BBC’nin doğrulama servisi BBC Verify, Kasım’dan bu yana İsrailli askerlerin paylaştığı yüzlerce saatlik videoları izleyerek gözaltındaki 8 kişiyi teşhis etti.

İsrail ordusu, videolardan birini çeken bir askerin sözleşmesinin feshedildiğini, bu tür videoların ordunun değerlerini yansıtmadığını belirtti. Diğer sorularımıza ise yanıt vermedi.

Birleşmiş Milletler’in uluslararası ceza mahkemelerindeki kıdemli danışmanı Dr. Mark Ellis, bu videoların, savaş esirlerine yönelik uluslararası kuralların ihlali anlamına gelebileceğini söyledi.

Üçüncü Cenevre Sözleşmesi’nin 31. maddesi savaş esirlerinin şiddet, tehdit, aşağılama veya kamuoyunun merakından korunması gerektiğini belirtiyor.

Tespit ettiğimiz videolardan 8’i, İsrailli askerler tarafından kamusal alanda çekilen ve internette herkese açık bir şekilde paylaşılan videolardı.

Hukukçular, İsrailli askerlerin videodaki davranışlarının kötü muamele olarak sınıflandırılabileceğini söylüyor.

Videolardaki askerler de kimliklerini saklamaya ihtiyaç duymayan muvazzaf askerlerden oluşuyor.

Bu askerlerden biri Yossi Gamzoo Letova.

Aralık başından bu yana YouTube hesabında çok sayıda video yüklemiş. Videolarda bağlı olduğu birlik de görülüyor.

24 Aralık 2023’te paylaştığı videoda gözaltında, kıyafetleri çıkarılmış, elleri bağlanmış ve elindeki yaradan kan akan bir Filistinlinin sorgulanması yer alıyor.

Videoda okulun logosunun yer alması sayesinde, buranın Gazze’nin kuzeyindeki Gazze Koleji binası olduğunu tespit ettik.

Videonun geri kalanında da gözaltındaki Filistinlinin bir sokakta çıplak ayak yürüdüğü görülüyor.

Konu hakkında bir açıklama yapan İsrail ordusu görüntünün sorgulama sırasında çekildiğini, Filistinli kişinin yaralı olmadığını, görüntüleri yayımlayan askerin sözleşmesinin feshedildiğini aktardı.

VİDEOLAR KALDIRILDI

Letova’nın paylaştığı videolardan bir diğerinde de gözaltındaki yüzlerce Filistinlinin bir stadyuma götürüldüğü görülüyor.

Stadyumun Gazze’deki Yarmuk Stadı olduğu tespit edildi.

Videoda gözaltındaki kişilerin çoğunun kıyafeti, yalnızca iç çamaşırları kalana kadar çıkarılmış. Bazılarının gözleri bağlanmış ve yerde diz çökmeye zorlanmış.

Stadyumda, üç kadının da aralarında olduğu bir grubun diz çöktüğü kalenin üstüne İsrail bayrağı asılmış.

Kadraja birden fazla kere giren bir İsrail askeri, çekildiğinin farkında gözüküyor.

Üniformasındaki işaretlerden bir yarbay veya tabur komutanı olduğu anlaşılıyor.

Letova’nın YouTube hesabında paylaşılan bu iki video da BBC’nin İsrail ordusuyla temasa geçmesinden kısa süre sonra silindi.

TİKTOK VİDEOLARI

Başka bir İsrail askeri tarafından TikTok’a yüklenen iki videoda gözleri bağlanarak gözaltına alınmış Filistinliler yer alıyor. Silahlı İsrailli askerler bu kişilerin yanlarında poz veriyor.

14 Aralık’ta paylaşılan bir videonun arka planında İbranice bir rap şarkısı var.

Videoda baş parmağını kaldırarak poz veren İsrailli askerin adının Ilya Blank olduğu tespit edildi.

Paylaştığı başka bir videoda da gözü bağlanarak yere yatırılmış bir adamın etrafında, İsrail askeri olduğu anlaşılan kişiler bulunuyor.

Videolarında kullanılan fotoğrafların bir kısmının Gazze’nin kuzeyinde çekildiği saptandı.

İsrail ordusu ve TikTok’la iletişime geçilmesinin ardından videolar kaldırıldı.

İŞİN HUKUKİ BOYUTU

BM danışmanı Dr. Mark Ellis, savaş esirlerinin aşağılanmaması, küçük düşürülmemesi ve kamuoyunda onlara yönelik merak uyandırılmaması gerektiğini söylüyor:

“İnsanları iç çamaşırlarıyla yürütüp bunu videoya almak kesinlikle bu kuralın ihlalidir. Mevcut kurallar bu yapılanların hiçbirine izin vermez.”

İsrail ordusunun etik kurallarının hazırlanmasına yardım eden Prof. Asa Kasher, bu görüntülerin İsrail ordusunun kendi kurallarına da aykırı olduğunu belirtiyor.

Gözaltına alınan bir kişinin üstünde silah olup olmadığını anlamak için kısa süreliğine kıyafetlerinin çıkarılabileceğini söyleyen Kasher bu anların videoya alınıp kamuoyuyla paylaşılmasınınsa herhangi bir gerekçesi olamayacağını vurguluyor:

“Onları aşağılamak için yarı çıplak bırakmışlar.”

