Bu kararın ardından farklı markalardan da yatırım haberi gelebileceğini belirten Eroldu, Togg da dahil olmak üzere yerli üreticilerin Çinli markalarla gireceği rekabetle ilgili, ”Rekabet bütün oyuncuları dinç tutacak. Bugün otomotivde rekabetçilik endeksine baktığımız zaman Hindistan, Çin, Türkiye, Fas sıralamasını görüyoruz.
Dolayısıyla biz Türk otomotiv sanayi olarak Çinlilerin Türkiye’de yapacakları üretimle rekabet ederiz. Sadece hammadde konusunda onların bir sıkıntısı yok ancak biz ve Avrupalılar birçok hammaddeyi ithal ediyoruz. Adil şartlardaki bir rekabette bizim Çin ile bir derdimiz olmaz” diye konuştu.
TEŞVİKLER TOGG’U ETKİLER Mİ
BYD yatırımı için verilen ilave gümrük vergisi muafiyeti ve Plug-In Hybrid (şarj edilebilir hibrit) araçlara ÖTV avantajı teklifiyle ilgili soruları da yanıtlayan Eroldu, “Bu belirli bir avantaj sağlayacaktır ancak orada da yüz binlerce araçtan söz etmiyoruz belirli bir limiti var. Yüzde 30 ÖTV ise aslında çok sınırlı bir alanı temsil ediyor. Şu anda yüzde 5’ten daha küçük bir alan. Togg gibi veya diğer elektrikli araçlarda yüzde 10’luk ÖTV var, içten yanmalılarda yüzde 80’lik ÖTV var. Bu bir avantaj sağlayacaktır ama sonuçta oradaki teşvik de sonsuza giden bir rakam değil. O yüzden çok rahatsız etmez diye düşünüyorum” görüşünü paylaştı.
Eroldu ayrıca, BYD’nin otomotiv sektörüne sağlayacağı toplam cirosal değerin tahminen 3.8 milyar Euro seviyesinde olacağını da belirtti. Sektörde Oyak Renault, TOFAŞ ve Ford Otosan gibi markaların yakında devreye alacağı yeni yatırımlarının olacağını da hatırlatan Eroldu, BYD ile birlikte otomotiv sanayi kapasitesinin 2.4 milyon ulaşabileceğini söyledi.
SON SEKİZ YILIN EN DÜŞÜK YERLİLİK ORANI
Otomotiv satışlarında yerli oranının gerilediğine dikkat çeken Eroldu, ”Toplam taşıt araçlarında bu sene yüzde 32’ye geriledik. En son 2016 yılında yüzde 33 ile kapatmışız. En büyük kayıp şu anda hafif ticari araçta. Ama bunun da biz geçici olduğunu düşünüyoruz. Dış ticaret dengesinde, geçen seneyi 1.4 milyar dolar eksiyle kapatmıştık. Bu senenin ilk 5 ayında 109 milyon dolar gibi sıfır noktasına yakın bir yerdeyiz. Otomobilde ise ilk 5 ayda 2 milyar dolarlık bir dış ticaret açığı var. Bu da tabi ülke ekonomisini açısından iyi bir sinyal değil” ifadelerini kullandı.
RAKAMLARLA YERLİ SANAYİNİN 50. YILI
OSD’nin 50. yılı kapsamında düzenlenen gala gecesinden hemen önce otomotiv gazetecilerinin sorularını yanıtlayan Eroldu, 1974 yılından bu yana Türk otomotiv sanayinin gelişimini rakamlarla anlattı. Sanayinin toplam kapasitesinin 2 milyon adedin üzerine çıktığını belirten Eroldu, şu rakamları verdi:
– 32 milyon toplam otomotiv üretimi.
– 19 milyon binek otomobil üretimi.
– 248 milyar dolar son 10 yılda yapılan ihracat.
– 19 milyon toplam otomotiv ihracatı.
]]>Daha önce Çinli markaların Türkiye pazarında dengeleri bozduğunu, üretim yapmazlarsa yaptırımların artması gerektiğini açıklayan OSD Başkanı Cengiz Eroldu, imzalanan BYD yatırımını değerlendirdi.
Rekabetin pazardaki bütün oyuncuları dinç tutup, teknolojik gelişmeleri de tetikleyeceğini açıklayan Eroldu, “BYD yatırımı Türkiye’deki diğer oyuncular için de iyi bir şey, buradaki rekabet bütün oyuncuları dinç tutacak. İkincisi de Çin’den belli bir teknoloji transferi de ülkeye gelecek. Bunları alt alta koyduğum zaman aslında hükümetin koyduğu vergilerin de doğru olduğunun bir göstergesi. Başka markalar da gelebilir.
Otomotivin ekonomiye olan katkısına baktığımız zaman, burada 1’e 3’lük bir katkı görüyoruz. Yani bu ne demek, otomotiv sektöründe yapılan doğrudan 1 liralık veya 1 dolarlık yatırım aslında ülke ekonomisine 3 katı katkı sağlıyor” dedi.
