ABD’de açıklanan verilere göre, tarım dışı istihdam, haziranda 206 bin kişi artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşirken işsizlik oranı yüzde 4’ten yüzde 4,1’e yükseldi.

Tarım dışı istihdama ilişkin nisan ve mayıs verilerinde aşağı yönlü revizyona gidildi. Buna göre, tarım dışı istihdamda kaydedilen artış nisan ayı için 165 binden 108 bine, mayıs ayı için 272 binden 218 bine düşürüldü.

Fed’in dikkatle izlediği ortalama saatlik kazanç ise beklentiler dahilinde yüzde 0,3 arttı. Ortalama saatlik kazançlar mayıs ayında yüzde 0,4 artmıştı.

Analistler, haziranda istihdamın beklentilerin üzerinde artmasına rağmen nisan ve mayıs ayı verilerindeki aşağı yönlü revizyonların ve ortalama saatlik kazançlardaki artış hızının yavaşlamasının ABD iş gücü piyasasının yumuşadığına dair ek kanıt sağladığını ifade etti.

ABD’de Tedarik Yönetim Enstitüsü (ISM) hizmet sektörü Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) ise haziranda aylık bazda 5 puan azalışla 48,8’e inerek piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti. Mayıs 2020’den bu yana en düşük seviyesini kaydeden endeks, hizmet sektöründeki daralmaya işaret etti.

Ülkede, sanayi sektörünün performansına ışık tutması açısından önem taşıyan fabrika siparişleri de mayısta artış beklentilerinin aksine yüzde 0,5 azaldı.

Açıklanan veriler, Fed’in faiz indirimi konusunda elini rahatlatabileceğine dair beklentileri güçlendirdi.

Böylece emtia piyasasında, Fed’in faiz indirimine ilişkin beklentilerin güçlenmesiyle sert yükselişlerin görüldüğü bir ralli haftası yaşandı.

Geçen hafta ons bazında altın yüzde 2,8, gümüş yüzde 7,1, paladyum yüzde 5,5, platin yüzde 3,1 değer kazandı. Fed’in eylül ayında faiz oranlarını düşürebileceğine dair beklentilerin artması değerli metal fiyatlarını olumlu etkiledi.

STOKLARIN AZALMASI BAKIR FİYATLARININ YÜKSELMESİNE NEDEN OLDU

Tezgah üstü piyasada geçen hafta fiyatlar, libre bazında bakırda yüzde 7,7, alüminyumda yüzde 0,4, nikelde yüzde 0,3, kurşunda yüzde 0,6, çinkoda yüzde 2,2 arttı.

Çin’de yeni ekonomik teşvikler ve talebin daha da artacağına dair öngörülerle baz metal fiyatları sert yükseldi. Ülkede, gayrimenkul sektörüne yönelik ekonomik teşvik paketinden gelen olumlu sinyaller de fiyatları yukarı yönlü etkiledi.

Londra Metal Borsası’nda bakır stoklarının azalması bakır fiyatlarını yukarı yönlü etkiledi. Güney Kore’deki bakır stoklarının azalması da bakır fiyatlarının yükselmesinde önemli rol oynadı.

Enerji grubuna bakıldığında ise Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2 artış kaydederken, New York Ticaret Borsası’nda işlem gören doğal gazın İngiliz Termal Birimi (MMBtu) cinsinden fiyatı yüzde 10,4 azalış kaydetti.

Ortadoğu’daki gerilimin yanı sıra Atlantik’te kasırga sezonuna ilişkin endişelerin artmasıyla Brent petrol fiyatları yükseldi.

PETROL FİYATLARINDAKİ YÜKSELİŞ MISIR FİYATLARINI DA OLUMLU ETKİLEDİ

Chicago Ticaret Borsası’nda kile başına fiyatlar, buğdayda yüzde 3,2, mısırda yüzde 0,8, soya fasulyesinde yüzde 2,5 artarken, pirinçte yüzde 0,2 azaldı.

Petrol fiyatlarındaki yükselişle talebe yönelik artan beklentiler, fiyatlarda yukarı yönlü bir seyre neden oldu. Mısır, biyodizel üretimi için kullanılan ham maddelerden biri. Bu nedenle petrol fiyatlarındaki değişim, üreticilerin mısır talebinin artmasına veya azalmasına neden oluyor.

Intercontinental Exchange’de libre bazında fiyatlar, pamukta yüzde 2,2, şekerde yüzde 1,1 azalırken, kahvede yüzde 1,7 arttı. Kakaonun ton başına fiyatı ise haftayı yüzde 1,3 yükselişle tamamladı.

Vietnam’da havanın kurak olması nedeniyle üretime yönelik endişelerin devam etmesi ve Brezilya’da kahve ihracatının artması kahve fiyatlarında yükselişe yol açtı.

Amerika Birleşik Devletleri Savunma Bakanlığı, ‘olumsuz hava koşulları‘nı gerekçe göstererek Gazze’ye kurulan geçici limanı bir kez daha söktüğünü bildirdi. Karaya indirilen yardım malzemelerinin Gazze halkına ulaştırılamadığı için depolama alanının da dolma noktasına geldiği iddia edildi.

Pentagon Sözcü Yardımcısı Sabrina Singh, günlük basın toplantısında gazetecilerin sorularını cevapladı.

Singh, Akdeniz’deki olumsuz hava koşulları nedeniyle geçici yüzer limanın zarar görmemesi için sökülerek Aşdod Limanı‘na alındığını belirtti.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığının (CENTCOM) bugüne kadar Gazze tarafında 4 bin 500 ton insani yardım malzemesi indirdiğini dile getiren Singh, yardımların Gazzelilere ulaştırılamadığı için depolama alanının da dolma noktasına geldiğini söyledi.

