Uzun yıllardır Windows kullanıcılarının en sık başvurduğu araçlardan biri olan Denetim Masası, tarihe karışıyor.
Microsoft tarafından yapılan açıklamaya göre, Denetim Masası’ndaki tüm ayarlar ve özellikler, daha modern ve kullanıcı dostu bir arayüze sahip olan Ayarlar uygulamasına taşınacak.
DEĞİŞİM WİNDOWS 8 İLE BAŞLADI
2012 yılında Windows 8 ile tanıştığımızda, daha modern ve kullanıcı dostu bir arayüze sahip olan Ayarlar uygulamasıyla ilk kez karşılaşmıştık.
Ancak o dönemde, Denetim Masası’nın yerleşik olduğu bazı özellikler Ayarlar’da mevcut değildi.
Microsoft, bu boşluğu doldurmak için yıllarca çalıştı ve Denetim Masası’ndaki birçok özelliği Ayarlar’a taşıdı. Şimdi ise, şirket bu geçişi tamamlayarak Denetim Masası’na veda etmeye hazırlanıyor.
Microsoft’un belirttiği gibi, Denetim Masası’nın henüz tamamen kaldırılmamasının iki temel nedeni bulunuyor.
Tüm ayarların Ayarlar uygulamasına sorunsuz bir şekilde taşınması zaman alıyor. Bazı ayarlar hala Denetim Masası’nda bulunuyor.
Diğer neden ise uyumluluk sorunları. Bazı eski uygulamalar veya yazılımlar, Ayarlar uygulaması yerine Denetim Masası’nı kullanmayı gerektiriyor. Bu nedenle, uyumluluk sorunlarını önlemek amacıyla Denetim Masası geçici olarak korunuyor.
Haber Kaynak : ENSONHABER.COM
“Yayınlanan tüm haber ve diğer içerikler ile ilgili olarak yasal bildirimlerinizi bize iletişim sayfası üzerinden iletiniz. En kısa süre içerisinde bildirimlerinize geri dönüş sağlanılacaktır.”
]]>Bilişim Hukuku Derneği Başkanı Kürşat Ergün, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Microsoft’a siber güvenlik hizmeti veren CrowdStrike’tan kaynaklanan küresel yazılım sorununa ilişkin detayların, gelecekte net biçimde ortaya çıkabileceğini söyledi.
Bu durumun küresel bazlı uyarı niteliği taşıdığına dikkati çeken Ergün, “Yani bir nevi felaket senaryosunun fragmanını izledik. Bu, ilerleyen günlerde, kriz, savaş gibi bir durumda ülkelerin sistemleri açısından ne denli tehlikeli olabileceğine dair bir ikazdır.” dedi.
Bilişim alanında sıkça kullanılan merkezi sistemlerin ciddi riskler barındırdığına işaret eden Ergün, şöyle konuştu:
“Microsoft tabanlı sistemler, dünya genelinde bir nevi tekelleşme üzerine kodlandığı için herhangi bir sistemde veya bir tarafında meydana gelen açık ve ihmal, dünya genelinde tüm sistemleri otomatik olarak etkiliyor. Biz yıllardan beri özellikle adına Microsoft dediğimiz bu merkezi yazılımlardan daha çok dağıtık teknolojilerin kullanılması, ulusal bazda ülkelerin kendi veri tabanlarını muhafaza edecek yazılım sistemlerini üretmesi yönünde bazı ikazlarda bulunuyorduk. Şu krizden en az etkilenenlerin Rusya ve Çin gibi kendi sistemlerini kullanabilen, güvenliklerini kendileri sağlayabilecek durumda olan ülkeler olduğunu bir kez daha gördük. Türkiye gibi ülkelerin artık bunu fırsat bilip, dağıtım teknolojilerini oluşturup, bunların güvenliğini sağlayabilecekleri iş sistemleri ve alternatif birtakım projelerin üstünde durması lazım. Dünya genelindeki merkezi yapılar kullanılmaya devam edildiği müddetçe bu riskler her zaman vardır. Bunlar, Türkiye’nin ulusal güvenliği dahil ülkeyi doğrudan etkileyebilecek öneme sahiptir.”
