Gram altın güne 2 bin 577 TL’den başlarken, ons altının değeri ise 2.415 dolardan işlem görüyor.

GÜNCEL ALTIN SATIŞ FİYATLARI

* Gram altın satış fiyatı: 2.577,52 TL

* Çeyrek altın satış fiyatı: 4.270,00 TL

* Yarım altın satış fiyatı: 8.533,00 TL

* Tam altın satış fiyatı: 16.790,99 TL

* Cumhuriyet altını satış fiyatı: 17.013,00 TL

* Gremse altın satış fiyatı: 42.106,24 TL

* Ons altın satış fiyatı: 2.415,68 dolar

DOLAR 33 TL’NİN ÜSTÜNDE HIZLANDI!

İşte böylesi kritik ve yoğun güne dolar kuru 33 TL’nin üstündeki yükselişini hızlandırarak 33,11 TL’ye yükseldi. Euro/TL kuru ise 35,84 TL’de yatay.

Fed’in bugün politika faizini sabit bırakması bekleniyor. Piyasalar Fed’in eylül ayından itibaren faiz indirimlerine başlamasını fiyatlıyor. Ancak Bank Of America ekonomistleri, Fed’in enflasyonun yüzde 2’ye doğru gittiğini görmeden faiz indirimi konusunda bir adım atmayacağını raporladı.

Piyasalar Fed kararı sonrası basın toplantısında konuşacak Fed Başkanı Jerome Powell’ın ne kadar şahin ne kadar güvercin bir tonda konuşacağına odaklanacak.

Fed’in eylül ayında faiz indirimi konuşulur iken Türkiye piyasalarının semalarında da faiz indirimleri aynı şekilde dillendirilmeye başlamıştı. Buna gerekçe olarak da haziran ayından itibaren gerileyen ve yıl sonunda yüzde 40’lara gerilemesi beklenen enflasyon öne sürüldü. Ancak hem TCMB Başkanı Fatih Karahan hem de TCMB Başkan Yardımcısı Osman Cevdet Akçay erken faiz indirimi beklentilerini söndüren açıklamalar yaptılar.

Geçtiğimiz haftalarda İstanbul’da Bloomberg’e konuşan Başkan Fatih Karahan, Haziran ayında gerileyen enflasyona ilişkin olarak “Tek bir veriyle çıkarım yapmak sağlıklı olmaz” açıklamasını yapmıştı.

Reuters’e konuşan Osman Cevdet Akçay ise “Faiz indirimi gündemde değil” açıklamasını yaptı ve ekledi: “Faiz indirimi başladığı zaman da sıkı para politikası korunacaktır. Aylık enflasyonun ana eğiliminde kalıcı bir düşüş gözlenmeden ve yakından takip ettiğimiz diğer göstergeler de buna eşlik etmeden faiz indirimi gündeme gelmeyecek.”

ENFLASYONDA GEÇİCİ YÜKSELİŞ

Öte yandan TCMB dün yayımladığı PPK metninde temmuz ayında enflasyonun geçici yükseliş sergileyeceği mesajını verdi. TCMB öncü göstergelerin temmuz ayında aylık tüketici enflasyonunu yukarı çekecek kalemlerin enerji, işlenmemiş gıda, alkol-tütün grupları olduğuna işaret ettiğini açıkladı.

Küresel piyasalarda ise Bank Of Japan 10 yıllık aşırı gevşek para politikasının ardından politikasını yüzde 0.25’e yükseltti ve tahvil alımlarını 2025-2026 yıllarında azaltacağını açıkladı.

PETROL DE YÜKSELİYOR

Petrol, Hamas lideri İsmail Haniye’nin, İran’ın başkenti Tahran’da kaldığı konutunda uğradığı saldırıda öldürüldüğünün bildirilmesi ve bir sektör raporunun ABD stoklarında beşinci haftada düşüş olduğunu göstermesinin ardından dört seansta ilk kez yükseldi.

Brent, önceki üç günde yüzde 4,1 düştükten sonra varil başına 79 dolara yakın işlem gördü ve ABD ham petrolü yaklaşık 76 dolar civarında. Hamas, İsrail’in İran’da bir hava saldırısında İsmail Haniye’yi öldürdüğünü söyledi. Ayrı olarak, Amerikan Petrol Enstitüsü ham petrol stoklarının geçen hafta 4,5 milyon varil düştüğünü söyledi. Çarşamba günü resmi rakamlarla doğrulanırsa, bu Ocak 2022’den bu yana en uzun düşüş olacak.

Ham petrol, en büyük ithalatçı olan Çin’deki zayıf talep görünümü nedeniyle bu yıl en büyük aylık düşüşünü yaşayacak. OPEC+ arz kısıtlamaları ve Fed’in yakında faiz oranlarını düşürmeye başlayacağı beklentileri nedeniyle vadeli işlemler bu yıl hala ılımlı bir şekilde yüksek seyrediyor.

Türkiye, Somali offshore’unda petrol ve doğal gaz arayacak. Karadan 50 kilometre ve 100 kilometre açıkta saha bulunuyor. Sismik işlem gerçekleştireceğiz. Oruç Reis gemimizi gönderiyoruz. Bu iş sondaja ve sondaj sonrası keşifle neticelenecek. Deniz derinliği 2000-3000 metre.

Deniz tabanıyla birlikte 7 kilometrelik sondaj gerçekleştirmiş olacağız. 2016 yılından itibaren ortaya koyduğumuz stratejik çerçevede kendi ekipmanlarımızla bu faaliyetleri yapacak durumdayız. Oruç Reis 50 kişilik ekiple Somali’ye gidecek, 5 tane destek gemisi eşlik edecek, deniz kuvvetleri iştirak edecek.

Bakan Bayraktar, imza töreninde yaptığı konuşmada şunları kaydetti;

Hepinizin bildiği gibi ülkemizin petrol ve doğalgaz aramacılığında son 8 yılda çok önemli gelişmeler kaydettik. 2016 yılında başladığımız ve adına Milli Enerji ve Maden Politikası dediğimiz stratejinin önemli unsurlarından bir tanesi, Türkiye’nin kendi karalarında ve denizlerinde kendi imkan ve kabiliyetleriyle, kendi gemileriyle, kendi sondaj ve sismik gemileriyle petrol ve doğalgaz aramacılığı konusuydu ve bu konuda Türkiye olarak çok önemli bir mesafe kat ettik.

“GABAR’DA PETROL ÜRETİM HEDEFİMİZ GÜNLÜK 100 BİN VARİL”

Türkiye, bugün dünyanın en önemli derin deniz gemi filolarına sahip bir ülke haline geldi. Türkiye Petrolleri 4 deniz derin deniz sondaj gemisi ve 2 tane sismik gemisi ile beraber çok yoğun bir şekilde denizlerimizde aramalarına devam ediyor. Hepinizin malumu, Türkiye bu aramalarının neticesinde Akdeniz’de yaptığı çalışmalar ve akabinde hemen akabinde Karadeniz’de çok önemli bir doğalgaz keşfi gerçekleştirdi. 2020 yılının ağustos ayında cumhuriyet tarihinin en önemli doğalgaz keşfini gerçekleştirdik ve çok kısa bir zaman içerisinde de buradan ülkemizin doğalgaz ihtiyacının bir kısmını karşılayacak şekilde üretim aşamasına geldik. Şu anda buradan günlük olarak 5.5 milyon metreküplük bir üretim yapıyoruz Sakarya Gaz Sahası’ndan. Ama elbette ki gaz alanının yanı sıra petrol alanında da önemli bir keşfe imza attık, 2021 yılında, eylül ayında ve şu anda Gabar’da 41 kuyuda 45 bin varillik bir günlük üretime çıktık. İnşallah bu üretim en kısa sürede 100 bin varil ile çıkarmayı hedefliyoruz.

“TÜRKİYE’NİN PETROL ARAMA VE BULDUĞU ZAMAN DA ÜRETME YETKİSİ OLACAK”

Ama ülkemizin ihtiyaçları artıyor. Ülkemizin ihtiyaçları bunun çok daha ötesinde. Bunun için benim zaman zaman dile getirdiğim, Türkiye’nin sadece kendi karalarında ve denizlerinde arama değil, ama bunun ötesinde belli coğrafyalarda, belli ülkelerde doğalgaz ve petrol aramasında ortaklıklar yoluyla veya kendi başına, kendi milli petrol şirketlerimizin, doğalgaz şirketimizin daha aktif bir sürece gireceğimizi ifade etmiştim. Bunun bir örneğini açıkçası bugün görüyoruz. Somali’yle 7 Mart 2024 tarihinde yine bu salonda yaptığımız bizim bakanlıklar arası yaptığımız anlaşmanın, bugün itibarıyla artık daha somut hale döndüğünü görüyoruz. Ve daha önce ifade etmiştim. Somali, özellikle Somali Denizi Offshore’u çok önemli bir petrol ve doğalgaz kaynağı olduğunu düşündüğümüz bir alan. Somali Devleti’yle ülkemizin ilişkileri iki kardeş ülkeye yaraşır şekilde, Sayın Cumhurbaşkanımızın ve Cumhurbaşkanlarının ortaya koyduğu hedef doğrultusunda daha ileri götürülmek üzere bize böyle bir misyon yüklendi ve bu çerçevede biz bugün burada Somali Offshore’unda üç tane blokta anlaşmamızı imza ettik. Türkiye Petrolleri Genel Müdürümüz bu anlaşmaya imza koydu Türkiye adına ve bu sayede bizim şu anda Somali denizlerinde üç tane blokta ki her bir blok 5 bin kilometrekarelik bir alanı temsil ediyor. Buralarda Türkiye’nin münhasıran arama ve petrol bulduğumuz zaman da üretme yetkisine sahip olacak. 

“ORUÇ REİS GEMİMİZİ SOMALİ’YE GÖNDERİYORUZ”

Bir üretim paylaşım anlaşmasını imza etmiş olduk. Bahsettiğimiz bu blokların 2 tanesi karadan yaklaşık 50 kilometre açıkta, bir diğeri 100 kilometre açıkta üç saha. Biz ilk etapta bu sahalarda bir sismik faaliyet, üç boyutlu sismik faaliyet gerçekleştireceğiz. Bunun için Oruç Reis gemimizi inşallah eylül sonu, ekim başı gibi bu bölgeye gönderiyoruz. Orada aylarca sürecek çok önemli bir sismik çalışma yapacaklar ve bu çalışmanın sonucunda da ortaya çıkan değerlendirmelere göre de inşallah bu iş sondaja ve sondaj sonrasında da ümit ediyoruz bir keşifle neticelenecek ve hakikaten hem Somali için hem de ülkemiz için çok önemli bir ve tarihi bir adım olacak.

Bu belirlediğimiz 3 saha 3 blokta deniz derinliği yaklaşık 2 bin metre, yer yer 3 bin metre ve deniz tabanından sonra da biz 4 bin metreye kadar yani toplamda deniz yüzeyinden 7 kilometrelik bir yerde bir sondaj faaliyeti gerçekleştirmiş olacağız. Elbette böyle komplike bir operasyonu gerçekleştirebilmek için ciddi bir tecrübeye sahip olmanız lazım. Hamdolsun bizim bu bahsettiğim 2016 yılından itibaren ortaya koyduğumuz strateji çerçevesindeki gelişmelerle biz şu anda kendi mühendislerimizle, kendi teknik ekip ekipmanımızla beraber bu faaliyetleri yapacak durumdayız. Bunları da inşallah Somali’de bu bloklarda gerçekleştireceğiz.

Oruç Reis yaklaşık 50 kişilik bir ekiple Somali’ye hareket edecek. Ama sadece Oruç Reis değil, onun yanında 5 tane destek gemisi de mutlaka ona eşlik edecek bu operasyon sırasında. Elbette deniz kuvvetlerimizin de burada bu gemilerimize iştirak edeceğini ifade etmem doğru olur. Ben bu vesileyle bu imza edilen anlaşmanın iki ülke için hayırlı olmasını diliyorum. Çok önemsiyorum. Elbette Somali dün biliyorsunuz Nijer’deydik. Orada da petrolle ilgili bir anlaşma imza ettik. Ama biz diğer coğrafyalarda da diğer bölgelerde de yapacağımız bu faaliyetlerle ülkemizin bu alandaki eksiğini inşallah kapatmaya gayret edeceğiz. Bu anlaşmanın milletimize, Somali halkına da hayırlar getirmesini diliyorum.