Bir gazetecinin “Yardımların indirildiği alan neredeyse doldu dediniz. Bu durumda iskele yeniden kurulsa bile bir işe yaramayacak gibi görünüyor” değerlendirmesine cevap veren Pentagon Sözcü Yardımcısı Singh, yardımların Gazzelilere ulaştırılması için Birleşmiş Milletler çatısı altındaki Dünya Gıda Programı (WFP) ile ABD Uluslararası Kalkınma Ajansının (USAID) iletişim halinde olduğunu ve yardımların yeniden Filistinlilere ulaşmaya başlamasının öncelik olduğunu söylemekle yetindi.

BIDEN VE WASHINGTON YÖNETİMİ İÇİN UTANÇ KAYNAĞI

Yüzer iskelenin inşa süreci ve hava şartları nedeniyle faaliyetlerinin durdurulmasıyla ilgili önemli gelişmeler şöyle listelenmişti:

• 7 Mart

ABD Başkanı Joe Biden, 7 Mart’ta ordusunu, Gazze’ye yardımların girişi için sahile geçici liman inşa etmek üzere görevlendirdiğini duyurdu.

• 8 Mart

Pentagon, yaklaşık 1000 askerin görev yapacağı projenin 60 günde, mayıs başında tam operasyon kapasitesine ulaşmasının beklendiğini açıkladı.

AB, Gazze’ye insani deniz koridoru açma girişimiyle ilgili detayları paylaştı. Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY), başta Avrupa Birliği (AB) ve ABD olmak üzere birçok ülkenin desteğinde Gazze’ye insani yardım ulaştırılması amacıyla bir deniz koridoru oluşturduğunu duyurdu.

ABD Başkanı Joe Biden, Gazze’ye insani yardım ulaştırılabilmesi için kıyı şeridinin birkaç kilometre açığında büyük yüzer bir iskele inşa ettiklerini belirtti.

• 25 Nisan

Gazze kıyısında inşa edilmesi planlanan yüzer liman projesinde faaliyet gösterecek ABD donanmasına ait bir gemi, Gazze Şeridi’nin orta kesimindeki Gazze Vadisi açıklarına demirledi.

Doğu Akdeniz’de fırtına mevsiminin ortasında inşaat çalışmaları başladı. İlk etapta, yüzer iskele ve onu sahile bağlayacak köprünün inşası planlandı. İskelenin tamamlanmasıyla günlük yaklaşık 90 tırlık insani yardımın Gazze’ye ulaştırılacağı, iskelenin tam operasyon kapasitesine eriştiğinde ise günlük 150 tıra yakın insani yardımın geçişine imkan tanımasının planlandığı ifade edildi.

• 1 Mayıs

Pentagon, yüzer iskele inşaatının yüzde 50’den fazlasının tamamlandığını bildirdi.

• 2 Mayıs

Kötü hava koşulları nedeniyle inşaat geçici olarak durduruldu.

• 8 Mayıs

ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), insani yardımları denizden ulaştırmak amacıyla Gazze sahiline deniz üstüne kurulacağını açıkladığı geçici liman inşaatının bittiğini açıkladı.

• 9 Mayıs

ABD’ye ait Sagamore adlı konteyner gemisi, GKRY Larnaka Limanı’ndan insani yardımlarla ayrıldı.

• 17 Mayıs

Pentagon, Gazze sahiline bir iskele kurulduğunu ve yardım akışının planlandığını duyurdu.

• 18 Mayıs

İskelenin bir bölümünde meydana gelen arıza nedeniyle iskelenin kullanımı geçici olarak durduruldu.

• 20 Mayıs

17 tır insani yardım malzemesi, Dünya Gıda Programı deposuna ulaştı.

• 21 Mayıs

Pentagon, lojistik zorluklar nedeniyle yüzer liman yoluyla gelen hiçbir yardımın Gazze’deki sivillere dağıtılmadığını bildirdi.

• 22 Mayıs

ABD Savunma Bakanlığından (Pentagon) yapılan açıklamada, Gazze’ye kurulan yüzer iskeleden iç kesimlere insani yardımların ulaştırılması için “alternatif rotalar” üzerinde görüşmelerin devam ettiği belirtildi.

• 23 Mayıs

ABD Merkez Komutanlığı, Gazze kıyısındaki bir transfer noktasına nakledilen insani yardımların üçte ikisinin BM tarafından Gazze’nin çeşitli bölgelerinde dağıtıldığını açıkladı.

• 25 Mayıs

Hava şartları nedeniyle 4 ABD gemisi ile gelen yardımlar yüzer limana aktarılamadı.

Bazı gemiler sürüklendi. İsrail ordusu gemileri kurtarma çalışması başlattı. Pentagon, iskelenin hasar gördüğünü ancak hâlâ çalışır durumda olduğunu bildirdi.

• 28 Mayıs

Pentagon, iskelenin çöktüğünü ve bazı kısımlarının onarılması gerektiğini duyurdu.

Pentagon, 28 Mayıs’ta, yüzer iskelenin faaliyetinin tamiri tamamlanana dek kısa süreliğine askıya alındığını açıkladı.

Amerikan ordusunun bir haftadan fazla süreceğini tahmin ettiği onarımlara başlamak üzere iskele, İsrail’in kıyı kenti Aşdod’a çekilmek üzere sökülmeye başlandı.

Türkiye’de 2024 Mayıs ayında 2’nci el otomobil satışları yüzde 20,62 geriledi. TÜİK verilerine göre; 2023’ün mayıs ayında 741 bin 828 olan 2’inci el otomobil satışı, bu yılın aynı ayında yüzde 20,62 düşüşle 588 bin 886 adet oldu. 2’nci elde tüm taşıtların toplam satışı da aynı dönemde 1 milyon 104 bin 572’den, 920 bin 604’e düştü. Otobüs ve motosiklet satışlarında mayıs ayında bir miktar atış olurken; diğer tüm motorlu kara taşıtları satışlarında azalma görüldü. Buna göre; 15 bin 468 minibüs, 4 bin 259 otobüs, 142 bin 796 kamyonet, 18 bin 607 kamyon, 120 bin 420 motosiklet, 1830 özel amaçlı taşıt ve 28 bin 338 traktör satıldı.