Türkiye’nin mili savunma sanayisinde kullandığı İHA ve SİHA teknolojileri ile tüm güvenlik yazılımlarında, anahtarı ülkeye ait ulusal sistemlerin tercih edilmesi gerektiğinin altını çizen Ergün, herhangi bir risk, savaş ve bugünküne benzer kaos durumunda ülkenin kendi ayakları üzerinde durabilecek noktaya ulaşılmasının önemini vurguladı.
Ergün, “Yazılım teknolojileri, bir milli güvenlik meselesidir. Bu çok önemli. Bunu sağlayamadığımız takdirde milli güvenliğimiz ciddi anlamda risk altındadır. Bu olmadığı zaman kamusal ve ticari aktiviteler dahil olmak üzere bir anda kaos senaryosunun içerisinde kendimizi bulabiliriz.” diye konuştu.
“BÜTÜN DÜNYANIN ELİ KOLU BAĞLANMIŞ DURUMDA”
Global Bilişim Derneği Başkanı Şenol Vatansever ise bugün küresel çapta yaşanan olumsuzlukların diğer krizlerden farklı olduğunu söyledi.
Bilişim uzmanı Vatansever, Microsoft kaynaklı küresel yazılım sorununun dünyayı etkilediğini belirterek, “Normalde devletlerin, şirketlerin, kurumların felaket durumlarında B planları olur. Bir felaket veya kriz yaşandığında kesintisiz olarak sistemlerin devam etmesi için gerekli önlemler, planlar, bu felaket senaryolarına ilişkin pozisyonlar alınmıştır. Bunu hazırda bekletiyorlardır. Bu planlara göre, başka veri merkezleri üzerinden direkt olarak hayatlarına devam edebiliyorlardır. Buradaki senaryoda, bir veri merkezi çöküp diğer merkezden devam etme gibi de bir durum söz konusu değil. Çünkü her iki taraftaki işletim sistemleri aynı, Microsoft. Dolayısıyla bütün dünyanın eli kolu bağlanmış durumda.” dedi.
Devlet kademesinde bu tip krizlerde yapılacaklara ilişkin senaryoların olduğunu dile getiren Vatansever, şunları kaydetti:
“Bunun alternatifi aslında Türkiye’de var. TÜBİTAK’ın milli işletim sistemi PARDUS bu krize birebir çözüm olabilecek bir durumda. PARDUS’un yaygın kullanımı söz konusu olmalı. Bir felaket durumunda en azından kritik sistemler PARDUS üzerinden faaliyete geçirilebilseydi çok iyi olurdu. PARDUS, uzun zamandır TÜBİTAK’ın da üzerinde çalıştığı ve şu an kullanılan, bazı kurumlarda da aynı şekilde kullanımı devam eden ama yaygınlaşmayan bir sistem. Sonuçta Microsoft dünyada her yerde kullanıldığı için bir kere geliştirildiğinde çok büyük bir pazara girmiş oluyor. Ama şimdi PARDUS’ta bir uygulama geliştirilirse çok kısıtlı kullanılır. Kaç kişi o uygulamayı kullanacak? Bu sebeple çok fazla ciddi anlamda ticarileşemiyor.”
Vatansever, “Milli Teknoloji Hamlesi” vizyonunda en kritik bileşenin işletim sistemi ve veri tabanı olduğuna dikkati çekti.
Türkiye’nin iki konuda da mutlaka aksiyon alması gerektiğini vurgulayan Vatansever, “İşletim sistemimiz PARDUS’u desteklememiz lazım ki farklı firmalar da bunun üzerine farklı uygulamalar yapabilsin. ‘WhatsApp gibi uygulamalar PARDUS’ta nasıl çalışır?’ ya da ‘Yerli bir WhatsApp olabilir mi?’ gibi konularda mutlaka teşviklerle ilerlemek gerekiyor. Burada da TÜBİTAK başta olmak üzere Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına, Dijital Dönüşüm Ofisine önemli görevler düşüyor.” dedi.
ZARAR GÖREN ŞİRKETLER HUKUKEN NE YAPMALI?