‘TÜRKİYE PETROL VE DOĞAL GAZ KAYNAKLARINI MUTLAKA HEM KARADA HEM DENİZDE ARAMALIDIR’

Türkiye’nin bir paradigma değişikliğine gittiğini ve kendi petrol ve doğal gaz kaynaklarını hem karada hem de denizlerde araması gerekliliğini dile getiren Bakan Bayraktar, “Biz 2016 yılında çok önemli bir paradigma değişikliğini ve dedik ki Türkiye petrol ve doğal gaz kaynaklarının mutlaka hem karada hem denizlerde aramalıdır ve daha yoğun bir şekilde aramalıdır. Geçmişte Karadeniz’i hatırlayacaksınız 2010-2012 yıllarında derin deniz aramaları yaptık. O dönemden farklı bir şeyler yapmamız lazım dedik. Ve Milli Enerji ve Maden Politikası adını verdiğimiz stratejik dokümanla dedik ki biz artık bu aramaları kendi gemilerimizle, kendi mühendislerimizle, kendi teknik kabiliyetlerimizle, imkanlarımızla yapalım dedik.

Ve bu bugün dünyanın en büyük derin devlet filolarına sahip bir ülke haline geldik. Fatih, Yavuz, Kanuni ki bunlar aslında Trabzon için çok anlamlı isimler. Son olarak Abdülhamid Han’ın adını verdiğimiz dört tane derin deniz sondaj gemisi ve iki tane sismik gemimizle beraber kendi kıta sahanlığımızda, kendi münhasır ekonomik bölgemizde hem Doğu Akdeniz’de hem de Karadeniz’de aramalara başladık 2017 yılında. Onun dışında karalarda Türkiye’nin gitmediği, daha önce aranmamış coğrafyaları arayalım stratejisi doğrultusunda bir dönem adı terörle anılan Şırnak, Gabar, Hakkari, Van gibi yerlerde biz petrol aramaya başladık. Ve hamdolsun 2016’daki strateji değişikliğinden sonra bütün bu çalışmaların meyvelerini yavaş yavaş almaya başladık.

‘TARİHİN EN BÜYÜK DOĞAL GAZ KEŞFİ’

2020 yılında hepimizin malumu Sayın Cumhurbaşkanımızın milletimize bir müjde olarak açıkladığı Sakarya Gaz Sahası’ndaki doğal gaz keşfi Cumhuriyet tarihinin en büyük doğalgaz keşfidir. 2020 yılı için dünyada denizlerde yapılan en büyük doğal gaz keşfidir. Ve biz orada şu anda 710 milyar metreküplük bir rezerv keşfi ile beraber yine dünyada rekor sayılabilecek bir süre içerisinde 3 yıldan kısa bir süre içerisinde oradan doğal gazı üretmeye başladık. Bugün 2 milyon 400 bin haneye yetecek kadar doğal gazı kendi gazımız olarak Sakarya’da üretiyoruz. Yaklaşık günlük 5 buçuk milyon metreküplük bir üretimle gidiyoruz. Ama inşallah önümüzdeki aylarda bunu ilk etapta 10 milyon metreküpe yani 5 milyon abonenin yani 5 milyon hanenin doğal gaz ihtiyacını karşılayacak şekle getireceğiz.

‘GABAR’DA PETROL ÜRETİMİ 45 BİN VARİLE ÇIKMIŞ DURUMDA’

Elbette bugün burada Trabzon’un henüz daha doğal gazla tanışmamış ilçelerinden ve mahallelerinden bahsediyoruz. Oranın taleplerini en kısa sürede yerine getirmekle alakalı ilgili arkadaşlarımıza gerekli talimatları verdik. Ama gelinen nokta itibariyle bu konforlu, bu çevreci, bu verimli yakıtı mutlaka biz hanelerimizle, sanayimizle, ticarethanelerimizle buluşturmak istiyoruz. Elbette bunu kendi ürettiğimiz doğal gazımız ile yapmamız çok daha anlam ifade ediyor. Petrol tarafında 2016 yılında yine bu strateji değişikliğini yaptığımız yılda günde 35 bin varil üreten Türkiye petrolleri, bugün sadece Gabar’da Türkiye’nin en kaliteli petrolünü 45 bin varil günlük üretime çıkarmış durumda.

2021 yılında yaptığımız bu keşif yine Türkiye’nin Cumhuriyet tarihinin karalardaki en büyük keşfi. Şu anda 41 kuyudan 45 bin varil üretiyoruz. Hedefimiz inşallah en kısa bunu yıl sonu olarak, hedef olarak arkadaşlarımıza verdik ve kamuoyumuzla paylaştık, 100 bin varil, 95 kuyuyla üretime çıkabilmek. Ama ülkemiz çok büyük, ülkemizin ihtiyaçları artarak devam ediyor.

Türkiye’nin günlük petrol ihtiyacı 1 milyon varil. Bizim daha çok Gabar keşfetmemiz lazım, daha başka bölgelere gitmemiz lazım. Mutlaka Türkiye’nin Libya’da, Irak’ta, Somali’de, Kafkasya coğrafyasında farklı petrol sahalarında iş birlikleriyle, ortaklıklarıyla doğal gaz ve petrolde farklı alternatifleri de geliştirmesi gerekiyor” diye konuştu.

‘TÜRKİYE’NİN 70 YILLIK NÜKLEER RÜYASINI GERÇEĞE DÖNÜŞTÜRECEĞİZ’

Türkiye’nin önünde 70 yıllık bir rüyayı gerçeğe dönüştürme hedefinin olduğunu ifade eden Bayraktar, “Türkiye’nin önünde bir de 70 yıllık bir rüyayı gerçeğe dönüştürmek var. Türkiye’nin 1950’lerden beri yapmak istediği nükleer enerjiden elektrik üretimiyle alakalı da şu anda devam eden Akkuyu’daki nükleer santral projemiz biliyorsunuz Mersin’de. Bu santralin de en kısa zamanda ilk reaktörünü önümüzdeki aylarda devreye almak suretiyle inşallah Türkiye’nin bu 70 yıllık rüyasını da gerçeğe dönüştüreceğiz.” dedi.

ABD’de enflasyonun yavaşlama sinyalleri vermesine karşın Fed’in bu yıl faiz indirim beklentisini 3’ten 1’e indirmesi varlık fiyatlarını etkiledi. Böylece bankanın enflasyonla mücadele kapsamında sıkı duruşunu öngörülenden daha uzun süre sürdüreceği endişeleri fiyatlamaları zorlaştırdı.

ABD’de açıklanan verilere göre, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) mayısta aylık bazda değişim göstermezken yıllık bazda yüzde 3,3 artışla beklentilerin altında kaldı. Böylece, ülkede enflasyon mayısta, Temmuz 2022’den bu yana ilk kez aylık bazda değişim göstermedi.

Değişken enerji ve gıda fiyatlarını içermeyen çekirdek TÜFE mayısta aylık yüzde 0,2 yıllıkta yüzde 3,4 ile tahminlerin altında arttı. Çekirdek enflasyon aylık bazda Ekim 2023, yıllık bazda Nisan 2021’den bu yana en düşük seviyesini kaydetti.

Bu gelişmeler sonrasında Fed politika faizini beklentiler dahilinde değiştirmeyerek 23 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 5,25-5,50 aralığında sabit tuttu.

Karar sonrası yayımlanan Fed’in gelecek dönemdeki projeksiyonuna ilişkin işaretler veren “nokta grafiği”nde Fed’in bu yıl 3 faiz indirimine gitme ihtimali tamamen ortadan kalktı.

Fed Başkanı Jerome Powell, toplantı sonrası yaptığı açıklamalarda, ABD’de açıklanan enflasyon verilerini “ilerleme” olarak gördüklerini ancak para politikasını gevşetmeye başlamalarına izin verecek güvene sahip olduklarını düşünmediklerini ifade etti.

Analistler, ABD seçimlerinin de emtia piyasasını etkileyebileceğini belirterek, Cumhuriyetçilerin başa gelmesi durumunda ABD’nin Çin ve İran arasındaki ilişkinin daha gerilimli bir hale gelebileceğini ve bunun da altın ve petrol fiyatlarını yukarı yönlü etkileyebileceğini belirtti.

Beyaz Saray ve Senato’daki bir yönetim değişikliğinin çevresel girişimler ve yenilenebilir enerjiye dair harcamaları azaltma potansiyeline sahip olması nedeniyle de gümüş ve bakır fiyatlarının olumsuz etkilenebileceği öngörülüyor.

DEĞERLİ METALLERDE ALTIN VE GÜMÜŞ POZİTİF AYRIŞTI

Geçen hafta ons bazında altın yüzde 1,7, gümüş yüzde 1,3 değer kazanırken, platin yüzde 0,7, paladyum yüzde 2,1 değer kaybetti.

ABD’de enflasyonun beklentilerin altında gelmesi sonrasında altın ve gümüş fiyatları yükseldi.

Analistler, jeopolitik ve ekonomik belirsizliğe karşı korunmak için Asya’da altına talebin arttığını dile getirdi. Bölgede, gayrimenkul ve hisse senedi gibi diğer yatırım seçeneklerine güvenin azalması da altının tercih edilmesine neden oldu.

Tezgah üstü piyasada geçen hafta fiyatlar, libre bazında bakırda yüzde 1,2, çinkoda yüzde 1 artarken, nikelde yüzde 2,2, kurşunda yüzde 1,9, alüminyumda yüzde 2,2 azaldı.

Zayıf talep endişelerine rağmen Çin’in bakır ithalatının artması bakır fiyatlarındaki artışta önemli bir neden olarak ortaya çıktı.

BRENT PETROLDE YÜKSELİŞ YÜZDE 3,5’İ AŞTI

Enerji grubuna bakıldığında ise Brent petrolün varil fiyatı yüzde 3,6 yükselirken, New York Ticaret Borsası’nda işlem gören doğal gazın İngiliz Termal Birimi (MMBtu) cinsinden fiyatı yüzde 1 azaldı.

Yaz mevsiminde yakıt talebinin artmasıyla petrol piyasasında açığa sebep olacağına ilişkin öngörülerle Brent petrolün varil fiyatı yükseldi. Goldman Sachs, yazın ulaşım ve soğutma talebi nedeniyle Brent’in üçüncü çeyrekte 86 dolara yükselebileceği öngörüsünde bulundu.

Orta Doğu kaynaklı jeopolitik endişeler ise Brent petrol fiyatlarını yukarı yönlü etkiledi.

Petrol fiyatlarının yükselişinde dünyanın en çok petrol tüketen ülkesi ABD’de talebin arttığını gösteren veriler de etkili oldu.

Amerikan Petrol Enstitüsü, ABD’nin ticari ham petrol stoklarının bir önceki hafta 2 milyon 428 bin varil azaldığını öngördü. Piyasa beklentisi stokların 1 milyon 750 bin varil azalacağı yönündeydi.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Rus petrolüne tavan fiyat uygulamasına katılanlara petrol ve petrol ürünü satışına yönelik yasağın süresini uzatması da petrol piyasasında endişeleri tetikledi.

TARIM GRUBUNDA KAKAO GÜNDEMDE

Chicago Ticaret Borsasında geçen hafta kile başına fiyatlar, buğdayda yüzde 2,5, soya fasulyesinde yüzde 2,6 azalırken, mısırda yüzde 4,5, pirinçte yüzde 0,1 arttı.

Analistler, Çin’de yavaşlayan ekonominin tahıl tüketimini engellediğini belirterek, hasatın yapıldığı ülkede tahıl açığının azalmasının buğday fiyatlarının düşmesine neden olduğunu dile getirdi.

Çin’de, yeni buğday mahsulüne yönelik hayvan yemi talebinin de yarı yarıya azalabileceği tahmin ediliyor. Dünya mısır üretim tahminlerinin düşüş göstermesi ise mısır fiyatlarının yükselmesine neden oldu.

Uzakdoğu kaynaklı pirinç talebinde artış olduğuna yönelik haberlerle de pirinç fiyatları arttı.

Intercontinental Exchange’de libre bazında fiyatlar, pamukta yüzde 0,9 azalış kaydederken, kahvede yüzde 0,4, şekerde yüzde 2,3 artış kaydetti.

Geçen hafta 10 bin doların üzerini test eden kakaonun ton başına fiyatı ise haftayı yüzde 5,1 yükselişle tamamladı.

Brezilya’da kurak hava koşullarıyla kahve fiyatlarını yukarı yönlü etkiledi. Hindistan’da şeker ihracatının azalacağına yönelik haberlerle artan arz endişeleri şeker fiyatlarındaki yükselişi tetikledi.

Gana’nın mahsulün kötü olması nedeniyle 350 bin tona kadar kakao çekirdeği teslimatını gelecek sezona ertelemeyi planladığına dair haber akışı, fiyat yükselişini tetikledi.

Ülkenin kakao üretimi, küresel iklim değişikliği kaynaklı olumsuz hava koşulları, bitki hastalıkları ve kakao çiftliklerinin yerini yasa dışı altın madenciliğinin alması nedeniyle azalıyor.

Ganalı çiftçilerin kakao çekirdeklerini komşu ülkelere kaçırdıkları ve buralarda daha yüksek kazançla sattıkları yönündeki iddialar da fiyatlardaki sert yükselişi destekledi.