PAZAR EN BÜYÜK TEŞVİK
Akşam Gazetesi’nin haberine göre, daha başka markaların da gelmesini beklediğinin altını çizen Eroldu, “Yatırımların bence devamı gelebilir. OSD ile doğrudan temasta bulunan şu anda yok ama daha önce görüştüklerimiz oldu.
Bize de gelip danışanlar oldu ama bence olabilir çünkü Türkiye hem kendisi önemli bir pazar, ben hep şunu söylüyordum zaten Türkiye’nin kendisi, pazarın büyüklüğü bir teşvik zaten. Pazarı biz biraz daha büyütebilirsek aslında çok oyuncu zaten gelmeye doğru hareket edecek.
Zaten hep konuştuğumuz yeni teknolojilere yatırım yapılması da aslında bir ölçek sorunu. Biz Türkiye’deki ölçeği ne kadar büyütebilirsek Türk otomotiv sanayini de o kadar daha teknolojik hale getirebiliriz. Öbür türlü doğal olarak bu teknolojik ürünler pahalı yatırımlar belli bir ölçek olmadığı zaman da bu işlerin dışında kalacağız” diye konuştu.
YERLİLERDE KAN KAYBI
Pazarda yerli markaların satış adetlerindeki düşüşü değerlendiren Eroldu, “İlk 6 ayın sonuçlarına baktığımız zaman büyümenin olmadığı bir dönemden geçiyoruz. Devam eden yatırımlarımız var, bunların da sonuçları, meyvelerini almaya başladığımız zaman bu rakamların tekrar olumlu seyre doğru geçtiğini göreceğiz.
Yerli üreticiler olarak kan kaybımız sürüyor. Yüzde 32 ile yakın senelerin en düşük iç pazar payını elde ettik. Biz geriledikçe maalesef dış ticaret açığında da sektör olarak eksi veriyoruz” açıklaması yaptı.
ÜRETİM DÜŞTÜ PAZAR ARTTI
Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) 2024 yılının ilk 6 aylık dönemine ilişkin verileri de açıkladı. Geçen yılın aynı dönemine göre toplam üretim yüzde 4 gerileyerek 707 bin 67 adet olarak gerçekleşti. Geçen yılın ilk 6 aylık dönemine göre paralel seyreden otomobil üretimi ise 460 bin 743 adet oldu.
OSD, 50 YAŞINDA
1974 yılında kurulan Türkiye otomotiv sanayisinin çatı kuruluşu Otomotiv Sanayii Derneği, 50’nci yılını kutladı. Türk otomotiv sanayisinin geçmişinin 1940’lara dayandığını söyleyen OSD Yönetim Kurulu Başkanı Cengiz Eroldu, “Montaj sanayi olarak başlayan yolculuğumuz ciddi bir inanmışlık, emek ve iş birliği sonucunda bizi bugün 2 milyon adetlik kapasitenin üzerine taşıdı. Son 10 yılda 248 milyar dolar ihracat ve 65 milyar dolar dış ticaret fazlasıyla ülke ihracatının yüzde 16’sını gerçekleştirdik.
Bugün ulaştığımız noktada 60 bini direkt olmak üzere değer zincirinde toplam 550 binin üzerinde istihdam sağlıyoruz. Yine son 10 yılda 11 milyar doların üzerinde yatırım yaptık. Bugün dünyada 13, Avrupa Birliği ülkeleri arasında ise 4’üncü büyük otomotiv üreticisi konumuna ulaştık” dedi.
TÜRKİYE’YE YATIRIMIN AVANTAJLARI NELER?
Bu yatırımın Türkiye’ye birçok avantajı bulunuyor. Üretilen araçlar doğrudan Avrupa’ya ihraç edilecek mi? Çinli araçların Türkiye’de üretilmesiyle fiyatlar daha cazip hale gelecek mi? Bu gibi sorular yatırımın getireceği fırsatları daha da önemli kılıyor.
‘DİĞER MARKALAR İÇİN DOMİNO ETKİSİ YAPABİLİR’
İstanbul Motorlu Araç Satıcıları Derneği (İMAS) Başkanı Hayrettin Ertemel, konuyla ilgili merak edilenleri değerlendirerek şu ifadeleri kullandı:
Bu tür büyük yatırımlar, diğer markalar için de domino etkisi yaratabilir. Türkiye’nin otomotiv sektöründe önemli bir üretim merkezi haline gelmesi, hem yerli hem de yabancı yatırımların artmasına katkı sağlayacaktır. BYD’nin yatırımı, Türkiye’yi elektrikli araç üretiminde global bir oyuncu yapma potansiyeline sahip.
BYD’nin Türkiye’ye yapacağı bu büyük yatırım, sadece ekonomik değil, aynı zamanda çevresel ve teknolojik anlamda da birçok fayda sağlayacak gibi görünüyor. Elektrikli araçların üretimi, fosil yakıt bağımlılığını azaltarak çevreye olan zararı minimuma indirme hedefini destekliyor. Ayrıca, bu yatırım sayesinde Türkiye, otomotiv teknolojilerinde öncü bir ülke olma yolunda önemli bir adım atmış olacak.
