Erivan, işgal altındaki Karabağ’ı özgürleştirme operasyonları kapsamında Azerbaycan Ordusu’nun sağladığı başarıların ardından, iç siyasetini ve dış ilişkilerini yeniden değerlendirme sürecine girdi.

Paşinyan yönetimi bu bağlamda, demokratik bir yönetim, ekonomik refahın gelişmesi ve ordunun güçlendirilmesi için atılacak adımları belirlemeye başladı.

Gerçekleştirilen istişareler kapsamında, alınan karar, Ermenistan’ın NATO’ya ve Avrupa Birliği’ne yakınlaştırılması oldu.

Bu kararı uygulamak için de şahince bir yön değişikliğine gidildi.

Ermeni lider Paşinyan, Rusya liderliğindeki Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü’ne üyeliğini dondurduğunu açıkladı. 

Erivan yönetimi, KGAÖ’nün Ermenistan için başarısız olduğunu açıkça ifade etti.

Paşinyan “Kolektif Güvenlik Anlaşması, Ermenistan açısından özellikle 2021 ve 2022 yıllarında hedeflerine ulaşamadı. Bunu görmezden gelemezdik. Artık pratik anlamda bu anlaşmaya üyeliğimizi dondurduk. Bundan sonra ne olacağını görmemiz gerekecek” açıklamasında bulundu.

Rusya’nın ve KGAÖ’nün İkinci Karabağ Savaşı’nda Ermenistan’a yardım etmediğini söyledi.

Paşinyan ayrıca 14 Ocak’ta Davos’taki Dünya Ekonomik Forumunda yaptığı konuşmayla, dünyaya bir kez daha duyurdu ülkesinin yeni politikalarını.. “Geleneksel jeopolitik ayrımları aşmayı amaçlıyoruz” dedi.

Paşinyan’ın açıklaması, Azerbaycan ve Türkiye olan gerginliğin sonlandırılması için yaptığı bir çağrı olarak da yorumlandı.

ERİVAN’DAN YUMUŞAMA AÇIKLAMASI

Erivan’ın “yumuşama” açıklamaları bununla sınırlı kalmadı.

Ermenistan hükümeti somut bir adım olarak, Azerbaycan ve Türkiye arasındaki kara bağlantısını sağlamaya hazır olduklarını belirtti.

Hükümet, Türkiye sınırında 2, Azerbaycan sınırında ise 5 kontrol noktası kurma teklifinde bulundu.

Ermenistan’ın NATO’ya yaklaşma politikalarına art arda yeni hamleler eklendi.

Paşinyan önce Fransa’yı ziyaret ederek Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve Savunma Bakanı Sebastien LeCornu ile görüştü.

Ermenistan ordusunun modernizasyonu hakkında nasıl bir ilerleme sağlanabileceği ele alındı.

Fransız kurmaylar, Ermenistan’ın NATO standartlarında bir orduya kavuşması gerektiğini değerlendirdi.

Karabağ Savaşı sırasında kullanılan Sovyet tipi askeri araçların, bilhassa da eski tip hava savunma sistemlerinin Bayraktar SİHA’ları başta olmak üzere modern Türk envanterlerine direnemediğine dikkat çekildi.

İki ülke arasındaki anlaşmada somut adımlar da atıldı.

Düşman uçaklarının tespitini sağlayacak üç adet Thales Ground Master (GM 200) radarı Ermenistan’a hibe edildi.

Lecornu ayrıca Ermenistan’a kısa, orta ve uzun menzilli hava savunma sistemleri vermeye hazır olduklarını açıkladı.

Ermenistan’a ayrıca “Bastion” tipi zırhlı personel taşıyıcılar da verildi.

Fransa ile gerçekleştirilen görüşmelere, kısa süre içinde Atina’yla yapılan temaslar da eklendi.

Paşinyan Yunanistan’ı ziyaret ederek Yunan lider Kiriakos Miçotakis ile bir araya geldi.

İkili ilişkiler görüşüldü, Ermeni ordusunun modernizasyonu için atılacak adımlar değerlendirildi.

Kısa bir süre sonra da Yunanistan Savunma Bakanı Nikos Dendias Ermenistan’a iade-i ziyarette bulundu.