Söz konusu dönemde, Saudi Aramco 27,3 milyar dolar, ExxonMobil 8,2 milyar dolar, Shell 7,7 milyar dolar, bp 2,7 milyar dolar, Chevron 5,5 milyar dolar, Equinor 2,6 milyar dolar, Eni 1,3 milyar dolar kar elde ettiğini açıkladı.

Geçen yılın ocak-mart dönemine kıyasla, Saudi Aramco yüzde 14,4, ExxonMobil yüzde 28,1, Shell yüzde 19,8, bp yüzde 46, Chevron yüzde 16,7, Eni yüzde 48, Equinor yüzde 46,9 daha az kar açıkladı.

Saudi Aramco geçen yılın ilk çeyreğinde 31,9 milyar dolar, ExxonMobil 11,4 milyar dolar, Royal Dutch Shell 9,6 milyar dolar, bp 5 milyar dolar, Chevron 6,6 milyar dolar, Eni 2,5 milyar dolar, Equinor 4,9 milyar dolar kar etmişti.

Bu dönemde, Rusya’nın en büyük petrol şirketi Rosneft ise karını en fazla artıran şirket oldu. Şirketin geliri, bu yılın ilk çeyreğinde geçen yıla kıyasla yüzde 35 yükselerek 5,4 milyar dolara ulaştı.

Geçen yılın ilk 3 ayında 5,6 milyar dolar gelir açıklayan Fransız enerji şirketi Totalenergies de bu yılın aynı döneminde kar oranını yüzde 1,8 artırarak 5,7 milyar dolar seviyesine çıkardı.

Söz konusu firmalar, geçen yılın ilk 3 ayında 81 milyar dolar civarında net gelir elde ederken bu yılın aynı dönemindeki gelirleri 66 milyar dolar olarak kayıtlara geçti.

Uluslararası petrol şirketleri piyasa şartlarına daha iyi adapte olabiliyor

Viyana Enerji Araştırmaları Enstitüsü Başkanı Fereydoun Barkeshli, AA muhabirine, petrol fiyatlarının artmasına rağmen şirketlerin geçen yılın ilk çeyreğine göre daha düşük kar açıklamasının birden fazla sebebi olabileceğini söyledi.

Barkeshli, bu noktada uluslararası ve ulusal petrol şirketlerinin kar marjları arasında ayrım yapılmasının gerekliliğine işaret ederek, “Şirketlerin kazançlarını ve karlılık marjlarını değerlendirmek için büyük resme dikkat etmeliyiz. Özellikle uluslararası petrol şirketlerinin performansına daha geniş bir perspektiften bakmamız gerekiyor.” dedi.

Petrolün varil fiyatının geçen yılın başlarında 70 doların altında seyrettiği, bu yılın ilk çeyreğinde ise yaklaşık 80 dolara yükseldiği düşünüldüğünde, petrol fiyatlarının 2023’ün ilk çeyreğinden bu yana her çeyrekte 5 dolar daha yüksek olduğunu belirten Barkeshli, “Daha geniş bir perspektiften bakıldığında ise bakır, çinko, alüminyum veya kahve gibi diğer bazı emtialar petrolden daha hızlı yükseldi.” diye konuştu.

Barkeshli, şöyle devam etti;

“Diğer emtiadaki fiyat artışları, petrolün çekiciliğini etkiliyor. Ayrıca petrolün doğrudan değil rafineriler aracılığıyla tüketilmesinin de burada etkisi var. Kaya petrolü devriminden önce, hafif ve ağır ham petrol sınıfları arasında göreceli bir denge vardı. Örneğin Orta Doğu’da çıkarılan ham petrolünün çoğu ağırken, uluslararası petrol şirketleri rafine etmesi daha kolay olan hafif ham petrol çıkarıyordu. Fakat diğer petrol türlerine kıyasla çok daha hafif olan kaya petrolüyle işler değişti. ABD’deki çoğu rafineri bu türdeki bir ham petrolü rafine etmeye hazır değildi. Dolayısıyla Orta Doğu’dan gelen ham petrole olan talep arttı. ABD bu petrolü başkalarına sattı. Bu nedenle, rafineriler küresel petrol piyasalarında daha önemli bir rol oynamaya başladı.”

Barkeshli, bu sebeple ABD’nin farklı eyaletlerindeki birçok insanın pompa istasyonlarında ödediği yüksek benzin fiyatlarının doğrudan daha yüksek ham petrol fiyatları yerine rafinerilerin daha yüksek kar marjlarından kaynaklandığını vurgulayarak, duruma uyum sağlayan ve tüm tedarik zincirlerinde yer alan şirketlerin karlılık oranlarının ise bozulmadan kaldığını ifade etti.

Öte yandan, ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz indirim zamanlamasına yönelik belirsizliklerin de şirketlerin ilk çeyrek karını etkilediğini aktaran Barkeshli, “Fed politika belirsizliği de karlılığı etkiledi. ABD Başkanı Joe Biden’ın yerli üretimi artırma ve benzin fiyatlarını düşürme konusundaki çabaları da düşünüldüğünde, büyük petrol şirketlerinin tüm bu koşullar altında iyi iş çıkardığı kanısındayım.” değerlendirmesinde bulundu.

Barkeshli, ulusal petrol şirketlerinin kar performansı söz konusu olduğunda ise farklı bir tablo ortaya çıktığına işaret ederek,“Tüm Orta Doğu petrol devleri, finansal yapıları ve hesaplamalara dahil edilen gizli sübvansiyonlar sebebiyle yüksek kar marjları kaydetti. Bu da özellikle şirketin ilk halka arzı için yatırımcıları öne çıkmaya teşvik etmeye çalışan Saudi Aramco için geçerli.” dedi.

Rosneft’in beklenenden daha iyi performans göstermesinin birden fazla nedeni var

Barkeshli, Rosneft’in beklenenden daha iyi performans göstermesinin üç ana sebebi olduğunu belirterek, “Bunlardan ilki geçen yılın son ve bu yılın ilk çeyreğinde petrol fiyatlarının görece daha yüksek olması.” ifadesini kullandı.

İkinci sebep olarak daha yüksek satış ve ihracat hacimlerine değinen Barkeshli, “Her ne kadar ek hacimleri değerlendirmek metrik tondan varile dönüşüm faktörleri nedeniyle zor olsa da çoğu uluslararası tanker izleme şirketi, daha fazla sayıda tankerin şirketin ham petrolünü taşıdığını bildirdi.” bilgisini paylaştı.

Barkeshli, son faktörün ise şirketin maliyetleri düşürmek ve verimliliği artırmak için izlediği yol haritası olduğunu vurgulayarak, şunları kaydetti:

“Karını en fazla artıran Rosneft, maliyetleri düşürme ve daha verimli çalışma konusunda Rus petrol şirketleri arasında en iyi performansı gösterdi. Aynı süreç 2021-2024’te de iyi yönetilmişti. Yani bu aslında, Rusya’nın son birkaç yıldır uyguladığı genel bir petrol üretim politikası. Ayrıca, nispeten daha yüksek uluslararası petrol fiyatı demek, her varilde daha az indirim anlamına geliyor.”

VALİ ATAY: ŞIRNAK ENERJİNİN BAŞKENTİ

Petrol üretim sahasını gezdikten sonra açıklamalarda bulunan Şırnak Valisi Cevdet Atay, “Şu an Gabar’da Petrol Üretim sahasındayız. Bu bölge, ŞEÇ dediğimiz Şehit Esma Çevik Sahası. Bugün, İstanbul Sanayi Odası Başkanı Erdal Bahçıvan ve kıymetli arkadaşlarını evimizde ağırlıyoruz. Onlarla beraber gurur kaynağımız olan bu sahayı geziyoruz. Geçenlerde sayın bakanımız açıklama yapmıştı. Çok yakın zamanda da sayın cumhurbaşkanımızın verilerle ilgili açıklamaları oldu. Şu anda günlük 43 bin varille devam ediyoruz. 39 arama noktamızda, günlük 43 bin varillik petrol üretiyoruz. Ülkenin sanayisine yön veren insanlar, ülkenin çok değerli olan bu petrol kaynağını yerinde gördü. Şunu ifade etmek istiyorum ki; Bugün Şırnak tam bir enerji memleketi, enerjinin başkenti. Allah’a hamd olsun Gabar’da devam eden çalışmalarda günlük 43 bin varil üretim var. Çok yakın zamanda sayın cumhurbaşkanımızın talimatıyla yıl sonu 100 bin varil hedefleniyor. Arkadaşlarımız, depo yetkilileri, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı yetkilileri sonuna kadar gayret gösteriyor, çok güzel bir şekilde çalışıyorlar. Hepsine teşekkür ediyorum. İnşallah kısa zamanda verilen hedefler yakalanır. Enerji yatırımları anlamında hızlı planlamalar yapılıyor. Sayın bakanımızın rüzgarla ilgili ciddi bir talimatı oldu. Cudi’nin etrafında rüzgarla ilgili tüm veriler alınıyor, kısa zamanda inşallah oralarla ilgili açıklamaları da kendileri yapacaktır” diye konuştu.

“CEHENNEM DERESİ’YLE İLGİLİ TÜRKİYE’NİN EN BÜYÜK CAM SEYİR TERASI PROJEMİZ VAR”

Vali Atay, “Bu bölgenin belki de en önemli konusu şudur; Şırnak, Türkiye’nin en genç nüfusu, yaş ortalaması 18-19 civarında. Bu gelecek için bir umut. Burada en büyük problem iş, ancak petrol şu an bu bölge için bir umut olmuştur. Geçmişte bu dağların nelerle anıldığını hepimiz biliyoruz. Geçmiş yıllarda Gabar, Cudi ve Cehennem Deresi gibi bölgeler terörle anılırdı. Bizim Cehennem Deresi’yle ilgili Türkiye’nin en büyük cam seyir terası projemiz var. Ayın 24’ünde ihalesi yapılacak, 5-6 ay içerisinde yapılıp bitecek. Burada yaşayan insanların çok büyük bir kısmı Cehennem Deresi’ni görmemiştir. Cehennem Deresi’nin yollarını da yaptık, havalimanından sonra 8 kilometre. Bunun da daha yeni açılışını yaptık. Çok kısa zamanda cam seyir terasını restoranıyla, kafesiyle turizm alanına dönüştüreceğiz. Oraya çok ciddi anlamda turistlerin geleceğini umut ediyoruz. Bunun yanında Silopi, biliyorsunuz tam Irak sınırı. Habur Kara Hudut Kapısı, Türkiye-Irak ilişkilerinin en fazla bir araya geldiği nokta. Buraya çok büyük bir Sera OSB projemiz vardı. Sağ olsun, Tarım Bakanlığı’mız projeyi onayladı, çok yakın bir zamanda hayata geçiriyoruz. Yani bin dönüm kapalı sera alanı. Burası enerjinin başkenti aynı zamanda tarım merkezi, hayvancılık için de bulunmaz bir yer. Bunların hepsini en iyi şekilde hayata geçirmemiz gerekiyor. Allah razı olsun, güvenlik güçlerimiz şu dağları gece gündüz bekliyorlar. Şurada kuş uçurtmuyoruz. Devletimiz, milletimiz el ele. Şırnak huzurlu bir memleket” dedi.

BAHÇIVAN: ÇOK ŞÜKÜR ARTIK GÖRÜYORUZ Kİ BU TOPRAKLARDA PETROL VAR

İSO Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan ise, “Çocukluğumuzdan beri hepimizin bir sorusu vardı; ‘Türkiye’de petrol var mı?’ bu belki de bizi heyecanlandıran en önemli hayaldi. Çok şükür artık bugün görüyoruz ki bu topraklarda petrol var. Bu heyecan tablosuna ne mutlu ki şahidiz. Öncelikle çok kısa zamanda yerin altındaki bu zenginliği, bu umudu ekonomiyle birleştirme noktasında harekete geçen başta Sayın cumhurbaşkanımıza, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanımıza ve burada çalışmaya katkı veren Türkiye Petrol Anonim Ortaklığı’nın çok kıymetli mühendislerine şükranlarımızı sunuyoruz. Rakamların şu andaki boyutu bile Türkiye’nin kaderini değiştirecek bir yolda olduğumuzu gösteriyor. Hep söylediğimiz şey var; Kaynakları doğru kullanmak. İnşallah petrol gibi kıymetli kaynağı da gelecek yıllarda sanayiyle birleştirip, yeni teknolojiden faydalanarak ülkemizin en değerli topraklarını halkımızla buluştururuz. Buranın genç nüfusunu da eğitimle birleştirip Türkiye’mize değer katan bir yolculuğa çıkmanın gururunu yaşarız.” şeklinde konuştu.

