönelik çalışmalarımız devam ediyor. Bu çalışmalarımızla bir yandan üretimde yeni rekorlar kırarak gıda arz güvenliğimizin devamını sağlamayı diğer yandan da daha kaliteli ve verimli bir üretim yaparak tarımsal ihracatımızı daha üst seviyelere taşımayı amaçlıyoruz” ifadelerini kullandı.

Pazartesi günü açıklanan kurtarma paketi, Pakistan Başbakanı Shehbaz Sharif ile IMF Genel Müdürü Kristalina Georgieva arasında Riyad’da düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu toplantısı çerçevesinde yapılan görüşmenin ardından geldi.

Sharif hükümeti, küresel kredi kuruluşu ile mevcut 3 milyar dolarlık standby düzenlemesinin (SBA) 11 Nisan’da sona ermesinin ardından yeni bir IMF anlaşması arayışına girmişti.

‘DERHAL ÖDENECEK’ MİKTAR

Pazartesi gecesi Pakistan Maliye Bakanlığı ve IMF yaptıkları toplantı sonrasında borç verenin geçen yıl imzalanan bir anlaşma kapsamında kabul edilen toplam 3 milyar dolarlık krediyi tamamlayan 1.1 milyar dolarlık dilimin “derhal ödenmesini” onayladığını doğruladı.

EKONOMİK KRİZ

Pakistan iki yılı aşkın bir süredir ciddi bir ekonomik krizin pençesinde kıvranıyor; enflasyon bir ara yüzde 38’e kadar yükseldi ve döviz rezervleri Şubat 2023’te 3 milyar dolara, yani beş haftalık ithalattan daha azını karşılamaya yetecek kadar kaldı.

IMF KURTARMA PAKETİ

Geçen yıl Haziran ayında Sharif, IMF kurtarma paketini güvence altına alarak devlet temerrüdünü önlemeyi başardı. Son merkez bankası verilerine göre mevcut döviz rezervlerini neredeyse 8 milyar dolar olduğu belirlendi.

MALİYE BAKANLIĞI DANIŞMANINDAN AÇIKLAMA

Maliye Bakanlığı’nın eski danışmanlarından Khaqan Najeeb Al Jazeera’ye verdiği demeçte Pakistan’ın 350 milyar dolarlık ekonomisinin son dokuz aydaki performansının ülkenin yetersiz olan dış rezervlerini arttırdığını ve Mart ayında yüzde 20 olan enflasyonun yavaş da olsa düştüğünü söyledi:

‘SERAP GÖSTEGELER’

Ancak Pakistan’ın önde gelen ekonomistlerinden Kaiser Bengali, mevcut politikaların sürdürülebilirliğini sorguladığı ve daha fazla yapısal reform görmek istediği için ekonomik görünümle ilgili çekincelerini dile getirdi.

Mevcut ekonomik göstergeleri “serap” olarak nitelendiren Bengali, algılanan istikrarın daha fazla kredi gelme ihtimalinden kaynaklandığını sözlerine ekledi. “Eğer sözde istikrar ihracattaki artıştan ya da daha iyi dolar girişinden kaynaklansaydı, bu anlamlı olurdu ama böyle bir şey olmuyor. Şu anda gördüğümüz şey, piyasanın günlük bilgilere tepki verdiği geçici bir durum” dedi.

DIŞ BORÇLAR

Pakistan’ın dış borç yükümlülükleri şu anda 130 milyar doların üzerinde ve Lahor merkezli ekonomist Hina Shaikh, mali açığı gidermek için daha fazla borç kullanma politikasının daha fazla enflasyon yaratacağından korkuyor.

Bengali gündemlerinin “geçmiş borçları ödemek için yeni kredileri nereden bulacakları” olduğunu söyledi. “Kamu sektörü gelişimi geride bırakıldı. Son kırk yılda sağlık, eğitim ya da konut alanında neredeyse hiç büyük proje yapılmadı” dedi.

Bengali bir uyarıda bulunarak sözlerini tamamladı: IMF bile Pakistan’ın içinde bulunduğu mali krizden çıkmasına yardımcı olmak için büyük miktarlarda para yatırma konusunda isteksiz davranabilir.

“Hiçbir banka size süresiz kredi vermez, özellikle de kötüleşen bir bilanço gördüklerinde” dedi.
 

Bu kartlardan yapılan harcama ve temassız ödemelerin artışı da hızlandı.

Nakdin yerine alan kartlar daha az kağıt para ile teması beraberinde getiriyor.

ÖDEMELERİN SAYISI

Kredi kartları, banka kartları ve ön ödemeli kartlarla mart ayında yapılan ödemelerin sayısı, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 25 artarak 1,45 milyar oldu.

ÖDEMELERİN TOPLAM TUTARI

Kredi kartları, banka kartları ve ön ödemeli kartlarla mart ayında yapılan ödemelerin toplam tutarı, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 126 artarak 1 trilyon 181,4 milyar lira oldu.

KARTLARIN SAYISI

Mart itibarıyla Türkiye’de kredi kartı sayısı 121,4 milyon, banka kartı sayısı 192 milyon ve ön ödemeli kart sayısı 93,3 milyon olarak belirlendi.

2023 yılının Mart ayıyla kıyaslandığında kredi kartı sayısında yüzde 17, banka kartı sayısında yüzde 10 ve ön ödemeli kart sayısında yüzde 23 artış gerçekleşti.

Toplam kart sayısı ise yıllık bazda yüzde 15 artışla 406,7 milyona ulaştı.

Kredi kartları, banka kartları ve ön ödemeli kartlarla mart ayında yapılan ödemelerin toplam tutarı, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 126 artarak 1 trilyon 181,4 milyar lira oldu.

KARTLI ÖDEMELERİN 991,8 MİLYAR LİRASI KREDİ KARTLARIYLA YAPILDI

Kartlı ödemelerin 991,8 milyar lirası kredi kartlarıyla 167,8 milyar lirası banka kartlarıyla, 21,8 milyar lirası ön ödemeli kartlarla yapıldı.

Yıllık bazda kredi kartıyla ödemelerde yüzde 138, banka kartıyla ödemelerde yüzde 71, ön ödemeli kartlarla ödemelerde yüzde 157 artış oldu.

KARTLA ÖDEMELER YÜZDE 25 ARTTI

Kredi kartları, banka kartları ve ön ödemeli kartlarla mart ayında yapılan toplam ödeme sayısı, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 25 artarak 1,45 milyara ulaştı.

Sayısal olarak kartlı ödemelerin 817,7 milyonu kredi kartlarıyla yapılırken 518,2 milyon ödemede banka kartları, 116,9 milyon ödemede ise ön ödemeli kartlar kullanıldı.

Kredi kartlarıyla yapılan ödeme sayısında yüzde 27, banka kartlarıyla ödeme sayısında yüzde 15, ön ödemeli kartlarla yapılan ödemelerin sayısında ise yüzde 59 artış oldu.

İNTERNETTEN KARTLI ÖDEMELERİN TUTARI YÜZDE 135 ARTIŞLA 355 MİLYAR LİRAYA YÜKSELDİ

İnternetten kartla yapılan ödemelerin tutarı, martta geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 135 artarak 355 milyar liraya çıktı. Tutar bakımından internetten yapılan kartlı ödemelerin toplam içindeki payı yüzde 30 oldu.

İnternetten kartlı ödeme sayısı ise geçen yılın aynı ayına göre yüzde 20 artarak 219,6 milyona yükseldi. İnternetten yapılan kartlı ödeme sayısının toplam ödeme sayısı içindeki payı yüzde 16 olarak kayıtlara geçti.

TEMASSIZ ÖDEME SAYISI YÜZDE 38 ARTTI

Kartlarla yapılan temassız ödeme sayısı, yıllık bazda yüzde 38 artarak 916 milyon oldu. Temassız ödeme tutarı ise geçen yılın aynı ayına göre yüzde 155 artışla 327,2 milyar lira olarak hesaplandı. Mart ayında mağaza içi her 5 kartlı ödemeden yaklaşık 4’ü temassız yapıldı.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, ”emekli maaşından belli bir süre kredi ödemesi yapılmasından sonra bu kesintiye itiraz eden müşteri, kesintiyi durduran bankadan önceki tahsilatları isteyemez” dedi.

İçtihat Bülteni’nden edinilen bilgiye göre, davacılar vekili; emekli maaş hesabının bulunduğu davalı bankadan kredi kullandığını, bankanın maaş hesabına bloke koyarak para tahsil ettiğini, promosyon vb. haklarından istifade ettirmediğini, kesintiler nedeniyle geçinemez hâle geldiğini ileri sürerek hesap üzerindeki blokenin kaldırılmasını, kesintilerin durdurulmasını ve ayrıca dava tarihine kadar hesaptan kesilen tutarların davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etti. Davalı vekili; davanın reddini savundu.

İLK DERECE MAHKEMESİ, DAVANIN REDDİNE KARAR VERDİ

İlk Derece Mahkemesi, davacının kullandığı kredinin teminatı olarak emekli maaşından kesinti yapılmasına muvafakat ettiği ve bu yönde virman talimatı verdiği, sözleşmedeki bu hükmün haksız şart teşkil etmeyeceği, taksitlerin maaşından ödenmesini ihtirazî kayıtsız kabul edip sonrasında iadesini talep etmenin dürüstlük kuralı ile uyuşmayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verdi. İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulundu.

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ, MAAŞ ÜZERİNDEKİ BLOKENİN ALDIRILMASINA KARAR VERDİ

Bölge Adliye Mahkemesi, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararını kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne, maaş hesabı üzerindeki blokenin kaldırılmasına karar verdi. Bölge Adliye Mahkemesinin kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulundu.

YARGITAY 3. HUKUK DAİRESİ, BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİNİN KARARINI BOZDU

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, bozma ilâmında şu ifadelere yer verdi:

“İlk derece mahkemesince davanın reddine yönelik verilen karar usul ve yasaya, Dairemizin yerleşmiş uygulamalarına uygun olup, bir isabetsizlik bulunmadığından, bölge adliye mahkemesince yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir”

Bölge Adliye Mahkemesi, önceki gerekçe tekrar edilmek suretiyle direnme kararı verdi. Bunun üzerine direnme kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulundu. Böylelikle dosya, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu gündemine taşındı.

YARGITAY HUKUK GENEL KURULU: “KESİNTİYE İTİRAZ EDEN EMEKLİ BANKADAN ÖNCEKİ TAHSİLATLARI İSTEYEMEZ”

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, temyiz incelemesi neticesinde bölge adliye mahkemesinin kararını bozdu. Bozma ilâmında ise şu ifadeler yer verdi:

“Emekli maaşından başka bir gelirinin olmadığı yönündeki genel kabulden dolayı zayıf tarafı daha da zayıf hâle getirmeme saiki ile korunan tüketicinin, kendi iradesi ile imzaladığı kredi sözleşmesi çerçevesinde kavuştuğu ve sosyo-ekonomik ihtiyaçları doğrultusunda harcadığı meblağı yine emekli maaşı ile ödemek zorunda olduğunu bilebilecek durumdayken, çekeceği kredinin ödeneceği ihtimalini banka gözünde kuvvetlendirir şekilde emekli maaşını mal varlığının bir parçası olarak gösterdiği, bu inançla hareket eden bankanın davacıya birden çok kez kredi tahsis ettiği, davacının başka bir yolla taksit ödemesinde bulunmadığı, en başından beri ödeme yöntemi olarak tercih ettiği virman usulüyle kredi taksitlerinin her ay düzenli tahsil edilmesine itiraz etmediği ve dava açmakla davacının bu yöndeki iradesinin ortadan kalktığını gören banka tarafından bu usulle yapılan tahsilâta son verildiği gözetildiğinde söz konusu kesintilerin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla iptalinin ve bu talebin kabulüyle bağlantılı olarak da kesilen bedellerin iadesinin istenmesi hakkın kötüye kullanılması teşkil eder ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 2’nci maddesi gereğince iyi niyetle uyuşmadığından hukuk düzeni tarafından korunmamalıdır.”

GALERİLER BİLE TAKSİT YAPMAYA BAŞLADI

Özellikle kredilere getirilen sınırlamaların etkisiyle birlikte kredili araç alımı zorlaşmıştı. İkinci el ilan sitelerinde galerilerin araç satışı için verdikleri ilanda ‘Tüm kredi kartlarına 12 taksit’ şeklinde açıklamaları dikkat çekti. Peki kredi kartlarının kullanım alanı genişliyor mu? Vatandaşların kredi kartı ile ödemeleri neden artıyor? Kredi kartlarına ilişkin hangi düzenlemeler yapılacak?

KART HARCAMALARI NEDEN ARTIYOR?

Konuyla ilgili merak edilenleri Yeminli Mali Müşavir ve Ekonomist Muhammet Bayram, milliyet.com.tr’ye anlattı. Bayram konuşmasında şu ifadeleri kullandı:

“Kredi kartı kullanım oranı pandemiden beri ciddi bir artış gösterdi. Pandemide vatandaşlar evlerinde kaldıkları için elektronik ödemeler arttı. Pandemi döneminde oluşan alışkanlık ve enflasyonist ortam sebebiyle kredi kartı harcamaları önemli ölçüde arttı. Kredi kartı harcamaları yüzde 152 artışla 1 trilyon lirayı aştı. Kredi kartlarında son 1 yılda 1 trilyon liralık harcama yapıldı. Kredi kartı sayısı 120 milyona ulaştı.

Kredi kartı ödemeleri ve kredi kartı sayısındaki artışın asıl nedeni pandemiden beri süre gelen alışkanlık ve enflasyonist ortamda kişilerin gelirinin yetmemesinden dolayı fazla harcama yapması diyebiliriz.

‘KİŞİLER SABİT GELİRİ İLE HARCAMA YAPIYOR’

Dar gelirli ve orta gelirlinin maaşları sabit kalırken fiyatlar artmaya devam ediyor. İki aylık enflasyon yüzde 11 civarında. Kişiler kredi kartı harcamaları ile birlikte sabit geliri üzerinden aynı mal kalemlerini almaya çalışıyor diyebiliriz.

‘ASIL NEDEN ENFLASYONİST ORTAM’

Zorunlu gıda ihtiyaçları haricinde kişiler enflasyonist ortamdan dolayı ilerdeki bir ihtiyacını şimdiden almak istiyor. Asıl neden enflasyonist ortamdır.

‘LİMİTLER GELİRE ORANTILI OLMALI’

Bazı galeriler araç satışında dahi kredi kartlarına 12 aylık taksit yapma noktasına geldi. Kredi kartlarında bir limit artışı söz konusu. Bazen bankalar size sormadan aldığınız paraya göre kredi kartı limitlerini hızlı bir şekilde yükseltebiliyor. Şu anda kredilere erişim sıkıntılı olduğu için kredi kartlarına taksit yapabilen iş yerleri bunu kullanabiliyor. Kişilerin gelirine uyumlu olmayan kredi kartı limitleri fazla harcamaya teşvik ediyor diyebiliriz. Bunun önüne geçebilmek adına kişilerin kredi kartları limitlerinin geliri ile orantılı olmalıdır.

KREDİ KARTLARINA DÜZENLEME GELECEK Mİ?

Ben bir düzenleme bekliyorum. Kredi kartlarına taksit sınırlaması yerine limitlerin kişilerin gelirine göre belirlenmesi elzemdir. Eğer bu kişilerin gelirlerine göre belirlenmezse vatandaşlar ciddi bir maliyet içerisine girebilir.

ŞU ANDA KREDİ KARTI FAİZLERİ NE DURUMDA?

Şu anda kredi kartı akdi faiz, gecikme faizi ve KMH faizleri yüzde 4.5 seviyelerinden yüzde 5’e yükseltildi. Kişiler nakit avans, KMH’tan para çekip altın, döviz ve borsaya yönelebiliyordu. Faizlerin yükseltilmesi ile birlikte artık bu önlendi diyebiliriz.”

Özellikle kredi faiz oranlarının yükseldiği bu dönemde taşıt kredilerindeki değişiklik piyasaya nasıl yansır?  

Konuyla ilgili detayları açıklayan Yeminli Mali Müşavir ve Ekonomist Muhammet Bayram şu ifadeleri kullandı:

ARAÇ ALMAK ARTIK DAHA MALİYETLİ

“Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (BDDK) son almış olduğu kararla taşıt kredilerine bir skala getirildi. Buna göre daha fazla tutarlı bir araç alacaksanız, daha düşük bir kredi taksitlendirmesi yapılacak. Burada asıl amaç, vatandaşın kredi çekerek enflasyona sebebiyet vermemesi diyebiliriz.

Faiz oranları yükseldi ve bu faiz oranları ile yeni bir araç almak maliyetli hale geldi. Son yapılan düzenleme ile birlikte bankalardan kredi almak zorlaştı diyebiliriz. İkinci el taşıt kredileri ve sıfır araçlarda bir daralma bekleyebiliriz. Zaten enflasyonist ortamda yapılması amaçlanan husus da budur. Burada amacın satışları daha fazla artırmadan enflasyonu dizginlemek olduğunu diyebiliriz.