Hali hazırda, 31 Ağustos 2021’de Ermenistan, Yunanistan ve Kıbrıs Rum Kesimi, Üçlü Savunma İşbirliği Programı’nı imzalamıştı..

Program, üç ordunun ortak eğitim tatbikatları yürütmesini, uzmanlık paylaşımını ve askeri işbirliğini teşvik ediyor..

ERİVAN ADIM ADIM NATO’YA YAKLAŞIYOR

19 Mart’ta NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg’in Ermenistan ziyareti ise Batı’yla Erivan arasında bir ilk niteliğindeydi…

Stoltenberg’in ziyaretinde, Ermenistan’ın ittifaka yaklaşımının olumlu olduğu değerlendirmesi yapıldı.

5 Nisan’da Brüksel’de gerçekleşen Avrupa Birliği Zirvesi’nde Ermenistan’a yönelik 270 milyon euroluk yardım kararı alınması da dikkat çekici.

Bu zirveye Azerbaycan’ın davet edilmemesinin de altını çizmek gerekiyor.

Toplantıda ayrıca ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken da hazır bulunarak Paşinyan ile görüşme gerçekleştirdi.

Ayrıca, Papikyan’ın, AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Joseph Borrell’e gönderdiği bir mektupta silah desteği istediği ortaya çıktı..

Avrupa Birliği ise Azerbaycan ve Ermenistan arasında barışa katkıda bulunmak yerine taraflı bir tutum sergileyerek Bakü’yü dışlıyor.

Erivan’ın Batı’ya yönelmesiyle birlikte, Moskova ile arasında yaşanan diplomatik gerilim de günden güne artıyor..

Rus Barış Gücü askerleri Askeran, Ağdere, Şuşa ve birçok bölgede askeri gözlem noktalarını boşalttı.

Kremlin bölgedeki nüfuzunun azalması tehdidi gölgesinde, gelişmelerle ilgili sert açıklamalarda bulundu.

Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova “Batı, Rusya ile Ermenistan’ın arasındaki ilişkileri bozmaya çalışıyor” dedi.

“Azerbaycan, Ermenistan, Türkiye, Gürcistan ve İran arasında bir çatışma yaratmayı hedefliyor” ifadelerini kullandı.

Paşinyan yönetimi içinse “bölgede yangın çıkartmak için bir araç” benzetmesi yapıldı.

RUSYA GELİŞMELERİ YAKINDAN İZLİYOR

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in konuyla ilgili sessizliği de dikkat çekiciydi.

İlk açıklamayı Paşinyan ile görüştüğü Avrasya Ekonomik İşbirliği Zirvesi’nin ardından yaptı.

“Bölgesel güvenlik sorunlarını değerlendireceğiz” diyerek kısa bir yorumda bulundu.

Görüşmenin ardındansa iki ülke arasında herhangi bir anlaşmaya imza atılmadı.

Ermenistan yönünü batıya çevirmişken, son dönemde bölgenin eski ve önemli aktörü Ermeni Apostolik Kilisesi’nden Paşinyan karşıtı adımlar gelmeye başladı.

Kilise yönetimi, Karabağ’daki yenilgi nedeniyle Paşinyan yönetiminin sorumlu olduğunu değerlendirdi.

Mevcut durumun ülkenin tarihî ve millî çıkarlarına zarar verdiği yorumunda bulundu.

Paşinyan’ın liberal ve Batı yanlısı politikalarıysa, geleneksel değerleri savunan Ermeni Kilisesi tarafından hoş karşılanmayan başka bir konu…

Paşinyan hükümeti, din ve devlet işlerini daha net bir şekilde ayırmaya çalışıyor ve bu durum Kilise tarafından bir tehdit olarak algılanıyor.

Kilise, Paşinyan’ın dinî kurumların etkisini azaltmaya yönelik adımlar attığını ve bu durumun Kilise’nin toplumsal üzerindeki etkisini zayıflattığını düşünüyor.

Ermenistan’da milliyetçi görüşe sahip halkın bir bölümü Paşinyan’ın yönetimine karşı olan güvenini yitirmiş durumda…

Bu güvensizlik ortamında Kilise, Paşinyan’a karşı muhalefetini daha yüksek sesle dile getiriyor.

Rusya’nın Ermeni kilisesiyle olan münasebeti ise yeni değil.