300 MİLYON METREKÜPLÜK DEV DOĞALGAZ REZERVİNDE İLK ATEŞ YANDI

Türkiye’nin en büyük özel sektör doğalgaz arama ve üretim şirketi TBNG’nin (Trakya Havzası Doğalgaz Şirketi), Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisi’nin desteğiyle hazırladığı yeni sondaj programı kapsamında, Silivri’de açtığı yeni kuyulardan gaz çıkarılmaya başlandı. İlk ateşin yakılmasıyla birlikte çıkarılan doğalgaz dağıtıma hazır hale geldi.

Türkiye’nin en büyük özel sektör doğalgaz arama ve üretim şirketi TBNG’nin (Trakya Havzası Doğalgaz Şirketi), Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisi’nin desteğiyle hazırladığı yeni sondaj programı kapsamında Silivri’de açtığı yeni kuyulardan gaz çıkarılmaya başlandı. Açılan 5 yeni kuyuda 10 milyon dolarlık yatırımla 300 milyon metreküp doğalgaz rezervine ulaşılırken, rezervin ekonomik büyüklüğü 3 milyar lira olarak açıklandı. İlk ateşin yakılmasıyla çıkarılan doğalgaz dağıtıma hazır hale geldi. Tekirdağ ve Silivri’de toplam 85 kuyudan günlük 250 bin metreküp doğalgaz çıkarma kapasitesine sahip TBNG, günlük üretimi yüzde 25 oranında artırmayı hedefliyor.

YERİN 2 BİN 500 METRE ALTINDAN ÇIKARILIYOR

Yapılan çalışmalar hakkında açıklamalarda bulunan TBNG CEO’su Sinan Furat , “Daha önce keşfini yaptığımız bu bulunduğumuz sahadaki doğal gazı dün gece itibarıyla, gaz yakımına başlayarak aslında üretim aşamasına almış olduk. Bu gaz aslında bu bölgedeki sanayicilere bizim yerin 2 bin 500 metre altından çıkardığımız ürettiğimiz yerli ve milli doğalgaz olarak, inşallah bu hafta itibarıyla verilmeye başlanacak.” dedi.

“AVRUPA’YA DA GAZ SATAR DURUMA GELECEĞİZ”

Furat, “Petrol ve doğalgaz sektörü dünyada genelde daha çok batılı ülkeler tarafından, uzun yıllardır yönetilen yoğun faaliyetlerde bulunulan bir sektör. Ülkemizde 1954 yılında TPAO’nun (Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı) kurulmasıyla birlikte, bu sektörde faaliyetlere aslında başlamış olduk biz millet olarak. Trakya havzası doğalgaz şirketinde şu anda çalışan 80 kişinin tamamı Türk, Türkiye’deki üniversitelerden mezun olan petrol mühendisleri, Jeoloji mühendisleri, teknik arkadaşlarımız, hepimiz bir mücadele içerisindeyiz. Bu mücadele ülkemizin sahip olduğu yeraltı kaynaklarını, yeraltı zenginliklerini ekonomiye kazandırma mücadelesi. Yıllık 50 milyar dolar enerji maliyetimizi biz ne kadar aşağıya çekebilirsek bu paranın ekonominin içerisinde kalmasını sağlayacağız ve enerjideki dışa bağımlılığımızı azaltmış olacağız. Türkiye petrollerinin Gabar’da ürettiği petrol günlük 40 bin varile varan yerli üretim, Karadeniz’de üretilen doğalgaz biz özel sektör oyuncularını da çok sevindiriyor. Çünkü ülke olarak artık belli bir seviyeye geldik. Özellikle bulunduğumuz Trakya Bölgesi de bir enerji merkezi olacak, buradan biz Avrupa’ya da gaz satar duruma geleceğiz. Türkiye ve Türkler olarak biz artık bu sektörde varız, bu aslında dünyaya da verilecek güzel bir mesaj” şeklinde konuştu.

Karadeniz’de Romanya sınırında Göktepe-1 kuyusunu kazdıklarını ve mayıs ayı içerisinde aynı bölgede bir kuyu daha kazacaklarını belirten Bayraktar, haziran ayı içerisinde ise Sakarya Gaz Sahası’nın güneyinde petrol emaresi bulunan kuyuyu kazmayı planladıklarını açıkladı.

Sinop, Trabzon ve Rize açıklarında petrol olduğu düşünülen alanlar için de bir takvim hazırlığında olduklarını kaydeden Bayraktar, karada ise Kör Kandil ve Beytüşşebap’ta keşif kuyuları kazılacağını duyurdu. Bakan Bayraktar, karada ve denizde yürütülen petrol ve doğalgaz arama çalışmaları ile ihtiyaç sahibi vatandaşlara verilmeye devam edilmesi planlanan enerji desteklerine ilişkin gündemdeki pek çok soruya yanıt verdi.

KARADENİZ’DE YENİ DOĞALGAZ KUYULARI KAZILACAK

Sabah Gazetesi’nin haberine göre; Karadeniz gazında pazar günü itibarıyla üretimde günlük 4.5 milyon metreküpe ulaştık ve böylece bir rekor geldi. Mayıs ayı içerisinde 5 milyon metreküpe, 2025’in ilk çeyreğinde ise 10 milyon metreküplük üretime ulaşmayı amaçlıyoruz. 10 milyon metreküpe geldiğimiz gün yaklaşık 4 milyon hanenin doğalgazının tamamı Karadeniz gazıyla karşılanacak. Bu da toplam hane sayısının 5’te biri demek.

Üretim kapasitesini artırmak için bir yüzer platform aldık ve Singapur’da yenileme çalışmaları sürüyor. Platformun yılbaşına kadar ülkemize gelmesini amaçlıyoruz ve devreye alınmasıyla üretim 10 milyon metreküp daha artırılacak. Fakat bize oradaki kapasite yetmiyor daha fazla gaz bulmamız ve yeni keşiflere imza atmamız gerekiyor. Çünkü o bölgenin çok daha fazla bir potansiyeli olduğunu düşünüyoruz. Sakarya Gaz Sahası 10 bin km’lik bir alan ve bunun 2 bin 500 kilometrekaresinde tarama yaptık. Geri kalan 7 bin 500 kilometrekare alanda ne var diye bakıyoruz. Sondaja ihtiyacımız var. Yeni kuyu kazmak lazım.

Göktepe-1 kuyusunu kazdık. Burası yaklaşık Sakarya Gaz Sahası’nın 45 kilometre kuzeybatısında, Romanya ile olan münhasır ekonomik bölge sınırımıza yakın bir noktada. O civarda şimdi mayıs ayında bir kuyu daha kazacağız. Sakarya Gaz Sahası’nın güneyinde karaya yakın bölgede, yani karadan 100 kilometre deniz uzaklığında petrol emareli olduğunu düşündüğümüz kuyuyu da haziran civarlarında kazmayı planlıyoruz. Kuyumuzun ismini belirledik. Bir taraftan yeni keşifler gelebilir, bir taraftan da üretime devam ediyoruz. Sinop, Trabzon, Rize açıklarında da petrol aramak için belirlediğimiz lokasyonlar var, onlara hangi takvimde gidebiliriz ona çalışıyoruz.

KÖR KANDİL VE BEYTÜŞŞEBAP YENİ ROTA

Gabar’daki petrol üretimine ağırlık verdik. Yıl sonuna kadar günlük 100 bin varil üretimi görmek istiyoruz. Van, Hakkâri, Şırnak sınırında da çalışmalarımız var. Van Çatak’ta Kör Kandil denilen alanda, Gabar’ın biraz kuzeybatısında Beytüşşebap’ta tespit ettiğimiz yeni kuyular var. Bunlarla alakalı da keşif kuyuları kazacağız.

4 MİLYAR METREKÜPLÜK ANLAŞMAYI KONUŞUYORUZ

Boru hatları ve LNG anlaşmalarımızda artık yüzde 70-80’ini uzun dönemli, geri kalan kısmını ise spot piyasadan temin edecek bir yapılanmaya gidiyoruz. Exxon ile konuşmamızda ABD ile bugüne kadar hep spot bazlı çalıştık. Yani ucuz LNG vardı, kışa girerken çıkarken gaz aldık. Şimdi 5-10 yıllık sürede alacağımız LNG’yi kontrata bağlayabiliriz. Yaklaşık 4 milyar metreküplük çerçevede bir anlaşma konuşuyoruz, daha düşük çapta da olabilir. Rusya, Azerbaycan ve İran’la da görüşmelerimiz sürüyor.

DENİZ ÜSTÜNE RÜZGÂR ENERJİ SANTRALİ

Saros Körfezi’nde ağırlıklı olarak çalışıyoruz. Güneş ve rüzgârda yıllık 5 bin megavatlık bir kurulu güç hedefimiz var. Şu anda altyapı çalışmalarımızı yapıyoruz, denizlerimizdeki rüzgâr ölçümlerini yapıyoruz, ondan sonra da kendimize bir yol seçeceğiz. Bu dönemde inşallah böyle bir projenin temelini de atar, devreye girdiği günü de görürüz.

SOMALİ’YE SİSMİK GEMİ YOLLAYACAĞIZ

Somali’de bu sene deniz yetki alanında sismik araştırma yapmak istiyoruz. Orada petrol emareli olduğunu düşündüğümüz sahalar var. Uygunluğuna göre bir sismik gemimizi oraya göndereceğiz. Sismiğin sonucuna göre sondaj kararı gelebilir. Bugüne kadar Somali’de yapılmış bir şey değil, bizim açımızdan da önemli olacak. Libya tarafında da hem karada hem de denizde ilgilendiğimiz sahalar var. Karada bir sahada anlaşma imzaları atılmak üzere, orada Birleşik Arap Emirlikleri, Fransa ve İtalya var ortaklarımız arasında. Saha belli ve son aşamaya gelmiş durumda, inşallah yakında anons edeceğiz. Denizde ilgilendiğimiz bir başka saha daha var, orada da görüşmelerimiz devam ediyor. Belki orada yine yanımıza uluslararası bir ortak alacağız.

İHTİYAÇ SAHİPLERİ İÇİN ELEKTRİK VE DOĞALGAZ DESTEĞİ SÜRDÜRÜLECEK

Doğalgaz ve elektrikteki desteklerimiz devam edecek. Ancak yeni dönemde yalnızca ihtiyaç sahibi grupları destekleyeceğiz. Çalışmalarımızı Hazine ve Maliye Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Aile Bakanlığı, Merkez Bankası ile koordineli bir şekilde yürütüyoruz. Çalışma tamamlandığında bazı tartışmalar illaki olacak. ‘Şu grup desteğin içerisinde olmalıydı, olmamalıydı’ gibi, ama inanıyorum ki doğru yapıyı kuracağız.

TRAKYA’YA NÜKLEER SANTRAL İÇİN ÇİNLİLERLE GÖRÜŞÜYORUZ

Akkuyu Nükleer Güç Santrali’nde ilk reaktörü bir yılda devreye alıp elektrik üretmemiz lazım. İnşaat yüzde 95 tamam. Sinop’ta planladığımız NGS’ye Rusya ve Güney Kore’nin ciddi ilgisi var. Sinop’ta Ruslarla Türk şirketlerinin de ortak olacağı bir modeli konuşuyoruz. Trakya’ya nükleer santralde Çin istekli. Belli bir noktadayız. Hedef önümüzdeki birkaç ayda bunu hükümetlerarası anlaşmaya dönüştürmek. Çin ziyaretimde anlaşmanın içeriğini imza altına alabiliriz. Küçük modüler reaktör için İngiltere merkezli Rolls-Royce şirketi ve ABD’li birkaç şirketle daha görüşüyoruz.

IRAK PETROLÜ İÇİN HAZIRIZ

Bağdat ve Erbil arasında petrol satışı anlaşmazlğı var. Erbil ‘Bu benim bölgemden çıkıyor, benim ihraç etmem lazım’ diyor. Bağdat ‘Hayır bu Irak’ın petrolüdür, bizim satmamız gerekiyor’ diyor. Bu anlaşmazlık devam ettiği için burada bir petrol akışı yok. Sayın Cumhurbaşkanımız Irak ziyaretinde de bu hattan petrol akışı için teknik çabanın ötesinde her türlü desteği vermeye hazır olduğumuzu ifade etti. Hattın Kalkınma Yolu kapsamında güneye kadar uzanmasını ve Irak için önemli bir alternatif olmasını istiyoruz. 1.4 milyon varil günlük kapasiteye sahip iki boru hattı bizim tarafta şu an işleyebilecek durumda. Burayı Basra’ya kadar uzanan bir enerji yoluna döndürebileceğimizi söylüyoruz. Ziyaretimizde Cumhurbaşkanımız da ilgili muhataplarına ‘Biz hazırız, bekliyoruz” mesajını verdi.

NADİR TOPRAK ELEMENTİ STRATEJİK ÖNEME SAHİP

Teknoloji anlamında bir ortaklığa ihtiyacımız varsa ki olabilir bununla alakalı çalışmalarımızı belli bir noktaya getirdik. Çin ile görüşmelerimiz var. Eti Maden Genel Müdürümüzü geçen hafta Avustralya’ya gönderdik, yani alternatiflerimiz var. NTE’ler bu dönemin en önemli konulardan biri olacak. Stratejik anlamı ve ekonomik değeri çok büyük olacak.