KREDİ LİMİTLERİ YÜKSEKSE VADE DÜŞÜK OLACAK

Bankalarda taşıt kredileri ile ilgili bir sınırlama söz konusuydu. Kredi genişlemesine ilişkin bir husus vardı. İhtiyaç ve tüketici kredilerinde aylık kredi büyüme sınırı düşürülmüş, taşıt kredilerine ise dokunulmamıştı. Taşıt kredilerine BDDK tarafından yeni bir düzenleme gelmiş oldu.

Yeni düzenleme ile birlikte bankalar daha yüksek limitli kredi veremiyor. Daha yüksek kredi limitiniz varsa daha düşük bir kredi vadeniz olacak. Ne kadar yüksek tutarlı bir araç alacaksanız taksitleriniz o kadar düşecek diyebiliriz.

ASIL AMAÇ ENFLASYONU DİZGİNLEMEK

Konut kredileri ile ilgili herhangi bir düzenleme gelmedi. Son aylarda konut satışları yükselmişti. Ben konut kredilerini daraltıcı bir düzenleme gelmesini beklemiyorum. Daha öncesinde ikinci evini alacaklara ilişkin bir düzenleme yapılacağı söylenmişti. Şu anda asıl amacın enflasyonu dizginlemek olduğu için BDDK tarafından taşıt kredilerine ilişkin bir düzenleme geldi. Düzenleme ile birlikte enflasyonla mücadele daha geniş ve kapsamlı bir şekilde yapılacaktır diyebiliriz.”

İKİNCİ ELDE TALEP HALA YÜKSEK

İstanbul Motorlu Araç Satıcıları Derneği (İMAS) Başkanı Hayrettin Ertemel, konuyla ilgili detayları anlattı. Ertemel ikinci el piyasasında araç yaşına dikkat çekerek, iki modelde talebin yüksek olduğunu söyledi.

İMAS Başkanı Hayrettin Ertemel’in açıklamaları şu şekilde: “Yıllık veriler incelendiğinde şubat ayı ikinci el otomobil fiyatlarının geçen yılın aynı ayına göre yaklaşık %17 düştüğü görülmesine rağmen, son 3 aya göz attığımızda düşüş trendinin önce yavaşladığı, akabinde ise durduğunu görüyoruz.

OTOMOBİL FİYATLARI SABİTLENDİ

Şubat ve son günlerine yaklaştığımız mart aylarında ise ikinci el otomobil etiket fiyatlarında %2 ile 3 oranında bir artış göze çarpıyor. Etiket fiyatlarına karşılık reel fiyatlarda ise sadece %1 oranında artış olduğundan ikinci el otomobil fiyatlarının şu an için sabit olduğu söyleyebiliriz.

Yapılan istatistiki çalışmalar, ortalama araç fiyatının ocak ayında sabit kaldığı, şubat ayında ise 5 bin TL gerileyerek 855.000 TL’ye indiğini gösteriyor. Son aylarda fiyatlamalara dair çıkan neredeyse aynı sonuçlar, piyasadaki düşüş trendinin durarak sabit fiyatlama sürecine geçildiği görüşümüzü destekler nitelikte.

YÜKSEK KREDİ VE FAİZLER PİYASAYI NEGATİF ETKİLİYOR

Son altı aylık süreçte sıfır otomobilde yapılan indirimler ve kampanyalar, kullanıcı tercihlerinin neredeyse tamamını sıfır otomobile çekmişti. Krediye erişimde yaşanan zorluklar, yüksek faiz ve mevduat oranları kadar talebin sıfır otomobilde olması da bu süreçte ikinci el piyasasını negatif etkileyen başlıca faktörler arasındaydı.

Yeni yıl ile birlikte artan maliyetler, buna bağlı olarak sıfır otomobilde yaşanan fiyat artışları ve finansman kampanyalarının tamamen sonlanmasının ardından, yaz aylarına doğru talebin tekrar ikinci el otomobile kayacağını öngörmüştük. İlk yansımalar şubat ayı verilerinde yaşandı.

YÜKSELEN TALEP ARAÇ FİYATLARINI ARTIRABİLİR

Şubat ayı satış adetlerinde bir miktar artış gözleniyor. Öte yandan araç satış hızı ortalama süresi ve ilan sayısı gibi verilerde de pozitif değişimler söz konusu. Göstergelerdeki bu değişim beklenen seviyenin ilk emareleri olarak yorumlanabilir. İçinde bulunduğumuz mart ayında da verilerin pozitif seyrini artarak koruyacağı kanaatindeyiz. Bu süreçte döviz kuru gibi ana faktörler haricinde, ikinci el otomobil fiyatlarında yükselen talebe istinaden artış görülebilir. Koşullar değerlendirildiğinde, otomobil almayı düşünen vatandaşlarımızın bütçe ve ihtiyaçlarına göre planlarını gerçekleştirmeleri avantajlı olacaktır.

Sabit kalan ikinci el fiyatları, artan sıfır fiyatına karşı cazip konumda bulunduğundan özellikle 2 yaşına kadar otomobiller son iki aydır yüksek talep görüyor. Renault Clio ve Fiat Egea en çok tercih edilen ikinci el otomobiller arasında.”

VADE SINIRLARINA DÜZENLEME

Buna göre Kurul, nihai fatura değeri 1 milyon 600 bin lira ve altındaki taşıt alımı amacıyla kullandırılan kredilerde vade sınırını 48 ay olarak belirledi.

Nihai fatura değeri 1 milyon 600 bin lira üzerinde olup 3 milyon lira üzerinde olmayan taşıt alımı amacıyla kullandırılan kredilerde vade sınırı 36 ay olurken, nihai fatura değeri 3 milyon liranın üzerinde olup 4 milyon liranın üzerinde olmayan taşıt alımı amacıyla kullandırılan kredilerde ise vade sınırı 24 ay olarak belirlendi.

Nihai fatura değeri 4 milyon liranım üzerinde olup 5 milyon liranın üzerinde olmayan taşıt alımı amacıyla kullandırılan kredilerde ise vade sınırı 12 ay oldu.

KREDİ TUTARI İÇİN TAŞIT DEĞERİ SINIRLAMASI

Kredi Yönetmeliğinin 12’nci maddesinin ikinci fıkrası ile Finansal Kurumlar Yönetmeliği’nin 11/A maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen taşıt teminatlı krediler hariç, tüketicilere binek araç edinimi amacıyla kullandırılacak taşıt kredilerinde veya yapılacak finansal kiralama işlemlerinde, kredi tutarının taşıtın değerine oranını nihai fatura değeri 1 milyon 600 bin lira ve altında olan taşıtlar için yüzde 70’i aşamamasına karar verildi.

Nihai fatura değeri 1 milyon 600 bin liranın üzerinde olup, 3 milyon liranın üzerinde olmayan taşıtlar için kredi tutarının, yüzde 50’yi aşamaması nihai fatura değeri 3 milyon liranın üzerinde olup 4 milyon liranın üzerinde olmayan taşıtlar için kredi tutarının yüzde 30’u aşamaması kararlaştırıldı.

Kurul kararına göre ayrıca kredi tutarının nihai fatura değeri 4 milyon liranın üzerinde olup 5 milyon liranın üzerinde olmayan taşıtlar için yüzde 20’yi aşamamasına karar verilirken , nihai fatura değeri 5 milyon liranın üzerinde olan taşıtlar içinse kredi tutarı yüzde sıfır olarak belirlendi.

TOGG T10X’E ÖZEL KREDİ GÜNCELLENECEK

Yeni yapılan düzenlemeyle yerli elektrikli Togg T10X’e özel limitler yükeltildi. Türkiye’nin Otomobili T10X’in 1 milyon 432 bin 600 liralık standart menzilli giriş paketinin yüzde 70’ine artık kredi çekilebilecek Alınacak kredinin vadesi ise 48 ay olabilecek. Geçtiğimiz günlerde Togg T10X için kamu bankaları 350 bin liraya kadar sıfır fazili paketini duyurmuştu. Kamu bankalarının verdiği özel Togg kredisinin yeni limitlerle güncellenmesi bekleniyor.

BDDK’nın konu ile ilgili kararına göre kredi sınırları yeniden belirlendi.

Karara göre kredilerde vade sınırı şu şekilde düzenlendi:

Değeri 1 milyon 600 bin lira ve altında olan taşıt alımı amacıyla kullandırılan kredilerde 48 ay,

1 milyon 600 bin ile 3 milyon lira aralığındaki taşıtlarda 36 ay,

3 milyon ile 4 milyon lira aralığındaki taşıtlarda 24 ay,

4 milyon ile 5 milyon lira aralığındaki taşıtlarda 12 ay.

Kararda şöyle denildi:

“-Bankaların Kredi İşlemlerine İlişkin Yönetmeliğin (Kredi Yönetmeliği) 12 nci maddesinin dördüncü fıkrası ile Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmeliğin (Finansal Kurumlar Yönetmeliği) 11/A maddesinin beşinci fıkrası uyarınca,

13.06.2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun Geçici 12 nci maddesi kapsamına giren mükellefler tarafından üretilen sadece elektrik motorlu taşıtlar için;

a) Kredi Yönetmeliğinin 12 nci maddesinin üçüncü fıkrası ile Finansal Kurumlar Yönetmeliğinin 11/A maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenen kredi vade sınırlarının;

– Nihai fatura değeri bir milyon altı yüz bin Türk Lirası ve altında olan taşıt alımı amacıyla kullandırılan kredilerde kırk sekiz ay,

– Nihai fatura değeri bir milyon altı yüz bin Türk Lirası’nın üzerinde olup üç milyon Türk Lirası’nın üzerinde olmayan taşıt alımı amacıyla kullandırılan kredilerde otuz altı ay,

– Nihai fatura değeri üç milyon Türk Lirası’nın üzerinde olup dört milyon Türk Lirası’nın üzerinde olmayan taşıt alımı amacıyla kullandırılan kredilerde yirmi dört ay,

– Nihai fatura değeri dört milyon Türk Lirası’nın üzerinde olup beş milyon Türk Lirası’nın üzerinde olmayan taşıt alımı amacıyla kullandırılan kredilerde on iki ay olarak belirlenmesine,

b) Kredi Yönetmeliğinin 12 nci maddesinin ikinci fıkrası ile Finansal Kurumlar Yönetmeliğinin 11/A maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen taşıt teminatlı krediler hariç, tüketicilere binek araç edinimi amacıyla kullandırılacak taşıt kredilerinde veya yapılacak finansal kiralama işlemlerinde, kredi tutarının taşıtın değerine oranının; Nihai fatura değeri bir milyon altı yüz bin Türk Lirası ve altında olan taşıtlar için yüzde yetmişi aşamamasına,

– Nihai fatura değeri bir milyon altı yüz bin Türk Lirası’nın üzerinde olup üç milyon Türk Lirası’nın üzerinde olmayan taşıtlar için yüzde elliyi aşamamasına,

– Nihai fatura değeri üç milyon Türk Lirası’nın üzerinde olup dört milyon Türk Lirası’nın üzerinde olmayan taşıtlar için yüzde otuzu aşamamasına,

– Nihai fatura değeri dört milyon Türk Lirası’nın üzerinde olup beş milyon Türk Lirası’nın üzerinde olmayan taşıtlar için yüzde yirmiyi aşamamasına,

– Nihai fatura değeri beş milyon Türk Lirası’nın üzerinde olan taşıtlar için yüzde sıfır olarak belirlenmesine,

-Bu Kararın Kuruluş Birliklerine duyurulmasına ve Kurumun internet sitesinde yayımlanmasına karar verilmiştir “

Buna göre tüketicinin açık talebi olmaksızın kredi ile ilgili zorunlu deprem sigortası olan DASK harici sigorta yaptırılamaz. Konut finansmanı sözleşmesi kredi ile ilgili olanlar hariç olmak üzere otomatik ödeme talimatı, tamamlayıcı sağlık sigortası gibi yan finansal ürün ve hizmetler alım şartına bağlanamaz.

Bankalarda belli bir yaş grubunun üzerinde kredi çekmek isteyen kişilere hayat sigortası yaptırılıyor. Özellikle konut kredilerinde ilgili konuta banka tarafından ipotek konulduğundan dolayı kredinin ödenmemesi durumunda banka konutu satışa çıkararak zararını karşılayabiliyor. Peki kredi çekerken hayat sigortası yaptırmak zorunlu mu? Kredi sözleşmesinde dayatılan finansal ürün ve hizmetler için nereye şikayette bulunulur?

”BANKALAR FARKLI ÜRÜNLERİ DE TÜKETİCİLERE SUNUYOR”

Konuyla ilgili merak edilenleri Gayrimenkul Uzmanı Mustafa Hakan Özelmacıklı, milliyet.com.tr’ye anlattı. Özelmacıklı’nın konuşması şu şekilde:

”Konut finansmanı sözleşmeleri tarafında tüketicilerin bazı hakları var. Bankalar bu kredileri kullandırırken çapraz satış nedeniyle farklı ürünleri de kredi finansman sözleşmesi çerçevesinde tüketicilere sunabiliyor. Burada öne çıkan bazı başlıklar var ki bunlardan ilki özellikle kişilerle alakalı hayat sigortasıdır. DASK dışında konut sigortası da bu kapsamda talep edilen farklı bir sigorta ürünü diyebiliriz.

NEREYE BAŞVURU YAPILIR?

Vatandaşlar eğer yasalara aykırı bir durumla karşılaşıyorsa Tüketici Hakem Heyeti’ne başvuru yapabiliyor. Başvuru tutarları her yıl belirleniyor diyebiliriz. Tüketici Bilgi Sistemi’nde yer alan menü üzerinden vatandaşlar şikayetlerini iletebilir. Aynı zamanda daha önce yapılan düzenleme ile de tüketici kredilerinde 14 gün içinde cayma hakkı da tanınıyor. Konut kredilerine konu yerlerde de tüketici hakem heyetine başvuru yapılacaksa 2024 yılı parasal değeri yeniden belirlenmişti. Bu her yıl yeniden değerleme oranında düzenleniyor. 2024 yılı için değeri 104 bin TL’nin altında bulunan tüketici uyuşmazlıklarında il veya ilçe tüketici hakem heyetlerine başvuru yapılabiliyor.

”KONUT SİGORTASI DASK İLE BERABER İSTENİYOR”

DASK dışında iki sigorta öne çıkıyor. Birisi konutun deprem dışında da kullanılamayacak hale gelmesine neden olabilecek toprak kayması, yan bina kazılırken binanın zarar görmesi gibi biz buna sigorta sisteminde yangın sigortaları branşı diyoruz ki bu noktada yangın gibi faktörlerde konut sigortasının devreye girmesi söz konusu oluyor. Her ne kadar düzenlemede DASK dışında sigorta istenmez dense de konut sigortası DASK ile beraber bankalar tarafından yapılması isteniyor.

”YAŞA GÖRE ÖDEME PLANI ARTIYOR”

Ayrıca kredi çekilirken bankalar tarafından hayat sigortası da isteniyor. Burada şu an için yüzde 0.2 ile yüzde 0.3 arasında değişen hayat sigortası zorunluluğu var. Vatandaşlara sigorta isteyip istemedikleri soruluyor. Bazen tüketici bunu kredi süresince olası bir vefatı veya iş görmezlik durumu nedeniyle sigorta borcunun kendisinden sonra ailesine kalmamasını değerlendirebiliyor. Yaşa göre bunun ödeme primleri artıyor diyebiliriz.

Bankalar sigorta dışında tamamlayıcı sağlık sigortaları ve otomatik ödeme talimatı da talep edebiliyorlar. Bu konut finansmanı sözleşmelerinde bu tür yan finansal ürünlerin hizmet alımı şartına bağlanmama hususu var. Bununla ilgili düzenleme 2022 yılı Ekim ayında yapılmıştı.

KREDİ BORCU ÖDENMEZSE BANKA MÜLKÜ SATABİLİYOR MU?

Sistemin global bir mortgage modeli olarak düşünmek lazım. Kişinin borcunu ödeyememesine temerrüde düşme deniliyor. Bu durumda kredi veren borcun ödenmesini talep edebiliyor. Bununla ilgili bazı şartlar var. Bu sözleşmede yazıyor, tüketici birbirini izleyen iki taksiti ödememesi ile temerrüde düşebilir. Bu durumda banka uyarıda bulunuyor, bunlar tebligat ile yapılıyor ve kalan borcun tümünün ödenmesi talep edilebiliyor. Bu durumda tüm ödemelerin istenmesi gibi şartlar olabiliyor. Tüketici borcunu ödeyemezse bankanın bu yeri satışa çıkarma hakkı doğuyor.

BANKA TÜKETİCİLERDEN ‘ERKEN ÖDEME’ TAZMİNATI İSTEYEBİLİYOR, ERKEN ÖDEME NEDİR?