İstanbul Barosu Bilişim Hukuku Komisyonu Sözcüsü, avukat Fehmi Ünsal Özmestik de Microsoft’un kullandığı altyapı platformunda yazılımsal problem meydana geldiğini, bunu kullanan veya güncelleyen birçok şirketin, hava yolu firmasının ve bankanın durumdan etkilendiğini anlattı.
Özmestik, hem ülkede hem de dünyada siber güvenliğe yönelik önlemler alınması gerekliliğinin bu krizle ciddi şekilde ortaya çıktığını dile getirerek, şu ifadeleri kullandı:
“Bu sebeple şirketlerin hem globalde hem de yerelde kullandıkları yazılımların siber güvenlik tarafına, hizmet aldıkları şirketlerle yaptıkları hizmet sözleşmelerine oldukça dikkat etmesi gerekiyor. Sözleşme hükümlerine göre bu tür yaşanan olaylarda hukuken sorumlu olanlara karşı yasal yollara başvurulabilme imkanı olacaktır. Ayrıca otoritelerin de bu tür hizmetleri veren firmaları çok sıkı denetlemesi ve bu tür olaylar sonrasında çeşitli ihmal ve kusurlar varsa ciddi derecede idari para cezasıyla cezalandırılması gerekiyor. Zira bu olay sebebiyle birçok şirket zarar etti, birçok kişi mağdur oldu. Hatta hastanelerin bile etkilendiğine dair haberler var. Bunların dönüşümü ve yansıması bireysel bazda vatandaşların mağduriyetine yol açtı.”
Siber güvenlik yazılımında hatanın oluşması sonucu ortaya çıkan hukuki sorumluluğa ilişkin değerlendirme yapan Özmestik, “Hata ilgili firmadaysa bunun mutlaka idari otoriter tarafından incelenmesi, hatası ve kusuru varsa bu konuda da bir yaptırım uygulanması şart. Ayrıca şirketler arasındaki hizmet sözleşmelerine göre zarara uğrayan şirketler, yazılım firmalarına karşı bu zararların giderilmesi talebinde bulunabilecektir. Yakın zamanda büyük ihtimalle her bir şirket yazılımsal problemi çözmek için önlemlerini alacaklardır ve kısa süre içerisinde eski hale döndüreceklerdir.” şeklinde konuştu.
ABD merkezli teknoloji şirketi Microsoft’un sistemlerinde yaşanan arıza pek çok sektörü etkiledi.
Havacılık ve bankacılık gibi sektörler başta olmak üzere birçok şirket bu durumdan olumsuz etkilendi.
ÜLKELER SON DURUMU BİLDİRDİ
İngiltere’nin önemli televizyon haber kanallarından Sky News Cuma günü yayın yapamadı.
Yayıncı kuruluşun icra kurulu başkanı David Rhodes X’te yaptığı açıklamada, “Sky News bu sabah canlı yayın yapamadı, şu anda izleyicilere kesinti için özür dilediğimizi söylüyoruz” dedi.
Küresel bir teknoloji kesintisi, İspanyol havaalanları, bir Türk havayolu şirketi ve Avustralya medyası ve bankaları da dahil olmak üzere farklı ülkelerdeki operasyonları etkiliyordu.
Avusturalya’nın başkenti Sdney’in havalı̇manı sözcüsü, “Uçuşlar gelı̇yor ve gı̇dı̇yor ancak akşam boyunca bazı gecı̇kmeler olabı̇lı̇r” dedi.
İNGİLTERE’DE RANDEVU SİSTEMİ ÇÖKTÜ
İngı̇ltere’nı̇n sağlık rezervasyon sı̇stemı̇ sosyal medyada açıklama yapan sağlık yetkı̇lı̇lerı̇ne göre şu an “çevrımdışı.”
Alman Borsası ise ı̇şlemlerin normal olarak başladığını ancak kontrollerin devam ettiğini bildirdi.
İsrail Sağlık Bakanlığı da şu açıklamayı yaptı: “Bilgisayar sunucularındaki küresel arıza hastaneleri ve sağlık hizmetlerini etkiliyor.”
