TOHUM AYLIKTA YÜKSELIŞTE

Nisan ayı Tarım-GFE’nin alt kalemlerine bakıldığında, tarımda kullanılan mal ve hizmetlerin fiyatlarında aylık yüzde 1,70 ve yıllık ise yüzde 49,13’lük artış olduğunu belirten Çandır, “Nisan ayları itibariyle aylıkta 2021 ve 2022 yıllarından ve yıllıkta ise 2022 yılından sonraki en yüksek değerler olmuştur” dedi. Nisan’da tohumda aylık yüzde 5,35, enerjide yüzde 1,13, gübrede yüzde -0,23, ilaçta yüzde 2,15, veteriner hizmetlerinde yüzde 0,02, yemde yüzde 1,65 ve diğer kalemlerde ise yüzde 1,29 değişimler ilan edildiğini kaydeden Çandır, yıllıkta ise tohumda yüzde 61,96, enerjide yüzde 70,69, gübrede yüzde 26,92, ilaçta yüzde 23,76, veteriner hizmetlerinde yüzde 143,26, yemde yüzde 36,20 ve diğer kalemlerde ise yüzde 89,95’lik artışa dikkat çekti. Çandır, tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetlerin fiyatlarında ise aylık yüzde 1,87 ve yıllık yüzde 73,70’lik artış olduğunu belirtti. Çandır, “Nisan ayında Tarım-GFE alt kalemlerindeki değişimler, yılbaşından bu yana benzer eğilim göstermiştir. Örneğin veterinerlik hizmetlerindeki ve diğer hizmet kalemlerindeki sıra dışı artışlar ile gübre, ilaç ve yemdeki ortalama enflasyonun 3’te 1’i kadar artışlar dikkat çekici olmaya devam etmiştir” değerlendirmesinde bulundu.

ÜRETICI FIYATLARININ ALTINDA

TÜİK tarafından Nisan ayı tarımsal üretici fiyat endeksi Tarım-ÜFE’nin aylık yüzde 2,71 ve yıllık ise yüzde 60,77 olduğunu hatırlatan Çandır, “Tarımsal faaliyetlerde bulunanlar açısından son bir yıllık eğilim, genel olarak üretici aleyhine seyretmişken Nisan ayındaki aylık ve yıllık girdi maliyetleri artışı, üretici fiyatlarının altında seyretmiştir. Üretici lehindeki bu aylık ve yıllık seyrin önümüzdeki aylarda devam etmesi, üreticiler için önem arz etmektedir. Böylece üretici kesimin birikmiş zararlarının azalmasına katkı sağlayacaktır” dedi.

Yurt içi ve yurt dışı üretici enflasyonları da tarım sektörünü dolaylı olarak etkilediğini belirten Başkan Ali Çandır, yurt dışı üretici enflasyonu YD-ÜFE’nin Nisan’da aylıkta yüzde 1,37, yıllıkta yüzde 65,53 gibi yüksek düzeyde arttığını kaydetti. Yurt içi üretici enflasyonu Yİ-ÜFE’nin aylıkta yüzde 3,60 ve yıllıkta yüzde 55,66 gibi yüksek düzeyde arttığını hatırlatan Çandır, “Üretici düzeyindeki gıda kalemi ise aylık yüzde 5,38 ve yıllık ise yüzde 64,51 artmıştı. Bu durum, Nisan ayında da tarıma dayalı imalat sanayiindeki enflasyonun, tarımdan daha yüksek seyrettiğini göstermektedir” değerlendirmesinde bulundu.

Nisan ayında tüketici enflasyonu TÜFE’nin aylık yüzde 3,18, yıllık yüzde 69,80 arttığını belirten Çandır, tüketici taraftaki gıda enflasyonunun Nisan’da aylık yüzde 2,78, yıllık yüzde 68.50 olarak ilan edildiğine dikkat çekti. Çandır, işlenmemiş gıda enflasyonunun Nisan’da aylık yüzde 3,85, yıllık yüzde 77,85 ilan edildiğini belirtirken, yaş meyve sebze enflasyonunun aylık yüzde 0,66 ve yıllık 77,96 arttığını kaydetti. Çandır, “Tüketici taraftaki bu rakamlar, üreticilerin maruz kaldığı enflasyonun üzerinde bir tüketici enflasyonu olduğunu göstermeye devam etmektedir” dedi.