İnsan hakları hukukçusu Michael Mansfield da bu videonun bir Birleşmiş Milletler mahkemesince incelenmesi gerektiğini aktarıyor:

“Çatışmalar sırasında savaş esirlerine nasıl muamele edilmesi gerektiği hakkında çok katı kurallar vardır. Onlara saygı göstermeniz gerekir.”

Videolardan altısını gönderdiğimiz TikTok, bunların platform kurallarını ihlal ettiğini söyledi.

TikTok, “şiddetli trajedilerin kurbanlarını aşağılamayı hedefleyen” içeriklere tolerans göstermediklerini belirtti.

Daha sonra bu videolar platformdan kaldırıldı.

Bir YouTube sözcüsü de 7 Ekim’den bu yana on binlerce zararlı videoyu kaldırdıklarını, binlerce hesabı kapattıklarını ve yüklenen içerikleri takip eden ekiplerinin olduğunu aktardı.

Buna göre, kamu borçları ve bütçe açıkları kademeli, gerçekçi, sürdürülebilir ve büyüme dostu bir şekilde azaltılacak. Dijital ve yeşil dönüşüm, sosyal ve savunma harcamalarını içeren stratejik alanlardaki yatırımlar ise korunacak.

Konjonktür karşıtı politikalara uygun alan sağlanırken makroekonomik dengesizliklerin giderilmesi öncelikli olacak. Üye ülkelerin orta vadeli mali yapısal planlar hazırlaması gerekecek.

Komisyon, kamu borcunun gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yüzde 60’ını aştığı veya kamu açığının GSYH’nin yüzde 3’ünü geçtiği üye ülkelere bir referans yörünge sunacak.

Referans yörünge, üye ülkenin 4 yıllık mali uyum döneminin sonunda kamu borcunun makul bir düşüş eğilimi göstermesini veya orta vadede ihtiyatlı seviyelerde kalmasını sağlamaya yönelik olacak.

Söz konusu referans yörünge, borç seviyelerinde düşüşü, borç sürdürülebilirliğini korumayı ve bütçe açığını yüzde 3’ün altında tutmayı amaçlayacak.

Yeni kurallar, sürdürülebilirlik ve büyümeye yönelik yapısal reformları ve kamu yatırımlarını teşvik edecek.

4 YILLIK MALİ UYUM DÖNEMİ UZAYABİLECEK

Üye ülkelerin büyüme potansiyelini artıran veya AB’nin ortak önceliklerini ele alan yeşil ve dijital dönüşüm, enerji arz güvenliği ile savunma gibi belirli reform ve yatırımların hayata geçirilmesi halinde 4 yıllık mali uyum dönemi 7 yıla uzatılabilecek.

AB Komisyonu, Birlik mali kuralların reformunu içeren düzenleme teklifini geçen yıl açıklamıştı.

Reform ve yatırımlarla kamu borç sürdürülebilirliğini güçlendirmeyi, kapsayıcı büyümeyi teşvik etmeyi amaçlayan teklif, mevcut mali kuralları günün ihtiyaçlarına göre güncellemeyi ve artan kamu borç seviyelerini düşürmeyi hedefliyor.

Bütçe açığı ve kamu borcu için referans değerler olan yüzde 3 ve yüzde 60 ise teklifte sabit tutuluyordu.

YENİ MALİ KURALLAR KONUSUNDA AB ÜLKELERİ İKİ BLOK OLUŞTURMUŞTU

Almanya ve Hollanda’nın başı çektiği bir grup ülke mali kurallara tek tip standart ve katı kurallar getirilmesini isterken, yüksek kamu borcuna sahip Fransa ve İtalya gibi ülkeler, kamu borcu ve bütçe açığı konusunda standart kurallar ve somut hedefler uygulanmasına karşı çıkıyor ve kendilerine esneklik sağlanmasını istiyordu.

AB kurallarına göre, normal şartlarda üye ülkelerin bütçe açıklarının GSYH’lerinin yüzde 3’ünü, kamu borçlarının da GSYH’lerinin yüzde 60’ını geçmemesi gerekiyor. Bu sınır aşıldığında uygulanacak tedbirlerin AB Komisyonu’na bildirilmesi ve etkin mücadelenin yapılması gerekiyor.

Ancak AB üyesi ülkeler, 2020’de Covid-19 salgını nedeniyle söz konusu kuralları askıya alma kararı almış, bütçe açıkları ve kamu harcamalarını hızla yükseltmişti. Bu uygulama, Rusya-Ukrayna Savaşı ve yaşanan enerji kriziyle de devam etmişti.

AB üyesi ülkeler arasında kamu borcunun GSYH’ye oranının en fazla olduğu ülkeler yüzde 165,5 ile Yunanistan, yüzde 140,6 ile İtalya, yüzde 111,9 ile Fransa, yüzde 109,8 ile İspanya, yüzde 108 ile Belçika ve yüzde 107,5 ile Portekiz.

Söz konusu yeni kurallar, üye ülkeler ve AP onayının ardından AB Resmi Gazetesi’nde yayımlanarak yürürlüğe girecek.