Konut kredilerinde tüketicilerin iki alternatifi var. Biri sabit faiz, diğeri de değişken faizdir. Değişken faizde değişen faiz koşullarına göre kredi ödemelerinin değişmesidir. Sabit faizde ise başlangıçtaki tutar üzerinden belirlenen faiz demektir. Değişken faizde erken ödeme cezaları söz konusu olmuyor bu sabit faizde var.

Global anlamda mortgage sistemi içerisinde uzun vadede satıldığı ve erken ödendiğinde bankalar için kredi dengesini bozucu bir durumu var. Kredi faiz oranı sabit belirlenmişse tüketicinin borcunu erken ödemesi durumunda bir tazminat talep edilebiliyor. Bu erken ödeme cezası deniyor. Tazminatla ilgili bazı sınırlar var. Erken ödenen ana para tutarının kalan vadesi 36 ayı aşmayan kredilerde yüzde 1, 36 ayı aşan kredilerde yüzde 2’sini geçemez diyor. Konut kredileri rakamsal anlamda 3 yıldan fazla olduğu için erken ödeme cezasının yüzde 2’yi geçmemesi gerekiyor.

KONUT KREDİSİ FAİZLERİ NE KADAR OLDU?

Şu anda aylık yüzde 2.95 ile 3.05 arasında konut kredisinde faiz oranları değişiyor, bu 120 ay vade için geçerli olan faiz oranıdır. Konut kredilerinde gayrimenkulün değeri ile ilgili de hala sınırlamalar var. Özellikle 10 milyon TL’nin üzerinde kredi kullanılamaması, gayrimenkulün değeri ve enerji sınıfına göre çeşitli düşüşler söz konusu.

”1 MİLYON TL KREDİ İÇİN AYLIK ÖDEME 31 BİN 352 TL”

Şu anda 120 ay vadede faiz oranı yüzde 3.05 seviyesinde olan 1 milyon TL kredi için aylık taksit tutarı yaklaşık 31 bin 352 TL’ye gelir. 1 milyon TL için toplam geri ödeme 3 milyon 762 bin 256 TL olur.

DİKKAT: FAİZLER DÜŞÜNCE KREDİLER YAPILANDIRILABİLİR

Her durumda konut kredisi faiz oranları yüksek olsa da tüketiciler aslında faiz oranları düştüğünde kredilerini tekrar yapılandırma hakkına sahip. Ana para üzerinden yüzde 2 erken ödeme cezası ödeyip faizler düştüğü zaman kredilerini yeniden yapılandırabilirler. Bu hak kullanılabilir bir hak olarak değerlendirilebilir.

”ŞU AN GAYRİMENKUL ALMAK BİR FIRSAT”

Şu an için konutun fiyat anlamında en düşük olduğu seviyeleri yaşıyoruz. Dövizdeki artış TL bazında gayrimenkullerin değerine yansımadı. Son haftalarda artan altın ve dövize baktığımızda birçok ikinci el gayrimenkulün rakamsal anlamda TL bazında oldukça düşük seviyelerde olduğunu söyleyebiliriz. Bu da gayrimenkul yatırımı düşünenler için bir fırsat dönemi olarak değerlendirilebilir.”

İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sefer Şener, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek başkanlığında yeni ekonomi yönetimi ile başlayan sürecin sonuçlarını vermeye başladığını belirtti.

Orta Vadeli Program ile ekonomiye ilişkin yol haritasının çıkarılmış olmasının piyasalara pozitif bir hava kattığını ifade eden Şener, enflasyonla mücadelede bir yol haritasının oluşturulması, politika faizinin beklenen enflasyona yakın bir düzeyde yüzde 8,5’ten yüzde 45 seviyelerine çekilmesi ve 2023’te yüzde 4,5’lik büyüme rakamının yakalanmış olmasının Türkiye’ye dönük uluslararası bakış açısını da farklılaştırmaya başladığını söyledi.

Şener, ”Diğer taraftan son on aylık dönemde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası rezervlerinin yeniden 130 milyar doların üzerine çıkması, 2023’ü 45 milyar dolarla kapatan cari açığın bu ay itibarıyla 36-37 milyar dolar seviyelerine kadar gerileyecek olması, deprem harcamaları hariç yüzde 2,6 düzeyinde olan bütçe açığının (Maastricht kriterlerinin altında ) ve gri bölgeden çıkış için gösterilen çabaların not artırımında önemli unsurlar olarak ön plana çıktığı görülmektedir.” değerlendirmesinde bulundu.

”NOT ARTIRIMI İLERİKİ DÖNEMDE DAHA FAZLA YABANCI YATIRIMCI GELMESİNİ SAĞLAYACAK”

Fitch’in bu not artışının Türkiye’ye ileriki dönemde daha fazla yabancı yatırım gelmesini, uluslararası piyasalardan kamu ve özel sektörün daha ucuza sermaye temin edebilmesini ve ekonomideki pozitif beklentinin artmasını sağlayacağı öngörüsünde bulunan Şener, ”Enflasyonda temmuz ayından itibaren beklendiği gibi önemli düşüşler yaşanması, makro ihtiyati tedbirler ve yapısal reformlara ağırlık verilmesi durumunda yıl sonuna doğru diğer derecelendirme kuruluşlarının da Türkiye’ye ilişkin not artırımlarına gitmesi sürpriz olmayacaktır.” ifadelerini kullandı.

İstanbul Topkapı Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Erhan Aslanoğlu da Fitch’in kredi notunu yükseltmesinin olumlu bir gelişme olduğunu vurguladı.

Kredi notunun yükseltilmesinin, görünümün ”durağandan” ”pozitife” çıkarılmasıyla birlikte gerçekleşmesinin daha olumlu bir gelişme olduğunu belirten Aslanoğlu, bu gelişmelerde iki noktanın önemli etkide bulunduğunu kaydetti.

Bunlarda bir tanesinin para politikasındaki sıkılaşmanın güçlü bir şekilde yapılması, ikinci noktanın da cari işlemler açığındaki beklenenden fazla gerilemesi olduğunu aktaran Aslanoğlu, ”Benim görebildiğim kadarıyla Fitch genelde para politikasını ve bunun güçlü olmasını daha fazla önemseyen bir kuruluş. Merkez Bankasının beklenenden güçlü adımları, kararlılığı, en azından son haftada gelen kararlar bu adımları etkilemiş gibi gözüküyor.” dedi.

Aslanoğlu, cari açığın azalmasının döviz talebini azaltıcı bir etkide bulunduğunu dile getirerek, özellikle gelişmiş ülkelerde faiz indirim ihtimalinin artmasının finansman tarafında sorunu azaltacağı vurgusu olduğunu söyledi.

Hem döviz talebinin azalacağı hem de dış finansman imkanlarının geçmişe göre daha pozitif olabileceğini kaydeden Aslanoğlu, seçim sonrasında da uygulanan politikalara benzer bir tablonun devam etmesi durumunda diğer kredi derecelendirme kuruluşlarından da not artırımlarının da gelebileceğini belirtti.

Takipteki alacaklara göre en fazla borcu olan il, aynı zamanda en kalabalık il olan İstanbul oldu.

İllere Göre Seçilmiş Bankacılık Sektörü Verileri’ne (Fintürk) göre, il bazında Türk bankacılık sektörünün temel göstergeleri şöyle:

En fazla krediyi İstanbul kullandı

30 Ocak 2024 tarihi itibarıyla kurum veritabanındaki verilere göre; 2023 Aralık döneminde Türk bankacılık sektörünün;

Toplam 11 trilyon 671 milyon 735 milyon 320 bin TL tutarındaki kredilerin 4 trilyon 283 milyar 301 milyon 575 bin TL’si İstanbul, 1 trilyon 617 milyar 697 milyon 17 bin TL’si Ankara ve 613 milyar 965 milyon 376 bin TL’si İzmir yerleşiklerine kullandırıldı.

En fazla mevduat İstanbul’da

Toplam 14 trilyon 851 milyar 47 milyon 888 bin TL tutarındaki mevduatın 6 trilyon 197 milyar 575 milyon 905 bin TL’si İstanbul, 2 trilyon 77 milyar 995 milyon 659 bin TL’si Ankara ve 732 milyar 596 milyon 539 bin TL’si ise İzmir yerleşiklerine ait.

Bireysel kredi kartı alacakları en fazla İstanbul’da

Toplam 1 trilyon 185 milyar 203 milyon 994 bin TL tutarındaki bireysel kredi kartından alacakların 305 milyar 621 milyon TL’si İstanbul, 114 milyar 149 milyon 139 bin TL’si Ankara ve 75 milyar 674 milyon 832 bin TL’si İzmir yerleşiklerine ait.

Konut kredilerinin çoğunu İstanbul kullandı

Toplam 441 milyar 44 milyon 651 bin TL tutarındaki konut kredilerinin 137 milyar 701 milyon 622 bin TL’si İstanbul, 56 milyar 483 milyon 425 bin TL’si Ankara ve 30 milyar 672 milyon 361 bin TL’si İzmir yerleşiklerine ait.

Kredi kullanımının illere dağılımı

ADANA / 239.974.853 TL

ADIYAMAN / 25.773.494 TL

AFYONKARAHİSAR / 45.883.817 TL

AĞRI / 12.605.531 TL

AKSARAY / 30.818.051 TL

AMASYA / 23.228.002 TL

ANKARA / 1.639.656.557 TL

ANTALYA / 437.752.932 TL

ARDAHAN / 5.470.317 TL

ARTVİN / 11.709.097 TL

AYDIN / 102.368.713 TL

BALIKESİR / 110.260.435 TL

BARTIN / 11.288.319 TL

BATMAN / 26.026.227 TL

BAYBURT / 3.392.101 TL

BİLECİK / 15.018.906 TL

BİNGÖL / 7.454.451 TL

BİTLİS / 11.920.204 TL

BOLU / 24.919.426 TL

BURDUR / 22.144.260 TL

BURSA / 357.824.486 TL

ÇANAKKALE / 43.879.988 TL

ÇANKIRI / 17.327.188 TL

ÇORUM / 50.470.594 TL

DENİZLİ / 180.893.107 TL

DİYARBAKIR / 91.021.270 TL

DÜZCE / 28.435.569 TL

EDİRNE / 38.700.165 TL

ELAZIĞ / 43.824.557 TL

ERZİNCAN / 12.554.453 TL

ERZURUM / 50.994.043 TL

ESKİŞEHİR / 88.327.603 TL

GAZİANTEP / 344.935.353 TL

GİRESUN / 31.471.499 TL

GÜMÜŞHANE / 6.363.826 TL

HAKKARİ / 7.868.467 TL

HATAY / 161.933.185 TL

IĞDIR / 7.959.958 TL

ISPARTA / 27.779.920 TL

İSTANBUL / 4.369.573.409 TL

İZMİR / 620.027.868 TL

KAHRAMANMARAŞ / 95.682.074 TL

KARABÜK / 20.018.074 TL

KARAMAN / 20.107.833 TL

KARS / 13.208.720 TL

KASTAMONU / 28.948.045 TL

KAYSERİ / 135.733.024 TL

KIRIKKALE / 16.183.019 TL

KIRKLARELİ / 29.732.808 TL

KIRŞEHİR / 21.992.941 TL

KİLİS / 6.119.267 TL

KOCAELİ / 287.034.670 TL

KONYA / 219.473.490 TL

KÜTAHYA / 34.636.060 TL

MALATYA / 38.758.362 TL

MANİSA / 124.126.722 TL

MARDİN / 42.574.911 TL

MERSİN / 145.598.435 TL

MUĞLA / 136.022.791 TL

MUŞ / 10.218.851 TL

NEVŞEHİR / 24.432.266 TL

NİĞDE / 27.282.965 TL

ORDU / 50.706.273 TL

OSMANİYE / 36.929.587 TL

RİZE / 28.085.838 TL

SAKARYA / 83.425.920 TL

SAMSUN / 110.472.380 TL

SİİRT / 25.809.025 TL

SİNOP / 12.141.210 TL

SİVAS / 34.488.665 TL

ŞANLIURFA / 82.247.307 TL

ŞIRNAK / 16.487.677 TL

TEKİRDAĞ / 98.738.576 TL

TOKAT / 31.657.421 TL

TRABZON / 78.603.637 TL

TUNCELİ / 4.802.831 TL

UŞAK / 27.847.989 TL

VAN / 36.414.712 TL

YALOVA / 33.298.354 TL

YOZGAT / 26.395.481 TL

ZONGULDAK / 45.667.353 TL

Akben, toplantıda yaptığı konuşmada, Türkiye’de katılım finans pazar payının her geçen yıl arttığını ve sektörün coğrafi olarak yayılmaya devam ettiğini dile getirdi.

Sektörün geçmişte olduğu gibi geçen yıl da kaynaklarını reel sektörün kullanımına sunduğunu kaydeden Akben, sektörün katma değerli üretim ve ekonomik dinamizmi merkeze alarak Türkiye Ekonomi Modeli’ni desteklemeye devam ettiğini söyledi.

Akben, Türkiye Katılım Bankaları Birliği’nin Aralık 2023 verilerine göre, bugün 9 katılım bankasının toplam 1455 şube ve yaklaşık 20 bin personelle hizmet sunduğunu anımsatarak, “Bankacılık sektörünün 2023 Aralık itibarıyla toplam nakdi finansman hacmi yüzde 54,7 düzeyinde büyürken, katılım bankalarında bu oran yüzde 63,7 seviyesinde gerçekleşmiştir. Yine toplanan fonlarda aralık ayı itibarıyla bankacılık sektörü yüzde 69 düzeyinde büyürken, katılım bankaları yılbaşına kıyasla yüzde 71,5’lik büyüme kaydetmiştir.” ifadelerini kullandı.

Vakıf Katılım’ın Aralık 2023 itibarıyla katılım bankacılığı sektörü içindeki nakdi finansman pazar payının yüzde 17,51, öz kaynak pazar payının ise yüzde 20,29 şeklinde gerçekleştiğinin altını çizen Akben, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Toplam aktif büyüklüğümüzü bir önceki yıla kıyasla yüzde 67,62 artırarak 315,3 milyar TL’ye ulaştırdık. Bu dönemde, toplanan fon hacmini de yüzde 83,41 artışla 254,2 milyar TL’ye yükselttik. Yine geçtiğimiz yıl, güçlü fonlama kaynaklarımız ve öz kaynaklarımızla reel sektöre desteğimizi artırarak nakdi ve gayri nakdi toplamda 260,4 milyar TL fon kullandırdık. Takipteki alacak oranımız yüzde 1’in altında. Sektör ortalamasının altında kalan bu oran başarılı olduğumuz alanlardan biri.” diye konuştu.

Akben, bütün kaynaklarını reel sektörün gelişimi ve büyümesi için yönlendirdiklerini belirterek, “Kullandırdığımız krediler içinde KOBİ kredilerinin payı 2023 sonu itibarıyla yüzde 42,7 seviyesine yükseldi. Sunduğumuz nakdi ve gayri nakdi desteği de 2023’de bir önceki yıla oranla yüzde 72,1 artırarak 100 milyar TL’ye ulaştırdık.” şeklinde konuştu.

Katılım bankalarında kredi hacminin bankalara oranla 9 puan daha fazla büyüdüğüne dikkati çeken Akben, “Katılım bankaları konvansiyonel bankalara kıyasla bir miktar fazla büyüyor. Toplanan fonlardaki düşük büyümenin sebebi faiz artışı ya da indirimlerine çabuk intibak edemiyor.” yorumunda bulundu.

Akben, Vakıf Katılım’da enflasyonun üzerinde büyüme olduğuna dikkati çekerek, toplanan fonlarda görülen büyümenin bu şartlara rağmen önemi bir başarı olduğunu söyledi.

“Toplamda 5,2 milyar TL tutarında finansman desteği sunduk”

Yenilenebilir ve sürdürülebilir finansmanlar konusunda da önemli çalışmalara imza attıklarını ifade eden Mehmet Ali Akben, bu kapsamda yaklaşık 2 milyar TL’si geçen yıl olmak üzere toplamda 5,2 milyar TL tutarında finansman desteği sunduklarını dile getirdi.

Akben, sürdürülebilirlik çalışmaları kapsamında hayallerini gerçekleştirmek isteyen kadın girişimciler ve hakim ortağı kadın olan işletmelere desteklerini sürdürerek 4,1 milyar TL’si nakdi, 1,5 milyar TL’si gayri nakdi olmak üzere yaklaşık 5,6 milyar TL finansman sağladıklarını aktardı.

Büyüme stratejisinin temelini dijital kanalların güçlendirilmesi üzerine inşa eden bir kurum olduklarının altını çizen Akben, “Müşterilerimizin ihtiyaçlarını şubelerimizin yanı sıra dijital kanallarımız aracılığıyla da karşılamalarını oldukça önemsiyoruz.” diye konuştu.