Moskova, tarih boyunca Ermeni toplumuna ve kilisesine çeşitli destekler sağlamış, özellikle Çarlık Rusyası döneminde Ermenilerin dini özgürlüklerini korumuştur.

Sovyetler Birliği döneminde, dini kurumlar genel olarak baskı altına alınmış olsa da, Ermeni Apostolik Kilisesi, Rusya’daki diğer kiliselere kıyasla nispeten daha fazla özgürlük alanına sahip olmuştur.

Sovyetler sonrası dönemde ise, Rusya ve Ermeni Apostolik Kilisesi arasındaki ilişkiler yeniden canlanmıştır.

Özellikle Rusya’daki Ermeni diasporası, Rusya hükümeti ile iyi ilişkiler sürdürmektedir.

Bu bağlamda Moskova’nın kilise ile olan yakın ilişkilerini, Ermenistan’ın NATO’ya yönelik adımlarını engelleme yönünde kullanabileceği değerlendiriliyor.

Bugüne kadar Ermenistan’ın Batı’ya yönelimini sessizlikle izleyen Kremlin’in planının Ermenistan’da milliyetçiliği körüklemek olduğu analizleri dikkat çekiyor..

Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan son olarak, Ermenistan’ın artık “tarihi Ermenistan” arayışını durdurması gerektiğini, Ermenistan’ın halihazırda Ermenilerin yaşadığı 29 bin 743 kilometrekare topraktan oluştuğunu söyledi.

Ülkesindeki aşırı sağcılar için “Erivan’ın merkezindeki bir kafede otururken Kars’ı hayal ediyorlar. Böyle düşünürlerse Erivan’ı da kaybederler.” ifadelerini kullandı.

Görüşmenin ardından düzenlenen ortak basın toplantısında konuşan Stoltenberg, Güney Kafkasya’da istikrarın Avrupa Atlantik güvenliği açısından da önem taşıdığını söyledi.

Stoltenberg, “Ermenistan ve Azerbaycan’ın önünde, yıllardır süren çatışmaları kalıcı barışa kavuşturmak için bir fırsat bulunuyor. Bu nedenle her iki ülkeyi de ilişkilerin normalleşmesinin ve halklarınız için kalıcı bir barışın yolunu açacak anlaşmaya varmaya çağırıyorum.” değerlendirmesinde bulundu.

Ukrayna’da devam eden savaşın gidişatına değinen Stoltenberg, “Savaş alanındaki durum zor olmaya devam ediyor ancak bu desteğimizi azaltmamız için değil, artırmamız için bir nedendir.” dedi.

Savaşı Rusya’nın kazanmaması gerektiğini vurgulayan Stoltenberg, “Eğer Putin Ukrayna’da başarılı olursa, saldırganlığın burayla sınırlı kalmaması ve başka otoriter aktörlerin de olaya dahil olması gibi gerçek bir risk var.” yorumu yaptı.

Ermenistan-NATO işbirliği

Başbakan Paşinyan da Stoltenberg’in, Ermenistan’ı ilk defa ziyaret ettiğini kaydederek, bunun Ermenistan-NATO ilişkileri, bölgesel ve global istikrar ile güvenlik sorunları konusunda fikir alışverişi için fırsat olduğunu belirtti.

Ermenistan’ın NATO ve NATO üyesi bazı ülkelerle mevcut politik diyaloğu geliştirme ve işbirliğini genişletmekle ilgilendiğini aktaran Paşinyan, Ermenistan’ın NATO işbirliğinin yeni formatı olan özelleştirilmiş ortaklık programının kısa sürede onaylanmasını ümit ettiğini kaydetti.

Paşinyan, Ermenistan’ın uluslararası barış koruma görevlerine katıldığını, bu kapsamda Ermeni Barış Koruma Birliğinin Kosova görevine devam ettiğini ve Temmuz 2023’te personel sayısını artırdığını söyledi.

Paşinyan, NATO ile ilişkilere değinerek Ermeni parlamenterlerin NATO Parlamenterler Asamblesi toplantılarına ve “Rose-Roth” seminerlerine katıldığını dile getirdi.