Enerji bakımından dışa bağımlı olan Türkiye son yıllarda attığı adımlarla dışa bağımlılığını azaltmak için harekete geçti. Denizlerde doğalgaz araması yapmak için peş peşe sismik arama ve sondaj gemileri alınırken, karada da terörden temizlenen bölgelerde yapılan petrol arama çalışmalarına hız verildi. Türkiye’nin enerji ihtiyacını karşılamak için attığı adımlarla bugün 55 milyar liranın üzerinde doğrudan tasarruf sağladığı rakamlarla ortaya çıktı. 

KARADENİZ GAZI VE GABAR PETROLÜNÜN KEŞFİ

Türkiye’nin enerji için yaptığı hamleler sonucunu da vermeye başladı. Türkiye ilk olarak güzel haberi Karadeniz’den aldı. Karadeniz’de ilk sondaj Temmuz 2020‘de yapılırken, Ağustos 2020’de 320 milyar metreküplük ilk doğal gaz keşfinin müjdesi verildi. Sondajlarına devam eden Fatih gemisi gaz keşfini arttırarak 540 milyar metreküp olarak güncelledi. Gazın keşfedilmesinin ardından hemen başlanan tesis çalışmaları sonrası Türkiye kendi gazını 20 Nisan 2023‘te kullanmaya başladı. 

Türkiye’nin karadaki petrol arama çalışmalarından ise 2021 yılında güzel haber geldi. Türkiye’nin peş peşe operasyonlar yaparak terörden arındırdığı Gabar Dağı‘nda 2021′de çok büyük bir petrol keşfi yapıldı. Yaklaşık 1 milyar varillik petrol keşfinin hemen ardından başlayan petrol çıkarma çalışmaları sonuç verdi. Şehit Esma Çevik ve Şehit Aybüke Yalçın sahalarında kurulan platformlarla hedeflenen günlük rakam 100 bin varil olarak belirlendi. 

GÜNCEL RAKAMLARI BAKAN AÇIKLADI 

Türkiye’nin yerli enerji çalışmalarına ilişkin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar dün açıklamalarda bulundu. Karadeniz gazı ve Gabar petrolüyle ilgili detayları aktaran Bakan Bayraktar, Karadeniz’deki Sakarya Gaz Sahası’nda günlük 4,5 milyon metreküp gaz üretildiğini bildirdi. 

Bakan Bayraktar, Gabar Dağı’ndaki petrol üretimine ilişkin ise “Bugün Gabar’da günde 40 bin varillik üretim yapılıyor. Bu sayı 100 bine çıkacak. Böylelikle 2025’te Türkiye petrol ihtiyacının yüzde 20’sini kendi kaynaklarından karşılayacak.” dedi.

TÜRKİYE EKONOMİSİNE KATKISI

Bakan’ın Türkiye’nin enerji kaynaklarına ilişkin verdiği üretim verilerinin ardından bu rezervlerden Türkiye ekonomisine yapılan katkı merak konusu oldu. Haber7, Karadeniz gazı ve Gabar petrolünün günlük üretim verileri ile dünya piyasasındaki petrol ve gazın güncel rakamlarını hesaplayarak, Türkiye ekonomisine yapılan katkıyı gün yüzüne çıkardı.

GABAR PETROLÜNÜN EKONOMİYE KATKISI 40 MİLYARIN ÜZERİNDE

Türkiye, Gabar’da kurulan tesislerden güncel olarak günlük 40 bin varil petrol üretimi gerçekleştiriyor. Bugünün dünya piyasası kurlarında bir varil petrolün 87 dolar olarak hesaplanmasının ardından Gabar petrolünden günde 3 milyon 480 bin dolar, ayda 104 milyon 400 bin dolar doğrudan gelir sağlandığı ortaya çıkıyor. 

Gabar petrolünün yıllık olarak Türkiye’ye doğrudan katkısının ise 1 milyar 252 milyon 800 bin dolar olduğu güncel Türk lirası kuruyla bu rakamın 40 milyar TL’nin üzerine çıktığı görülüyor. 

KARADENİZ GAZININ EKONOMİYE KATKISI 16 MİLYARIN ÜZERİNDE

Karadeniz gazında ise açıklanan rakamlara göre günlük 4,5 milyon metreküp doğalgaz üretimi yapılıyor. Spot doğal gaz piyasasında 1000 metreküp doğal gazın referans fiyatı 10 bin 56 lira 50 kuruş olarak belirtilirken 1 metreküp doğal gazın fiyatı 10,0565 Türk Lirası olarak karşımıza çıkıyor. Dünya piyasasındaki rakamlara göre, Karadeniz’de üretilen günlük 4,5 milyonluk gazın güncel değeri 45 milyon 254 bin 250 TL olduğu ortaya çıkıyor. 

Karadeniz gazının yıllık olarak Türkiye’ye doğrudan katkısının ise 16 milyar 514 milyon 668 bin 250 TL olduğu hesaplanıyor. 

DOLAYLI KATKI DAHA YÜKSEK

Gabar petrolü ve Karadeniz gazının Türkiye’ye doğrudan katkısının yıllık 55 milyar TL’nin üzerinde olduğu ortaya çıkarken, bu rakamın dolaylı olarak daha fazla olduğu öngörülüyor. Türkiye, Gabar’dan çıkardığı petrolü ve Karadeniz’den çıkardığı gazı bugün yurt dışından ithal etmiş olması durumunda vadeli ödeme ve faiz ödemeleriyle birlikte bu rakamın çok daha yüksek olacağı belirtiliyor. 

• Irak ve Türkiye arasındaki olumlu hava bu konuyu (petrol sevkiyatını) birinci gündem maddesi yapabilir. Erdoğan’ın ziyaretinden iki ülke çıkarına hizmet edecek sonuçların çıkmasını umut ediyor ve bekliyoruz.
• Petrol sevkiyatının yeniden başlaması hem Irak hem de Türkiye için iyi olacak ve iki ülke de bunu memnuniyetle karşılar.

Paris merkezli Uluslararası Tahkim Mahkemesinin Türkiye ile Irak arasındaki petrol ihracatı konusunda verdiği karar sonrası 25 Mart 2023’te Irak’tan Ceyhan Limanı’na petrol akışı durdu.

Erbil ve Bağdat’ın petrol ihracatı konusunda henüz anlaşmaya varamaması nedeniyle Irak ekonomisinin bir yılda yaklaşık 14 milyar dolar zarar gördüğü tahmin ediliyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 22 Nisan’da gerçekleştirmesi beklenen Irak ziyaretinde, petrol ihracatının yeniden başlatılmasının önemli gündem maddelerinden biri olması bekleniyor.

BİR TAŞLA İKİ KUŞ!

AA muhabirine konuşan Iraklı enerji uzmanları, Irak’tan Türkiye’ye petrol ihracatının yeniden başlatılmasının hem iki ülke için hem de Bağdat-Erbil ilişkileri için olumlu etkileri olacağını düşünüyor.

“PETROL SEVKİYATININ YENİDEN BAŞLAMASI HEM IRAK HEM DE TÜRKİYE İÇİN İYİ OLACAK”

Enerji uzmanı Mazin es-Saad, Irak ve Türkiye arasında devam eden karşılıklı ziyaretlere işaret ederek, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ziyaretiyle petrol ihracatı konusunun çözüme kavuşabileceğini söyledi.

“Irak ve Türkiye arasındaki olumlu hava bu konuyu (petrol sevkiyatı) birinci gündem maddesi yapabilir.” diyen Saad, “Erdoğan’ın ziyaretinden iki ülke çıkarına hizmet edecek sonuçların çıkmasını umut ediyor ve bekliyoruz.” diye konuştu.

Enerji uzmanı Hamza Cevahiri de Irak’ın Kerkük’ten Fişhabur’a giden petrol boru hattının onarımını tamamladığını ifade ederek, burada test amaçlı petrol sevkiyatının yapıldığını söyledi.

Cevahiri, “Petrol sevkiyatının yeniden başlaması hem Irak hem de Türkiye için iyi olacak ve iki ülke de bunu memnuniyetle karşılar. Bu konuda bir sorun görünmüyor.” ifadelerini kullandı.

“IKBY PETROLÜNÜN SEVKİYATI MERKEZİ YÖNETİMİN BÜTÇESININ FAYDASINA OLACAK”

Irak Enerji Merkezi Başkanı Fırat Musevi de Irak’ın günlük 350 bin varil petrol transfer etme kapasitesine sahip olan boru hattını onarmayı sürdürdüğünü ifade etti.

“IKBY’den üretilen petrolün merkezi yönetimin denetimine girmesi lazım.” diyen Musevi, “Bu da Irak’ın petrolü Türkiye’ye sevk etmesinde elini güçlendirecektir.” yorumunda bulundu.

Musevi, “Irak petrol boru hattının yeniden çalıştırılması Bağdat ve Erbil arasında müzakerelere büyük bir kapı açar.” değerlendirmesinde bulunarak, şunları söyledi:

“Sonuçta IKBY petrolünün sevkiyatı merkezi yönetimin bütçesinin faydasına olacak. Nitekim Federal Mahkeme, tüm petrolün SOMO aracılığıyla sevk edilmesine karar verdi. IKBY’den yeniden petrol satışı meselesi, Erdoğan’ın Irak ziyareti sırasında yapılacak müzakerelere bağlı olacak.”

– “PETROL İHRACATININ YENİDEN BAŞLAMASI, IKBY’NIN PAZAR VE TICARETİNE OLUMLU YANSIR”

Enerji uzmanı Rubin Semed de petrol ihracatının IKBY ekonomisi üzerinde ciddi etkisi olduğunu belirterek, petrol akışının durmasının bölgede çalışan çok sayıdaki petrol şirketleri için endişeye yol açtığını vurguladı.

Petrol ihracatının önünde petrol şirketleriyle yapılan anlaşmalar ve Irak ve IKBY’de petrolün çıkarılmasına ilişkin fiyatlandırmadaki farklılıklar gibi engeller olduğunu anlatan Semed, bunların kaldırılmasıyla birlikte ihracatın kolay bir şekilde yeniden başlayabileceğine işaret etti.

Semed, petrol akışının yeniden başlamasının bölgedeki petrol şirketlerinin faaliyetlerini motive edeceğini vurgulayarak, “Petrol arzının sürmesi ile bölge ile Türkiye arasındaki ekonomik ve ticari ilişki daha iyi bir noktaya gider. (IKBY’deki) Pazar ve ticarette de olumlu yansır.” ifadelerini kullandı.

– “İHRACATININ YENİDEN BAŞLAMASI, ERBİL-BAĞDAT ARASINDAKI SORUNLARIN ÇÖZÜMÜNE KATKI SUNAR”

Enerji uzman Şehriyar Şeyhler, petrol ihracatının IKBY ekonomisinin bel kemiği olduğunu belirterek, Bağdat-Erbil arasındaki en büyük siyasi sorunun da petrol sorunu olduğu değerlendirmesinde bulundu.

Petrol ihracatının durması nedeniyle 13 aydır bazı şirketlerin IKBY’yi terk ettiğini belirten Şeyhler, ihracatın yeniden başlamasının hem bu şirketler hem de bölgedeki yatırımlar için olumlu yansımaları olacağını kaydetti.

Şeyhler, “Petrol ihracatının durmasıyla Kürdistan Bölgesi ekonomisi gün geçtikçe sekteye uğradı. Bana göre petrol arzının devam etmesi, ekonomiyle ilgili konulan planların uygulanmaya geçmesini de kolaylaştıracak.” ifadelerini kullandı.

Petrol ihracatının başlamasıyla Erbil ve Bağdat arasındaki sorunlu konulardan olan IKBY memur maaşlarına ilişkin sorunun da çözülebileceği yorumunda bulunan Şeyhler, şunları söyledi:

“(Erbil ve Bağdat arasındaki) Bazı sorunların da çözümüne katkı sağlayacak olan bu (petrol akışının yeniden başlaması) durum, Erbil-Bağdat’ın yakınlaşması ile Erbil-Türkiye arasındaki siyasi ve ekonomik ilişkilerin de daha çok gelişmesine imkan sağlayacak.”

Karadeniz’de Sakarya Gaz Sahası’nda doğal gaz üretimini artırmaya yönelik çalışmaların sürdüğünü ve günlük doğal gaz üretiminin mayıs ayı gibi 5 milyon metreküpe çıkmasının hedeflendiğini belirten Bayraktar, “Bu sahada çok farklı lokasyonlarda rezervi yükseltecek yeni keşifler gelebilir.” diye konuştu.