Akben, tüzel kişiler için uzaktan müşteri edinimi sürecini başlatan ilk finans kurum olduklarını ifade ederek, “2023 yılında dijital kanallardan kazandığımız müşteri sayımızın bir önceki yıla göre 5 kat artış gösterdiğini özellikle belirtmek isterim. Bugün geldiğimiz noktada ise işlemlerin yaklaşık yüzde 94’ü dijital kanallar aracılığıyla yapılıyor.” değerlendirmesinde bulundu.

“TROY logolu kartlar İsrail’in Gazze’ye saldırıları sonrası daha fazla talep gördü”

TROY logolu kartların İsrail’in Gazze’ye saldırıları sonrası daha fazla talep gördüğüne dikkati çeken Akben, “Debit’le birlikte ülkede 350 milyona yakın kart var. TROY kart, BDDK Başkanı olduğum dönemde hassasiyet gösterdiğim bir konu oldu. Türkiye’de yüzde 100’den fazla artışlar var. Bizde de talep artıyor. Talebe göre şekillenecek.” ifadelerini kullandı.

Akben, Türkiye’de kredi kartlarının vadeli çek gibi bir ödeme aracı olduğunu belirterek, “Nasıl ki bankalar bireysel ya da tüzel kredi notundan sonra kredi veriyor. Taksiti bir şirket yapıyor, ilave banka yapıyor. Vatandaşlar mobilya, elektronik eşya gibi yüksek tutarlı ürünlerde kredi kartının taksiti sayesinde sahip olabiliyor. Bizim çalıştığımız dönemde ithal ürünlerde, yüksek tutar içeren taksit sınırlaması getirdik. Az taksit uygulanmıştı. Amaç ithal yerine yerli ürünlerin tercih edilmesi idi.” diye konuştu.

Kredi kartlarında faizlerin düşük kaldığını ifade eden Akben, “Kredi kartının gelirle ilişkilendirilmesi gerekiyor. Bizim dönemimizde dar gelirli için bant aralığı getirmiştik. Çok etkilenmesinler diye kademeli geçişler yapmıştık. Benzeri uygulamalar yapılabilir. Dar gelirlileri düşünerek dikkatli hareket etmek gerekir.” ifadesinde bulundu.

“Aktif büyüklüğümüzü 506 milyar TL’ye çıkarmayı hedefliyoruz”

Kaynakları reel sektörün finansmana erişmesi için kullanmayı sürdüreceklerini ifade eden Akben, “Üretim, istihdam ve ihracat temelli yatırımlara ve projelere kanalize olmaya devam edeceğiz. Bu yıl, aktif büyüklüğümüzü 506 milyar TL’ye, nakdi ve gayri nakdi finansman toplamını 400 milyar TL’ye, toplanan fonlarımızı da yaklaşık 392 milyar TL’ye çıkarmayı hedefliyoruz.” diye konuştu.

Akben, Vakıf Katılım’ın tüzel müşteri hedef kitlesinin ana odakları arasında yer alan KOBİ’ler için çalışmalarına büyük bir hızla devam edeceklerini belirterek, “Hem mevcut KOBİ müşterilerimizle olan hacmi büyütecek hem de yenilikçi ürünlerle KOBİ müşterileri sayımızı artıracağız. Bu yıl KOBİ’lerimize nakdi ve gayri nakdi toplam 177 milyar TL destek sunmayı hedefliyoruz.” dedi.

2024 yılında da veriyi merkeze alan dijital odaklı iş yapış kültürünü daha da artırarak, yapay zeka ve robotik süreç uygulamalarına ağırlık vereceklerini ifade eden Akben, “Dijital Olgunluk” seviyelerini 2024 yılında daha da yükselteceklerini ve gelişen teknolojiye uygun bir şekilde müşterilerin beklentilerine en etkili ve hızlı şekilde yanıt vermeyi sürdüreceklerini aktardı.

Akben, “Ürün geliştirmelerimizin yanı sıra, web kanallarımıza entegre edilen yeni destek noktalarıyla müşteri temas noktalarını artırarak, müşteri memnuniyetini maksimum düzeyde tutma çalışmalarımızı da devam ettireceğiz.” diye konuştu.

Şubeleşmeye ve coğrafi kapsama alanlarını genişletmeyi sürdürerek mevcuttaki 196 şube sayılarını da yılsonuna kadar 210’a çıkarmayı planladıklarını kaydeden Akben, “Her zaman olduğu gibi önümüzdeki dönemde de hedeflediğimiz tüm kalemlerde başarılı sonuçlar alacağımıza, hem sektörümüzün hem de ülke ekonomimizin gelişimi için önemli faaliyetler ortaya koyacağımıza yürekten inanıyorum.” açıklamasını yaptı.

“Toplumun sadece ekonomik anlamda değil kültürel anlamda da kalkınmasına büyük önem veriyoruz”

Kuruldukları günden bu yana toplumun sadece ekonomik anlamda değil kültürel anlamda da kalkınmasına büyük önem verdiklerini belirten Vakıf Katılım Genel Müdürü Akben, kurumsal vatandaş kimlikleri doğrultusunda Vakıf Eserleri Envanter Projesi adlı çok özel bir projeyi hayata geçirdiklerini kaydetti.

Akben, 2022 yılında başladıkları projenin ilk durağının Hatay olduğuna dikkati çekerek, “Şehirdeki 117 vakıf eserini 3 ay süren bir çalışmayla 2600 karede fotoğrafladık ve bunu çok kıymetli bir referans kitap haline getirdik. Hatay’ı fotoğraf karelerine taşıdığımız o günlerin ardından ne yazık ki hepimizi büyük acılara sevk eden bir deprem felaketi yaşadık. Deprem, sizlerin de bildiği gibi fotoğrafladığımız eserlerin çoğunu ya yıktı ya da büyük hasara uğrattı.

Dolayısıyla bu kitap çalışması bizler için artık vakıf eserlerinin tespit edilmesi amacının ötesinde, geçmişle aramızda bağ kuran çok kıymetli bir köprü niteliğinde. Bu anlamda çalışmamızın, eserlerin restorasyon çalışmasında kurum ve kuruluşlara kılavuzluk edecek nitelikte olduğunu düşünüyorum. Projemize şimdi de Konya ile devam ediyoruz. Yakında bu çalışmamızı da nihai haline getireceğiz.” ifadelerini kullandı.

Böylece, İstanbul’da ‘Yarısı Bizden’ kampanyası kapsamında vatandaşlara her bir bağımsız bölüm için 700 bin lirası hibe, 700 bin lirası kredi, 100 bin lirası da kira yardımı olmak üzere 1.5 milyon lira destek sağlanacak. Ayrıca ruhsat tarihinden itibaren 24 ay geri ödemesiz dönem uygulanacak. Kredi geri ödemeleri, geri ödemesiz dönemden sonraki ilk aydan itibaren başlayacak ve ilk 12 taksit faizsiz olmak üzere en fazla 120 ayda tamamlanacak. Kampanyaya başvuru yapmayan vatandaşlar için yeni bir fırsat sunulacak.

HANGİ ŞARTLARDA VERİLECEK?

6306 Sayılı Kanun kapsamındaki riskli yapının bulunduğu parselde ruhsat alınması ve kat irtifakı kurulması sonrası gerçek veya tüzel kişilere, talep etmeleri halinde, aynı kanun kapsamında yapacakları yeni yapılar için mevcut yapıda sahip oldukları ve idarece tespiti yapılacak konut ve işyerlerinde yapım için yardım verilebilecek.

KİMLER FAYDALANAMAYACAK?

Riskli yapının bulunduğu parsellerde üretilecek projedeki bağımsız bölüm sayısı veya inşaat alanının, mevcut bağımsız bölüm sayısı veya inşaat alanının 1.5 katını geçmesi halinde hibe ve kredi desteğinden yararlanılamayacak. Ayrıca riskli yapının bulunduğu parsellerde 1 Nisan 2023 tarihinden önce yeni yapıya ait yapı ruhsatı düzenlenmiş olması halinde yardımdan faydalanılamayacak.

KİRACIYA TAHLİYE YARDIMI VAR MI?

Hak sahibine bir konut için 700 bin TL’ye kadar hibe, 700 bin TL’ye kadar kredi verilecek. İşyerini dönüştüreceklere ise 350 bin TL’ye kadar hibe, 350 bin TL’ye kadar kredi verilecek. Toplam her bir konut için 1 milyon 400 bin, her bir işyeri için 700 bin liraya kadar kredi verilebilecek. Birden fazla konut için verilecek kredide herhangi bir sınır koyulmadı. Hak sahibi, satış veya pay satışı işlemiyle edineceği taşınmaz için payı satılan hak sahibinin kullanacağı hibe ve krediyi kullanabilecek. Kiracılara da bir kerelik karşılıksız 100 bin lira destek verilecek.

ÖDEMELER KİME YAPILACAK?

Hibe ve kredi desteği, inşaattaki ilerleme seviyesine göre yapılacak. Destek üç aşamada verilecek. İdarenin yapacağı yerinde inceleme esas alınarak, subasman seviyesinde, taşıyıcı sistemin bitiminde ve inşaat bitiminde olmak üzere Kentsel Dönüşüm Başkanlığı’nca üç eşit taksitle dönüşüm için destekler verilecek. Destek, yapıdaki hak sahipleri adına hak sahiplerinin anlaştığı yüklenicinin bankada açılan vadesiz hesabına yatırılacak.

GERİ ÖDEMELER NASIL OLACAK?

Ruhsat tarihinden itibaren 24 ay geri ödemesiz dönem uygulanacak. Kredi geri ödemeleri, geri ödemesiz dönemden sonraki ilk aydan itibaren başlayacak ve ilk 12 taksit faizsiz olmak üzere en fazla 120 ayda tamamlanacak. Geri ödemesiz ve faizsiz dönem sonunda ilk taksit ödemesinden önce başlangıç güncellemesi yapılacak. Borç, her güncelleme döneminde güncelleme oranıyla güncellenecek.

NASIL HESAPLANACAK?

Kredi geri ödemeleri, geri ödemesiz dönemden sonraki ilk aydan itibaren başlayacak. İlk 12 taksit faizsiz olmak üzere en fazla 120 ayda tamamlanacak. İlk taksit ödemesinden önce başlangıç güncellemesi yapılacak. Bu güncelleme ocakta gerçekleşecek ve TÜİK’in yayınladığı yıllık TÜFE artışının yarısı dikkate alınacak. Güncellenmiş kredi borcu belirlenirken, kredi borcundan yapılan geri ödemeler düşülecek, kalan borç güncelleme oranıyla artırılarak yeni borç bulunacak. Güncellenen borç kalan taksit sayısına bölünerek, aylık tutarı belirlenecek.

SON TARİH NE?

Yapım için yardıma ilişkin hibe taahhütnamesi ve kredi sözleşmesi, Kentsel Dönüşüm Başkanlığı’na ayrılan İstanbul Dönüşüm Kampanyası Finansmanı bütçe imkânları doğrultusunda 31 Aralık 2026 tarihine kadar yapılabilecek.

YENİDEN BAŞVURU FIRSATI

Yarısı Bizden kampanyası için başvurular geçen yıl yapılmış ve 1.2 milyonu aşkın müracaat olmuştu. Başvuru yapmayan ancak bugün pişman olanlar için de fırsat sunulmasına karar verildi. Gürgen, “Vatandaşımız bu şartları bilmiyordum, o yüzden fırsatı kaçırdım diyebilir. Bu nedenle müracaat yapmamış olsalar dahi, kendi aralarında uzlaşı sağlarlarsa onları da kapsama alacağız. Öncelik başvuru sahibinde, sonra diğer taleplerinde” dedi.

ZEMİN UYGUN DEĞİLSE İSTANBUL DIŞINA DA ÇIKABİLİR

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakan Yardımcısı Vedad Gürgen, kredilerde 24 aylık geri ödemesiz dönemin ruhsat alınmasıyla başladığını belirterek, “24 ayın sonunda 12 aylık faizsiz taksit dönemi başlıyor. İnşaat 24 aydan daha kısa sürede biterse de geri ödemesiz dönem devam ediyor. Örneğin 18’inci ayda inşaat biterse 6 ay geri ödemesiz oturabiliyor. 24 ayın sonunda 12 aylık faizsiz taksit dönemi başlıyor” dedi. Gürgen, parselin zemin ve plan durumunun yeniden inşaat yapımına uygun olmaması durumunda isteyenlerin İstanbul dışına çıkabilmesinin de önünün açıldığını belirtti.

‘DURUM CİDDİYE ALINMALI’

Kentsel dönüşümün ülkedeki en kritik konu olduğunu söyleyen GYODER Başkanı Neşecan Çekici, “İstanbul’da 1.5 milyon riskli konut var, bunun 600 bini önceliklendirilmeli. Mevcut düzenleme bu anlamda oldukça değerli. Nitekim deprem değil, çürük, sağlıksız, dayanıksız binalar insan hayatını riske atıyor. Ülkemize yapılacak en büyük iyilik bu yapı stoğunun güçlendirilmesi olacak.Kentsel dönüşümler, kamuyu, özel sektörü ve sivil oluşumları bir araya getiren kapsamlı projeler. Her tarafın durumu ciddiye alması gerekiyor. Kentsel dönüşümün ‘olmazsa olmazı’ , tarafların sadece kendi çıkarına odaklandığı rant ve oran pazarlıklarına kurban edilmemesi gerekliliğidir” diye konuştu.

Kısa süre önce Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek başkanlığında toplanan Finansal İstikrar Komitesinde de tüketici kredileri başta olmak üzere kredilerdeki son gelişmeler ve finansal istikrara etkileri ele alınmıştı.

MERKEZ BANKASI SİNYALİ VERMİŞTİ

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan da Enflasyon Raporu’nun tanıtımı amacıyla düzenlenen toplantıda, “Kredi kartlarında düzenleme yapılması gerektiğini düşünüyoruz. Bu konuda birkaç fikrimiz var, çalışmalarımız sürüyor. Belirli bir aşamaya geldiğinde kamuoyuyla paylaşacağız.” değerlendirmesinde bulunmuştu.

Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, bankalar ve ilgili diğer kurum ve kuruluşların görüşleri ışığında düzenlemeye son şekli veriliyor. Yapılacak rötuşların ardından düzenlemenin kamuoyuna açıklanması bekleniyor.

“TAKSİT SINIRLANDIRILMASINDA LÜKS MALLAR ÖNCELİKLENDİRİLMELİ”

Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Burak Arzova, AA muhabirine, kredi kartlarına ilişkin düzenlemenin sürpriz bir gelişme olmadığını, 2024 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’nda hedef olarak bulunduğunu söyledi.

Düzenlemenin, harcamaların yavaşlatılabilmesi için ilk başta makul bir uygulama olarak göründüğünü belirten Arzova, “Eğer sert tedbirler eşliğinde gelirse ekonomiyi durdurma noktasına getirebilir.” uyarısında bulundu.

Arzova, daha önce kuyumculuğa yönelik getirilen taksit sınırlandırmasının etkilerine dikkati çekti. Türkiye ekonomisinin “vadeli” bir ekonomi olduğuna işaret eden Arzova, tüccarların ürünü alırken de satarken de vadeli işlem yaptığını, bununla da bankaların sağlamadığı finansmanı firmaların birbirlerine sağladığını dile getirdi.

Arzova, taksit sınırlandırılmasına ilişkin de şu değerlendirmede bulundu:

“Eğer bir taksit sınırlandırılmasına gidilecekse bu sınırlandırma daha çok lüks mal gruplarını önceliklendirmeli. Bu esnada yapılacak taksit sınırlandırması, hiç taksit yapmamak ya da örneğin 8-9 taksitten bir anda 3 takside düşmek değil, kademeli bir geçişle taksit sayısını azaltarak olmalı. 8-9 taksit önce 6-7 taksite düşürülmeli, sonraki bir zaman aralığında gerekiyorsa önceden bildirilerek bir indirim daha yapılmalı.”

“SOSYAL ETKİ” HASSASİYETİ

Arzova, Türkiye’de gelir düzeyi düşük kesimin alışverişlerini taksit yöntemiyle yaptığına dikkati çekerek, kredi kartı limitlerinde ani azalış ve sert taksit önlemlerinin bu kesimin yaşamını etkileyeceğini anlattı.

Limit azaltımı düşünülüyorsa gelir düzeyi yüksek kesimden başlanılması gerektiğini vurgulayan Arzova, şunları kaydetti:

“Son dönemlerde kredi kartı ile alışverişlerin artmasının nedenlerinden birisi de enflasyon nedeniyle mevcut para kupürlerinin alışverişe yetmemesi. Kredi kartı ile yapılan alışveriş nakit alıma göre daha değerli. Çünkü harcamaların neredeyse tamamı kayıt altına girmiş oluyor ve böylece kontrol mekanizmasını çalıştırmak da kolaylaşıyor. O zaman bankaların kredi kartı kullanımına ilişkin aldıkları komisyon tutarlarını düşürmek ve banka/kredi kartı kullanımını ekonomide yaygınlaştırmak, kayıt dışılık adına yapılacak en önemli çalışmalardan biri de olabilir.”

