Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Demet Karnak, yaptığı açıklamada özellikle astım, KOAH hastalarında, hava yolu duyarlılığı bulunan, bağışıklığı baskılanmış kişilere çağrıda bulunarak uyarılar yaptı. 

Bitkilerin üremek, hayati süreçlerini devam ettirmek için birtakım tozları atmosfere saldığını ve bunların rüzgarla birlikte hareket ettiğini anlatan Karnak, “toz taşınımı” olarak adlandırılan bu doğa olayının duyarlı insanlarda bazı hastalıkları ortaya çıkarabildiğini vurguladı.

Prof. Dr. Karnak, “Tek bir çam ağacının bile atmosfere milyarlarca polen salgıladığını düşünürsek, konunun ne kadar ciddi olduğunu anlayabiliriz. Özellikle astım, KOAH hastalarında, hava yolu duyarlılığı bulunan, bağışıklığı baskılanmış kişilerde toz taşınımıyla havaya saçılan, havada asılı kalan partiküller, artan öksürük şikayetlerine ve çeşitli hastalıklara sebep olabilir. Bu nedenle durumu hassas kişilere, içinde bulunduğumuz süreç gibi toz taşınımının çok yüksek olduğu günlerde evde kalmalarını, mümkün olduğunca dışarı çıkmamalarını öneriyoruz.” ifadesini kullandı.

8 HAFTADAN FAZLA SÜREN ÖKSÜRÜĞE DİKKAT

Basit bir üst solunum yolu enfeksiyonunun bile kişilerde hava yolu duyarlılığına yol açabildiğine dikkati çeken Karnak, geçmeyen öksürüğün mutlaka dikkate alınması gereken bir durum olduğunu vurguladı.

Prof. Dr. Karnak, “Özellikle 8 haftadan fazla süren öksürükte mutlaka bir göğüs hastalıkları uzmanına başvurulması gerekiyor. Basit bir akciğer filmi, birtakım ek tetkiklerle öksürüğün altta yatan sebebi kolaylıkla anlaşılabilir.” uyarısında bulundu.

“TOZ TAŞINIMI, BÜTÜN ORGANİZMAYI ETKİLEYEBİLİR”

Geçmeyen öksürüğün, sadece toz taşınımı değil, birçok farklı nedenle de ortaya çıkabildiğini belirten Karnak, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Toz taşınımıyla milyarlarca ton toz havaya kalkıyor, bu tozların içinde nütrientler, demir, selenyum, zehirli sülfür dioksit gazları gibi birçok unsur var. Bunlar insanda sadece havayolunu değil, bütün organizmayı etkileyebiliyor.

Toz taşınımı, kronik öksürük haricinde, tekrarlayan inflamasyon nedeniyle kalıcı hasara, akciğer dokusunda kalınlaşmaya, hava yolunda sekresyonun artmasına sebep olabilir. Geçmeyen enfeksiyonlar ortaya çıkabilir. Kişinin sağlık durumu içinden çıkılmaz, karmaşık bir hal alabilir. Dolayısıyla öksürük, nefes darlığı, balgam çıkarma gibi semptomlar hafife alınmamalı, böyle durumlarda mutlaka bir uzmana başvurulmalı.”

Sanayileşmiş bölgelerde fabrika tozları, karbon partikülleri, taşıtların egzoz dumanının da atmosferi zehirlediğine, hava kirliliğine yol açtığına ve benzer sağlık risklerini ortaya çıkardığına işaret eden Karnak, Dünya Sağlık Örgütünün de bunları birinci derece kanserojen ilan ettiğini anımsattı.

“NORMAL, SAĞLIKLI BİREY ÖKSÜRMEZ”

Prof. Dr. Karnak, tütün ve tütün ürünleri kullanımının da akciğer sağlığı açısından önemli risk faktörü olduğuna dikkat çekerek, “Özellikle sigara kullanan hastalara ‘öksürüyor musun?’ diye sorduğumuzda ‘Normal öksürüyorum’ diye karşılık veriyor. Oysa normal, sağlıklı birey öksürmez. Öksürük ve balgam çıkarma normal bir semptom değildir. Öksürüğün sebebinin mutlaka tıbbi açıdan araştırılması gerekir.” dedi.