Bayraktar, Karadeniz’de petrol arama çalışmalarının da sürdüğünü dile getirerek, “Karadeniz’de petrol emaresi olduğunu düşündüğümüz bir keşif kuyusunu da önümüzdeki süreçte, birkaç ay içinde inşallah kazacağız.” dedi.

Libya ve Somali’de yapılacak sismik çalışmalarla ilgili bilgi veren Bayraktar, şunları ifade etti: “Libya’daki bir kara sahasında anlaşmaya çok yakınız, imzalamak üzereyiz. Uluslararası petrol şirketleriyle bir ortaklık yapıyoruz. Libya’da çok önemli bir offshore sahasıyla ilgiliyiz. Irak’taki sahalarla da diğer coğrafyalarda olabilecek bütün projelerle de ilgileniyoruz. Bunun son örneklerinden bir tanesi Somali. Somali ile alakalı hedefimiz şudur; 2024 bitmeden orada tespit ettiğimiz bir lokasyonda sismik çalışmaya başlayacağız. 3 boyutlu bir sismik yapacağız. Oradan gelecek değerlendirmelerle 2025’te keşif amaçlı bir derin deniz sondajını yapmayı hedefliyoruz. Ümit ediyorum ki buradan bir netice alırız. Bu önemli bir adım ve gelişme olur. Eminim, Somali için çok daha anlamlı bir gelişme olur.”

IRAK-TÜRKİYE BORU HATTI

Bakan Bayraktar, Gabar’da günlük 40 bin varilin üzerinde üretim olduğunu ve halihazırda çıkarılan petrolün tankerlerle taşındığını belirterek, üretim arttıkça maliyetleri düşürmek ve lojistik kolaylık için boru hattına ihtiyaç olduğunu dile getirdi.

Söz konusu boru hattına yönelik çalışma yürütüldüğünü söyleyen Bayraktar, “Gabar sahasını Irak-Türkiye boru hattına bağlayacak 35-36 kilometrelik hattın yarısının yapımı gerçekleşti. İdil’deki BOTAŞ istasyonuna bu petrolü taşıyacak boru hattının yapımı devam ediyor. Oraya ulaştıktan sonra da 650 kilometrelik Irak-Türkiye boru hattıyla petrolü Ceyhan Dörtyol’a ulaştırmamız mümkün olacak.” dedi.

Bayraktar, Irak-Türkiye boru hattının iki ülke ilişkileri için ve bölge ile dünya petrol piyasaları açısından önemli bir proje olduğuna işaret ederek, boru hattının Türkiye sınırlarındaki 650 kilometrelik kısmının hep çalışır vaziyette bulunduğunu dile getirdi.

Geçen yıl yaşanan deprem ve sel felaketleri sonrası martta bakım çalışmaları yürütüldüğünü belirten Bayraktar, şunları söyledi: “4 Ekim 2023 itibarıyla petrol boru hattımız teknik olarak çalışmaya hazırdır ama o gün bugündür hala boru hattından bir akış yok. Irak ile devam eden bir tahkim davamız var. Orada da ifade ettiğimiz husus şu idi, bu petrol boru hattında petrol akışındaki eksiklikler ve yaşanan sıkıntıların müsebbibi Türkiye değildir. Özellikle Kuzey Irak yönetimi ile merkezi hükümet arasındaki anlaşmazlıktan kaynaklı sıkıntı var. Bunun yansımasını da gördük. 4 Ekim’den sonra teknik olarak petrol akışına mani hiçbir şey olmamasına rağmen bir varil bile petrol henüz buradan akmış değil. Biz buna hazır olduğumuzu ifade ettik. Teknik olarak hazırız.”

DOĞAL GAZDA 82 MİLYAR LİRALIK DESTEK YAPILDI

Bayraktar, geçen yıldan beri konutlar için 25 metreküpe kadar doğal gaz tüketiminin ücretsiz olduğunu anımsatarak, “Yaklaşık 6 milyar metreküplük gazın vatandaşlarımıza ücretsiz verilmesini sağlamış olduk ve bunun sonuna geldik. Bu da toplamda yaklaşık 82 milyar liralık bir destektir.” ifadesini kullandı.

Elektrikte de hanelerin desteklendiğine işaret eden Bayraktar, elektrikte ve doğal gazda sağlanan toplam desteğin geçen yıl yaklaşık 280 milyar liranın üzerinde olduğunu belirtti.

Bayraktar, bütçe imkanları dahilinde vatandaşların desteklenmesine devam edileceğini dile getirerek,“Mayıs ayında da şu anda bizim herhangi bir zam beklentisi gözükmüyor, onu da yönetebileceğimizi düşünüyoruz.” dedi.

12 Nisan’da Türkiye’nin günlük elektrik tüketiminin yüzde 78,5’inin yenilenebilir enerjiden sağlandığını ifade eden Bayraktar, yeşil enerji kaynaklarını devreye almaya devam edeceklerini bildirdi.

Rezervuarlı barajlara yüzer güneş santralleri kurmayı hedeflediklerini söyleyen Bayraktar, bu alanda 10 bin megavatın üzerinde potansiyel olduğunu ifade etti.

Bayraktar, barajlarda hem buharlaşmayı önlemesi hem de elektrik üretimini sağlaması planlanan santrallerle alakalı hukuki altyapının gelecek hafta TBMM Genel Kurul gündemine geleceğini, ilgili kanunun çıkmasının akabinde yatırımları da hızlı bir şekilde devreye almayı hedeflediklerini söyledi.

NTV Ankara Temsilcisi Ahmet Ergen’in sorularını yanıtlayan Bakan Bayraktar, bölgesel ve küresel risklerin arttığı bir dönemde elektrik ve doğalgazı en uygun fiyattan kullanıma sunmayı hedeflediklerini anlattı.

Bakan Bayraktar, “87-88 dolara gelen bir petrol fiyatı var. Doğalgazda yukarı yönlü bir hareket görmeye başladık. Bunlardan bağımsız olmamız söz konusu değil. En uygun şekilde vatandaşlarımıza nasıl sunabiliriz çabası içindeyiz. Biz yaşanan seçim süreçlerini geçirdik buna rağmen nisanda zam yapılmadı. Mayısta da zam beklentisi gözükmüyor.” dedi.

DOĞALGAZ DESTEĞİ SÜRECEK Mİ?

Bakan Bayraktar, doğalgaz desteğinin devam edip etmeyeceğine yönelik soruyu da yanıtlandırdı. Türkiye’de sosyal açıdan desteklenmesi gereken kesimleri desteklemeyi sürdüreceklerini ifade eden Bayraktar, “Burada imkanlarımız dahilinde yapılabilecek ne varsa onları yapmaya devam edeceğiz.” dedi.

Bakan Bayraktar’ın açıklamaları şöyle:

Gabar’a giden yol 2016’da Türkiye Petrolleri o gün için günlük 33 bin varil petrol üreten, 600 bin metreküp doğalgaz üreten milli şirketimizdi. 2016 yılında milli enerji ve maden politikası ve strateji değişikliği üzerinde çalışmaya başladık.

“VAZGEÇİLMİŞ COĞRAFYALARA GİDİP FARKLI DEĞERLENDİRME YAPACAĞIZ DİYE KARAR ALDIK”

Ve karar çerçevesinde oluşturduğumuz stratejik adımları uygulamaya başladık. Arama ve üretim alanında stratejik hedefler koyduk. Bir; Türkiye’de gidilmemiş herhangi bir coğrafya kalmayacak. Daha önce gidilmiş aramadan vazgeçilmiş coğrafyalara gidip, farklı bir değerlendirmeyle oraları değerlendireceğiz diye karar aldık. Gabar bu stratejinin sonucudur.

“KENDİ FİLOMUZU OLUŞTURDUK”

İkinci husus; biz mutlak suretle denizlerimizde özellikle derin deniz aramacılığında, kendi gemilerimizle olacağız dedik. Bizim o güne kadar Akdeniz’de aramamız yoktu. Karadeniz’de vardı ama uluslararası şirketlerle yaptığımız aramalar vardı. Kendi filomuzu oluşturduk, dolayısıyla Türkiye Petrolleri’ni şu anda dünyanın en önemli deniz filolarından birine sahip şirket haline getirdik.

“GABAR CUMHURİYET TARİHİNİN EN BÜYÜK KEŞFİ”

Gabar keşfi Türkiye’de Cumhuriyet tarihinin en büyük keşfidir. Şırnak ilimiz Türkiye’nin açık ara en çok petrol üreten ili haline geldi. Türkiye Petrolleri 2016’nın başında 33 bin varil petrol üretiyordu. Bugün sadece Gabar günlük 40 bin varil üretimi geçmiş durumda. Hedefimiz Gabar’ın yıl sonunda günlük 100 bin varil üretimine ulaşmak. Bu konuda yoğun bir çalışma devam ediyor. Gabar’da biz 100 bin varile ulaştığımızda, bugünkü petrol fiyatlarıyla konuşursak, 3 milyar dolarlık ekonomik bir büyüklüktür. Biz bunu ithal etmiyoruz, ülkemizde kalıyor.

Hakkari, Van, Gabar’ın kuzey batısı ve tam sınırda kazmayı düşündüğümüz kuyular var. 2024 yılı için çok iddialı bir arama programımız var. 2024 yılında 140 kuyu açacağız. Buralardan da inşallah yeni rezervleri mevcut rezervlerimize ekleyeceğiz.

IRAK-TÜRKİYE BORU HATTI

Irak-Türkiye Boru Hattı 1970’lere kadar giden, Irak’la komşuluk ilişkimizin yansıması. Bölge ve dünya petrol piyasası açısından önemli bir proje… Irak’ın yaşadığı savaşlardan dolayı akamete uğrayan çalışmalar oldu. Hattın, bizim sınırlarımızdaki bölümünü hep çalışır vaziyette tuttuk. Bu hattın tamamının bakımı için bir çalışma yaptık. Depremden etkilenen lokasyonlarda gerekli bakımları tamamladık.

Geçen yıl ekim ayında bunu dünyaya ilan ettim. Biz 4 Ekim 2023 itibariyla petrol boru hattımız teknik olarak çalışmaya hazır dedim. O gün bugündür hala boru hattından bir akış yok. Irak’la devam eden bir davamız var. Sıkıntıların müsebbibi Türkiye değildir. Burada Kuzey Irak yönetimiyle merkezi yönetim arasındaki anlaşmazlıktan dolayı bir sıkıntı var.

Pazartesi günü sayın Cumhurbaşkanımızın Bağdat ziyareti var. Biz de heyette onunla beraber olacağız. İstiyoruz ki bu hat tamamen kullanılsın. Irak petrolü ve Türkiye’nin ürettiği petrolün Ceyhan’a ulaşması gerekiyor.

SOMALİ’DE PETROL ARAMASI

Somali deniz tarafında petrol rezervi olabileceğini düşündüğümüz bir yer. Sismik çalışmaya başlayacağız, 2025 yılında derin deniz sondajı yapmayı istiyoruz.

DOĞALGAZ DESTEĞİ

Sosyal açıdan desteklenmesi gereken grupları desteklemeye devam edeceğiz. Belki bütün kesimlerin desteklenmesi gibi bir süreç doğru olmayabilir. Maliyetleri belli ölçüde de karşılamamız gerekecek. Burada imkanlarımız dahilinde yapılabilecek ne varsa onları yapmaya devam edeceğiz.

MAYIS AYINDA ZAM YOK

87-88 dolara gelen bir petrol fiyatı var. Doğalgazda yukarı yönlü bir hareket görmeye başladık. Bunlardan bağımsız olmamız söz konusu değil. En uygun şekilde vatandaşlarımıza nasıl sunabiliriz çabası içindeyiz. Biz yaşanan seçim süreçlerini geçirdik buna rağmen nisanda zam yapılmadı. Mayısta da zam beklentisi gözükmüyor. Ama gelişmelere göre, piyasadaki durumlara göre bunları değerlendireceğiz.

Irak hükümeti, Ankara ile gerçekleştirilen bir dizi görüşmeler ve diplomatik temaslardan sonra kritik bir karar aldı.

Petrol Bakan Yardımcısı Besim Muhammed, geçtiğimiz yıllarda peşmergenin çıkartıldığı Kerkük başta olmak üzere birçok sahada üretilen petrolü Adana Ceyhan’a ulaştıran boyu hattını ay sonuna kadar onaracaklarını belirtti.

Bu çerçevede Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı’na yeniden işlerlik kazandırılması planlanıyor.

Planın işlemesi durumunda Türkiye’ye günde 350 bin varil petrol gönderilme kapasitesi oluşmuş olacak.

Bağdat yönetimi, Irak Kürt Bölgesi yönetiminin yabancı şirketlerle anlaşarak üretim paylaşımı yapmasına karşı çıkıyor.

Bir süredir kapalı olan Kerkük-Ceyhan boru hattına alternatif belirlendi.
Uzun süredir kullanım dışı olan önemli bir petrol boru hattını Türkiye’nin kullanımına açma kararı aldı.