5 AYLIK DÖNEMDE YÜZDE 16 DÜŞÜŞ

Motorlu Araç Satıcıları Federasyonu Genel Başkanı Aydın Erkoç, “TÜİK verilerine göre, geçen yılın ocak-mayıs döneminde 3 milyon 335 bin 221 adet olarak gerçekleşen 2’nci el otomobil pazarı, bu yılın aynı döneminde yüzde 16,38 oranında gerileyerek 2 milyon 789 bin 45 adet olarak gerçekleşti. Otomotiv piyasasındaki performans kaybı gün geçtikçe belirginleşiyor. Türkiye’de yaklaşık 70 bin motorlu araç satıcısı var. Bunlar şahıslardan aldığı araçları üzerine çok cüzi bir kar koyup öyle satıyorlar. Bankaların faiz oranlarını yükseltip, kredilendirmeyi düşürmelerinden dolayı insanların bir kısmı zaten faize yöneldi. Diğer bir kısmı da kredi bulamadığı için, ikinci elde araç alma işi durağan hale geldi” dedi.

Erkoç, 2’nci el otomobilde yüzde 75 oranında bir düşüş olduğunu söyleyerek, “Yaklaşık yılda 10 milyona yakın araç alınıp satılıyordu Türkiye’de. Bu araç alım satımları muhtemelen bu sene bu rakamları bulmayacak ve biz 2025’de bunun biraz daha devam edeceğini düşünüyoruz, en azından 6’ncı aya kadar. Bunun da sebebi krediye ulaşımdaki sıkıntılar. Bu da ister istemez bizim otomobil piyasasını durdurdu, durağanlaştırdı. Türkiye’nin iki tane lokomotif sektörü varsa bunlardan birisi inşaat, birisi de otomotiv. En çabuk da etkilenen piyasalar da otomotiv ve inşaat oluyor. Şu anda otomotiv ikinci elde tamamen durma noktasına geldi” diye konuştu.

”ARAÇ ALMANIN TAM ZAMANI”

Erkoç, şu an araç almanın tam zamanı olduğunu da belirterek, “Sebep gerek 2’nci eldeki durgunluklar, gerekse sıfır otomobilde kampanyalardan dolayı fiyatların çok uygun olması. Vatandaşımız araç alacaksa bu piyasanın durgunluğundan faydalansın. Bundan sonra araç fiyatlarının yükseleceğini düşünüyoruz. Sebebi de biliyorsunuz birkaç tane uygulama yürürlükte. Bunlardan bir tanesi Çin’den gelen araçlara ÖTV oranının yükseltilmesi. Ciddi bir pazar vardı. Bu araçların fiyatı yükselince ister istemez ikinci ele yansıyacak. Yine bunu bahane gösterip bazı Avrupa’dan gelen araç fiyatları da yükselecek. O yüzden ‘araç almanın tam zamanı’ diyoruz. Vatandaşlarımız için imkan dahilinde otomobil almayı bekletenler şu anda araç alsın” ifadelerini kullandı.

Verilere göre, Türkiye genelinde mayısta konut arayanların yüzde 51’i kiralık, yüzde 49’u satılık konut aradı. Bir önceki aya göre Türkiye genelinde kiralık fiyatlarında yüzde 1’lik artış görülürken, satılık fiyatlarında herhangi bir artış gözlemlenmedi.

Türkiye genelinde konut satışları mayıs ayında geçen yılın aynı ayına göre yüzde 2,4 azalarak 110 bin 588 oldu.

Konut satış sayısının en fazla olduğu iller sırasıyla 18 bin 814 ile İstanbul, 9 bin 861 ile Ankara ve 6 bin 306 ile Antalya olurken, en az olduğu iller sırasıyla 37 ile Bayburt, 46 ile Ardahan ve 60 ile Hakkari oldu.

Yabancılara yapılan konut satışları mayıs ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 34,8 azaldı. Mayısta toplam konut satışları içinde yabancılara yapılan konut satışının payı yüzde 1,9 olarak gerçekleşti. Yabancılara yapılan konut satış sayısının en fazla olduğu iller sırasıyla 797 ile Antalya, 668 ile İstanbul ve 164 ile Mersin oldu.

İzmir’de kiralar yüzde 12’lik artış gösterirken Adana’da yüzde 9, Bursa’da ve Konya’da yüzde 8 artış yaşandı. Ankara ve İstanbul’da ise yüzde 6’lık artış gözlendi.

Mayıs ayı satılık artışlarında il bazında yüzde 3’lük artışla İstanbul başı çekerken Gaziantep, Adana ve Konya illerinde de bir önceki aya oranla yüzde 2’lik artış yaşandı.

YENİ DÜZENLEME İLE KİRALAR, PİYASA KOŞULLARINA GÖRE SERBEST BELİRLENECEK

Emlakjet, temmuz itibarıyla kira zammı sınırlamasının kaldırılmasının gayrimenkul sektörü üzerindeki etkilerini değerlendirdi. Bu yeni düzenlemeyle kiralar, piyasa koşullarına göre serbestçe belirlenecek ve mülk sahiplerinin gelirlerini korumalarına olanak tanıyacak.

Emlakjet tarafından yapılan ankete göre, katılımcıların yüzde 49’u kirada, yüzde 51’i ise kendi evinde oturduğunu ifade etti.