THY BASIN MÜŞAVİRİ ÜSTÜN: SORUNUN GİDERİLMESİ İÇİN GEREKLİ AKSİYONLAR ALINIYOR
Türk Hava Yolları da yaşanan arızadan etkilenen şirketler arasında yer aldı. THY Basın Müşaviri Yahya Üstün, sosyal medyadan yaptığı açıklamada, bilgi sistemlerinde yaşanan sorunlar nedeniyle biletleme ve rezervasyon işlemlerinde aksamalar yaşandığını belirtti.
Üstün, “Sorunun giderilmesi ve yolcularımızın mağdur olmaması adına gerekli çalışmalar yapılmaktadır. Söz konusu aksaklık için özür dileriz. En kısa sürede sizlere bilgi vereceğiz.” ifadelerini kullandı.
Dünya genelinde birçok şirketi etkileyen yazılım kaynaklı bir problem yaşandığını anlatan Üstün, “Kısmi olarak etkilenen operasyonlarımızdaki bu sorunun giderilmesi için gerekli aksiyonlar alınmaktadır. Operasyonlarımız kademeli olarak normal seyrine dönmektedir. Yaşanan aksaklıktan dolayı siz değerli misafirlerimizden özür dileriz” ifadelerini kullandı.
CROWDSTRIKE NEDİR?
CrowdStrike, siber güvenlik alanında uzmanlaşmış bir şirkettir. 2011 yılında kurulan şirket, bulut tabanlı çözümleri ve yapay zeka destekli teknolojileri kullanarak, kurumların siber tehditlere karşı korunmasını sağlar.
Özellikle “Falcon” platformu ile tanınan CrowdStrike, saldırıları gerçek zamanlı olarak tespit edip önlemeye odaklanır ve siber saldırılarla ilgili geniş bir tehdit istihbaratı sunar. Şirket, endpoint koruma, yönetilen tehdit avcılığı ve olay müdahalesi gibi hizmetler sunarak dünya çapında birçok büyük kuruluş tarafından tercih edilmektedir.
TÜRKİYE MAVİ MAVİ EKRAN PROBLEMİ
Microsoft şirketinde yaşanan kriz Türkiye’deki birçok şirketi de etkilemiş durumda. Dün geceden itibaren “Down Detector” sitesinden edinilen bilgilere göre giriş sorunu yaşanan ve ağırlaşan siteler içerisinde şunlar var:
- Denizbank
- Türk Telekom
- Microsoft Store
- Trendyol
- Microsoft 365
- Turkish Airlines
- Microsoft Azure
- Xbox Live
- Ziraat Bankası
- Ttnet
- Telegram
- Turkcell
- Türksat Kablo
- Roblox
- Youtube
- Steam
- Spotify
- Yapı Kredi
- Valorant
- Discord
- Vodafone
- Türkiye İş Bankası
- Yahoo Mail
- TurkNet
- Yandex
- Getir
- Google Maps
- Kik
- Cloudflare
- Finansbank
- Proofpoint
- VakıfBank
- EA
- Snapchat
- X (Twitter)
- OpenAI
- Skype
- Minecraft
- Sea of Thieves
- Sahibinden
- Forza
- Gmail
- Rainbow Six
EN DEĞERLİ ŞİRKETLER SIRALAMASI
Microsoft’u piyasa değeri sıralamasında Apple, Nvidia, Alphabet (Google), Amazon, Saudi Aramco, Meta Platforms, Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC), Berkshire Hathaway ve Eli Lilly takip ederken, dünyanın en büyük 10 şirketinin 8’i Amerika 1’i Tayvan ve 1’i Suudi Arabistan’dan sıralamaya girdi.
Yılın ilk 6 ayında Nvidia, Apple ve Microsoft arasında geçen dünyanın en değerli firması olma rekabetinde haziran ayının son işlem günü itibarıyla Microsoft, Apple ve Nvidia’nın önünde yer alarak 3,321 trilyon dolarla dünyanın en değerli şirketi oldu. Sıralamada Apple 3,229 trilyon dolar, Nvidia 3,038 trilyon dolarla Microsoft’u izledi.
Sıralamanın geri kalanı ise 2,258 trilyon dolarla Alphabet (Google), 2,011 trilyon dolarla Amazon, 1,788 trilyon dolarla Saudi Aramco, 1,278 trilyon dolarla Meta Platforms, 901,4 milyar dolarla TSMC, 877,88 milyar dolarla Berkshire Hathaway ve 815,2 milyar dolarla Eli Lilly şeklinde oldu.