Getirilen ek mali yükümlülüğün maksatlarından bir tanesi de Çin menşeli markaları ülkemizde üretim yapmaya yönlendirmekti. Zira Türkiye otomotiv piyasası Çin’in ihracat gerçekleştirdiği en büyük pazarlardan bir tanesi.
BYD’NİN TÜRKİYE HAMLESİ DİĞER MARKALARI HAREKETE GEÇİREBİLİR
Koşullar bu şekilde olunca alınan yatırım kararları öngörülen bir durumdu. Özellikle Çin’in en büyük otomotiv üreticilerinden biri olan BYD’nin yatırıma yönelmesi diğer markalar için de domino etkisi yaratabilir.
İlk adımı atılan ve 1 milyar dolar tutarında yatırımla öngörülen üretim tesisleri kurulduğu taktirde fiyatlar anlamında tüketicilere, otomotiv piyasasına, yurt dışı gelir ve yaratacağı 5000 kişilik istihdam ile ülke ekonomimize katkıları olacaktır.
Türkiye sahip olduğu otomotiv tesisleriyle ve kapasitesiyle birlikte AB ülkeleri arasında ilk 4 sırada. Yine AB ithalatında ülkemiz üst sıralarda yer alıyor. Açıklanan 150.000 araç kapasiteli yeni yatırım ülkemizin seviyesini yükseltecektir. Konumu ve potansiyeli ile birlikte Çin menşeli markaların sadece Türkiye değil, Avrupa pazarı için de ülkemizi üretim noktası olarak belirlemesi oldukça mümkün bir durum.
Öte yandan Çin menşeli markaların Avrupa’da da fabrika kurmaya yönelik düşünceleri olduğuna dair haberleri zaman zaman görüyoruz. Bu noktada süreci doğru yürütme gayreti ve kazan kazan ilkesi üzerinden yürütülecek stratejilerle Türkiye’nin Avrupa üreticisi olmasını sağlamak, sadece otomotiv piyasası için değil, ülke ekonomimiz için de kazanımlar sağlayacaktır.
OTOMOTİV SEKTÖRÜ DENGELERİ BELİRLEYEN BİR SEKTÖR
Konunun sadece sektörel değil, dünya ticaret dengelerini belirleyen global bir husus olarak yorumlanması gerektiği kanaatindeyiz. Otomotiv piyasası bu dengeleri belirleyen ve yeni alanlar açan oldukça büyük bir sektör. Ülkemizin de bu dengelerde konum edinmesi bizler için oldukça önemli. Diğer yandan ülkemize gelmesi muhtemel Çin menşeli markalarla üretim, teknoloji ve satış alanlarında kurulacak iş birlikleri yerli otomotiv sanayimizin ve markalarımızın da daha hızlı büyümesine vesile olabilir.
ARAÇ MALİYETLERİ DÜŞECEK, FİYATLAR TÜKETİCİYE YARAYACAK
Çin menşeli markaların yürüttüğü fiyat politikası diğer markaların fiyatlarını baskılayan ana unsurlardan bir tanesiydi. Bu tesisler kurulduğu takdirde maliyetler düşeceğinden, oluşacak koşullar fiyat rekabeti anlamında tüketici lehine olacaktır.
Ülkemizde en çok satılan Çin menşeli araçlar içten yanmalı motora sahip. Süreç içerisinde alınan kararlar ve tüketici refleksi gibi sebeplerle henüz elektrikli araç modelleri tam manasıyla ülkemize giriş yapmış değil. Dolayısıyla bugünün şartlarıyla geleceği yorumlamak yanıltıcı olacaktır.
ÇİN ARAÇLARI TÜRKİKYE PİYASASINDA KARŞILIK BULUYOR
Yüzeysel yorumlamak gerekirse, Çin menşeli araçların Türkiye piyasasında karşılık bulduğu bir gerçek. Dolayısıyla uygun fiyatlı elektrikli araç modelleri de karşılık bulacaktır. Böylesi bir durumda elektrikli araç piyasasında da fiyatları baskılayan etkileri olması beklenebilir.
Öte yandan iç piyasa dengelerini de göz önünde bulundurmak oldukça önemli. Başta TOGG olmak üzere tüm markalar açısından dezavantaj oluşturmayan koşulların sağlanması gerektiği kanaatindeyiz.”
Buna göre, Ticaret Bakanlığı, yerli üretimin iç pazardaki payının yükseltilmesi ve korunması ile yurt içine yatırımların özendirilmesi amacıyla Çin menşeli benzinli ve hibrit binek otomobillere ithalat değerinin yüzde 40’ı veya 7 bin dolar/adetin yüksek olanı şeklinde ilave gümrük vergisi uygulanmasına karar vermişti.
Kararın ardından Çin otomotiv markalarının Türkiye’deki pazar payı ve yatırım durumu gündeme geldi. Türkiye otomotiv pazarında hem adet hem de pazar payı açısından konumunu her geçen gün güçlendiren Çin markaları, yatırım konusunda “sessizliğini” korudu.
Sıklıkla “Türkiye’yi Avrupa’ya açılan bir kapı” olarak gördüklerini dile getiren Çin markalarının, Türkiye’de üretim yapıp yapmayacağı sık sık gündeme gelmiş ancak yatırım konusunda bir adım atılmamıştı.