Kira zammı sınırlamasının kaldırılmasıyla ilgili olarak, katılımcıların yüzde 15’i kiralık konut piyasasının durağanlaşacağını, yüzde 17’si hareketleneceğini, yüzde 14’ü ise herhangi bir değişim olmayacağını belirtti. Katılımcıların çoğunluğu (yüzde 54) bu konuda bir fikre sahip olmadığını ifade etti.

Kiralık konut fiyatlarına nasıl etki edeceğine dair, katılımcıların yüzde 75’i yeni kararın olumsuz etkiler yaratacağını düşündü. Zam sınırlamasının kalkmasıyla kiracı-ev sahibi problemlerinin azalıp azalmayacağı sorulduğunda, katılımcıların yüzde 75’i problemlerin azalmayacağını belirtti. Sınırlamanın kalkması durumunda evinden taşınmayı düşünenlerin oranı ise yüzde 46 oldu.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Emlakjet Üst Yöneticisi (CEO) Tolga İdikat, kira zammı sınırlamasının kaldırılmasının, mülk sahiplerinin gelirlerini korumasına yardımcı olacağını belirtti.

İdikat, “Ancak ani kira artışları kiracıları zorlayabilir ve sosyal dengeleri etkileyebilir. Emlakjet, bu değişimlerin gayrimenkul sektöründe yeni stratejilerin belirlenmesini gerektirdiğine ve tüm paydaşların dikkatli bir şekilde hareket etmelerini zorunlu kıldığına inanmaktadır.” ifadelerini kullandı.

Buna göre, Türkiye genelinde konut satışları Mayıs ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 2,4 azalarak 110 bin 588 oldu. Konut satış sayısının en fazla olduğu iller sırasıyla 18 bin 814 ile İstanbul, 9 bin 861 ile Ankara ve 6 bin 306 ile Antalya olurken, en az olduğu iller sırasıyla 37 ile Bayburt, 46 ile Ardahan ve 60 ile Hakkari oldu.

Konut satışları Ocak-Mayıs döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 3,4 azalışla 465 bin 761 olarak gerçekleşti.

İpotekli konut satışları 9 bin 909 olarak gerçekleşti

Türkiye genelinde ipotekli konut satışları Mayıs ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 63,9 azalış göstererek 9 bin 909 oldu. Toplam konut satışları içinde ipotekli satışların payı yüzde 9,0 olarak gerçekleşti. Ocak-Mayıs döneminde gerçekleşen ipotekli konut satışları ise bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 58,7 azalışla 44 bin 602 oldu.

Mayıs ayındaki ipotekli satışların 2 bin 316’sı; Ocak-Mayıs dönemindeki ipotekli satışların ise 10 bin 629’u ilk el satış olarak gerçekleşti.

Türkiye genelinde diğer konut satışları Mayıs ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 17,3 artarak 100 bin 679 oldu. Toplam konut satışları içinde diğer satışların payı yüzde 91,0 olarak gerçekleşti. Ocak-Mayıs döneminde gerçekleşen diğer konut satışları ise bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 12,6 artışla 421 bin 159 oldu.

İlk el konut satış sayısı 35 bin 558 olarak gerçekleşti

Türkiye genelinde ilk el konut satış sayısı Mayıs ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 3,3 artarak 35 bin 558 oldu. Toplam konut satışları içinde ilk el konut satışının payı yüzde 32,2 oldu. İlk el konut satışları Ocak-Mayıs döneminde ise bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 1,8 artışla 147 bin 899 olarak gerçekleşti.

İkinci el konut satışlarında 75 bin 30 konut el değiştirdi

Türkiye genelinde ikinci el konut satışları Mayıs ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 4,9 azalış göstererek 75 bin 30 oldu. Toplam konut satışları içinde ikinci el konut satışının payı yüzde 67,8 oldu. İkinci el konut satışları Ocak-Mayıs döneminde ise bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 5,6 azalışla 317 bin 862 olarak gerçekleşti.

Yabancılara 2 bin 64 konut satışı gerçekleşti

Yabancılara yapılan konut satışları Mayıs ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 34,8 azalarak 2 bin 64 oldu. Mayıs ayında toplam konut satışları içinde yabancılara yapılan konut satışının payı yüzde 1,9 olarak gerçekleşti. Yabancılara yapılan konut satış sayısının en fazla olduğu iller sırasıyla 797 ile Antalya, 668 ile İstanbul ve 164 ile Mersin oldu.

Mayıs ayında ülke uyruklarına göre en fazla konut satışı sırasıyla 437 ile Rusya Federasyonu, 207 ile İran ve 171 ile Ukrayna vatandaşlarına yapıldı.

TİM Başkanı Gültepe, mayısta yüzde 11,4 artışla 24,1 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdiklerini belirterek, “Bugüne kadarki en yüksek aylık ihracat değerinimize hep beraber ihracat ailesi olarak imza attık. Ocak-mayıs dönemini kapsayan 5 aylık ihracatımız ise yüzde 4,5 artışla yaklaşık 107 milyar dolara ulaştı.” ifadelerini kullandı.

Hizmet ihracatı verilerinin netleşmesinin biraz daha zaman aldığını belirten Gültepe, “Dolayısıyla Hizmet ihracatçıları Birliğimizin bir tahmini var. Mayısta yaklaşık 9 milyar dolarlık hizmet ihracatı gerçekleştirildiğini tahmin ediyoruz.” diye konuştu.

Otomotiv sektörü 3,2 milyar dolarla 1. sırada

Mustafa Gültepe, mayıs ayı ihracatında otomotiv sektörünün 3,2 milyar dolarla birinci sırada yer aldığını, otomotivi 3 milyar dolarla kimya, 1,6 milyar dolarla hazır giyim, 1,5 milyar dolarla elektrik-elektronik ve 1 milyar 466 milyon dolarla çelik sektörlerinin takip ettiğini kaydetti.