Söz konusu hattan akışın, terör örgütü DEAŞ’ın saldırıları sonrası 2014 yılında büyük hasar görmüş ve akış durdurulmuştu.
Bakan Muhammed, depolama tesisleriyle birlikte büyük bir ham petrol pompa istasyonunun tamamlandığını duyurdu.

Boru hattının yapılacak hummalı çalışma ile bu ay sonuna kadar akışları yeniden başlatmaya hazır olacağını aktardı.

KERKÜK-CEYHAN BORU HATTINDA KRİZ ÇIKMIŞTI!

Irak’ta bulunan bir tahkim mahkemesi, Bağdat’ın izni olmadan yarı özerk Kürt bölgesinden petrol ihracatını kolaylaştıran 1973 tarihli bir anlaşmanın hükümlerini ihlal ettiğine karar vermiş

Sevkiyat 25 Mart 2023 tarihinde durdurulmuştu. Türkiye, IKBY ve ile hükümetin farklı taleplerde bulunması nedeniyle, yeniden başlatmaya yönelik müzakereler sekteye uğramıştı.

Bağdat’ın yaptığı hamle, bölgesel Kürt yönetimi kadar Rusya’yı da rahatsız edecek cinsten.

Bölgesel Kürt yönetiminin hattının bir bölümüne Rus petrol şirketi Rosneft sahip.
Rus şirketin bu noktada varil başına 6 dolar geçiş ücreti ödemesi yönündeki talebi olduğu ifade ediliyor.

Irak yönetiminin ise bu talebi reddettiği aktarılıyor.

Bağdat yönetimi, IKBY ile Rosneft arasındaki anlaşmanın yasa dışı olduğunu değerlendiriyor. Ve bu durumun geçerli Irak yasalarının ihlali olduğunu düşünüyor.
Konu, IKBY yetkililerine iletildi. Kerkük-Ceyhan boru hattı, Kuzey Irak sınırındaki Fish-Habur’a akıyor; buradan petrol Türkiye’ye giriyor ve Akdeniz kıyısındaki Ceyhan limanına pompalanıyordu.

İHRACAT ANLAŞMASININ UZATILMASI PLANLANIYOR

İki Iraklı petrol yetkilisi ve hükümetin enerji danışmanı, Bağdat ile Ankara arasında Irak-Türkiye petrol boru hattı  operasyonlarına ilişkin anlaşmanın 2010 yılında 15 yıl süreyle uzatıldığını açıkladı. Bu durumda anlaşma gelecek yıl sona eriyor.

Eski boru hattındaki faaliyetlerin yeniden başlatılması, anlaşmasının uzatılmasına yönelik görüşmelerin bir parçası olarak ifade ediliyor.

Bu gelişmelerin, Ankara ile Bağdat arasında yoğun diplomasi trafiği yaşanan dönemde olması dikkat çekici.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın bu ay Irak’ı ziyaret etmesi bekleniyor.
Söz konusu hat, faaliyet gösterdiği dönemde küresel arzın %0,5’ini karşılıyordu.

Bağdat’taki federal hükümetin attığı adım, petrol şirketleriyle yapılacak anlaşmaların başlangıcı olarak yorumlanıyor.
Ve yaşanacak gelişmelerin neredeyse tamamı petrol gelirine dayanan bölgesel yönetimi öfkelendirebileceği ifade ediliyor.

TERÖRLE ORTAK MÜCADELE ŞART

Irak yönetiminin art arda attığı adımlar, son yıllara göre oldukça şahin bir noktaya evrilmiş durumda.

İran ile iyi ilişkiler benimsemeye devam eden yeni yönetim ayrıca bağımsızlığını kırmızı çizgi olarak görüyor.

Bu anlamda önceki hükümetlerden farklı. Dolayısıyla, Türkiye ile gelişen ilişkilerin, başta terör örgütü PKK ve DEAŞ olmak üzere, Türkiye ve Irak karşıtı yapıların hedefi olması beklenebilir.

Bu doğrultuda iki ülkenin aldığı ortak güvenlik kararını sahada uygulaması büyük bir öneme sahip. Zira hatlara yapılacak sabotaj eylemlerinin engellenmesinin tek yolu, koordineli hareket olarak gözüküyor.

Bu durumda Türkiye’nin operasyon yapmayı planladığı güvenli hattın haricinde bulunan militanların da Irak’ta rahatça gezmelerine izin verilmemesi gerekiyor.
Nitekim şuanda Sincar halen PKK terör örgütü kontrolünde ve Irak hükümeti bu konuda somut bir adım atmıyor.

Dün 89,72 dolara kadar yükselen Brent petrolün varil fiyatı, günü 89,35 dolar seviyesinde tamamladı.

Brent petrolün varil fiyatı, bugün saat 10.05 itibarıyla kapanışa göre yüzde 0,01 artışla 89,36 dolar oldu.

Aynı saatte Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili 85,42 dolardan alıcı buldu.

Petrol fiyatları son 5 ayın en yüksek seviyelerini gördü

Jeopolitik gerilimin yol açtığı arz endişelerinin etkisiyle son 5 ayın en yüksek seviyelerini gören petrol fiyatları, Orta Doğu ve Rus petrolüne ilişkin endişelerle destek bulmaya devam ediyor.

İran’ın, Şam’daki büyükelçiliğine yönelik saldırı

İran’ın, Şam’daki büyükelçiliğine yönelik gerçekleştirilen saldırıların ardından küresel petrol rezervlerinin çoğunluğunun bulunduğu Orta Doğu’da daha fazla arz kesintisi yaşanabileceğine yönelik endişeler fiyatlar üzerinde etkili oluyor.

İsrail, İran’ın Şam’daki büyükelçilik yerleşkesinde yer alan konsolosluk binasına 1 Nisan’da hava saldırısı düzenlemişti. Saldırıya hızlıca misillemede bulunacağını duyuran İran, olaydan ABD’yi de sorumlu tutmuştu.

Tel Aviv yönetimi ise Şam’da İran’ın konsolosluk binasına düzenlenen saldırıyı resmi olarak üstlenmemişti.

İsrail ordusu, yedek askerleri göreve çağıracağını duyurdu

Jerusalem Post’un dünkü haberine göre, İsrail ordusu, hava savunmasını güçlendirmek için yedek askerleri göreve çağıracağını duyurdu. Yedek askerlerin silah altına alınmasının İsrail Hava Kuvvetlerini güçlendirme amacı taşıdığı belirtildi.

Rusya’da üretim durdu

Ayrıca, Rusya’da petrol rafinerilerine yönelik insansız hava araçları ile yapılan saldırılarda bazı rafinerilerde üretim kısmen durmuştu.

Küresel arzın yaklaşık yüzde 8’ini oluşturan Rus ham petrol ve rafine ürünlerinde saldırılar sonrası ihraç kapasitesinin düşebileceği endişesi fiyatları yukarı yönlü desteklemeye devam ediyor.

OPEC ve OPEC+ üretim değişikliğine gitmedi

Öte yandan, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve OPEC dışı bazı üretici ülkelerden oluşan OPEC+ grubu, dün piyasa koşullarını ve taraf ülkelerin mevcut üretim politikasına uyumunu değerlendirmek üzere gerçekleştireceği toplantıda, mevcut üretim politikasına ilişkin herhangi bir değişiklik tavsiyesinde bulunmadı.

Bu durum piyasalarda kısa dönemde sıkı arz görünüme yol açarak fiyatların yukarı yönlü yükselişini destekledi.

Dünyanın en büyük petrol tüketicisi ABD’nin talep görünümü ilişkin belirsizlik de fiyatlar üzerinde etkili oldu.

ABD’de petrol stokları arttı

ABD Enerji Enformasyon İdaresi’nin (EIA) dün yayınlanan resmi stok verilerine göre, ülkedeki ticari ham petrol stokları geçen hafta yaklaşık 3 milyon 200 bin varil arttı.

ABD’de benzin stokları azaldı

Benzin stokları ise yaklaşık 4 milyon 300 bin varil azaldı. Ham petrol stoklarındaki artışa rağmen benzin stoklarının azaldığını gösteren veriler, dünyanın en büyük petrol tüketicisi ülkede talep görünümünde belirsizliğe yol açtı.

Brent petrolde destek ve direnç konumu

RusyaBrent petrolde teknik olarak 90,14 ile 91,45 dolar aralığının direnç, 88,83 ile 87,52 dolar aralığının ise destek bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.

Fiyatlar, mart ayında Kasım 2023’ten beri en yüksek seviye olan 87,1 doları test etti ve ayın tamamında yüzde 6,16 artışla 86,79 dolara yükseldi.

Böylece Brent petrolün varili, yılın ilk 3 ayında yüzde 12,91 değer kazanmış oldu.

Batı Teksas türü ham petrolün varil fiyatı da ilk çeyrekte yüzde 15,87 artış gösterdi.

RUSYA’NIN RAFİNE PETROL ÜRÜNÜ İHRAÇ ETME KAPASİTESİ AZALABİLİR

ABD merkezli enerji enformasyon şirketi Energy Intelligence Group’un Petrol Piyasaları Ekonomisti Julien Mathonniere, Ukrayna’ya ait insansız hava araçlarının Rusya’daki petrol rafinerilerini vurmasının ardından bazı rafinerilerin üretimi kısmen durdurmak zorunda kaldığını, bu sebeple ülkenin rafine petrol ürünü ihraç etme kapasitesinin azalabileceğini söyledi.

Julien Mathonniere, Rus ham petrol ve rafine ürünlerinin hala küresel arzın yaklaşık yüzde 8’ini oluşturduğunu, bu ihtimalin gerçekleşmesi halinde küresel rafine petrol ürünü pazarındaki sıkışıklığın artarak jet ve dizel yakıt fiyatlarını yukarı yönlü baskılayabileceğini ifade etti.

Rusya’daki petrol rafinerilerinin tekrar tam kapasiteyle çalışmaya başlayana kadar daha az petrol işleyeceğine işaret eden Mathonniere, bu sebeple ülkenin elinde piyasaya sürülmeyi bekleyen daha fazla ham petrol olacağını dile getirdi.

Mathonniere, Rusya’nın daha fazla ham petrol ihracına karar vermesi halinde OPEC+ grubuna taahhüt ettiği üretim ve ihracat kotalarını ihlal etmiş olacağını belirterek, “Olası bir itaatsizlik, OPEC+ grubunun bu yıl daha fazla tedarik sağlamasının önüne geçeceğinden Suudi Arabistan’ı huzursuz edecektir.” değerlendirmesinde bulundu.

Avrupa’nın yaptırımlar sebebiyle Rus dizel yakıtlarını doğrudan almak yerine çeşitli ülkeler aracılığıyla ithal ettiğini söyleyen Mathonniere, şöyle devam etti:

“Petrol fiyatlarında yılın ilk çeyreğinde gözlemlenen fiyat artışı, ham petrol piyasasından ziyade işlenmiş petrol ürünlerine yönelik arz endişelerinden kaynaklanıyor. Rusya ile Ukrayna arasındaki gerginliğin, ithal edilen dizel yakıtların kapasitesini azaltacağından duyulan endişe neticesinde petrol fiyatları yukarı yönlü hareketini sürdürüyor.”

“KALICI BİR HAM PETROL VEYA PETROL ÜRÜNÜ KESİNTİSİ OPEC GRUBU İÇİN BİR NİMET OLACAKTIR”

Mathonniere, nisanda petrol fiyatlarındaki yükselişin azalacağını belirterek, “Hali hazırda Brent fiyatları, insansız hava araçlarının Rus petrol rafinerilerinde gerçekleştirdiği saldırılara rağmen varil başına 85 doların üzerinde kalmak için mücadele ediyor. Piyasaya daha fazla ham petrol girdiği takdirde petrol fiyatları varil başına 80 dolara geri dönecektir.” dedi.

Petrol ürün stokları şubatta aylık bazda yaklaşık 50 milyon varil azalırken OPEC’in isteği doğrultusunda kesintiye giderek küresel ham petrol stoklarını nispeten sıkı tutmayı başardığını vurgulayan Mathonniere, şunları kaydetti:

“OPEC+ grubunun stratejisi, jeopolitik gerginliklerin de etkisiyle meydana gelen petrol stoklarındaki azalmayla kısmen meyvesini verdi. Kalıcı bir ham petrol veya petrol ürünü kesintisi OPEC grubu için bir nimet olacaktır. Çünkü bu durum, grubun ürün kesintilerini bırakıp piyasaya yeniden petrol sağlamasını kolaylaştıracaktır. Bu noktada tek sorun, Kızıldeniz’den kaçınan ticaret gemileri olacaktır.”

Öte yandan, ABD’li yatırım bankası J.P. Morgan’ın analistleri, Rusya’nın ikinci çeyrekte petrol üretimini günde 471 bin varil daha azaltma kararı almasının ardından Brent petrol fiyatlarının bu yıl 100 doları test edebileceğini öngörüyor.