‘Mega Havalimanlar’ kategorisinde yer alan Sabiha Gökçen Havalimanı ise 2019 yılı Nisan ayı ile 2024 yılı Nisan ayı kıyaslandığında yüzde 13,2’lik yolcu sayısı artışı ile ikinci sırada, aynı kategoride yer alan Antalya Havalimanı ise yüzde 8,6’lık artış ile 5. sırada yer aldı.

‘Medium Havalimanlar’ Kategorisi’nde ise Erzurum Havalimanı 2023 yılı Nisan ayına kıyasla 2024 yılı Nisan ayında yolcu sayısını yüzde 43,2 yükseltirken, ‘Small Havalimanlar’ kategorisindeki Siirt Havalimanı da 2019 yılı Nisan ayına kıyasla yolcu sayısını yüzde 220 oranında yükseltti ve kategorisinde en çok yolcu sayısını artıran havalimanları arasında birinci sırada yer aldı.

Yapılan değerlendirmede 2023 yılı nisan ayına göre yapılan kıyaslamada Türkiye’deki havalimanlarından seyahat eden yolcu sayısının Nisan ayı baz alındığında yüzde 19 oranında artış gösterdiği vurgulandı.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, İstanbul Havalimanı’nın, Avrupa Uluslararası Havalimanları Konseyi’nin açıkladığı veriler ışığında en çok yolcu sayısında artış yaşanan havalimanı olmasının Türkiye açısından büyük bir gurur kaynağı olduğunu belirterek, “Ayrıca Avrupa Uluslararası Havalimanları Konseyi’nin 2023 Nisan ayı ile 2024 yılı Nisan ayı verileri karşılaştırdığı istatistiklere göre İstanbul Havalimanımız Londra Heathrow Havalimanı’nın ardından 6 milyon 593 bin 92 yolcu ağırlayarak yüzde 10,5 artış ile Avrupa’nın en yoğun ikinci havalimanı oldu. İstanbul Havalimanımızı Paris, Amsterdam ve Madrid Havalimanları takip etti.

Ayrıca kargo taşımacılığında İstanbul Havalimanı 2023 yılı Nisan ayına göre kıyaslandığında yüzde 42,7 artış gösterirken, bu kategorideki havalimanları arasında listenin başında yer aldı. Bu veriler ne kadar doğru bir yatırım yaptığımızın bir göstergesidir. Bu başarı, gurur abidemiz İstanbul Havalimanı’nın ülkemize sağladığı katkıyı bir kez daha gözler önüne sermektedir” dedi. 

SABİHA GÖKÇEN VE ANTALYA HAVALİMANLARINDA BÜYÜK YÜKSELİŞ

İstanbul Sabiha Gökçen, Antalya, Erzurum ve Siirt havalimanlarının da kendi kategorilerinde önemli önemli bir noktaya geldiğini dile getiren Uraloğlu, “Yılda 25 milyon ila 40 milyon arası yolcu ağırlayan “Mega Havalimanları” kategorisinde 2023 yılı Nisan ayına göre kıyaslandığında 2024 yılı Nisan ayında yolcu bazında en büyük büyümeyi yüzde 58’lik artış ile Antalya Havalimanı elde etti. Antalya Havalimanımız ayrıca 2019’a göre de yüzde 8,6’lık bir büyüme 5. sırada yer aldı” dedi.

2023 yılı Nisan ayı ile 2024 yılı Nisan ayı kıyaslandığında Sabiha Gökçen Havalimanı’nın yüzde 20,6 büyüme ile Antalya’nın ardından ikinci sırada yer aldığını kaydeden Bakan Uraloğlu, “Aynı zamanda 2019 yılı ile 2024 yılı kıyaslandığında Sabiha Gökçen Havalimanı’nın yüzde 13,2 artış gösterdiğini görmekteyiz. Sabiha Gökçen Havalimanı bu kıyaslamada Atina’nın ardından kategorisinde 2. sırada yer aldı.

Hatırlanacağı üzere 2023 yılı sonunda Sabiha Gökçen Havalimanımızın ikinci pistini hizmete almıştık. Bu pistimizin açılması yolcu sayısının artışında önemli rol oynadı.” İfadelerini kullandı.

SİİRT HAVALİMANI YOLCU SAYISINI YÜZDE 220 ARTIRDI

Bakan Uraloğlu, yılda 1 milyon ila 10 milyon yolcu ağırlayan “Medium Havalimanlar” kategorisinde yer alan Erzurum Havalimanı’nın 2023 yılına kıyasla yolcu sayısını Nisan 2024’te yüzde 43,2 oranında artırdığına dikkat çekerek, “Erzurum havalimanımız en fazla yolcu sayısını arttıran havalimanları sıralamasında 6. sırada yer aldı.