Makine ile savunma ve havacılık sektörlerinin tarihlerinin en yüksek aylık ihracat rekorlarını gerçekleştirdiğini söyleyen Gültepe, şöyle devam etti:

“Geçen ay 20 sektörümüz artış sağlarken, 6 sektörümüz de düşüş yaşadı. Oransal olarak ihracatını en fazla artıran sektörlerimiz ise yüzde 65 ile fındık ve mamulleri, yüzde 59 ile savunma ve havacılık, yüzde 25 ile mücevher, yüzde 24 ile kimyevi maddeler ve yüzde 18 ile meyve-sebze mamulleri oldu. Rekabet gücü zayıflayan emek yoğun sektörlerimiz mayıs ayını da ne yazık ki ekside kapattı. Toplamda tüm zamanların en yüksek aylık ihracatını gerçekleştirdik. Ama küresel talep artışına rağmen hazır giyim sektörü bu ay da artıya geçemedi. Çimento, cam, seramik ve toprak ürünleri ihracatımız yüzde 5,7, deri yüzde 8,3, tütün ise yüzde 18 geriledi. Firmaların yasal merkezini baz alan TİM verilerine göre geçen ay 55 ilimiz ihracatını artırdı. En çok ihracat yapan 5 ilimiz, İstanbul, Kocaeli, Bursa, Ankara, İzmir şeklinde sıralandı. Ankara, Sakarya, Konya, Tekirdağ, Eskişehir, Giresun, Erzurum ve Bartın tarihlerinin en yüksek ihracatına imza attı.”

“1334 firma ilk kez ihracat yaptı”​​​​​​​

Geçen ay ilk kez ihracat yapan 1334 firmanın toplam ihracata 109 milyon dolar katkı sunduğunu aktaran Gültepe, kilogram birim ihracat değerinin 1,43 dolar olduğunu, paritenin geçen ay ihracatı negatif etkilediğini belirtti. Gültepe, mayısta pariteden kaynaklı 77 milyon dolarlık kayıp yaşandığını ifade etti.

En çok ihracatın sırasıyla Almanya, ABD, Birleşik Krallık, Irak ve İtalya’ya yapıldığını anlatan Gültepe, şunları kaydetti:

“Birleşik Arap Emirlikleri, Hollanda, Pakistan ve Suudi Arabistan’a dikkat çekici artışlar oldu. Bu ay 103 ülkede yüzde 10’un üzerinde, 61 ülkede yüzde 50’nin üzerinde ihracat artışı kaydettik. Genel tabloda ise 131 ülkede ihracatı artırmayı başardık. Hollanda, Pakistan, Singapur, Slovakya ve Moğolistan’a ihracatta rekor kırdık. En çok ihracat yaptığımız ülke grupları arasında Avrupa Birliği (AB) 9,9 milyar dolarla yine ilk sırada yer aldı. AB’yi 4 milyar dolarla Yakın ve Orta Doğu, 3,7 milyar dolarla diğer Avrupa ülkeleri, 2,2 milyar dolarla Orta Asya ve Uzak Doğu ve 1,6 milyar dolarla Kuzey Amerika takip etti. Avrupa kıtasının toplam ihracatımızdaki payı yüzde 57’ye çıktı.”

AB’nin Türkiye’nin en büyük ihracat pazarı olduğunu vurgulayan Gültepe, geçen hafta açılan TİM Brüksel Ofisi’nin AB ile ticari ilişkilerin gelişip derinleşmesinde önemli bir rol üstleneceğini ifade etti. Gültepe, heyet programlarının da devam ettiğini belirterek, 5 ayda 40 ülkeye 63 ticaret, 9 alım heyeti düzenledikleri bilgisini verdi.

Gültepe, yüksek maliyetler nedeniyle emek yoğun sektörlerin fiyat tutturmakta zorlandığını belirterek, “Üretim maliyetlerimizde artış sürerken döviz kuru yükselmek bir yana değer kaybediyor. Örneğin son iki ayda üretici fiyatları yaklaşık yüzde 6 artarken, dolar kuru yüzde 1 geriledi. Bu biz ihracatçılar için sürdürülebilir bir durum değil.” dedi.

Mustafa Gültepe, üretici ve ihracatçılar olarak destek beklediklerini de sözlerine ekledi. 

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) merkezli İngilizce yayın yapan The National’ın haberine göre Kahire, Tel Aviv’in 7 Mayıs’ta Refah Sınır Kapısı’nın Filistin tarafını ele geçirerek bölgede kara saldırısına başlamasına karşı tedbirler alıyor.

Kurulduğuna dair henüz resmi açıklamanın yapılmadığı heyette üst düzey anayasa uzmanlarının yanı sıra ülkenin istihbarat servisinin üst düzey üyelerinin yer aldığı bildirildi.

İsimlerinin gizli kalması koşuluyla The National’a konuşan kaynaklar, Refah’a saldırılara yanıt olarak İsrail’e karşı daha fazla cezai tedbiri belirleyecek ve değerlendirecek heyette kimlerin yer aldığı, toplantıların nerede yapıldığı veya heyetin görev süresinin ayrıntılarını açıklamadı.

Refah’a saldırı başlatmaması konusunda Tel Aviv’i şiddetle uyaran Kahire’nin hamlesinin, sınır kapısının ele geçirilmesi ve kentte hızla genişleyen kara operasyonu nedeniyle taraflar arasında artan gerilimi yansıttığı belirtilirken, ABD başta olmak üzere uluslararası kamuoyunun çağrılarına rağmen İsrail’in başladığı kara saldırısının bölgede istikrarsızlığı tırmandıracağı düşünülüyor.

Kaynaklar, Mısır’ın İsrail’e karşı diplomatik temsil seviyesini düşürmek veya büyükelçisini geri çekmek gibi ek cezai tedbirler planladığı ancak tedbirlerin 1979’da İsrail ile imzalanan barış anlaşmasının askıya alınmasını kapsamayacağını söyledi.