Uzmanlar, Çin’in Türkiye’nin dış ticaret açığında önemli bir role sahip olduğunu ve otomotiv sektörünün de bu açıktaki en önemli sektörlerden biri konumunda bulunduğunu belirtiyor.
AA muhabirinin Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği (ODMD) verilerinden derlediği bilgilere göre, yılın ilk beş aylık döneminde otomobil ve hafif ticari araç satışları yüzde 6 artış gösterdi. Böylece mayıs sonu itibarıyla toplamda 471 bin 743 adet sıfır araç satışı oldu.
Otomobil satışları, söz konusu dönemde yüzde 10,25 artışla 375 bin 97 olurken, hafif ticari araç satışları ise yüzde 7,9 azalışla 96 bin 646 adet olarak kayıtlara geçti.
ODMD LİSTESİNDE ÇİN MENŞELİ MARKA SAYISI 12’YE YÜKSELECEK
ODMD listesine yeni Çin firmalarının da dahil olmasıyla pazardaki toplam marka sayısı 54’e ulaştı.
Son dönemde Çin markalarının Türkiye’ye ilgisinde belirgin bir artış gözlenirken, bu durum pazara giren firma sayısına da yansıdı.
Türkiye otomotiv pazarında Skywell, MG, Chery, Leapmotor, Seres, Maxus, Hongqi, DFSK, BYD ve NETA ile 10 Çin menşeli marka bulunuyor. Bu listeye yakın zamanda SWM ve Jaecoo markalarının da eklenmesiyle Çin menşeli marka sayısının 12’ye yükselmesi bekleniyor.
DFSK ve Chery içten yanmalı motora sahip otomobilleri Türkiye pazarında satışa sunarken, MG hem elektrikli hem içten yanmalı, diğer markalar da elektrikli modelleriyle boy gösteriyor. Lüks segment otomobil satan Voyah ise ODMD’de listelenmiyor. Ayrıca DFSK ve Maxus markaları hafif ticari araç satışı da yapıyor.
ÇİN MARKALARININ TÜRKİYE PAZARINDAN ALDIĞI PAY
Çin otomotiv firmalarının Türkiye’deki toplam satışları (otomobil ve hafif ticari) yılın ilk 5 ayında 38 bin 395’e, otomotiv pazarından aldıkları pay da yüzde 8,13’e ulaştı.
Çin markaları arasında DFSK ve Maxus’un ticari araç satışı da bulunuyor. Bu iki markanın hafif ticari satışları hariç tutularak sadece otomobil özelinde bakıldığında Çin markalarının satış sayısı 38 bin 19’a, pazar payı ise yüzde 10,13’e yükseldi.
EN FAZLA SATIŞ YAPAN ÇİN MARKALARI
Çin otomotiv firmalarının Türkiye’de ocak-mayıs dönemindeki satış sayılarına bakıldığında, Chery 26 bin 990 satışla ilk sırada yer aldı. 9 bin 478 satış sayısına ulaşan MG ikinci, 1065 satış yapan BYD de üçüncü oldu.
DFSK, otomobil ve hafif ticari olmak üzere 346 satışla dördüncü, Maxus 190 satışla beşinci sırada konumlandı.
ŞUBAT 2023’TE SATIŞ SAYISI 1000’İN ALTINDA KALMIŞTI
Chery ve bazı Çin markalarının satışa henüz başlamadığı geçen yılın şubat ayına bakıldığında, Çin markalarının toplam satışları 1000 adedin altında kalmıştı. 2023’ün tamamında ise Çin markaları, toplam 967 bin 341 adetlik Türkiye otomobil pazarında, 59 bin 97 satışla yüzde 6,10 paya ulaşmıştı.
Böylece, Çin markalarının hem satış sayısı hem de pazar payı açısından Türkiye pazarındaki konumlarını güçlendirdiği görüldü.
İTHAL ARAÇLAR ARASINDA ÇİN MARKALARININ PAYI YÜZDE 11,69 SEVİYESİNDE
Diğer yandan, ocak-mayıs döneminde 471 bin 743 adetlik toplam pazarda yerli araç satışları 146 bin 727, ithal araç satışları ise 325 bin 16 adet oldu. Böylece toplam pazarın yüzde 68,89’u ithal araçlardan oluştu.
İthal araçlar arasında ise Çin markalarının payı, yüzde 11,69 seviyesinde kayıtlara geçti.
TÜRK OTOMOTİV SEKTÖRÜ ÇİNLİLERDEN İTHALAT DEĞİL, YATIRIM BEKLİYOR
Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) Başkanı Cengiz Eroldu, nisan ayındaki son OSD toplantısında, Çinlilerin Türkiye’ye ithalat değil, yatırım yapmaları gerektiğini ifade etmişti.