EN ÇOK KAZANDIRAN NVİDİA OLDU
Yılın ilk yarısında dünyanın en değerli 10 firmasından pay piyasalarında en iyi performansı sergileyen şirket Nvidia oldu. Nvidia’nın hisse senedi fiyatı yıl başından bu yana yüzde 149,5 yükselerek 123,54 dolara çıktı. Böylece Nvidia yılın ilk yarısında en büyük 10 şirket arasında en iyi performans gösteren şirket oldu.
Nvidia hisselerini yüzde 67,1 yükselişle Tayvanlı çip üreticisi TSMC ve yüzde 55,3 değer kazancıyla Eli Lilly hisseleri takip etti.
Haziran sonu itibarıyla dünyanın en değerli ilk 10 şirketinden borsada en iyi performans gösteren ilk 3 şirketten Nvidia ve TSMC yarı iletken ve çip endüstrisinde faaliyet gösterirken Eli Lilly ilaç endüstrisinde faaliyet gösteriyor.
ARAMCO KAYBETTİRDİ
Dünyanın en değerli 10 şirketi arasında yatırımcısına en çok kazandıran dördüncü şirket Meta Platforms olurken, şirketin hisse senedi Ocak-Haziran döneminde yüzde 42,5 kazançla 504,22 dolara ulaştı.
Alphabet (Google) hisseleri yüzde 30,2 yükselişle 183,42 dolara, Amazon hisseleri yüzde 27,2 değer kazancıyla 193,25 dolara, Microsoft hisseleri yüzde 18,9 artışla 446,95 dolara, Berkshire Hathaway hisseleri yüzde 14,1 yükselişle 406,80 dolara ve Apple hisseleri yüzde 9,4 primle 210,62 dolara çıktı.
NEGATİF PERFORMANS SERGİLEYEN TEK ŞİRKET
Haziran sonu itibariyle dünyanın en değerli ilk 10 şirketi arasında 7’nci sırada yer alan ve Suudi Menkul Kıymetler Borsasında (Tedawul) işlem gören Saudi Aramco şirketinin hisseleri ise yılın ilk yarısında yüzde 16,1 değer kaybederek 33 riyalden 27,7 riyale geriledi. Saudi Aramco dünyanın en değerli 10 şirketi arasında yılın ilk 6 ayında pay piyasalarında negatif performans sergileyen tek şirket oldu.
]]>Geçmişten günümüze üretilmiş ve her yeni modelinde daha farklı özellikleriyle bizlere sunulan elektronik aletleri düşünün. Telefondan dizüstü bilgisayara pek çok elektronik cihaz özenle bakım gerektirir. Her ne kadar birçok elektronik aletin suya dayanıklı modelleri üretilmiş olsa da bizler yine de elektronik ürünlerimiz sudan uzak olsun isteriz.
Su ile herhangi bir temasında da elimiz ayağımıza dolaşır, bir daha asla çalışmayacağı kaygısıyla kasıp kavruluruz. Dahası pirince yatırır, saç kurutma makinesiyle tüm suyu kurutmak isteriz. Küçücük bir elektronik aleti suya düşmesin diye gözümüzden sakınırken dev teknoloji şirketi Microsoft bakın ne yaptı! İşte bilinen tüm doğruları tek bir hamlede silen Microsoft’un büyük projesi.
BU PROJE İLK KİMİN AKLINA GELDİ?
4 Nisan 1975 yılında Paul Allen ve Bill Gates tarafından ABD’de kurulan ‘Microsoft Corporation’ günümüzde bir teknoloji devi haline gelmiş çok uluslu bir şirket. Bilgisayar yazılımları, elektronik cihazlar, kişisel bilgisayarlar ve bilişim hizmetleri geliştiren, üreten Microsoft programları lisanslayıp satıyor.