Kişilerin genelde kan tükürmeye başladığında doktora başvurduğunu ama bunun ilerlemiş hastalık göstergesi olduğunu anlatan Karnak, “Çöl tozları, havada asılı bakteriler, virüsler, hava kirliliği, sigara, karbon partikülleri akciğer kanserine bile neden olabiliyor. Bu nedenle öksürük deyip geçmemek, erken dönemde uzmana başvurmak önem taşıyor.” açıklamasında bulundu.

Toz taşınımı açısından bu ayların özellikle tehlikeli dönemler olduğunu, çöl tozları, polenlerin havada yoğun şekilde yer aldığını söyleyen Karnak, partikül tutucu maskelerin insanları dışarda toz taşınımından bir miktar koruyabileceğine ama çok katlı olmaları sebebiyle günlük hayatta kullanımlarının zor olduğuna değindi.

Prof. Dr. Karnak, kronik hastalığı bulunanların mümkün olduğunca toz taşınımı günlerinde dışarı çıkmamasının en iyi korunma yöntemi olduğunun altını çizdi.

“3 haftayı geçen öksürük incelenmelidir”

Öksürüğün kaç hafta sürerse riskli olabileceğini belirten Prof. Dr. Öztürk, “Öksürükler genelde normal enfeksiyonlarda 3 hafta kadar sürebilir. 3 haftayı geçen ve 8 haftaya ulaşan hatta bu süreyi de aşan öksürükler tehlikeli kabul edilmeli ve detaylı incelenmelidir” dedi.

“Grip ve nezle sonrası uzamış öksürük görülebilir”

Uzun süren öksürüğün bazı hastalıkların habercisi olabileceğine dikkat çeken Prof. Dr. Öztürk, “8 haftadan uzun süren öksürükler birçok önemli hastalığın belirtisi olabilir. Bu hastalıklar arasında; alerji, sinüzit, reflü, astım, KOAH, bronşektazi, tüberküloz, akciğer kanseri, kalp yetmezliği, öksürük yapan bazı tansiyon ilaçları gibi birçok neden vardır. Toplumun gözünden kaçan ve uzamış öksürüğün en önemli sebeplerinden biri de grip-nezle sonrası uzamış öksürüktür. Burada nezle belirtileri 1 haftada geçtikten sonra yaklaşık 3-4 hafta süren kuru öksürük kalır” şeklinde konuştu.

“Mevsimsel alerjik öksürük ve kovid öksürüğü farkına dikkat”

Mevsimsel alerjik öksürük ve Kovid öksürüğünün semptomlarının nasıl ayırt edilebileceğinden bahseden Prof. Dr. Öztürk, “Mevsimsel alerjik öksürük belirtileri başlıca sık hapşırma, burun tıkanması, akması, kaşıntısı, geniz akıntısı, gözlerde sulantı ile kızartı ve hafif şiddette öksürüktür. Kovid hastalığında ise yüksek ateş, yoğun öksürük, kas ve eklem ağrısı, baş ağrısı, boğaz ağrısı ve aşırı halsizlik görülürken bu bulgular alerjik öksürükte görülmez. Kovid’de her zaman bu bulgular daha ağırdır” dedi.

“Çevresel faktörler etkileyebilir”

Çevresel faktörlerin öksürüğü artırdığını dile getiren Prof. Dr. Öztürk, “Son dönemde büyük şehirlerde ve sanayi bölgelerinde havadaki kimyasal kirliliğin artması sonucu ekonomik nedenlerle kalitesiz ısınma amaçlı yakıtların kullanımı ve toplu ulaşım araçlarının havaya saldıkları sağlıksız gaz ve atıklar nedeniyle başta astım ve KOAH gibi solunum sistemi hastalıklarında artışlar gözlenmektedir. Bu hastalıklar da kronik öksürük yapmaktadır” açıklamasında bulundu.