Eroldu, önceki açıklamalarında da Türkiye açısından bakıldığı zaman, Çin’in otomotiv sanayi dışında ülke içinde ticaret dengesi açısından da bir sorun teşkil ettiğini, Çin’den gelen elektrikli otomobillere ilişkin uygulanan bazı kuralların içten yanmalı araçlar için de uygulanması gerektiğini belirtmiş ve şu ifadeleri kullanmıştı:
“Bizim açıkçası ülke sanayine, yalnızca otomotiv değil, diğer sanayilerle birlikte yaratacağı bir risk olarak görüyoruz bu durumu. Bu da bizce 2024 yılında yönetilmesi gereken bir diğer konu çünkü yalnızca elektrikli arabalara konulan birtakım uygulamalarla Çin ithalatının Türkiye’nin dış ticaret dengesine verdiği hasarı halletmek mümkün olmayacak gibi duruyor. Biz Çinli araçlara otomotiv sanayi olarak karşı değiliz ama gelip yatırım yapmaları lazım. Yani biz de Çinlileri yatırım yapmaya davet ediyoruz ki zaten Bakanlığın da bu yönde yaptığı çalışmalar var. Çinli yatırımcıların gelip Türkiye’de yatırım yapmaları lazım. Otomotiv sanayi olarak rekabeti olumlu buluyoruz ama yalnızca ithalatla bu pazarın kaybedilmesi doğru bir şey değil.”
Söz konusu ilave gümrük vergisi kararının, Çin’den ithal edilen binek otomobillere karşı gaz-fren dengesi kapsamında otomotiv endüstrisini koruyacak zorunlu bir adım olduğuna dikkati çeken Avdagiç, şu ifadeleri kullandı:
“Türk sanayinin lokomotif sektörü otomotiv endüstrisinin korunmasına yönelik atılan bu adımı olumlu karşılıyoruz. Ticaret Bakanlığı ‘gümrük’ politikaları enstrümanını Türk sanayinin önünü açacak bir bilinçle kullanıp bu yılın sektör için geri giden ya da yerinde sayan bir yıl olmasını önleme girişiminde bulunmuştur.”
Avdagiç, diğer taraftan Çin’in, Türkiye’nin genel ithalatında ilk grup ülkelerden biri olduğunu anımsatarak, “Dış ticaret açığımızın yüzde 40’ını Çin’den verirken, buna karşı endüstrilerimizi korumamız kadar normal bir şey olamaz.” dedi.
“AVRUPA KOMİSYONU DA BU HAFTA BENZER BİR TEDBİRİ ELEKTRİKLİ ARAÇLAR İÇİN UYGULAMAYA SOKACAK”
Ayrıca otomotiv sektöründe yerli üretimin rekabet gücünün artırılması ve Avrupa pazarındaki payın korunması için de doğru zamanda alınmış bir karar olduğunu belirten Avdagiç, şunları kaydetti:
“Otomotivde yarım asırda elde ettiğimiz rekabet üstünlüğümüzü korumamız için ne gerekiyorsa onu yapmamız gerekiyordu, alınan karar da bunun yerine getirilmesi oldu. Otomotiv endüstrimiz güçlendikçe ve inovatif milli üretime daha fazla odaklandıkça, ilave ithalat vergisi gibi tedbirlere ihtiyaç tabii ki azalacaktır. Ancak halihazırdaki küresel konjonktürde bu tarz gümrük stratejilerinin yoğun şekilde uygulandığını biliyoruz. Nitekim bu hafta benzer bir tedbiri elektrikli araçlar için Avrupa Komisyonu da uygulamaya sokacak.”
Avdagiç, “Elbette Türkiye de koltuğuna yaslanıp, otomotiv endüstrisinde onarılması güç bir hasarın oluşmasını izlemeyecekti. Tıpkı diğer Avrupa ülkeleri gibi Çin’in artan otomobil ihracatına karşı endüstrisini korumak için ticari baskı seçeneğini devreye alacaktı. Hiç şüphesiz Türkiye, küresel otomotiv ihracat başkentlerinden biridir, bunu korumamız da elzemdir. Aynı zamanda ülkemiz belirtmeliyim ki Çin’e karşı geçici dezavantajlarını aşacak altyapı ve tecrübeye de sahiptir.” diye konuştu.
“ÇİN MARKALARINA BİR MESAJ OLARAK GÖRÜYORUZ”
Türkiye’nin hem tedarik güvenliği hem tedarik maliyetleri bakımından dünya ölçeğinde eşsiz bir konuma sahip olduğunu vurgulayan Avdagiç, sözlerini şöyle tamamladı:
“İlave ithalat vergisini, Çin markalarına Türkiye’de yatırımı gündemlerine öncelikli olarak almaları için de bir mesaj olarak görüyoruz. Hükümetimizin katma değer sağlayacak bu tarz doğrudan yatırımlara tam destek sağlayacağından eminiz. Diğer yandan dünyada iyice baskısını artıran bu gümrük savaşları bir kere daha hatırlatıyor ki AB ile Gümrük Birliği’ni güncellemeli ve yeni STA’ları hızla devreye almalıyız.”