Mısır ile İsrail arasında 1978 yılında imzalanan Camp David Anlaşması’nın ardından 26 Mart 1979’da Washington’da iki ülke arasında barış anlaşması imzalanmıştı.

Anlaşmanın en öne çıkan hükümleri arasında savaş halinin durdurulması, ilişkilerin normalleştirilmesi, İsrailli asker ve sivillerin Sina Yarımadası’ndan tamamen çekilmesi ve bölgenin silahsızlandırılması yer alıyordu.

Mısır Dışişleri Bakanı Samih Şukri de 12 Mayıs’ta ülkesinin İsrail ile yaptığı Camp David Anlaşması’nın stratejik tercih olduğunu ve anlaşmazlıklar vuku bulduğunda giderilmesi için özel mekanizmaların devreye gireceğini söylemişti.

– “İsrail’in saldırıları Mısır’ı çok garip bir duruma soktu”

Emekli Mısırlı diplomat Muhammed Enis Selim, İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırılarının Mısır’ı “çok garip bir duruma soktuğunu” söyleyerek, barış anlaşmasının askıya alınması yönündeki çağrıların toplumun öfkesini yansıttığını kaydetti.

Selim, bölgeyi yeniden yapılandıracak kadar önemli bir anlaşmayı askıya almaktan bahsetmek yerine gerilimin nasıl azaltılacağını konuşmak gerektiğini vurguladı.

İsrail ordusu, 6 Mayıs’ta yaptığı açıklamada, zorla yerinden edilmiş Filistinlilerin sığındığı Refah’ın doğusundaki bazı mahallelerin boşaltılmasını istemiş, 7 Mayıs sabahı da Gazze’nin Refah bölgesine kara saldırısı başlatarak Mısır ile olan sınır kapısının Gazze tarafını ele geçirdiğini duyurmuştu.

İsrail’in saldırılarının devam ettiği Refah’ta şu ana kadar yaklaşık yarım milyondan fazla yerinden edilmiş Filistinli yeniden bölgeden çıkmak zorunda kaldı.

Mısır, İsrail’in Refah Sınır Kapısı’nın Filistin tarafını ele geçirmesi ve bölgedeki saldırılarını “en güçlü” biçimde kınadığını belirtmişti.

Taraflar arasındaki gerilim devam ederken, Mısır Dışişleri Bakanlığı 12 Mayıs’ta yaptığı yazılı açıklamada, Güney Afrika’nın Soykırım Sözleşmesi’nin ihlali gerekçesiyle İsrail’e karşı Uluslararası Adalet Divanında (UAD) açtığı davaya destek amacıyla müdahil olma niyetini duyurmuştu.

Miçotakis’in 13 Mayıs’ta Türkiye yapacağı ziyarete ilişkin soruları yanıtlayan Yerapetritis, Türk ve Yunan liderler arasındaki görüşmelerin “dramatize” edilmemesi gerektiğini ifade etti.

“KRİZLERİ BERTARAF EDİP, SONRAKİ ADIMLARI ATMAMIZ ÖNEMLİ”

Yerapetritis, Türk ve Yunan liderlerin buluşmalarının, diğer tüm ülke liderlerinin ikili görüşmeleri gibi olağan değerlendirilmesi gerektiğini belirterek “Buluşup, konuşup, krizleri bertaraf edip, sonraki adımları atmamız önemli.” dedi.

Kariye Camii’nin ibadete açılmasının ardından Miçotakis’in Türkiye ziyaretini ertelemesi gerektiği yönündeki Yunanistan muhalefetindeki yorumları da değerlendiren Yerapetritis, hükümet olarak böyle bir ihtimali hiç düşünmediklerini kaydetti.

Yerapetritis, Kariye Camii’nin ibadete açılması kararından Yunanistan’ın duyduğu memnuniyetsizliği dile getirerek, bunun yeni bir karar değil, 2020’de alınmış bir karar olduğuna dikkat çekti.

 “TÜRK-YUNAN YAKINLAŞMASINDAN BEKLENTİMİZ…”

Türk-Yunan ilişkilerinde her iki ülkenin de temel tezlerinin değişmesine yönelik bir beklenti bulunmadığını belirten Yerapetritis, “Türk-Yunan yakınlaşmasından beklentimiz sükunet dolu bir dönemdir.” diye konuştu.

Yerapetritis, Yunanistan’ın bir başka beklentisinin de iki taraf arasında iletişim kanallarının açık kalması olduğunu vurgulayarak, bu şekilde olası krizlerin de önlenebileceğine işaret etti.

13 MAYIS’TA MİÇOTAKİS’İN TÜRKİYE ZİYARETİ

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 7 Aralık 2023’teki Atina ziyaretinde iki taraf arasında imzalanan anlaşmaların iki ülke ilişkilerini ileriye taşıyan önemli anlaşmalar olduğunu vurgulayan Yerapetritis, bu anlaşmaların, sistematik olarak ilerlediğini ve pazartesi günü Ankara’da Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Miçotakis arasında yapılacak görüşmenin de bir parçası olacağını kaydetti.

Yerapetritis, 13 Mayıs’ta Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Miçotakis arasında yapılacak görüşme için “Bence beklememiz gereken samimi bir görüşme olmasıdır. Ortaya konması gereken konular ortaya konacaktır. Dikenli konular da liderler ve heyetlerimiz arasında ele alınacaktır. Pozitif gündem, siyasi diyalog ve güven artırıcı önlemleri içeren görüşmelere yönelik sonraki adımlar için bir yol haritası çizilecektir.” diye konuştu.

Miçotakis’in 13 Mayıs’taki Türkiye ziyaretinin ikili ilişkilerde atılacak önemli bir adım olduğunu ifade eden Yerapetritis, bir sonraki önemli adımın ise iki liderin NATO Zirvesi kapsamında temmuzda Washington’da buluşması olduğunu belirtti.