Bugün hem iş hem okul hem de özel işlerimizi bilgisayar ortamında kolaylıkla çözebilmemizi sağlayan bir hizmet sunuyor. Bilgileri güvenli bir şekilde veri tabanında tutan Microsoft dönem dönem büyük projeleriyle duyanları hayrete düşürüp, ‘Bunu da mı yaptınız?’ dedirtebiliyor. ‘Natick Projesi’ (Project Natick)’de bunlardan biri. Peki nedir bu Natick Projesi?
Her şey 2014 yılında Microsoft’un ‘Think Week’ etkinliğinde ortaya bir fikrin atılmasıyla başladı. Bu fikir aslında kıyı ülkelerine hızlı bulut hizmeti sağlamak ve dahası enerji tasarrufu sağlamak amacıyla üretilmişti. Yenilenebilir okyanus enerjisiyle çalışan bir su altı veri merkezi inşa etmeyi öneren çalışanlar Sean James ve Todd Rawlings tarafından ortaya atılan bu fikir oldukça beğenildi ve üzerine çalışmalar başlatıldı. Projedeki araştırmacılar, okyanusun tabanında düşük nemli nitrojen ortamına soğuk, sabit sıcaklıklara sahip kapalı bir konteynerin sunucuları daha iyi koruyacağını ve güvenilirliği artıracağını öne sürdü.
Derken tam 4 yıl sonra ‘Natick’ adı verilen projenin ilk testi için beklenen gün geldi çattı. 2018 baharında, İskoçya kıyısının hemen açıklarındaki Orkney Adaları’nda, deniz seviyesinin 30 metre altında, tamamen bağlantılı ve güvenli bir veri merkezi kurdular. Kapsül, tasarlandıktan ve kurulduktan sonra yavaşça deniz tabanına indirildi. Hedef 2020 yılına kadar dokunulmadan bırakmaktı.
‘Natick Northern Isles’ olarak adlandırdıkları veri merkezi, 864 sunucu ve 27.6 petabayt depolama kapasitesi ile yüz binlerce yüksek uç tüketici sınıfı bilgisayarın hesaplama gücüne eşdeğer olarak tasarlandı.
VERİ MERKEZİNİ SU ALTINA TAŞIDILAR
2020 yılının başlarında deney kesintisiz olarak tamamlandı. Natick projesi ekibi, bir veri merkezini su altına yerleştirmenin, bulut teknolojisini okyanusa gömerek kıyı bölgelerine getirmenin gerçekten daha sürdürülebilir ve verimli bir yolu olduğunu gördü. Bu projeyle veri merkezinin okyanus altında da iyi yanıt verebildiğini kanıtlamış oldu.
Gelelim batırıldıktan 2 yıl sonra su yüzeyine çıkarılan Natick Northern Isles veri merkezinin akıbetine. Kapsülün içine yerleştirilen 864 sunucudan yalnızca 8 tanesinin arızalandığı görüldü. Yalnızca 8 sunucunun arızalanması bir başarısızlık değil büyük bir başarı olarak yorumlandı. Çünkü karadaki veri merkezlerine kıyasla, okyanusun derinlerindeki veri merkezindeki arıza sadece sekizde biri anlamına geliyordu.
Yetkililer yalnızca 8 veri sunucusunun arızalanmasını geri kalan tüm sunucuların düzgün bir şekilde işlemesinin iki nedeni olduğunu tespit etti. İki nedenden ilki okyanusun derinlerinde olan kapsülün sürekli olarak serin bir ortamda bulunmasıydı. İkinci faktör ise içi azotla doldurulmuş kapsülün bileşenlerin korozyona (metal veya metal alaşımlarının oksitlenme veya diğer kimyasal etkilerle aşınma durumu) karşı daha dirençli olmasıydı.
‘Project Natick’ üzerine yapılan araştırma, Microsoft’un gelecekteki çalışmalarına, özellikle de Microsoft Azure bulut hizmetlerini güçlendirebilecek daha sürdürülebilir veri merkezlerinin çalıştırılmasına ilişkin katkı sağlıyor.
İlk denemede başarılı olan Microsoft, 2030 yılına kadar karbon negatif bir şirket olmalı hedeflerken, tüm Azure bulut hizmetlerini okyanusun derinlerine taşımayı düşünüyor. Ekipler, 2030 yılında tamamlanmasını hayal ettikleri bu projeleri için var gücüyle çalışıyor.