GALERİYE GİT
HEM KALİTELİ HEM UYGUN FİYATLI TÜRK ÜRÜNÜ ALAMAYACAK
Türkiye’nin uyguladığı yaptırımların ardından İsrail’in yeni tedarikçi bulma sıkıntısı yaşayacağı da biliniyor. Zira, daha önce ucuza ve kaliteli olarak Türkiye’den temin ettiği ürünleri şimdi İsrail; uzak pazarlardan daha pahalıya alacak. Kızıldeniz krizinin yaşandığı, navlun fiyatlarının arttığı, küresel ticarette daralmanın yaşandığı bir ortamda İsrail’in zor durumda kalacağına vurgu yapılıyor.
Öte yandan, iki ülke ekonomik ilişkileri İsrail’in Gazze’ye yönelik acımasız saldırılarına paralel azalarak bugüne kadar geldi. İsrail ile Türkiye arasındaki ticaret hacminde işgalin başladığı Ekim 2023’ten itibaren dikkat çekici bir düşüş yaşandı. Hatta İsrailli firmalar, aylar öncesinde söz konusu gerilemenin ülke ekonomisine ciddi zarar vereceği yönünde açıklamalarda bulunmuştu. Pazar ağını her zaman artırarak ürünlerini dünyanın dört bir yanına ulaştıran Türk ihracatçıların yöneldikleri alternatif ülkeler kısa sürede İsrail’in yerini aldı.
ÇELİK SEKTÖRÜ ALMANYA İLE IRAK’A YÖNELDİ
Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre; İsrail’e nisanda yapılan dış satım, işgalden önceki eylül ayına kıyasla yüzde 39,42 azalarak 461,9 milyon dolardan 279,8 milyon dolara kadar indi. İsrail, eylül ayında çelik sektörünün en fazla ihracat yaptığı ikinci ülkeyken, nisanda 22’nci sıraya düştü. Çelik sektörünün eylülde 92,4 milyon dolar olan ihracatı nisan ayında yüzde 82,46 azalarak 16,2 milyon dolara geriledi. Söz konusu süreçte çelik sektörü, İsrail yerine özellikle Almanya, ABD ve Irak’a yöneldi.
HUBUBAT VE YAŞ SEBZENİN PAZARI HAZIR
Hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri ihracatında İsrail en çok dış satım yapılan 8’inci ülke iken nisan ayı itibarıyla 14’üncü sırada bulunuyor. Eylülde yaş meyve ve sebze sektörünün en fazla dış satım yaptığı 5’inci ülke olan İsrail, nisanda 36’ncı sıraya kadar çekildi. Ülkeye, hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri ihracatı 33,1 milyon dolardan 15,3 milyon dolara; yaş meyve ve sebze sektörünün dış satımı da 10,3 milyon dolardan 426 bin dolara indi. İsrail’in yerine hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri sektöründe Suriye, Almanya, Libya, Venezuela; yaş meyve ve sebzede ise Ukrayna, Polonya ve Bulgaristan öne çıktı.
“YETERLİ GÜCÜMÜZ VE TECRÜBEMİZ VAR”
İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç, Türkiye’nin ihracat hedeflerine ulaşmasının İsrail’le yapılan ticarete bağlı olmadığını, bunun ötesinde bir çerçeve taşıdığını vurguladı. Avdagiç, “İsrail ile ticareti tamamen durdurmamızın amacı, bu ülkeyi “kalıcı ateşkese” zorlamak ve “Gazze’ye kesintisiz yardımların” bir an önce başlamasını sağlamak. Bundan sonra açık ki, ticareti yeniden başlatmak İsrail’in atacağı adımlara bağlıdır. Bu sürede iş dünyamızın ve hükümetin yapacağı çalışmalar, muhtemel kayıpları en aza indirecektir. Kazanacağımız yeni pazarlar, İsrail ile ticareti tamamen durdurmadaki gücümüzü ve kararlılığımızı gösterecektir. İhracatının büyük bölümünü İsrail’e yapan firmalarımızın önümüzdeki süreçte üretimden kopmamaları için desteklenmeleri yerinde olacaktır” dedi.
“İNSANLIK TİCARİ KAYIPTAN ÖNEMLİ”
İstanbul Hububat Bakliyat Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliği (İHBİR) Yönetim Kurulu Başkanı Kazım Taycı, devletin ticaret yasağı kararına saygı duyduklarını, karşı tarafta ciddi bir zulüm ve soykırım olduğunu dile getirdi. Taycı, “Bunun neticesinde ticari faaliyetlerin durdurulması da zulmün önüne geçme noktasında bir engel ise biz tabii ki bu adımı sonuna kadar destekliyoruz. Yani buradaki ticari kaybımızı önemsemeksizin destekliyoruz. Bizler yine üreticiler olarak ihracat kaybımızı karşılamak üzere hem bölgemizde hem de dünyanın diğer bölgelerinde hızla pazar arayışına girmemiz lazım diye düşünüyorum. Şu anda ben İsrail’e şu kadar mal satıyordum diye üzülmenin artık hiç kimseye bir faydası yok. Yapmamız gereken hemen numunelerimizi ve bavullarımızı elimize alıp sahaya çıkmak” diye konuştu.