EDİ RAMA’NIN ZİYRETİ    

Arnavutluk Başbakanı Edi Rama’nın Arnavutluk diasporası ile buluşma amacıyla hafta sonu Yunanistan’a yapmayı planladığı özel ziyareti de değerlendiren Yerapetritis, ziyaretin zamanlamasını doğru bulmadığını ifade etti.

Yerapetritis, hem Arnavutluk’ta 2025’te düzenlenecek seçimlere kadar daha çok zaman olduğuna hem de Yunanistan’ın Avrupa Parlamentosu seçimleri arifesinde bulunduğuna dikkat çekti.

Arnavutluk’taki belediye seçimlerinde Himara’dan aday olan Yunan kökenli siyasetçi Alfred Beleri, 12 Mayıs 2023’te “seçimlerde aktif yolsuzluk” yaptığı suçlamasıyla gözaltına alınmıştı.

14 Mayıs 2023’te düzenlenen yerel seçimlerde Beleri, Himara Belediye Başkanı seçilmişti.

Arnavutluk Yolsuzluk ve Organize Suçlara ilişkin Özel Mahkemesi, 22 Mayıs 2023’te Beleri’nin tutuklanmasına karar vermişti

Beleri’nin tutuklanması, Arnavutluk ve Yunanistan’daki siyasi partilerin ve yetkililerin tepkilerine neden olmuştu.

Yunanistan’da iktidardaki Yeni Demokrasi Partisi, nisanda Beleri’yi Avrupa Parlamentosu (AP) milletvekili seçimleri için aday göstermişti.

Donanma Harekat Başkanı Tuğamiral Kaan Türkkan, DENİZKURDU-II/2024 Tatbikatı’nın, Türk Silahlı Kuvvetleri Tatbikatlar Programı’na istinaden Deniz Kuvvetleri Komutanlığınca icra edilen fiili bir tatbikat olduğunu söyledi.

Tatbikatın amacının, Deniz Kuvvetleri bağlısı komutanlıkların harekatı sevk ve idare etkinliğinin değerlendirilmesi, tatbikata katılacak unsurların harekata hazırlık seviyelerinin yükseltilmesi, karargah personeli ve tatbikata katılan unsurların çok tehditli ortamda; muhakeme, öngörü ve karar verme yeteneklerinin geliştirilmesi, diğer kuvvet komutanlıkları ile tatbikata katılan unsurlar arasında müşterek çalışabilirlik usullerinin denenmesi olduğunu belirten Türkkan, “Tatbikata 100 suüstü gemisi, 8 denizaltı, 39 uçak, 16 helikopter, 28 insansız hava aracı, 7 insansız deniz aracı, 2 SAT timi (8 kişilik) ve 3 SAS timi(5 kişilik) iştirak edecektir. Tatbikatta toplam 15 bin personel görev alacaktır.” diye konuştu.

Türkkan, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı envanterine yeni giren “Marlin İda” ile 6 kamikaze “Albatros İda”nın ilk defa tatbikat faaliyetlerine iştirak edeceğini bildirerek, “Tatbikata Hava Kuvvetleri Komutanlığından taarruz uçakları, havadan ihbar ve kontrol uçakları, hedef çekme uçakları, A-400 M nakliye uçağı ile Sahil Güvenlik Komutanlığından 6 sahil güvenlik botu iştirak edecektir.” şeklinde konuştu.

Tatbikatın genel faaliyet planına ilişkin bilgi veren Türkkan, şunları kaydetti:

“Fiili safha, gemilerin 7 Mayıs tarihinden itibaren intikalleriyle başlayacak, 7-8 Mayıs tarihleri arasında harekata hazırlık ve fiili silah eğitimleri, 9-10 Mayıs lojistik bütünleme faaliyetleri, 11 Mayıs Aksaz/Marmaris’e istinaden seçkin gözlemci günü faaliyetleri icra edilecektir. 12-13 Mayıs tarihleri arasında fiili silah eğitimleri, 14-16 Mayıs’ta çok tehditli ortamda harekat faaliyetleri, 17-18 Mayıs tarihlerinde liman ziyaretleriyle ana üs/limanlara intikal faaliyetleri icra edilecektir.”

104 PERSONELDEN OLUŞAN TATBİKAT KONTROL MERKEZİ KURULDU

Türkkan, tatbikat kapsamında 104 personelden oluşan Tatbikat Kontrol Merkezi’nin Deniz Harp Merkezi Komutanlığında teşkil edildiğini aktararak, “Tatbikat kontrol merkezinin görevi, tatbikatı yönlendirmek, kontrol etmek ve değerlendirmek, tatbikat harekat planının eğitim hedeflerini gerçekleştirecek şekilde senaryo ve ara durumlara göre oynanmasını sağlamaktadır.” ifadesini kullandı.

Tatbikat süresince aktif bir basın politikası uygulanacağını, tatbikatın basın faaliyetlerinin, gerçek basın faaliyetleri ve tatbikat medya benzetimi faaliyetleri olarak iki farklı şekilde icra edileceğini anlatan Türkkan, “Gerçek basın faaliyetleri Deniz Kuvvetleri Genel Sekreterliğince, tatbikat medya benzetimi faaliyetleri ise Tatbikat Kontrol Merkezi tarafından televizyon, dijital basın ve sosyal medyanın simüle edilmesi şeklinde TSK yerel ağı üzerinden icra edilecektir.” dedi.

Türkkan, tatbikat süresince temel deniz harekat nevilerine yönelik harekata hazırlık eğitimleri, suüstü, hava ve kara hedeflerine fiili silah atışları, Aksaz/ Marmaris’e istinaden seçkin gözlemci günü faaliyetleri ile çok tehditli ortamda harekat eğitimleri icra edileceğini kaydetti.