TÜKETİCİ DERNEKLERİ DE YAKINDAN İZLİYOR

Kredi kartlarına ilişkin düzenleme çalışmalarını tüketici dernekleri de yakından takip ediyor.

Tüketiciler Konfederasyonu (TÜKON) Genel Başkanı Aziz Koçal, Aralık 2023 verilerine göre tüketicilerin kredi kartı kullanma oranlarının yükseldiğine dikkati çekerek, “Bu durum önümüzdeki aylarda da benzer durumda olacaktır.” dedi.

Koçal, tüketicilerin nakit yerine kredi kartlarıyla alışveriş yapmaya yöneldiğine işaret ederek, kredi kartı taksitlerinin azaltılmasının veya kaldırılmasının tüketicinin temel ihtiyaçlarından elektronik ve beyaz eşya gibi dayanıklı tüketim malları alımını da etkileyebileceğini söyledi.

Yerel üretilen ürünlerin kullanımını artırmak ve üreticiye destek için yerli üretim mallarında taksit sayılarının artırılmasının piyasalara olumlu yansıyabileceğini vurgulayan Koçal, “Temel ihtiyaç olmayan ithal ürünlerde taksit sayısı azaltılabilir hatta kaldırılabilir. Temel ihtiyaç olmayan ithal ürünlerde taksitleri azaltmak yerli üretimin güçlenmesini de sağlayacaktır.” diye konuştu.

“KREDİ KARTLARI CEBİMİZDEKİ NAKİT PARA DEĞİLDİR”

Koçal, tüketicilerin de harcama konusunda bilinçli olmaları ve ihtiyaç fazlası ürün almamaları gerektiğini belirterek, herkesin aylık bütçesini iyi ayarlaması gerektiğini ifade etti.

Kredi kartlarının gelecek aylardaki maaşın peşin harcamasını sağlayan bir araç olduğunu dile getiren Koçal, “Kredi kartları cebimizdeki nakit para değildir. Tüketici taksitleri zamanında ödeyemezse yüksek faizler oluşur ve icra kapılarına dayanır. Bu nedenle tüketici geleceğini bugünden harcamamalı.” değerlendirmesinde bulundu.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Halkbank Genel Müdürü Osman Arslan, küresel ekonominin, resesyon endişeleri ve finansal göstergelerdeki dalgalanmalarla geçirdiği bir dönemi, ülkenin dirençli ekonomisi, güçlü liderliği ve rekabet avantajıyla büyüyerek geride bıraktığının altını çizdi.

Arslan, ülke ekonomisinin ekonomi yönetiminin kararlı tutumu ve bankacılık sisteminin güçlü altyapısı sayesinde küresel ekonomiden kaynaklanan negatif etkilerden en az düzeyde etkilendiğini ifade etti.

Ülkemizin bu istikrarlı büyümesinde kuşkusuz Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin hemen akabinde hayata geçirilen yapısal reformların ve kararlı ekonomi politikalarının önemli etkisi olduğunu belirten Arslan, “Türkiye’nin 5 yıllık kredi risk priminin (CDS), 2023’te olumlu bir ivme yakalayarak günümüzde 310 baz puan seviyesine gelmesi atılan adımların meyvelerini vermeye başladığının en net göstergelerindendir.” ifadelerini kullandı.

Arslan, KOBİ’lerin güvenli limanı olduklarının altını çizerek, şöyle devam etti:

“Ülkemiz, istiklalden istikbale giden yolda bir asrı geride bırakırken, Türkiye Yüzyılı hedeflerine odaklanmış KOBİ’lerimizin, esnaf ve sanatkârımızın, girişimcilerin gayretiyle ekonomimizin güçlenmesine katkı sunmayı sürdüreceğiz. KOBİ kredileri büyüklüğümüz 2023’te 615,5 milyar TL’ye ulaşmıştır.

KOBİ kredileri alanındaki yüzde 19 pazar payımız ile sektörümüzün lider KOBİ bankası olmaya devam etmekteyiz. Güçlü finansal altyapımızla, KOBİ’lerimizin, esnaf ve sanatkârımızın, girişimcilerimizin yanında olmaktan, ekonomimizi büyütmek için çalışmaktan ve ülkemizin kalkınma hamlesine katkı sağlamaktan mutluluk duyuyoruz.”

Halkbank’ın esnaf ve sanatkârların ihtiyaçlarını en iyi bilen banka olduğunu belirten Arslan, “Bankamızın kuruluş harcında esnafımızın alın teri ve emeği var. Bugün bankamızda kredili esnaf sayımız 841 bin iken, esnaf kredi büyüklüğümüz ise 235,1 milyar TL’ye ulaşmış durumdadır.” açıklamasını yaptı.

“HER YAŞTAN VE EĞİTİM DÜZEYİNDEN 142 BİNİ AŞKIN GİRİŞİMCİYE 25 MİLYAR TL KREDİ KULLANDIRDIK”

Osman Arslan, Türkiye Yüzyılı’nda gelişen teknolojiyi takip ettiklerini, değişen koşullara uygun projeler üreterek, genç girişimcileri de sektör ayrımı yapmaksızın geniş bir yelpazede desteklediklerini ifade etti.

2021 yılından bu yana kendi işini kurmak isteyen her yaştan ve eğitim düzeyinden 142 bini aşkın girişimciye 25 milyar TL kredi kullandırdıklarını vurgulayan Arslan, şunları kaydetti:

“Geleceğin girişimciliğini bugünden inşa etmek için Dijital Gelecekte Genç Girişimciler Vizyon Buluşması’nı ve Jet Luck Projesi’ni hayata geçirdik. Halk Yatırım hizmeti olan kitle fonlama platformu ‘Fonlabüyüsün’ ile girişimcilere ihtiyaç duydukları finansal kaynaklara kitle fonlarıyla erişim olanağı sağlıyoruz. Önümüzdeki dönemde de Yıldız Teknik Üniversitesi Startup House işbirliğiyle, HUBrica adını verdiğimiz bir girişim hızlandırma programına başlayacağız. Yakın zamanda ekosisteme yönelik buluşmalar ve seminerler düzenleyeceğimiz Girişimcilik Merkezimizi de hizmete sunacağız.”

Arslan, Halkbank’ın, kadın girişimciliğini desteklediğini belirterek, “Sürdürülebilir kalkınma için öncelikli hedefimiz ülkemizde yüzde 14 düzeyinde seyreden kadın girişimciliği oranını dünya ortalaması olan yüzde 35 seviyesine çıkarmaktır. 2021’de hayata geçirdiğimiz Kadın Girişimci Kredi Destek Paketi ile bugüne kadar, farklı meslek gruplarından 217 bin kadın girişimciye ulaşarak 57 milyar TL finansal destek sunduk.” değerlendirmesinde bulundu.

Üreten Kadınlar Buluşmalarını, Üreten Kadınlar Yarışması ile Türkiye’nin en güçlü girişimcilik markalarından birine dönüştürdüklerini belirten Arslan, “Üreten Kadınlar Değişken Fonu, İhracatta Kadın İzi Projesi ve Üreten Kadınlar Akademisi MasterClass Marka Eğitimleri, Kadınlar Liderler ve Girişimciler Vizyon Buluşması ile kadın girişimciliği ekosisteminin gelişmesi için çalışmalarımızı sürdüreceğiz.” açıklamasını yaptı.

Arslan, Cumhuriyetin 100’üncü, bankanın 85’inci yılına ulaşmanın gururuyla girdikleri 2023 yılında, üzerlerine düşen tüm sorumlulukları yerine getirdiklerini belirterek, “Halkın Bankası olarak, yeni ekonomi modelimiz ve Türkiye Yüzyılı vizyonumuz doğrultusunda üretime, ihracata, istihdama ve yatırıma yönelik desteğimiz sürecek; tüm sektörlerde inovatif dönüşümle yerli ve milli kalkınma stratejilerinin ülkemiz ekonomisine katkı sunması için çalışmaya devam edeceğiz.” ifadelerini kullandı.

Gür, 2023 sonu itibarıyla yüzde 55 ile banka hisseleri arasında en yüksek yabancı payına sahip olduklarını ve BIST 30 hisseleri arasında 3’üncü sırada bulunduklarını anlattı.

1.2 TRİLYON LİRALIK KREDİ DESTEĞİ

Gür, Akbank olarak 13 bin kişilik ekipleriyle geçen yıl Türk ekonomisine 962 milyar lirası nakdi olmak üzere 1 trilyon 201 milyar liralık kredi desteği sağlamaktan gurur duyduklarını kaydederek, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Ülkemizde özel sektöre verilen toplam nakdi kredilerin yüzde 15’ini biz sağlıyoruz. Bu dönemde toplam tüketici kredileri hacmimiz yüzde 121 artışla 318 milyar liraya ulaştı. KOBİ’lere nakdi kredi desteğimiz bir yılda yüzde 49 artarak 134,4 milyar lira seviyesine geldi. 2020’den bu yana ödediğimiz vergi 42 milyar lira seviyesinde. Ayrıca, sadece kendi bünyemizde yarattığımız istihdam değil, ekonomiye sağladığımız finansal hizmetlerle de milyonların istihdamını destekliyoruz.”

‘4,6 MİLYON NET MÜŞTERİ KAZANDIK”

2022 ve 2023’te toplamda 4,6 milyon net müşteri kazandıklarını dile getiren Gür, “Böylece sadece son 2 yılda aktif müşteri bazımız yüzde 55 arttı. 2023 yılsonu itibarıyla 13,1 milyon müşteriye ulaştık. 4 milyon yeni müşterimiz dijital kanallarımızı kullanarak Akbanklı oldu. Bu, Akbank’ı tercih eden her 3 yeni müşterimizin ikisinin dijitalden geldiğini gösteriyor. Dijital müşteri penetrasyonumuz da yüzde 85’in üzerinde.” diye konuştu.

Gür, sendikasyon kredilerinde her sezon süreci başlatan ve fiyatı belirleyen banka olduklarını kaydederek, uluslararası piyasalarda edindikleri saygınlık ve yarattıkları güvenin, alternatif fonlama kaynaklarına erişimlerini kolaylaştırdığını ve 2023 sonu itibarıyla ulaştıkları toplam 5,3 milyar dolarlık yurt dışı borçlanma bakiyesinin de bunun önemli bir göstergesi olduğunu anlattı.

‘SÜRDÜRÜLEBİLİR FİNANSMANDA 2030 HEDEFİMİZ 800 MİLYAR LİRA’

Akbank Genel Müdürü Gür, sürdürülebilirlik odaklı ürün ve hizmetlerle finansal sağlığa odaklanırken, toplumsal ve çevresel gelişime de hizmet ettiklerini söyledi.

Bu doğrultuda, 2023 yılı yurt dışı borçlandırma bakiyelerinin yüzde 60’ının sürdürülebilirlik temalı gerçekleştiğini aktaran Gür, şu açıklamalarda bulundu:

“Deprem bölgesine katkı sağlamak adına, EBRD’den 90 milyon dolara kadar ve IFC’den de 60 milyon dolar ve 10 milyon avro tutarında fonlama sağladık. 2023’te toplamda 242 milyon dolar tutarında, 1 yıl vadeli, 8 adet sosyal tahvil ihracı gerçekleştirdik. Akbank bu piyasalarda pek çok ilke de imza attı. Türkiye’deki ilk sosyal temalı sendikasyon kredisi ve dünyada ilk cinsiyet eşitliği sermaye benzeri tahvili bunlardan bazıları. Sürdürülebilirlik stratejimizle aynı zamanda yeşil projeler ve kadın girişimciliği için KOBİ’lere verdiğimiz destek kapsamında 50 milyon dolar tutarında 7 yıl vadeli kaynak sağladık.Tüm bu çalışmalarımızla; 2020-2030 yılları arasında 200 milyar lira sürdürülebilir finansman sağlama hedefimizi çok önceden aştık ve 2030 yılı için yeni hedefimizi 800 milyar lira olarak belirledik.”

Gür, geçen yıl Stablex’i Ak Yatırım bünyesine kattıklarını anımsatarak, “Türkiye’de kripto alım-satım platformlarında bu bir ilk. Dünyada ve Türkiye’de gelişmekte olan bu alanda yenilikçi ve öncü duruşumuzu korumaya devam edeceğiz.” ifadelerini kullandı.

Kurdukları Akbank Ventures ile de global piyasalarda yeni gelişen teknolojileri ve trendleri yakından takip edebileceklerini aktaran Gür, “Yakaladığımız fırsatları ülkemize de taşıyabileceğimiz bir kanal açtık. Yeni dönemde ihracatın finansmanı, nakit yönetimi, KOBİ ve ticari müşterilerimize dönük yenilikçi ürün ve hizmetler, bizim kendimizi daha da göstereceğimiz bir alan olacak.” diye konuştu.

‘TEKNOLOJİYE YAPILAN VE YAPMAYI PLANLADIĞIMIZ YATIRIMLARIN TOPLAMI 1,3 MİLYAR DOLAR DEĞERİNDE’

Kaan Gür, son 4 yılda teknolojiye 700 milyon doların üzerinde bir yatırım gerçekleştirdiklerini, bu sayede Türkiye’nin en ileri teknolojilerle oluşturulmuş veri merkezini inşa ettiklerini ve en yeni donanımlarla yenileyerek hayata geçirdiklerini anlattı.

Dijital kart, limit üstü cebe pos ve dijital yazar kasa gibi dijital ürünlerde öncü olduklarını dile getiren Gür, şunları kaydetti:

“Blok zinciri teknolojisi web 3.0 ile ilk yurt dışı para transferi ve ilk dış ticaret çözümü gibi çok sayıda ürünü, güncel teknolojiyi en iyi şekilde kullanarak geliştirdik. Üretken yapay zeka alanında yakın zamanda Microsoft ile yaptığımız işbirliği sonucunda geliştirdiğimiz, Akıllı Yardım Asistanını duyurduk. İleri analitik ve yapay zeka konuları üzerinde 10 seneyi aşkın süredir çalışıyoruz. 2024’te teknolojiye 200 milyon doların üzerinde yatırım yapacağız. Önümüzdeki yıllarda da bu yatırımlarımız artarak devam edecek. Bugün itibarıyla 2025, 2026 ve 2027 için planladığımız yatırımlarımızın toplamı 600 milyon doları geçiyor. Yapılan yatırımlar ve yapmayı planladığımız yatırımların toplamı 1,3 milyar dolar değerinde. Böylece büyük bir unicornun piyasa değerine eşit bir yatırımla Akbank’ın teknoloji gücünü ileri taşıyoruz.”

‘ÇOK DA CİDDİ BİR KARARLILIK’

Toplantıda basın mensuplarının sorularını da yanıtlayan Gür, 2023’ün haziranından itibaren bir normalleşme döneminde olduklarını belirtti.

Gür, şunları söyledi: “Merkez bankamızın amacı fiyat istikrarını sağlamak. Parasal sıkılaştırmaya yönelik ciddi bir program uygulanıyor. Hem para politikaları hem de maliye politikaları son derece eş güdümlü bir şekilde, önümüzdeki 3 yılın ortamını bugünden düzeltmeye yönelik adımlarla uygulanıyor. Çok da ciddi bir kararlılık var. Şubat başında alınan yeni kararlar dolayısıyla bankacılık sisteminin, zorunlu karşılıklar kaynaklı maliyet baskıları belli bir noktada desteklenmiş durumda. Bu da krediye olan iştahı biraz daha yukarı çekecektir.”

Gür, yıl sonuna doğru bankacılık sektöründe fonlama maliyetlerinde ciddi bir artış meydana geldiğini kaydederek, “Bu da ister istemez mevduat faizlerini aşağı yönlü biraz baskıladı. Merkez Bankasının zorunlu karşılıklara faiz ödeme kararı almasının ardından mevduat faizlerinde tekrar yukarı yönlü bir hareket oldu. Bu çok olumlu bir gelişme.” şeklinde konuştu.

KKM’nin 80 milyar dolara kadar gerilediğini aktaran Gür, Dünya Bankası’nın 2024 büyüme tahminine bakıldığında, gelişmekte olan ülkelerin büyümeye en fazla destek olacak ekonomiler olduğunu vurguladı.

KREDİLERDE YÜZDE 40 BÜYÜME BEKLENTİSİ

Akbank Genel Müdürü Gür, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan’ın Enflasyon Raporu toplantısında çok iyi bir sunum yaptığının altını çizerek, “Merkez Bankası enflasyon için çok net bir hedef gösterdi; yüzde 36. Biz buna mutabıkız ve bunun gerçekleşmesi konusunda da inancımız var. Çünkü yeni ekonomi yönetiminin tamamı çok etkin ve duruma hakim. Dolayısıyla orada inanılmaz bir kararlılık var.” şeklinde konuştu.

Gür, bu yıl toplam TL kredilerde yüzde 40 civarında büyüme öngördüklerini belirterek, “2023 kadar zorlu geçen bir yılı Türkiye olarak çok iyi göğüsledik. Bunun farkında olmak lazım.” değerlendirmesinde bulundu.