“AÇIĞI HER TÜRLÜ KAPATABİLİRİZ”
Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkan Vekili ve İstanbul Demir ve Demir Dışı Metaller İhracatçıları Birliği (İDDMİB) Yönetim Kurulu Başkanı Çetin Tecdelioğlu, hükümetin aldığı kararı takdirle karşıladıklarını belirterek, “Orada Müslüman kardeşlerimize yapılan uygulamalardan biz de çok büyük üzüntü duyuyoruz. Uzun yıllardan beri İsrail’le olan ticaretimiz ve alınmış işlerle ilgili ciddi mağduriyet söz konusu. Özellikle metal, alüminyum ve mutfak sektörünün birçok alınmış projeleri bulunuyor. Firmalarımızın mağduriyetleri giderecek bir çözüm noktasında hükümetimizin alacağı kararları beklemekteyiz. Biz kaybı telafi edecek yeni pazarlar ararız. İhracatçılar Birliği olarak dünya pazarlarında muhakkak alternatif pazarlar bulunarak onu telafi etme yönünde çalışmalarımıza devam edeceğiz” açıklamasını yaptı.
“OTOMOTİVDE TİCARET DENGESİ LEHİMİZE”
Türkiye’den otomotiv de ihraç edilmeyeceği için bu konuda ülkemize bağımlı olan İsraillerin binecek araç bulamayacak hale gelebileceği değerlendiriliyor. Çünkü Türkiye, Orta Doğu pazarının üretim ve dağıtım üssü konumunda. Bölgenin otomotiv ihtiyacının çoğu buradan karşılanıyor.
Türkiye’nin İsrail’e yaptığı otomotiv ticareti yıllık 600 milyon doları geçiyor. İsrail’e karşı ticaretimizde en avantajlı sektör olan otomotivde 2022 ihracatımız binek araçlarda 561 milyon 581 bin doları gördü.
Bu rakam 2011’de yıllık 343 milyon 993 bin dolardı. Her yıl artarak devam eden otomotiv ihracatında Türkiye net satıcı pozisyonunda. Verilere göre; İsrail’den aldığımız otomotiv ve yedek parça miktarı ise yalnızca 1 milyon 481 bin dolar seviyesinde. İsrail otomotiv ticareti yaptığımız ülkeler arasında ilk 20 ülke arasında iken, tam sıralamada 11’inci sırada bulunuyor.
SATIŞLARIN %60’I BİTMİŞ ARAÇLAR
İsrail’in Türkiye’den satın aldığı otomobillerin yüzde 60’ı binmeye hazır bitmiş ürün durumunda. Ticaret Bakanlığı istatistiklerine göre; 2022’de alınan binmeye hazır otomobillerin parasal karşılığı 393 milyon 877 bin dolar olarak hesaplandı. İhracatın kalan 168 milyon dolarlık kısmını otomotiv yedek parça ve aksesuarları oluşturuyor.
Otomotiv sektöründe İsrail’den neredeyse sıfıra yakın ithalat yapılıyor. Türkiye’nin üretim üssü olması ve ithal markaların da dağıtım ağının ülkemizde bulunması İsrail’in otomotiv konusunda elini kolunu bağlıyor.
Otomotiv sektörüne yönelik düzenlemelere uymayan 688 firmaya 404 milyon 741 bin 914 TL idari para cezası, emlak sektörüne yönelik denetimlerde ise toplam 1338 işletmeye yaklaşık 100 milyon TL idari para cezası uygulandığı belirtildi.
Ticaret Bakanlığı’ndan yapılan açıklama şöyle:
Hepinizin bildiği üzere, Bakanlığımızın görev ve yetki alanı geniş olup 85 milyon vatandaşımızın her birine karşı birçok sorumluluğumuz bulunmaktadır. Adil ve rekabetçi bir iç piyasa ile istikrarlı bir iç ticaret ortamı tesis etmek Ticaret Bakanlığımızın en temel hedeflerinden biridir.
Bu hedeflerimizi gerçekleştirmek, ticaretin istismar edilmesini engellemek ve vatandaşlarımızın memnuniyetini sağlamak amacıyla gece gündüz demeden çalışıyoruz. Bu doğrultuda, piyasa bozucu ve tüketiciyi yanıltıcı davranışlara yönelik gerekli tedbirleri aldık ve almaya devam ediyoruz.
Fahiş fiyat ve stokçulukla olan mücadelemiz kararlılıkla devam etmekte olup bu alana yönelik denetim faaliyetlerimiz yoğun bir şekilde devam etmektedir.
Bu kapsamda, 2023 yılında 135.104.257 TL, 2024 yılında ise 77.071.973 TL olmak üzere toplamda 212.176.230 TL idari para cezası uygulandı. Bu alanda aldığımız tedbirler sonucunda; piyasa dengesini bozmaya ve haksız kazanç elde etmeye yönelik faaliyetlerin önüne geçilmesi noktasında önemli mesafeler kat ettik.
Diğer yandan 81 ilde Ticaret İl Müdürlüklerimiz aracılığıyla da piyasa denetimlerimiz aralıksız devam etmektedir. Bu kapsamda 2023 yılında 124.188 adet firmanın 4.021.080 adet ürünü denetlenmiş olup 43.864 adet aykırı ürüne 96.851.871 TL idari para cezası uygulandı. 2024 yılının ilk iki ayında ise 43.590 adet firmanın 1.053.440 adet ürünü denetlenmiş olup 9.117 aykırı ürüne 34.666.798 TL idari para cezası kesilmiştir.