27 LİMAN 43 GEMİYLE ZİYARET EDİLECEK

Çok tehditli ortamda harekat faaliyetlerinin tamamlanmasını müteakip 17-18 Mayıs 2024 tarihlerinde Karadeniz, Marmara, Ege ve Doğu Akdeniz’de toplam 27 limanın 43 gemiyle ziyaret edileceğini belirten Türkkan, 19 Mayıs Atatürk’ü Anma Gençlik ve Spor Bayramı kapsamında 19 Mayıs’ta liman ziyaretlerine devam edileceğini söyledi.

Türkkan, tatbikat kapsamında Radar Akiseli suüstü hedefi kullanılarak suüstü atışları, Manş uçağının çektiği hava hedefi kullanılarak hava savunma atışları, kara bombardımanı atışları, deniz hava vasıtalarından Cirit, MAM-L, MAM-T, TEMREN, HELLFIRE, G/M atışları ve flare, top roket atışlarının yapılacağını, ayrıca Finike bölgesinde konuşlandırılacak Pelikan E/H simülatör ile elektronik harp eğitimleri ile ÇAF atışlarının icra edileceğini anlattı.

Gücünü ve kararlılığını büyük Türk milletinden ve ay yıldızlı bayrağından alan Türk Deniz Kuvvetlerinin, tüm yüzer, dalar ve uçar unsurlarıyla başta “Mavi Vatan” olmak üzere memleketin her köşesinde, sınırlarının ötesinde ve dünya denizlerinde sarsılmaz azim, irade ve heyecanla, gerektiğinde vatan savunması için canını vermeye hazır, milletinin ve görevinin başında olduğunu vurgulayan Türkkan, “Bu vesileyle, bizlere Cumhuriyeti armağan eden başta Başkomutanımız Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve Milli Mücadele kahramanlarımız olmak üzere tüm şehitlerimizi, ebediyete irtihal eden gazilerimizi bir kez daha rahmet, minnet ve şükranla yad ediyor, hayatta olan gazilerimize ve şehitlerimizin değerli ailelerine sağlık ve esenlikler diliyoruz.” ifadelerini kullandı.

YÜKSEK SEZON MAYISLA BAŞLIYOR

2023’ü rekorla kapatan sektörün 2024 hedeflerini daha da büyüttüğünü belirten 5 yıldızlı bir otelin genel müdürü İsmail Çağlar, yılın ilk üç ayında bu hedefin olumlu sinyallerinin görüldüğünü kaydetti. Bu turizm sezonunun üç bayrama denk geldiğini belirten Çağlar, “Nevruzda İran’dan, paskalyada Batı Avrupa, İngiltere, Almanya, Hollanda, Belçika yine birkaç Baltık ülkesinden ciddi rakamlarda misafir aldık. Ramazan Bayramı’nda iç turizmle otellerimiz doldu. Mayıs başında da gerçek anlamıyla yüksek sezona giriş yapacağız. Bölge, bölge kapalı oteller açılacak. Kundu, Belek 12 ay hizmet veren tesisler var. Kemer, Bodrum daha da kuzeye çıktıkça Kuşadası ve bu bölgelerde de canlanmalar mayıs ayı itibarıyla başlayacak” dedi.

DOLULUKLAR YÜZDE 80’LERDE

Profesyonel Otel Yöneticileri Derneği (POYD) Başkanı Hakan Saatçioğlu, bayram döneminde özellikle son dakika rezervasyonlarla otellerin yüzde 90-95 doluluklara ulaştığını, bayram sonrası ise küçük bir düşüş yaşandığını belirterek, “Ama geçen hafta sonu itibarıyla tekrar rezervasyonlar yukarı yönde artıyor. Şunu da unutmamak lazım, kapalı olan oteller artık açılışlarını yapıyor. O yüzden doluluk oranlarında biraz düşüş olacaktır. Rus bayramıyla beraber tekrar yukarılara doğru, yüzde 80-85’lere çıkar diye düşünüyorum. Zaten ondan sonra önümüz açık” dedi.

KUR VE ENFLASYON PROBLEMİ

Avrupa’dan halen çok ciddi rezervasyon aldıklarını anlatan Saatçioğlu, “Geçen sene 21 Nisan itibarıyla bu seneyi karşılaştırdığımızda yaklaşık yüzde 16 artış söz konusu, bu da bizi sevindiriyor. Geçen sene nisana göre baktığımızda, yüzde 5,8’lik artış var. Demek ki şu ana kadar gerçek anlamda yüzde 6’lık artışla devam edecek gibi gözüküyor. Avrupa’dan ciddi rezervasyon akışı devam etmektedir. Bunun dışında kurlar maalesef olması gereken yerde olmadığından dolayı sıkıntılı günler geçiriyoruz. Özellikle tüm giderlerimiz bizim Türk lirası olmasından ve her geçen gün Türk lirası enflasyonla karşı karşıya kaldığından sıkıntı yaşıyoruz. Özellikle ete, süte, gıda maddelerine çok ciddi zam geldiğinden dolayı gelirlerimiz de Euro bazında olduğundan bir ters makasla karşı karşıyayız. Umarım en kısa zamanda, nisan sonunda veya mayısın ortalarına doğru kur olması gereken yere kadar gelir” dedi.

PERSONEL SIKINTISI YAŞANIYOR

Personel sıkıntılarının da devam ettiğine dikkati çeken Saatçioğlu, “Özellikle bu sıkıntımızı Ukrayna, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan Endonezya’dan personel tedarik ederek çözmeye çalışıyoruz. Bu ülkelerden gelen personelimiz genelde mavi yakalı olduğundan çok ihtiyacımız var. Üst makamda, üst pozisyonlarda çok büyük sıkıntılarımız yok. Ama mavi yakalarda maalesef sıkıntımız var” diye konuştu.