Paşinyan, Stoltenberg’e “Barış Kavşağı” projesini sundu

Ermenistan’ın bölgeselleşme politikasına da önem verdiğini kaydeden Paşinyan, İran ve Gürcistan’la özel ilişkilerin kendileri için çok önemli olduğunu ve Ermenistan’ın herhangi bir işbirliğinin bölge ülkelerine yönelik olamayacağını ifade etti.

Güney Kafkasya’da istikrar ve barışın sağlanmasında Ermenistan hükümetinin görüş ve yaklaşımlarını Stoltenberg’e aktardığını kaydeden Paşinyan, Azerbaycan’la ilişkilerin üzerinde anlaşıldığı şekilde üç prensip dahilinde düzeltilmesine hazır olduğunu belirtti.

Paşinyan, bu prensiplerin Almatı Bildirgesi temelinde karşılıklı toprak bütünlüklerinin tanınması, Ermenistan-Azerbaycan sınırlarının belirlenmesinde 1991’de Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin (SSCB) dağıldığı dönemdeki sınırların esas alınması, bölgesel ulaştırma yollarının yeniden açılmasında bunların geçtiği ülkelerin egemenlik ve yasal yetkisine saygı duyulması, eşitlik ve karşılıklılık olduğunu söyledi.

Başbakan Paşinyan, Stoltenberg’e ulaştırma yollarının açılmasındaki görüşlerini destekleyen “Barış Kavşağı” girişimini sunduğunu belirtti.

Paşinyan Azerbaycan’la barış görüşmelerinde NATO’dan destek talep etti

Paşinyan, uluslararası toplumun ve bu kapsamda NATO’nun, Ermenistan ve Azerbaycan arasındaki barış sürecinin belirlenmiş ve üzerinde karşılıklı anlaşılmış prensipler üzerinde yürütülmesi konusunda desteğini beklediklerini kaydetti.

Türkiye ile ilişkilerin normalleştirilmesi gündemine sadık olduklarını belirten Paşinyan, bunun Güney Kafkasya’daki istikrarın sağlanmasına olumlu etki yapacağına inandıklarını ifade etti.

Paşinyan, Stoltenberg’e, Ermenistan ordusunda yapılan reformların herhangi bir ülkeye karşı değil, Ermenistan’ın toprak bütünlüğünü koruma amaçlı olduğunu anlattığını söyledi.

Ermenistan Dışişleri Bakanı Ararat Mirzoyan Antalya Diplomatik Forumu’na Erivan’ı temsilen katıldı. “Uluslararası Ticaret, Bağlantısallık ve Karşılıklı Bağımlılık” başlıklı yuvarlak masa toplantısında konuştu.

Mirzoyan, Ermenistan’ın denize kıyısı olmayan bir ülke olduğunu vurguladı. “Dört komşumuz var ve sadece iki sınırımız açık” dedi.

Sınırların açılması ve normal ilişkiler kurulması için her iki komşuyla da görüştüklerini aktardı, Barış Kavşağı projesini anlattı.

Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan da 14 Ocak’ta Davos’taki Dünya Ekonomik Forumunda yaptığı konuşmayla projeyi tanıtmış; yeni ekonomik ve güvenlik girişiminin bölgeyi siyasi diyalog başta olmak üzere birçok noktada zenginleştireceğini söylemişti.

Paşinyan’ın Davos’ta yaptığı konuşmada projeyle ilgili yaptığı “geleneksel jeopolitik ayrımları aşmayı amaçlıyoruz” açıklaması dikkatleri çekti.

Paşinyan hükümeti, Türkiye sınırında 2, Azerbaycan sınırında ise 5 kontrol noktası kurmayı taahhüt etti.

Ermenistan’ın, kendi topraklarındaki dört demir yolu bölümünü restore edeceği vurgulandı.

Erivan ayrıca Azerbaycan ve Türkiye arasındaki bağlantıyı sağlamaya hazır olduğunu ifade etti.

Paşinyan’ın sonraki adresi Münih Güvenlik Konferansı çerçevesinde Almanya oldu.

O sıralarda Ermenistan ve Azerbaycan arasındaki diplomasi trafiği de sürdü.

İki ülkenin dışişleri bakanları barış müzakereleri çerçevesinde bir araya geldi.

Yapılan toplantıdan görüşmelerin devamı kararı çıktı

Analistler tüm bu adımların Ermenistan’ın yeni polikasının işaretleri olduğunu belirtti.