Bu anlamda, Ticaret Bakanlığı olarak iç ticaret alanında otomotiv ve emlak sektörlerinde pek çok düzenlemeyi yürürlüğe koyduk.
Otomotiv sektöründe geçtiğimiz dönem yaşanan tüketici mağduriyetlerini ortadan kaldırmak ve sektörde adil, rekabetçi ve istikrarlı bir piyasa yapısını tesis etmek üzere önemli düzenlemeleri hayata geçirdik.
Bu kapsamda; 6 ay 6 bin kilometre olarak bilinen pazarlama ve satış kısıtlamasına ilişkin düzenlemeyi hayata geçirdik ve bu düzenlemeye aykırı satışları noterlikler nezdinde engelledik.
Ayrıca, işletmeler için uygulanan bu kısıtlamayı 1 yıl içinde 3’ten fazla satış yapan bireysel satıcıları da kapsayacak şekilde genişlettik.
Söz konusu düzenlemenin otomotiv piyasasında, arz ve talebin dengelenmesine yönelik olumlu etkilerini göz önünde bulundurarak, 7 Aralık 2023 tarihinde yapmış olduğumuz yönetmelik değişikliği ile anılan düzenlemenin uygulama süresini 1 Temmuz 2024 tarihine kadar uzattık.
Ayrıca, motosiklet piyasasında yaşanan benzer olumsuzlukların ve haksız ticari kazançların önüne geçilmesi ve kamuoyunda oluşan beklentinin karşılanması amacıyla motosikletleri de aynı kapsama aldık.
Yine, ikinci el taşıtların sıfır fiyatının üzerinde bir fiyattan ilan yoluyla pazarlanmasını 1 Temmuz 2024 tarihine kadar yasakladık.
Bir başka düzenlememiz ile otomobil yetkili bayilerinin, satıştan kaçınma, liste fiyatının üzerinde fiyat talep etme ve alıcıyı aksesuar almaya veya takasa zorlama gibi vatandaşlarımızın taşıta ulaşmasını zorlaştırıcı faaliyetlerde bulunmasını da menettik.
Otomotiv sektörüne yönelik bu düzenlemelerimize uymayanlar hakkında ülkemizin dört bir yanında yoğun denetim faaliyetleri yürütüyoruz. Bu denetimlerimiz kapsamında bugüne kadar 258 firmayı denetledik ve toplam 688 firmaya 404.741.914 TL idari para cezası uyguladık.
Otomotiv sektöründe olduğu gibi emlak sektöründe de yaşanan gerçeklikten uzak, spekülatif fiyat artışları sonucu oluşan tüketici mağduriyetlerini ortadan kaldırmak ve sektörde adil, rekabetçi ve istikrarlı bir piyasa yapısını yeniden tesis etmek üzere çalışmalarımızı titizlikle sürdürüyoruz.
Bu kapsamda, konut satış ilanlarını yakından takip ediyor ve ilan fiyatlarında haksız ve adil olmayan artışlar yaparak haksız ticari uygulamalarda bulunan emlak işletmelerine göz açtırmıyoruz.
Ayrıca, yetki belgesiz taşınmaz ticareti yaptığı tespit edilen işletmeler ile Yönetmelikte yer alan diğer hükümlere aykırı faaliyet gösteren emlak işletmelerine de gerekli denetimleri yapıyor ve idari müeyyideler uyguluyoruz.
Bu kapsamda emlak sektörüne yönelik denetimlerimiz sonucunda toplam 338 işletmeye yaklaşık 100 milyon TL idari para cezası uygulanmıştır.
Son olarak, yaptığımız düzenlemelerle, gerek otomotiv gerekse emlak sektöründe, ilan platformlarına, ilan verenlerin kimlik ve iletişim bilgilerini doğrulama, bununla birlikte, ilan verme yetkilerinin bulunup bulunmadığını kontrol etme yükümlülüğü getirdik.
Böylece Ticaret Bakanlığı olarak otomotiv, emlak, haksız fiyat, fiyat etiketi ve diğer iç ticaret mevzuatı kapsamında yürüttüğümüz denetim faaliyetleri neticesinde 2023 ve 2024 yıllarında toplam 848.240.387 TL. idari para cezası uygulamış durumdayız.
Ticaret Bakanlığı olarak şimdiye kadar olduğu gibi bundan sonra da tüm gayretimizle; başta temel gıda ve ihtiyaç malzemeleri olmakla birlikte vatandaşlarımızın mağdur olabileceği ve piyasa dengesi ile ticari akışın olumsuz etkilenebileceği diğer sektör ve ürünler de takibimiz altında olacaktır.
Bu kapsamda, önümüzdeki dönemde de daha iyi işleyen ve daha adil bir tedarik zinciri oluşturulması ile haksız ticari uygulamaların önüne geçilmesine yönelik hedeflerimiz doğrultusunda çalışmaya devam edeceğiz.
]]>