Finansal hayatın bir an evvel normale döndürülmesi ve müşteriler ile tüm paydaşlara hızlı ve güvenilir bir şekilde bilgi akışının sağlanması amacıyla bölgede görevlendirilen resmi kurum temsilcileriyle etkili bir iletişim altyapısı oluşturuldu. Alınan ilk aksiyonlarla deprem bölgesindeki bankacılık hizmetlerinin kesintisiz olarak sürdürülmesi ve ödeme sisteminin sağlıklı olarak çalıştırılması sağlandı. Deprem yardımlarının ödenmesine aynı hafta içinde başlanması finansal hayatın devamı açısından çok önemli bir adım oldu.

Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu depremin yaşandığı günün sabahında toplanarak, felaketin ekonomik etkilerini sınırlandırmak ve bölgenin en hızlı şekilde normal hale dönmesine katkıda bulunmak amacıyla tavsiye kararlar alındı.

Buna göre depremden zarar gören ve ödeme güçleri olumsuz etkilenen banka müşterilerinin, talepleri halinde bankalara olan vadesi gelmiş veya 6 ay içinde vadesi gelecek borçlarının ötelenmesi ve finansman olanakları sağlanmasında ek kolaylıklar sağlanması üyelere tavsiye edildi.

Mücbir halin yaşandığı mahalde ikametgahı/iş yeri adresi veya şubede hesabı bulunan müşterilerin kredi risk, kredi ödeme, senet ve çek işlemlerine ilişkin bildirimlerinin, Risk Merkezi mücbir hal düzenlemesi çerçevesinde yapılmasına karar verildi.

“BÖLGEDE FAALİYET GÖSTEREN ŞUBELERİN YÜZDE 73’Ü DEPREM NEDENİYLE HİZMET DIŞI KALDI”

TBB Yönetim Kurulunun depreme özel ikinci toplantısı 14 Şubat 2023’te yapıldı. Geçen bir hafta içindeki gelişmelere istinaden alınması gereken ek tedbirler hızla hayata geçirildi. Bankacılık hizmetlerinin bazılarından 2023 yılı boyunca ücret ve komisyon alınmamasına, vadesi geçen kredilerin tahsili, haciz, icra, takip gibi idari uygulamalarla ilgili olarak idari ve hukuki açılardan her türlü kolaylığın sağlanmasına, diğer taraftan depremde vefat eden bireysel ve gerçek kişi ticari müşterilerin kredi borçlarının silinmesine karar verildi.

Depremden etkilenen bölgede faaliyet gösteren şubelerin yüzde 73’ü, ATM’lerin yüzde 34’ü deprem nedeniyle hizmet dışı kaldı. Bölgedeki toplam 916 şubeden 407 tanesi, toplam 4 bin 345 ATM’den 1087 tanesi faaliyet gösteremeyecek ölçüde zarar gördü.

Bankacılık sektörü tarafından kamu kurumları ile iş birliği içinde yürütülen faaliyetlerin sonucunda, bankacılık faaliyetlerinin kesintisiz sürdürülmesi sağlandı.

Depremi izleyen ilk hafta içinde toplam 49 mobil şube ve konteyner şubenin de yardımıyla, bölgenin hemen her yerinde en az bir kanalla bankacılık hizmeti sunulabilir hale geldi.

Depremden yaklaşık 3 ay sonra, nisan ayı sonunda bankacılık hizmeti deprem öncesi seviyesine yaklaştı. Uzaktan kanallarla verilen bankacılık hizmeti kesintisiz devam ederken; fiziksel şubeler, geçici/konteyner şubeler ve ATM’ler aracılığıyla sağlanan bankacılık hizmetleri ile bölge, deprem öncesi hizmet seviyesine yakın hale getirildi. Ekim ayı sonunda ise toplam 736 şube, 3 bin 991 ATM ve 117 mobil/konteyner şube desteğiyle bankacılık sektörü bütün kanallarıyla yaygın hizmet verebilir duruma geldi.

BÖLGEYE FİNANSMAN DESTEĞİ SÜREKLİ OLARAK SAĞLANDI

Deprem felaketinin ardından bankacılık sektörü tarafından bölgeye finansman desteği sürekli olarak sağlandı. Bölgeye sağlanan kredilerin büyümesi Türkiye ortalamasının üzerinde gerçekleşti.

Deprem gününden ekim ayı sonuna kadar Türkiye genelinde ticari krediler yüzde 32 büyürken deprem bölgesindeki büyüme yüzde 36 oldu. Bireysel kredilerde de bölgenin kredi büyümesi Türkiye genelinden 10 puan daha yüksek gerçekleşti.

Türk Eximbank’ın, ülkedeki en büyük kredi hacmine sahip 9’uncu banka ve Türkiye’nin en büyük alacak sigortası kuruluşu olduğuna işaret eden Güney, kurumun ihracata katkısına dikkati çekti.

Güney, son yıllarda Türkiye’nin ekonomik büyümesinde en önemli itici gücünün ihracat olduğunu, bu kapsamda ülkenin resmi ihracat destek kuruluşu olarak Bankanın üstlendiği misyonun daha da önem kazandığını söyledi.

İhracatçılara sağlanan desteklere değinen Güney, şöyle konuştu: “2023 yılında ihracatçılarımıza 19,6 milyar dolar nakdi kredi sağladık ve 22,4 milyar dolar tutarındaki vadeli alacağı sigorta ederek, onları tahsilat riskinden koruduk. İhracatçılarımızın güvenle ihracat yapmalarını sağladık. Böylece, 2023 yılında ihracatçılarımıza 42 milyar dolar destek vermiş olduk.”

“FİNANSMAN DESTEĞİ ARTARAK DEVAM EDECEK”

Güney, ihracatın tabana yaygınlaşması için KOBİ’lerin banka desteklerine erişimine büyük önem verdiklerini aktararak, Türk Eximbank desteklerinden faydalanan ihracatçılar arasında 2020 yılında yüzde 70 olan KOBİ payını 2023 yılı sonunda yüzde 84,2 seviyesine yükselttiklerini bildirdi.

Hazine ve Maliye Bakanlığının yaptığı sermaye artışlarıyla Bankanın sermaye yapısının oldukça güçlendiğine dikkati çeken Güney, şunları kaydetti: “Bakanlığımızın Temmuz 2023’te 6,8 milyar lira ve bu yılın ilk günlerinde 3,3 milyar lira olmak üzere yapmış olduğu 10,1 milyar liralık nakdi sermaye desteğinin kaldıraç etkisiyle Bankamızın başta KOBİ’ler olmak üzere tüm ihracatçılara sağlamış oluğu finansman desteği artarak devam edecektir. 2024 yılında da küresel konjonktürde yaşanan olumsuzluklara rağmen, ülke olarak ihracat hedefimizi gerçekleştirmek için ihracatçımıza olan kredi ve alacak sigortası desteğimizi daha da artırarak 50 milyar dolar seviyesine çıkarmayı planlıyoruz. Bu desteğin 24 milyar doları kredi ve 26 milyar doları sigorta ve garanti olarak sağlanacak.”

“İHRACATÇILARIN FİNANSMANA ERİŞİM MALİYETLERİNİ AZALTTIK”

Güney, katma değerli ve yüksek teknolojili ihracat yapan firmaların finansmana erişimini kolaylaştırmak için çok önemli bir adım atarak kredi teminat yapısını bankacılık sektöründeki uygulamalar doğrultusunda çeşitlendirdiklerine işaret ederek, “İhracatçılarımızın kredi ve ihracat değerliliğini ölçerek değerlendirmeye tabi tutuyoruz. Bu değerlendirme sonucunda ihracatçı firmalarımız, teminat mektubunun ve Bankamız ‘İhracat Alacak Sigortası Poliçesi’nin yanı sıra sektördeki diğer ticari bankalarda da olduğu gibi menkul kıymet rehini, kefalet kurumlarının kefaleti, ipotek, gerçek ve tüzel kişi kefaletleri gibi diğer alternatif teminat türleri ile Eximbank kredi programlarından yaralanabilecek. Bu uygulamanın hayata geçmesiyle ihracatçıların finansmana erişim maliyetlerini azaltarak desteklerimizin erişilebilirliğini arttırdık.” değerlendirmesinde bulundu.

“FAİZ HASSASİYETİ OLAN İHRACATÇILARA ÇÖZÜM”

Faiz hassasiyeti olan ihracatçılara yönelik çözüm üretmeye devam ettiklerini vurgulayan Güney, BDDK’nin 2019 yılında Bankacılık Kanunu’nun kapsamını genişletmesiyle kalkınma ve yatırım bankalarının pencere usulüyle faizsiz finans hizmeti sunmasının önünün açıldığını anlattı.

Güney, söz konusu kararın ardından bu alandaki faaliyetlere hız kazandırdıklarına dikkati çekerek, bir yandan ürün ve hizmet geliştirme çalışmalarına başlarken bir yandan da bu ürünlerin uygunluk onayını verecek Danışma Komitesini Banka bünyesinde kurduklarını söyledi. Faizsiz finans esaslarına göre temin ettikleri fonları Katılım Finans Yatırım Kredisi ile kullandırmaya başladıklarını anımsatan Güney, “İhracat kredi sigortası alanında bir ilk olan katılım esaslı alacak sigortasını (tekafül) ise geçen sene ihracatçılarımızın hizmetine sunduk. İhracatçıların ihtiyaçları doğrultusunda ilgili düzenleyici kurumların ve katılım bankalarının da katkılarıyla katılım bankacılığı prensiplerine uygun yeni ürün ve hizmetler üzerinde çalışmaya devam ediyoruz.” ifadelerini kullandı.

“REESKONT KREDİ FAİZLERİ SABİTLENDİ”

Bankanın nakdi kredi desteklerinden en önemlisinin Merkez Bankası kaynaklı Türk lirası reeskont kredisi olduğunu belirten Güney, şunları söyledi: “Merkez Bankamız tarafından Temmuz 2023’ten itibaren sunulan günlük reeskont kredi limitleri 10 kat artırılarak 3 milyar 50 milyon liraya yükseltildi. Bu limitin 2 milyar 50 milyon liralık bölümü Türk Eximbank’a tahsis edildi. İhracata ve ihracatçıya olan desteğin önemli bir göstergesi olarak Türk lirası reeskont kredileri faiz oranı Merkez Bankamız tarafından yüzde 25,93 olarak belirlenerek sabitlendi. Böylece bankacılık sektöründe hızla yükselen ticari kredi faizlerine rağmen firmalarımızın uygun maliyetli finansmanla ihracatlarını artırmalarına olanak sağlanmış oldu.”

Dünkü toplantıda konuşan Halkbank Genel Müdürü Osman Arslan, “2021’de kadın girişimciliğini desteklemek için hayata geçirdiğimiz Kadın Girişimci Kredi Destek Paketiyle bugüne kadar farklı meslek gruplarından 215 bin kadın girişimciye ulaşarak 53 milyar liralık finansal destek sunduk.

Başarı hikayelerine ortak olduğumuz, ülkemiz için üretim ve istihdam sağlayan kadın girişimci müşteri sayımızı 2024 yılı sonuna kadar 250 bine çıkarmayı hedefliyoruz” şeklinde konuştu. Osman Arslan, Türkiye’de kadınların kullandığı her iki ticari krediden birinde Halkbank’ın imzasının bulunduğu bilgisini paylaştı.

Bankalarında kadın girişimci kredisi bulunan 107 bin müşterinin katılımı ile 2023 Ekim’de bir anket gerçekleştirdiklerini aktaran Arslan, “Bankamızdan finansal ürün kullanarak bir şehri büyüten, geliştiren ve üretimini artıran müşterilerimizin yüzde 45’inde kredi kullanımından kaynaklı ciro artışı olduğunu ve bu müşterilerin ortalama ciro artışlarının yüzde 66’ya ulaştığını tespit ettik. Ayrıca kadın girişimcilerimizin bankamızdan kullandıkları kredilerini de ihracat cirolarında yıllık ortalama yüzde 56 artış kaybettiğini gördük. Böylelikle ülkemizin kalkınma hamlesine de destek olduk.” diye konuştu.

“KADIN GİRİŞİMCİ KREDİLERİNİN YÜZDE 50’SİNİ FİNANSE EDİYORUZ”
 

Halkbank Genel Müdürü Arslan, ciroyla birlikte istihdamın da arttığını dile getirerek, müşterilerinin kredi kullanımları sonrasında 75 bin kişiye ilave istihdam sağladığını gözlemlediklerini vurguladı. Arslan, “Bununla beraber ankete katılan kadın girişimcilerin çalışanlarının yüzde 58’inin de kadın olması bizi son derece memnun etti. Halkbank olarak sektörde kullandırılan kadın girişimci kredilerinin yüzde 50’sini finanse ediyor olsak da ülkemizde yüzde 14 olan kadın girişimcilik oranının dünya ortalaması olan yüzde 35 seviyesine çıkarmak, kadın girişimciliği kültürünün gelişmesine ve toplumsal cinsiyet eşitliğine duyarlı projeler geliştirmek için var gücümüzle çalışmaya devam edeceğiz” dedi.

“ÜRETEN KADINLAR DEĞİŞKEN FONU’NU HAYATA GEÇİRECEĞİZ”

Osman Arslan, projelerine yenilerini eklemeye devam edeceklerini aktararak, Üreten Kadınlar Değişken Fonu’nu hayata geçirmek üzere çalışmalara başladıklarını ifade etti. Arslan, söz konusu fonun yüzde 80’ini Borsa İstanbul’da işlem gören ve kadınların istihdam ve yönetiminde söz sahibi olmalarını destekleyen yerli şirketlerin hisse senetleri, ihraç ettikleri borçlanma araçları ve kira sertifikalarının oluşturacağını belirterek, şu ifadeleri kullandı: “Bu fon ile kadın dostu şirketlerin teşvik edilmesi ve güçlenmesi amaçlanıyor. Bununla beraber İhracatta Kadın İzi projemiz ile kadın girişimcilerimizin ihracat yapabilmelerine yönelik bir eğitim programıyla başlayacağız. Eğitim ve mentörlük hizmeti sunacağımız projemiz kapsamında e-ticarete giriş, e-ticaret sitesinin kurulumu, yurt içi ve yurt dışı pazar yerlerinde satış gibi konularda eğitimler düzenleyip daha önce ihracat yapmamış kadın girişimcilerimizin pazar yeri entegrasyonlarını sağlayarak ilk ihracatlarına vesile olmayı hedefliyoruz. Ayrıca önümüzdeki dönemde kadın girişimci ekosisteminin gelişmesi için yeni ve avantajlı finansal ürünlerimizi desteklerimize devam edeceğiz.”

Weiler, Türkiye ekonomisindeki gelişmeler ve uluslararası yatırımcıların Türkiye’ye yaklaşımına ilişkin soruları yanıtladı.

Geçen yıl yapılan seçimlerden bu yana piyasaların Türkiye’ye yaklaşımında önemli bir değişim gördüklerini dile getiren Weiler, yeni ekonomi yönetiminin politika değişikliğine güvenilirlik kazandırdığını ifade etti.

Weiler, seçimden bu yana çok sayıda gelişme ve iyimserliğin hali hazırda fiyatlandığını ve Türkiye’nin kredi derecesinin B olmasına karşın son dönem performansının BB kredi derecesiyle karşılaştırılabilecek kadar olduğunu vurgulayarak, “Piyasa hali hazırda not artışlarını fiyatlıyor ve bekliyor.” dedi.

Türkiye’nin makroekonomi politikalarındaki değişiklikler öncesinde yabancı yatırımların önemli bir kısmının çıktığına işaret eden Weiler, “Uluslararası yatırımcı topluluğunun büyük bir kısmı Türkiye ile yeniden ilgileniyor. Yani dalganın değiştiğini görüyoruz ancak bu, tüm yatırımcıların geri döndüğü anlamına gelmiyor.” diye konuştu.

Weiler, kaynaklarını Türkiye’ye ayırmak ve kendilerini rahat hissetmek için daha fazla zamana ihtiyaçları olduğunu düşünen yatırımcılar bulunduğunun ve yatırımcıların netlik istediğinin altını çizerek, şöyle devam etti:

“New York’ta bu ay Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) için 150’den fazla yatırımcının katıldığı bir seminerimiz oldu. Bakan Mehmet Şimşek ve Başkan Hafize Gaye Erkan, burada yaptıkları değişikliklerin etkisini ve başka ne gibi değişiklikler beklenebileceğini yatırımcılarla paylaştı. Bu açıdan, politikadaki değişikliklerin etkisinin şu ana kadar güçlü olduğunu söyleyebilirim.”

“TÜRKİYE’DE TÜM TAHVİL İHRAÇLARI İÇİN REKOR BİR YIL ÖNGÖRÜYORUZ”

Weiler, TCMB’nin, enflasyonla mücadele konusunda piyasaya verdiği rehberliğe devam etmesi gerektiğini ve bu durumun da faiz artışını sürdürmek anlamına gelebileceğini ifade ederek, “Piyasa faizde zirveye yaklaşıldığını düşünüyor ancak yarın için artış beklentisi de var.” dedi.