ERMENİSTAN RUSYA’YA REST ÇEKTİ! FRANSA İLE BAĞLARINI GÜÇLENDİRMEYE BAŞLADI!

Paşinyan buradaki temaslarının ardından Fransa’yı ziyaret etti.

Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve Savunma Bakanı Sebastien Lecornu ile bir araya geldi.

Fransız lider ortak basın toplantısında açıklamalarda bulundu.

Paris yönetiminin, Erivan’ın bağımsızlığını ve toprak bütünlüğünü desteklediğini söyledi.

Ülkedeki demokratik süreci ve bölgesel barış arzusunu desteklediklerini vurguladı.

Macron ayrıca Ermenistan’ın “Barışın Kavşağı” girişiminden memnun olduklarını aktardı.

Paşinyan’ın France 24 kanalına yaptığı açıklama ise bölge için tarihi nitelikteydi.

Ermenistan lideri, Rusya ile güvenlik antlaşmasını ve Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü (KGAÖ) üyeliğini askıya aldıklarını duyurdu.

Paşinyan açıklamasında, Kremlini bir kez daha sert bir dille eleştirdi.

Rusya’nın ve KGAÖ’nün İkinci Karabağ Savaşı’nda Ermenistan’a yardım etmediğini söyledi.

Görüşmelerde bir başka önemli başlık ise Ermenistan ordusunun modernizasyonuydu.

Fransız askeri analistleri, Erivan yönetiminin NATO standartlarında bir orduya kavuşması gerektiğini değerlendirdi.

Sovyet tipi askeri araçların, Bayraktar başta olmak üzere modern Türk envanterlerine direnemediğine dikkat çekildi.

Fransa söz konusu değerlendirmelerini söylemle bırakmadı, modernizasyona da başladı.

Düşman uçaklarının tespitini sağlayacak üç adet Thales Ground Master (GM 200) radarı Ermenistan’a hibe edildi.

Bu gelişmelerden kısa bir süre sonra bu kez Fransa Savunma Bakanı Sebastien Lecornu Ermenistan’a resmi ziyaret düzenledi.

Başbakan Nikol Paşinyan ve Ermenistan Savunma Bakanı Suren Papikyan’la görüştü.

Lecornu Ermenistan’a kısa, orta ve uzun menzilli hava savunma sistemleri vermeye hazır olduklarını açıkladı.

Fransız bakan, gece görüş gözlüklerinin ilk bölümünün Ermenistan’a teslim edildiğini aktardı.

“Bastion” tipi zırhlı personel taşıyıcıların da önümüzdeki günlerde gönderileceğini belirtti.

Fransız Bakan ayrıca Ermeni askeri öğrencilere, subay ve astsubaylara ülkesinin askeri okullarında eğitim verileceğini söyledi.

Fransız silahlarıyla ilgili eğitimlerin de Fransa tarafından sağlanacağını aktardı.

YUNANİSTAN ALMANYA VE FRANSA’NIN HAMLELERİNE YENİLERİNİ EKLEDİ

Yunanistan Savunma Bakanı Nikos Dendias resmi ziyaret için Ermenistan’a gitti.

Ermeni mevkidaşı Papikyan ile görüştü.

Görüşme sonrası yapılan açıklamada, iki ülke arasında askeri-teknoloji alanındaki işbirliğinin artırılması kararı alındığı ifade edildi.

Ermenistan ve Yunanistan arasında arasında 12 Aralık 2023’te, askeri ve teknik alanda işbirliği anlaşması imzalanmış;

Yunanistan Savunma Bakanı Dendias, X hesabından yaptığı paylaşımda bulunmuştu.

Dendias, “Yüzlerce yıllık ilişkilere, halklarımız arasında dostluk bağlarına ve tarihimizde ortak yaşanmışlıklara sahip olduğumuz bir ülkenin Savunma Bakanı’nı, bugün Atina’da misafir ettim.” ifadesini kullanmıştı.

İki ülke arasındaki yeni anlaşmanın içeriği ise henüz kamuoyuyla paylaşılmadı.

Ancak Erivan’ın yönünü Rusya’dan NATO ittifakına doğru çevirdiği ise dikkatleri çekiyor.