Yılda bin ila 1 milyon arasında yolcu ağırlayan ‘Small Havalimanlar’ kategorisinde ise Siirt Havalimanı, 2019 yılı Nisan ayına kıyasla yolcu sayısını 2024 yılı Nisan ayında yüzde 220 oranında artırarak kategorisinde büyük bir atılım gerçekleştiren havalimanı oldu ve 1. sırada yer aldı” şeklinde konuştu.

TÜİK verilerine göre Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) değişim nisan ayında bir önceki aya göre yüzde 3,18, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 69,80 oldu. Enflasyon oranı dört aylık süreçte ise yüzde 18,72 olarak kaydedildi.

EN YÜKSEK ARTIŞ ALKOLLÜ İÇECEK VE TÜTÜNDE

Ana harcama grupları itibarıyla nisan ayında bir önceki aya göre en az artış gösteren ana grup yüzde 1,03 ile sağlık oldu.

2024 yılı nisan ayında bir önceki aya göre artışın en yüksek olduğu ana grup ise yüzde 9,56 ile alkollü içecekler ve tütün oldu.

Bir önceki yılın aynı ayına göre en az artış gösteren ana grup yüzde 51,20 ile giyim ve ayakkabı oldu. Buna karşılık, bir önceki yılın aynı ayına göre artışın en yüksek olduğu ana grup ise yüzde 103,86 ile eğitim oldu.

ENFLASYON BEKLENTİLERİ

Merkez Bankası’nın Piyasa Katılımcıları Anketi’nde nisan ayı enflasyon artış beklentisi yüzde 3,25 olmuştu. Cari yıl sonu enflasyon beklentisi yüzde 44,19’dan yüzde 44,16’ya gerilemişti.

AA Finans enflasyon beklenti anketinde nisan ayında enflasyonun yüzde 3,22 artacağını tahmin edilmişti. Yıllık enflasyonun ise yüzde 69,87’ye çıkacağı öngörülmüştü. Ekonomistlerin 2024 sonu enflasyon beklentisi yüzde 43,65 olmuştu.

Reuters anketinde enflasyonun aylık bazda yüzde 3,4 artacağı bekleniyordu. Yıllık enflasyonun ise yüzde 70,3 ile Kasım 2022’den bu yana en yüksek seviyesine çıkması öngörülmüştü. Katılımcıların yıl sonu enflasyon beklentisi yüzde 43,5 olarak gerçekleşmişti.

İŞ YERİ KİRA ZAM ORANI BELLİ OLDU

Enflasyon rakamları ile birlikte nisan ayı iş yeri kira zam oranı da belli oldu.

Kira artış oranı, on iki aylık ortalama enflasyona göre belirleniyor. 12 aylık ortalama enflasyon nisan ayında yüzde 59,64 oldu.

Buna göre kontrat süresi bu ay dolan iş yeri sahiplerine kiraları için yüzde 59,64 oranında zam yapılabilecek.

ÖNCÜ GÖSTERGELER NEYE İŞARET ETTİ?

Öncü göstergeler de enflasyonda artışa işaret etti.

İstanbul Ticaret Odası (İTO) verilerine göre İstanbul’da perakende fiyatlar nisan ayında bir önceki aya göre yüzde 4,89 yükseliş kaydetti. Toptan fiyatlar ise yüzde 4,87 arttı. Yıllık bazda perakende fiyatlar yüzde 78,81, toptan fiyatlar 65,94 yükseldi.

Türk-İş verilerine göre gıda fiyatları nisan ayında yüzde 5,55 arttı. Son 12 ay itibarıyla değişim oranı yüzde 74,88 olarak hesaplandı.

Nisan ayında açlık sınırı, 17 bin 725 liraya yükselerek bu yıl ilk kez asgari ücreti geride bıraktı. Asgari ücret ocak ayında 17 bin 2 lira olarak belirlenmişti.

MAYISTA ZİRVE, İKİNCİ YARIDA SERT DÜŞÜŞ BEKLENİYOR

Merkez Bankası, enflasyonun mayısta zirve yaptıktan sonra yılın ikinci yarısında düşüş eğilimine girmesini öngörüyor.

Yıllık enflasyonda zirve beklentisi yüzde 73-75 bandında tahmin ediliyor.