Türkiye’de enflasyonun yüzde 60’ın üzerinde ve faizin yüzde 42,5 seviyesinde olduğunu anımsatan Weiler, daha fazla yatırımcı girişi olması için pozitif bir reel oran getirisi sağlanması gerektiğini dile getirdi.

Weiler, bu konuda bazı ilerlemeler olsa da hala aşama kaydedilmesi gerektiğini belirterek, şunları kaydetti:

“Ancak Türkiye ekonomisi için gidişat oldukça olumlu görünüyor ve biz çok iyimseriz. Şirketler ve devlet dahil olmak üzere Türkiye’de tüm tahvil ihraçları için rekor bir yıl öngörüyoruz. Bir önceki rekor seviye 20 milyar dolardı, geçen yıl ise 17 milyar dolar olmuştu. Resmi bir şey yok ama kişisel görüşüm olarak, bu yıl 25 milyar doların üzerinde bir tahvil ihraç büyüklüğü bekliyorum.”

“BU YIL DAHA FAZLA NOT ARTIRIMI BEKLİYORUZ”

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşlarının Türkiye’nin kredi ve not görünümüne ilişkin son dönemdeki güncellemelerine ilişkin görüşlerini de paylaşan Weiler, şu değerlendirmede bulundu:

“Türkiye’nin görünümü son olarak Moody’s tarafından yükseltildi. Türkiye’nin temellerine ve kredi derecelendirme kuruluşlarının notlarına baktığımızda, bu yıl not artırımı için güçlü bir potansiyel olduğunu düşünüyoruz. JP Morgan olarak, bu yıl daha fazla not artırımı bekliyoruz. Ancak Türkiye’nin şu anda tek B olarak derecelendirildiği göz önüne alındığında, yatırım yapılabilir kredi notuna dönmesi biraz zaman alacaktır.”

Yaklaşık 8 trilyon dolarla dünyanın en büyük ikinci varlık yöneticisi olan Vanguard’ın Gelişmekte Olan Piyasalar Aktif Sabit Gelir Küresel Eş Başkanı Nick Eisinger, geçen hafta AA muhabirine yaptığı açıklamada, portföylerinde her zaman Türk devlet tahvili bulundurduklarını dile getirerek, “TCMB’nin faiz politikasındaki hamleleri, gelecekteki enflasyon patikası ve Türk devletinin yerel tahvillerinin yabancı yatırımcılarda çok az bulunduğunu göz önünde bulundurduğumuzda, yakın zamanda TL cinsinden devlet tahvilleriyle ilgilenmeye karar verdik.” ifadesini kullanmıştı.

Uluslararası basında yer alan haberlerde, ABD’li yatırım yönetimi şirketi PIMCO’nun, politika değişikliğinin de etkisiyle geçen yılın ikinci yarısından itibaren TL cinsinden tahvil aldığı belirtilmişti.

Bu sene için yüzde 40 ile 45 bandında bir enflasyon beklentisi olduğunu dile getiren Çakar, 2025 için yüzde 15’lik beklentinin yakalanma ihtimali bulunduğunu da aktardı.

Seçimsiz geçecek bu 4,5 yılı restorasyon, reform ve yapısal reformların tamamlandığı bir dönem olarak geçirme imkanını kaçırmamak gerek” dedi.
 

Enflasyon konusundaki kararlı duruşun korunacağını düşündüğünü, fiyat istikrarı olmadan finansal istikrarın, bu sağlanmadan da kalıcı bir büyümenin yaratılamayacağını vurgulayan Çakar, “Bu konuda iş dünyasının da kamunun da mutabakatı var. Orta Vadeli Program (OVP) çok önemli bir çıpa ve yeni bir hikayemiz var. Bu hikayeden vazgeçemeyiz. Uygulamalıyız ki, sonuç alabilelim. 2025’i sıçrama yılı yapabilmek için 2024 yılında gerekli restorasyonu yapmak gerek” dedi.

“KKM OCAK’TA, DDM 2025’TE BİTER”
 

KKM ve DDM toplamının 88-89 milyar dolara gerilediğini vurgulayan Çakar, bu ürünlerin toplam mevduat içindeki payının yüzde 16,8’e gerilediğini aktardı.

Çakar, kur korumalı mevduatın toplam mevduat içindeki payının yüzde 5’lere gerilediğini, Şubat ayında bitebileceğini söyledi.

DDM’nin ise şu an standart olarak yüzde 15-20 TL mevduata geçiş, yüzde 15 civarında ise Döviz mevduata geçişle sürdüğünü hatırlatan Çakar, “2025 yılında DDM’yi de konuşmuyor olacağız. Tedrici olarak azalarak gündemden çıkacaktır” dedi.

“TL CAZİP HALE GELDİ”
 

Bireylerin döviz talebinin normal seyrinde olduğunu, geçen yılın sonunda tüzellerin bir miktar yılsonu ödemeleri nedeniyle döviz talep ettiğini aktaran Çakar, “TL artık cazip. Neden cazip? Çünkü kurun artık gelecek dönemde TL’den daha iyi getiri sağlamayacağına dair bir kanı oluşmaya başladı. Yani enflasyonun üzerinde bir kur artışı beklentisi oluşmuyor” dedi.

“KREDİ BÜYÜMESİNİ YÜZDE 40 BEKLİYORUM”
 

Sıkı para politikası ve faiz düzleminde, bu yılın büyük yatırımların senesi olamayacağını vurgulayan Çakar, yılın sonuna doğru biraz daha iyimser bir tablo görülebileceğini aktardı.

“2025’in regülatörlerin devreden çıktığı bir yıl olması lazım. Regülasyon, otorite falan konuşmadığımız bir ortama ihtiyaç var. Ben gelecek senenin banka upco toplantılarının müşteri, iş, proje, bilanço olacağını düşünüyorum” diyen Çakar, şöyle devam etti: 2024 için yüzde 40 civarında bir kredi büyümesi bekliyorum. Bu yılın sonunda değişken faizli, gelecek yılın başından itibaren ise normal akışında bir kredi piyasası oluşmasını bekliyorum. Bankaların elinde TL likiditesi bol. Bu açıdan bir sıkıntımız yok. Ancak elbette maliyeti yüksek. Türkiye’nin büyümesi her zaman bankalar aracılığıyla olmuştur. İşletme sermayesi ihtiyacı olacağını, bunlardan kaynaklanan bir takipte alacak artışı beklenebileceğini de biliyoruz. Ancak bu artış asla bankaların aktif kalitesini zedeleyecek büyüklükte olmayacak.

“FAİZ ARTIRIM SÜRECİ OCAK’TA BİTEBİLİR”
 

Çakar para politikası patikasına yönelik de değerlendirmelerde bulundu.

Çakar, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın faiz artırım sürecini piyasa beklentisi çerçevesinde Ocak ayında tamamlayacağını tahmin ettiğini söyledi.

Çakar, “Ben de herkes gibi düşünüyorum. Piyasa faiz oranlarını çok etkileyeceğini düşünmüyorum. Mevduat piyasasında TL faizleri yüzde 45-50 bandında. Kredi faizleri de yüzde 45-55 arasında bir bantta gidip geliyor. Dolar kredileri yüzde 9, euro kredileri yüzde 7,5-8 bandında. Yılsonuna kadar faiz oranlarının daha da artacağı kanaatinde değilim. Merkez Bankası’nın da bu süreci Ocak itibariyle tamamlayacağı kanaatindeyim” diye konuştu.

“BANKALARDA İLK YARIDA KÂRLILIK GERİLEYEBİLİR”
 

Bankacılık sektöründe yılın ilk yarısında kar marjlarının baskılanacağını öngören Çakar, enflasyona endeksli kağıt getirilerinin azalacağını, vade uyumsuzluğunun da karlılık üzerinde etki yaratacağını aktardı.

Çakar, “Mevduat vadesi 60 gün, kredi vadesi ise 18 ay. Bunlar da karlılığı etkiliyor” dedi.

“ENFLASYON MUHASEBESİ SERMAYE YETERLİLİĞİNİ 1 PUAN ARTIRIYOR”
 

Enflasyon muhasebesinin bankalara uygulanması konusunda Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ile görüşüldüğünü, ancak uygulamanın muhasebeleştirilmiş vergi geliri nedeniyle gelecek seneye kaldığını söyleyen Çakar, “Enflasyon muhasebesi uygulandığı taktirde bankaların Sermaye Yeterlilik Oranları 1 puan yukarı çıkıyor” dedi.

“SEKTÖRDE AYRILAN KARŞILIKLAR ÇOK GÜÇLÜ”
 

Bankacılık sektörünün ayırdığı kredi karşılıklarının yüzde 80’lerde olduğunu, Grup 2 kredilerde ortalama yüzde 20’lerde takip oranına karşılık yüzde 32 karşılık ayrıldığını ifade eden Çakar, “Finansal yeniden yapılandırma düzenlemesinin de çıkmasıyla birlikte, bankacılık sektörü açısından çok önemli bir destek sağlanmış oldu” dedi. Çakar, yapılandırılmış kredi büyüklüğünün 500 milyar TL’lerde olduğunu, önceki uygulama döneminde 394 müşterinin toplam 142 milyar TL kredisinin ise bu kapsamda bulunduğunu söyledi.

“ZORUNLU KARŞILIKLARA FAİZ TALEBİMİZDE ISRARCIYIZ”
 

Alpaslan Çakar, bankaların bilançolarındaki likit varlıklarının 5 trilyon liraya yaklaştığını, zorunlu karşılıklar ve depodan oluşan bu varlığın bilançoların yüzde 15-16’sına kadar ulaştığını da vurguladı. Çok yüksek faizle toplanan mevduatın faizsiz şekilde Merkez Bankası’nda tutulmasını doğru bulmadıklarını da aktaran Çakar, “Bu konuda ısrarcıyız. Zorunlu karşılıklara bir miktar faiz ödenmesi gerektiğini düşünüyoruz. Ancak şu ana kadar bu konuda bir yanıt alamadık” diye konuştu.

“TİCARİ KREDİLERDE SORUNLU ALACAKLARDA ZİRVE ELEKTRİĞİN”
 

Bankacılık sektöründe takipteki alacakların ortalamasının yüzde 1,65 seviyesinde olduğunu aktaran Çakar, ticari kredilerde en yüksek tahsili gecikmiş alacak (TGA) oranının yüzde 4 ile elektrik, yüzde 3,2 ile inşaat, yüzde 2,6 ile eğitim sektörlerinde olduğunu, onları ise yüzde 2,2 ile AVM’lerin de dahil olduğu emlak sektörünün takip ettiğini aktardı.

BDDK tarafından uygulanan istisnaların önemli bir kısmının geride kaldığını vurgulayan Çakar, “Dünyadaki takipteki alacak uygulaması ile bizim aramızda sadece küçük farklılıklar kaldı. Geçmiş dönemdeki takip istisnalarının çoğu yürürlükten kalktı. Dolayısıyla bankacılık sektörünü etkileyecek bir takip sorunu bulunmuyor” diye de ekledi.

“BANKALAR ARTIK SABİT GETİRİLİ TAHVİL İSTİYOR”
 

Bankaların menkul kıymet portföylerinin 4 trilyon lira civarında bulunduğunu belirten Alpaslan Çakar, önceki dönemde uygulanan politika nedeniyle bunun 1 trilyon liralık kısmının yatırım hesabında olduğunu, bankaların bugün geçmiş dönemin aksine enflasyona endeksli değil, uzun vadeli sabit getirili tahvil talebinde bulunduklarını söyledi. Hazine’nin ise yüzde 15’lerdeki OVP enflasyon hedefi çerçevesinde 5 ve 10 yıl vadeli borçlanmayı bu maliyetlerden tercih etmediğini, daha kısa vadeye yönelmek istediğini hatırlattı. Çakar, yabancı talebinin de Türk bankaları ile aynı paralelde olduğunu aktardı.

“ABD VE AVRUPA’DAN CİDDİ KAYNAK GİRİŞİ BEKLİYORUM”
 

Dünyadaki fon akımlarının bu sene Türkiye’nin lehine çalışacağı öngörüsünü dile getiren Çakar, Avrupa ve Amerika’dan çok ciddi anlamda kaynak girişi beklediğini söyledi.

TBB Başkanı ayrıca seçim öncesi dönemde 2,1 milyar dolarlık çıkış, seçim sonrası dönemde ise Mayıs-Aralık döneminde 11,5 milyar dolar giriş görüldüğünü hatırlattı.

“Yurt dışı yatırımcılar önce tahvil ve hisse piyasasına girer. Bu talebin de oluşmaya başladığını görüyoruz. Seçim sonrası hisse senedine 2,5 milyar dolar, tahvile ise 2 milyar dolarlık giriş oldu” diyen Çakar, “Sermaye hareketleri anlamında rahat olduğumuzu, daha pozitif bir geleceğin bizi beklediğini söyleyebilirim” şeklinde devam etti.

BANKALARIN YURT DIŞI BORÇLANMASI
 

Türk bankacılık sektörünün yurtdışı borçlanmasının 116 milyar dolar olduğunu, bunun 78 milyar dolarının kredi, 19 milyar dolarının para piyasasından alınmış borçlar, 19 milyar dolarının ise menkul kıymet ihracından kaynaklandığını söyleyen Çakar, “Vadeler uzuyor, maliyetler de giderek düşecek. Para bulunabiliyor artık, talep var” dedi.

“FUTBOL KULÜPLERİNİN KREDİLERİ TLREF AMA TAHSİLATIMIZ SÜRÜYOR”
 

Futbol kulüpleri ile yapılan kredi yapılandırması anlaşmasının TLREF’e bağlı olması nedeniyle güçlük bekleyip beklemediği yönündeki sorusuna ise Çakar, “Evet, bu anlaşmalra TLREF’e bağlı şekilde. Bugüne kadar bu kredilerdeki taksitlerimizi aldık. Tüm kredilerimizde hep tahsilatı önceleyen bir yaklaşımımız oldu. Tüm kredilerde tahsilatı sağlayabilecek koşullar neyse, onu yaratmaya çalışırız. Bankacılık sektöründe esneklikler kurallarla bağlıdır. Futbol kulüplerinden de gerekli tahsilatı yapacağız” dedi.

RUSYA YAPTIRIMLARI
 

TBB Başkanı Çakar, Rusya ve yaptırımlar konusunda bankacılık sektörünün başından bu yana çok hassas davrandığını da hatırlatarak, “22 Aralık düzenlemesiyle birlikte, ABD’nin getirmiş olduğu yeni bir bakış açısı var. Daha önce kendi para birimi ve ödeme sisteminin kullanılmasını engellerken, şimdi yaptırımların yumuşatılmasına dönük eylemleri de sınırlandırıyor. Tüm sektör uluslararası normlara uygun hareket ediyor. Ben bu sürecin daha uzun süre devam edeceğini öngörüyorum” dedi.

MERKEZ’İN HAMLESİ İŞE YARADI

O zamandan 12 Ocak tarihine kadar 879 milyar TL’lik bir düşüşün yaşandığı görülüyor. Bu kapsamda Merkez Bankası’nın KKM’den kademeli çıkış stratejisinin işlediğini söylemek mümkün. KKM’de zirvenin görüldüğü tarihte Merkez Bankası da KKM’den kademeli çıkış stratejisi kapsamında ilk adım olarak döviz mevduatına uygulanan zorunlu karşılık oranları artırılmıştı.

O zamandan bu zamana kadar KKM’den çıkışı teşvik etmek için birçok düzenleme hayata geçirildi. Son olarak TCMB’den bankalara gönderilen yazıya göre, 1 Ocak 2024’ten itibaren TL dönüşümlü KKM’de yeni hesap açılamayacağı duyurulmuştu.

Vade sonlarında mevcut TL dönüşümlü KKM hesaplarının yenilemesi yapılamayacak. Döviz dönüşümlü KKM’de ise yeni hesap açılışları ve vade sonunda yenileme devam edecek. Bu düzenlemenin de etkisiyle yılbaşından bu yana iki haftada KKM’de yaklaşık 100 milyar TL’lik hızlı bir düşüş yaşandı.

TL MEVDUATLAR 6 AYDA 1,5 TRİLYON TL ARTTI

TL mevduat tarafında ise son günlerde hareketli günler yaşanıyor. Faizlerin yüzde 70’lere kadar çıkaran bankalar olduğu konuşulurken son günlerde TL mevduat faizlerinde bir gevşeme yaşandığı görülüyor. Bankaların TL mevduata verdiği faiz oranları yüzde 35 ile 48 arasında değişiklik gösteriyor. Mevduat faizlerinde yaşanan bu düşüşün ana nedeni olarak kredi talebinde yaşanan düşüş gösteriliyor.

Mevduatları krediye dönüştürmekte zorlanan bankaların elinde likidite fazlası oluşmaya başladı. Bu durum da TL mevduat faizlerinde düşüşe neden oluyor. KKM’nin zirveye çıktığı tarihte TL mevduatların toplam büyüklüğü 7 trilyon 554 milyar TL iken geçen hafta bu rakam 8 trilyon 947 milyar TL’ye kadar yükseldi. Yani 6 aylık sürede yaklaşık 1,5 trilyon TL’lik bir artış meydana geldi.