“Polenler alerjik öksürüğü tetikler”

Bazı durumların alerjik öksürüğü tetiklediğini belirten Prof. Dr. Öztürk, “Polenler, ev tozu akarları, mantar sporları, ev hayvanları duyarlı kişilerde alerjik öksürük yapabilir. Alerji testleri yapılarak alerjenlerden uzak durularak alerjik öksürük oluşması engellenebilir” dedi.

“Öksüren kişi sayısı alarm veriyor”

Son dönemde toplumda öksüren kişi sayısının da arttığını vurgulayan Prof. Dr. Öztürk, “Sigara içen sayısının artması, hava kirliliğinin artması, sanayi bölgelerinde havayı kirleten kimyasalların artması ve kalitesiz ısınma yakıtlarının solunan havayı kirletmesi nedeniyle son yıllarda öksüren kişi sayısı gittikçe artmaktadır” ifadelerini kullandı.

“Mevsimsel öksürükte alerjenlerden uzak durulmalı”

Öksürüğün nasıl geçebileceğini anlatan Prof. Dr. Öztürk, şu bilgileri paylaştı:

“Öncelikle öksürük yapan etkenler veya hastalıklar tedavi edilerek öksürük kolayca geçirilebilir. Öksürük enfeksiyon nedenliyse enfeksiyon tedavisi ile, alerjenlere bağlı öksürük ise alerjenlerden uzak kalınarak öksürük geçmektedir. Mevsimsel alerjik öksürükte alerjenden uzak durulması ilk tedavi şeklidir. Hastalık belirtilerine göre antihistamin denen ilaçlar ile steroid yapıda bazı alerji ilaçları burun tıkanıklığı, akıntısı, hapşırma ve geniz akıntısını azaltmak için doktor kontrolünde alerjen mevsimi boyunca kullanılır. Kovid’de ise öksürük viral nedenli olduğu için antiviral ilaç tedavileri ile hastalık tedavi edilir.”

“Oksijen ve inhaler tedavisi uygulanabilir”

Bireyin ne zaman oksijen ya da inhaler gibi tedavileri alması gerektiğini açıklayan Prof. Dr. Öztürk, “Hastanın öksürük nedenli astım veya KOAH hastalığı varsa ve hastalık belirtileri olan öksürük, nefes darlığı, hışıltılı solunum ve göğüste baskı hissi yoğun ise bu hastalarda İnhaler ilaçların kullanılması gerekir. Eğer kan oksijen seviyesi belirli bir değerin altına inmekte ise bu hastalara oksijen tedavisi de uygulanabilir. Hasta nefes darlığı çekiyorsa, doktoru buna uygun tedaviyi hastasına uygular” dedi.

“Sıcak bitki çayları öksürüğe iyi gelebilir”

Bol sıvı tüketme ile boğazı nemli tutarak öksürük oluşmasının azalabileceğini işaret eden Prof. Dr. Öztürk, “Bol su dışında, zencefil, zerdeçal, ıhlamur ve hatmi kökü gibi sıcak bitki çayları da öksürüğü yatıştırabilir. Bal tüketimi ve ılık tuzlu su gargarası yapmak da öksürüğü hafifletmeye yardım edebilir” şeklinde konuştu.

“Her öksürükte ilaç faydalı olmayabilir”

Her öksürükte öksürük ilacı kullanılmaması gerektiğinin altını çizen Prof. Dr. Öztürk, şunları söyledi:

“Balgamlı öksürük olan akciğer hastalıklarında öksürük kesici ilaçların kullanılması, enfeksiyonun geç iyileşmesine neden olabilir. Balgamı olup balgam çıkaramayan hastalara balgamı eriterek atılmasını sağlayan öksürük şurupları hastalık süresince verilebilir.”

“Öksürük kendiliğinden geçebilir”

Öksürüğün genelde geçici olduğunu ve kendiliğinden düzeldiğini kaydeden Prof. Dr. Öztürk, “Belli ve önemli bir hastalığa bağlı olmadan oluşan basit enfeksiyonlarda öksürük günler içinde kendiliğinden geçer. Ancak kronik bir hastalığa bağlı olarak ortaya çıkan öksürükler tedavi olmadan geçmez” diyerek sözlerini noktaladı.