KKM’den çıkan paranın önemli bir kısmının mevduat hesaplarına kaydığı görülürken yatırımcıların parasını riskli varlıklara yatırmak yerine mevduata yöneltmesi de buradaki artışa sebep olarak gösteriliyor. 12 Ocak ile biten haftada toplam kredi hacmi 11 trilyon 661 milyar 959 milyon liradan 11 trilyon 750 milyar 166 milyon liraya yükseldi.

BİREYSEL KREDİLER YERİNDE SAYIYOR

 Bu rakam 6 ay önce 10 trilyon 366 milyar TL seviyesinde bulunuyordu. Tüketici kredileri tarafında ise çok fazla bir artış yaşanmamış gibi görünüyor. Mevduat hesapları 1,5 trilyon TL artarken 18 Ağustos haftasında 1 trilyon 418 milyar TL büyüklüğünde olan bireysel tüketici kredileri 1 trilyon 525 milyar TL’ye yükselmiş durumda.

Bu da 6 aylık sürede sadece 100 milyar liraya yakın kredi artışı anlamına geliyor. Geçen hafta verilen kredilerin 437 milyar 709 milyon lirası konut, 95 milyar 66 milyon lirası taşıt ve 992 milyar 596 milyon lirası ihtiyaç kredilerinden oluştu. Bireysel krediler yerinde sayarken kicari krediler tarafı ise daha iyi bir performans göstermişe benziyor.

18 Ağustos 2023’te 8 trilyon 81 milyar TL büyüklüğünde olan ticari kredilerin toplam büyüklüğü yaklaşık 1 trilyon TL artarak 12 Ocak haftasında 9 trilyon 30 milyar liraya çıktı. Bu dönemde taksitli ticari kredilerin tutarı 7 milyar 266 milyon lira artarak 1 trilyon 400 milyar 748 milyon liraya çıktı. 18 Ağsutos 2023 tarihinde 5 trilyon 432 milyar TL büyüklüğünde olan yabancı para mevduatlar aradan geçen 6 ayda yaklaşık 600 milyar TL artışla 6 trilyon 85 milyar TL büyüklüğe ulaştı.

MERKEZ BANKASI REZERVLERİ 139,8 MİLYAR $’A ÇIKTI

Merkez Bankasının toplam rezervleri, 12 Ocak haftasında bir önceki haftaya göre 187 milyon dolar artışla 139 milyar 799 milyon dolara yükseldi. Buna göre, 12 Ocak itibarıyla Merkez Bankası brüt döviz rezervleri 17 milyon dolar artışla 91 milyar 990 milyon dolara yükseldi. Brüt döviz rezervleri, 5 Ocak’ta 91 milyar 973 milyon dolar seviyesinde bulunuyordu.

Bu dönemde altın rezervleri 172 milyon dolar artışla 47 milyar 638 milyon dolardan 47 milyar 810 milyon dolara çıktı. Merkez Bankasının toplam rezervleri, 12 Ocak haftasında bir önceki haftaya kıyasla 187 milyon dolar artışla 139 milyar 612 milyon dolardan 139 milyar 799 milyon dolara yükseldi. Net rezervler aynı dönemde 29,5 milyar dolar oldu.

YABANCININ TAHVİLE İLGİSİ ARTTI

Yılın ilk haftasında durgunluk yaşanan tahvil piyasası yılın ikinci haftasında yüklü yabancı girişine sahne oldu. Merkez Bankası verilerine göre, yabancı yatırımcıların tahvilde net alımı 12 Ocak haftasında 425 milyon dolar olarak gerçekleşti. Böylelikle 8 Aralık haftasından bu yana en yüklü yabancı girişi görüldü. Aynı dönemde hisse tarafının da hareketlendiği izlendi. Yabancı yatırımcılar hissede net 157 milyon dolarlık alım yaptı.

DÖVİZ MEVDUATLARI 1.1 MİLYAR $ ARTTI

Merkez Bankası tarafından açıklanan verilere göre, bir önceki hafta 175 milyar 887 milyon dolar olan yurt içi yerleşiklerin döviz mevduatı 12 Ocak ile sona eren haftada 176 milyar 997,50 milyon dolara geldi. Gerçek kişilerin döviz mevduatları bir önceki haftaya göre milyar 449,20 milyon dolar artarak 102 milyar 293,70 milyon dolar olurken, tüzel kişilerin döviz mevduatı 661,40 milyon dolar artarak 74 milyar 703, milyon dolara yükseldi.

6 Şubat’taki depremlerden etkilenen 11 ilde faaliyet gösteren işletmelere “Deprem Sonrası Mikro, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerin Canlanması Destek Programı” kapsamında 450 milyon dolar kaynak sağlandığını hatırlatan Kacır, bu işletmelere hasar durumu ve işletme ölçeğine göre değişen oranlarda destek verildiğini belirtti.

Desteğin açıklandığı 31 Ekim 2023 tarihinden bugüne kadar 39 bin 680 işletmeye 12,8 milyar lira ödeme yapıldığını dile getiren Kacır, “İşletmelerin destek başvurusu ve ödeme süreçleri devam ediyor. Söz konusu destek programıyla depremzede işletmelere ilk 24 ayı ödemesiz olmak üzere 36 aylık faizsiz kredi imkanı sağlandı.” ifadesini kullandı.

KOBİ’lerin faaliyetlerinin aksamaması ve devamlılıklarını sağlayabilmeleri için KOSGEB İşletme Geliştirme Destek Programı kapsamında daha önce “Afet Dönemi Yaşam Alanı Desteği” ile “Afet Dönemi İşletme Desteği” programlarının da yürürlüğe girdiğini anımsatan Kacır, bu programlar kapsamında bugüne kadar bin 414 işletmeye toplam 108,2 milyon lira destek verdiklerini kaydetti.

İşletmelere verilen destekler ilişkin rakamları aktaran Kacır, şu bilgileri paylaştı:

“Deprem Acil Destek Kredisi vasıtasıyla bugüne kadar toplam 6 bin 924 işletmemizin bankalardan kullandığı 2,37 milyar liralık kredinin 566 milyon liralık kar payı veya faiz giderinin tamamı KOSGEB tarafından ve geri ödemesiz şekilde karşılandı. Böylece, işletmelerimiz sıfır faizli kredi imkanına kavuştu. Bu kredi, sadece sıfır faizli bir kredi olmayıp ilk yılı tamamen geri ödemesiz ve toplam 36 ay vadelidir.

Buna ilaveten, Kredi Garanti Fonu AŞ de kredi kefalet imkanı sağlayarak uygulamada resmi taraf olarak yer almıştır. İşletme başına 1,5 milyon lira azami kredi limitinin olduğu bu destek kapsamında depremden etkilenen ilerimizde olduğu gibi Hatay ilimizde de toplam bin 228 işletmemizin bankalardan kullandığı 463 milyon liralık kredinin 111 milyon lira tutarındaki kar payı veya faiz giderinin tamamı yine KOSGEB tarafından karşılanmıştır.”

İş yerleri ağır hasarlı, acil yıkılacak ve tamamen yıkılmış olan işletmelere ilişkin bazı imkanlar getirdiklerini bildiren Kacır, bu firmaların daha önceden KOSGEB desteklerinden yararlanıp yararlanılmadığına bakılmaksızın “Geleneksel Girişimci Destek Programı” ve “İleri Girişimci Destek Programı” kapsamındaki desteklerin üst limitlerini yüzde 100 arttırdıklarını kaydetti.

Deprem bölgesindeki illerde imalat sanayinde faaliyet gösteren işletmelerin istihdam seviyelerini korumalarına yardımcı olduklarına belirten Kacır, “Depremzede firmalarımızın uygun koşullarda kredi kullanmalarına yönelik İstihdam Taahhütlü KOBİ Finansman Destek Programı vasıtasıyla 412 işletmeye toplam 672,7 milyon lira kredi kullandırılmış olup bu krediler için yaklaşık 16 milyon lira faiz/kar payı tutarı KOSGEB tarafından karşılanmıştır. Bu uygulama sonrası deprem bölgesindeki işletmeler, Geleneksel Girişimci Destek Programı kapsamında 130 bin liraya kadar, İleri Girişimci Destek Programı çerçevesinde ise 750 bin liraya kadar desteklenmektedir.” ifadelerini kullandı.

570 MİLYON LİRALIK DESTEK

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın 2023 yılında (Kasım ayı sonuna kadar) şehit aileleri ve gaziler için yaptığı maddi destek 570 milyon lirayı buldu. Şehit yakınları ve gaziler için 45 kalemde yapılan desteklerden bazıları şöyle:

15 TEMMUZ ŞEHİTLERİ: Türkiye Şehit Yakınları ve Gaziler Dayanışma Vakfı aracılığıyla 7.2 milyon liralık desteği, 15 Temmuz Dayanışma Kampanyası kapsamında 218 hak sahibine tercihleri doğrultusunda aylık ödeme yaptı.

KAMUDA İSTİHDAM: Şehitlerin birinci derece yakınlarından toplam iki kişi, gazilerin kendileri, eş veya çocuğu yoksa kardeşlerinden bir kişi istihdam ediliyor. Bu kapsamda bugüne kadar 49 bin 310 şehit yakını, gazi ve gazi yakınının kamuda istihdamını sağlandı.

EMEKLİ İKRAMİYESİ: Terörle mücadelede şehit düşen kamu görevlilerinin dul ve yetimleri ile yaşamak için gereken hareketleri yapamayacak ve başkasının yardım ve desteğine muhtaç olacak derecede malul olanlara en yüksek devlet memuru aylığı üzerinden, diğerlerine mevcut aylıkları üzerinden 30 yıl hizmet yapmış gibi emekli ikramiyesi ödeniyor.

KREŞ-BAKIMEVİ: Şehit ve gazi çocukları kuruluşların kapasitelerinin yüzde 3 oranında özel kreş ve gündüz bakımevleri ile özel çocuk kulüplerinden ücretsiz yararlanabiliyor.

DEVLET ÖVÜNÇ MADALYASI: Cumhurbaşkanının kararı ile yurt içinde veya dışında gösterdiği sorumluluk ve görev anlayışı içinde feragat ve fedakârlık, başarı ve yararlılık dolu çalışmalarıyla Türkiye Cumhuriyeti ve Türk Milleti adına haklı gurur kaynağı teşkil ederek şehit olan kişilerin mirasçılarına Devlet Övünç Madalyası veriliyor.

EĞİTİM DESTEĞİ: Şehit ve gazilerin çocukları devlete ait yurtlar ile öğrenim kredilerinden öncelikle yararlandırılıyor. Ayrıca bu çocuklardan, devlete ait yurtlarda kalmaları halinde kendilerinden yurt ücreti ve depozito alınmıyor.

EV KREDİSİ: Gazilerin kendilerine, şehitlerin ise öncelikle dul eşine, eşi hayatta değilse veya evlenmişse kredi kullanacak çocuklardan en az birisinin yetim aylığı almakta olması kaydıyla faizsiz konut kredisi imkânı sunuluyor. Şehitlerin emanetlerinin ve gazilerin faizsiz konut kredisi kullanarak almış oldukları konutların hak sahipleri adına tapuya tescili tapu harcından muaf oluyor.

KİRA, ELEKTRİK, SU : Kamu görevlisi iken terörle mücadelede şehit olanların dul ve yetimleri ile gazi olanlara on yıl süre ile kira yardımı ödeniyor. Aynı şekilde şehitlerin dul ve yetim aylığı bağlanan yakınlarına ve gazilere ikamet ettikleri konutlarda elektrik faturalarına yüzde 40, su faturalarına ise yüzde 50 indirim sağlanıyor.

ULAŞIM ÜCRETLERİ: Şehitlerin anne, baba ile eş ve 25 yaşını doldurmamış çocuklarına ve aynı şekilde gazilerin kendilerine ve ailelerine yurtiçi demiryolları ve denizyollarının şehir içi ve şehirlerarası hatlarında ulaşım desteği sağlanıyor.

Kahramanmaraş merkezli gerçekleşen ve 11 ili vuran 6 Şubat depremi, ekonomi üzerinde de belirleyici oldu.

Depremin etkilediği iller toplam gayrisafi yurtiçi hasılanın yüzde 10’una denk geliyor. Depremin yol açtığı hasar nedeniyle oluşan faturanın ise 120 milyar dolara ulaşması bekleniyor.

DEPREM BÜYÜMEYİ ETKİLEDİ

Depremin en önemli etkisi ise büyüme üzerinde görüldü. Depremin etkisinin hissedildiği 2. çeyrekte büyüme zayıfladı, 3. çeyrekte ise beklentilerin altında gerçekleşti.

ENFLASYON YÜZDE 62’YE YAKLAŞTI

Kasım ayına gelindiğinde aylık enflasyon yüzde 3,28 seviyelerine kadar gerilese de yıllık TÜFE artışı yüzde 61,98 ile yılın en yüksek seviyesinde bulunuyor

EKONOMİ YÖNETİMİNDE DEĞİŞİM

14 Mayıs seçimleri ise Türkiye ekonomisinde yeni gelişmeleri beraberinde getirdi. Ekonomi yönetiminde görev değişimi gerçekleşti.

Hazine ve Maliye Bakanlığı görevini Mehmet Şimşek devralırken, Merkez Bankası başkanlığına Hafize Gaye Erkan atandı.

PARA POLİTİKASINDA SIKILAŞMA

Yeni görevler ile birlikte para politikasında sıkılaşma döngüsüne girildi. Mayıs ayındaki seçimler öncesi Türkiye’de yüzde 8,50 olan politika faizi, 22 Haziran toplantısı itibarıyla başlayan faiz artış serisi ile yüzde 42,50’ye kadar yükseldi.

YENİ OVP AÇIKLANDI

Eylül ayında ekonomide 3 yıllık yol haritasını ortaya koyan Orta Vadeli Program takip edildi. Programda 2023 için büyüme tahmini yüzde 4,4 olarak açıklandı. Bu beklenti 2024 için yüzde 4, 2025 için yüzde 4,5 ve 2026 için yüzde 5 olarak belirlendi. enflasyonda yıl sonu tahmini ise yüzde 65 olarak duyuruldu.

İŞSİZLİK TEK HANE

Bu yıl düşüş ivmesi izlenen makro verilerin başında işsizlik oranı geldi. Temmuz’da yüzde 9,3 seviyesindeki işsizlik oranı ekim ayına gelindiğinde yüzde 8,5’e kadar geriledi.

EKONOMİDEKİ ADIMLARIN OLUMLU ETKİLERİ

Yeni ekonomi yönetiminin adımları küresel tarafta da olumlu karşılandı. Türkiye’nin kredi risk primi mayıstaki 700 baz puan seviyelerinden 290 baz puana kadar geriledi.

CDS’teki bu düşüş not görünümlerinde pozitif değişimleri de beraberinde getirdi. Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Türkiye’nin kredi notunu teyit etti, not görünümünü yükseltti. Standard & Poor’s, Türkiye’nin kredi notunu “B” olarak teyit ederken kredi notu görünümünü “durağan”dan “pozitif”e çevirdi.

REZERVLERDE REKOR

Rezervlerde ise tüm zamanların rekoru kırıldı. Merkez Bankası toplam rezervleri, 142 milyar doları aşarak tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı.

2023’ün ikinci yarısında ekonomi politikalarındaki sıkılaşmanın etkisiyle kredi kanalları daraldı. Hem mevduat hem de kredi faizleri yükseldi. Yılın başında hem talebin hem de fiyatın arttığı konut ve otomobil piyasası ise durgunlaştı.

FAHİŞ FİYATLA MÜCADELE

Fahiş fiyatla mücadele ise ekonomi yönetiminin en önem verdiği alanlardan oldu. Otomobilde sıfır araçlar için geçerli “6 ay 6 bin kilometre sınırı” ayrıca 2. el aracın sıfırdan pahalı satılamaması, konutta “tek sitede tek ilan zorunluluğu” gibi düzenlemeler ile fahiş yükselişlerin önüne geçilmeye çalışıldı.

Konut ve kira fiyatlarındaki artışın önüne geçmek için ise yüzde 25 sınırı ve arabuluculuk sistemi devreye alındı. yüzde 25 sınırı son düzenleme ile 2024 yılının Temmuz ayında sona erecek. Arabuluculuk sistemine ise 80 bine yakın başvuru yapıldı.

BORSADA HALKA ARZLAR YILI

Makro ekonomideki hareketli gündem piyasalara da yansıdı. Borsa İstanbul’da 8 bin 562 puan ile tüm zamanların en yüksek seviyesi görüldü.

Öte yandan 2023, halka arzların yılı oldu. Bu yıl ilk kez işlem görmeye başlayan 55 şirketin halka arz toplam büyüklüğü 73,3 milyar TL’ye ulaştı.