SOCAR Türkiye’den yapılan açıklamaya göre, şirket, Türkiye’de petrokimya alanında yeni yatırım alternatiflerinin değerlendirildiği ‘Master Plan’ adı verilen bir ana plan üzerinde çalışıyor. SOCAR Türkiye, doğal gaz tarafında ise Türkiye’de faaliyet gösterdiği illerde yeni yatırımlar, süreklilik ve verimliliğe odaklanacak.

Açıklamada görüşlerine yer verilen SOCAR Türkiye Üst Yöneticisi (CEO) Elchin Ibadov, Azerbaycan Petrol Şirketi SOCAR’ın, Azerbaycan’ın petrol ve doğal gaz kaynaklarını arama, çıkarma, üretim ve işleme faaliyetlerinin yanı sıra petrol ve doğal gaz taşınması ve dağıtımı, ham petrol ve petrokimyasal ürünlerin pazarlanması çalışmalarını yürüttüğünü belirtti.

Ibadov, şunları kaydetti:

”İştirakleri ve ortak girişimleri ile birlikte 15’den fazla ülkede faaliyet gösteren SOCAR, bugüne kadarki en büyük yatırımlarını Türkiye’de gerçekleştirdi. Geçen 15 yılın ardından bugün paydaşlarımızla birlikte yaklaşık 18,3 milyar dolar yatırımla Türkiye’nin en büyük doğrudan dış yatırımcısıyız ve tüm grup şirketlerimizle entegre yapıda yürüttüğümüz faaliyetlerle Türkiye’nin en büyük entegre endüstri grubuyuz. 15 yılda geldiğimiz nokta her iki ülke ekonomisine, istihdamına ve sosyal gelişimine sağladığımız katma değer bizleri gururlandırıyor. Türkiye ve Azerbaycan arasındaki güçlü işbirliği ve sinerjinin desteğiyle, birbiriyle entegre yapıdaki grup şirketlerimizle, yetkin insan kaynağımızla stratejik yatırımlarımızı sürdürüyoruz. Bu süreçte, bizden desteklerini esirgemeyen Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin ilgili kurumlarına, çalışanlarımıza ve tüm paydaşlarımıza teşekkür ediyoruz.”

Şirketin sağladığı ekonomik faydaların yanı sıra faaliyet gösterdiği bölgelerde sosyal fayda sağlayarak toplumun gelişimini desteklemenin öncelikleri olduğunu aktaran Ibadov, ”Toplumsal kalkınmaya ve yardımlaşmaya yönelik, eğitim, spor, çevre gibi çeşitli alanlarda da desteklerimizi sürdürüyoruz. Türkiye’nin çeşitli illerinde, ulusal liderimiz Haydar Aliyev’in adını taşıyan 11 okulda 10 binin üzerinde öğrenciye eğitim veriliyor. Çalışanlarımızın oluşturduğu SOCAR Türkiye Gönüllüleri, birçok alanda gönüllülük faaliyetleriyle şirketimizin sosyal sorumluluk hedeflerine katkı sağlıyor.” değerlendirmesinde bulundu.

Ibadov, SOCAR Türkiye’nin başarılarını Türkiye ile Azerbaycan arasındaki güçlü işbirliğinin bir yansıması olarak gördüklerini ve Türkiye ve Azerbaycan’ın kalkınması, gelişimi ve hedefleri doğrultusunda değer yaratarak katkı sağlamayı sürdüreceklerini aktardı.

“STAR RAFİNERİ, TÜRKİYE’NİN İŞLENMİŞ PETROL ÜRÜNLERİ İHTİYACININ YAKLAŞIK YÜZDE 20’SİNİ KARŞILIYOR”

SOCAR’ın, 2008’de Petkim’in yüzde 51 hissesini satın alarak Türkiye’de faaliyete başladığını anımsatan Ibadov, o tarihten bu yana yatırımlara ve üretime hız kesmeden devam ettiklerini dile getirdi.

Ibadov, SOCAR Türkiye holding bünyesinde yer alan Rafineri ve Petrokimya İş Birimi ve Doğal Gaz İş Birimi’nin yanı sıra bu iş birimlerine dahil olmayan alanlarda faaliyet gösteren iştiraklerin de bulunduğunu belirterek, Rafineri ve Petrokimya İş Birimi bünyesinde Petkim, STAR Rafineri, SOCAR Depolama, SOCAR Petrol Ticaret, SOCAR Ar-Ge ve SCR İnşaat şirketlerinin yer aldığını ifade etti.

Ibadov, şu değerlendirmede bulundu:

“Türkiye ekonomisi için stratejik öneme sahip, Türkiye’nin ilk ve tek entegre petrokimya tesisi olan göz bebeğimiz Petkim’e, 2 milyar 40 milyon dolar özelleştirme tutarına ek olarak bu zamana kadar toplam 1,7 milyar dolarlık iyileştirme yatırımı gerçekleştirdik. Yatırımlarımızın da etkisiyle Petkim, Türkiye’nin petrokimya ürünleri ihtiyacının yaklaşık yüzde 12’sini karşılayarak enerjide dışa bağımlılığın azalmasına önemli katkı sağlıyor. 2018’de, 6,7 milyar dolar yatırım tutarıyla, Petkim’e entegre şekilde inşa edilen STAR Rafineri ile petrokimya – rafineri entegrasyonunun Türkiye’deki tek örneğini hayata geçirdik. Yılda 12 milyon ton ham petrol işleme hacmiyle STAR Rafineri, Türkiye’nin işlenmiş petrol ürünleri ihtiyacının yaklaşık yüzde 20’sini karşılıyor. 2023’te STAR Rafineri kapasite artışına yönelik gerçekleştirdiğimiz yatırımlarımızı, 2024’de de sürdüreceğiz. 150 milyon dolar yatırımla hayata geçirdiğimiz SOCAR Depolama ile Ege Bölgesi’nin en büyük depolama tesisi olarak petrol ürünlerinin ve sıvılaştırılmış petrol gazının depolanması faaliyeti yürütülüyor. Toptan ve perakende akaryakıt, ham petrol, hava ve deniz taşıtı yakıtları satışı alanlarında faaliyet gösteren SOCAR Petrol Ticaret’te ise söz konusu faaliyetler akaryakıt dağıtım sektöründe SOCAR ve Hazar, deniz yakıtları pazarında SOCAR Marine, havacılık yakıtları pazarında ise SOCAR Aviation markaları altında yürütülüyor. SOCAR Türkiye Ar-Ge şirketimizde ise yenilikçi ürün ve teknolojileri hayata geçiriyoruz.”

Şirket bünyesindeki “Doğal Gaz İş Birimi”nin doğal gaz ve elektrik alanındaki faaliyetleri yönettikleri, Bursagaz, Kayserigaz ve SOCAR Enerji Ticaret’i kapsadığını belirten Ibadov, şu ifadeleri kullandı:

“Kayserigaz ve Bursagaz, Türkiye’nin önemli iki sanayi şehrinde doğal gaz dağıtımı faaliyeti göstererek yaklaşık 1,9 milyon aboneye kesintisiz doğal gaz hizmeti sunuyor. Doğal gaz faaliyetlerimizin önemli bir bölümünü de büyük ortağı olduğumuz, 6,3 milyar dolar tutarında yatırımla hayata geçirilen TANAP oluşturuyor. Azerbaycan gazını Türkiye üzerinden Avrupa’ya ulaştıran TANAP, Türkiye ve Azerbaycan’ın bugüne kadar süregelen başarılı iş birliğinin enerji alanındaki en önemli adımlarından. İş birimlerimizin dışında kalan şirketlerimiz 420 milyon dolar yatırımla hayata geçirilen Ege Bölgesi’nin en büyük terminali SOCAR Terminal, TANAP boyunca geçtiğimiz yerlerde üstün kalite ve yüksek güvenlikli elektronik haberleşme ve şebeke servisi sağlayan ve 55 milyon dolarlık yatırımla hayata geçirilen SOCAR Fiber, internet servis sağlayıcısı Millenicom ve sigorta brokerliği, gemi acenteliği, konaklama hizmetleri alanlarında faaliyet gösteren şirketlerimizden oluşuyor.”

“YENİ YATIRIM ALTERNATİFLERİ İÇİN MASTER PLAN ÜZERİNDE ÇALIŞIYORUZ”

Dünyada yaşanan gelişmelerin enerji alanında bugün yapılan yatırımların geleceği şekillendirdiğini gösterdiğine işaret eden Ibadov, “Biz de Türkiye’de bu alanda üzerimize düşen sorumlulukları yerine getirmeye devam edeceğiz. Azerbaycan ve Türkiye, enerjinin geleceği için iş birliği yapan stratejik iki ülke. Türkiye’nin enerji üssü olma yolunda attığı adımlardan memnuniyet duyuyor, enerji arzı ve güvenliği noktasında omuz omuza hareket ediyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.

Ibadov, SOCAR Türkiye’nin yol haritasında, gelecek dönemde ana faaliyetleri rafineri ve petrokimya olan stratejik yatırımlarla üretim kapasitelerini, ticari ve operasyonel yetkinliklerini en yüksek standartlara taşıyacağını vurguladı. Ibadov, şunları kaydetti:

“Uluslararası petrokimya ticareti, elektrik ve doğalgaz ihracatı faaliyetlerinin artırılması, lojistik ve depolama güvenliğini artıracak yatırımların hayata geçirilmesi ve sürdürülebilir havacılık yakıtı operasyonları gibi büyüme projeleri de ajandamızda.Yeni dönemde, Türkiye’nin enerji açığının önemli bileşenlerinden olan petrokimya alanında, uzmanlığımız ve deneyimlerimizin ışığında yeni yatırım alternatiflerini değerlendirdiğimiz ve ‘Master Plan’ adı verdiğimiz bir ana plan üzerinde çalışıyoruz. Ülkelerimiz için en doğru ve verimli katkıyı sağlayacağına inandığımız alternatifi önümüzdeki aylar içinde belirleyerek hayata geçirmek için çalışmalarımıza başlamayı hedefliyoruz.”

Ibadov, doğal gaz tarafında ise faaliyet gösterdikleri illerde yeni yatırımlar, süreklilik ve verimliliğe odaklanacaklarının altını çizerek, “Bu alandaki faaliyetlerimizi müşteri odağımızı gözeterek genişletilmiş dağıtım hatlarıyla büyütmeyi planlıyoruz. Sürdürülebilirlik de ana odak alanlarımızdan biri olmaya devam edecek. Bütünsel bir stratejiyle hem enerji verimliliği projelerini artıracak hem de sürdürülebilir ürünler geliştirerek karbonsuzlaşmayı hızlandıracağız. Dijital dönüşüm odağımız doğrultusunda, modernizasyon ve optimizasyon çalışmalarını da sürdürüyoruz. Elbette, tüm bu yatırımları yaparken, en değerli varlığımız olan insan kaynağımızın da gelişimini desteklemeye, bu alandaki yeni uygulamaları hayata geçirmeye devam edeceğiz.” değerlendirmesinde bulundu.

Bu dönemde ham petrol dışındaki diğer konvansiyonel olmayan OPEC üretimi ise günlük 5 milyon 460 bin varil olarak kayıtlara geçti. Böylece OPEC’in toplam petrol üretimi, geçen ay günlük yaklaşık 32 milyon 370 bin varil olarak gerçekleşti.

OPEC dışı ülkelerin günlük petrol üretimi ise söz konusu dönemde günlük 200 bin varil artarak yaklaşık 69 milyon 590 bin varil oldu.

Buna göre, küresel petrol üretimi şubatta önceki aya göre günlük 340 bin varil artarak 101 milyon 960 bin varil oldu.

Rapora göre, ABD ve Kanada’da etkili olan soğuk hava dalgası ve Libya’nın en büyük petrol sahasında yaşanan karışıklık nedeniyle yaşanan üretim kesintilerinin ardından küresel petrol arzı şubat ayında yükseliş eğilimine devam etti.

Bu dönemde, ABD küresel petrol arzına günlük yaklaşık 170 bin artışla 19 milyon 650 bin varil, Kanada günlük yaklaşık 190 bin varil artışla 6 milyon 120 bin varil, Libya ise günlük yaklaşık 130 bin varil artışla 1 milyon 160 bin varil katkı sağladı.

Küresel petrol arzındaki büyümede başı yine ABD çekecek

Rapora göre, geçen ayki yükseliş eğilimine rağmen ocakta hava şartlarına bağlı üretim kesintileri ve OPEC+ grubunun arz kesintileri nedeniyle küresel petrol arzında yılın ilk çeyreğinde geçen yılın son çeyreğine göre günlük 870 bin düşüş bekleniyor.

Küresel petrol arzının bu yıl geçen yıla göre günlük yaklaşık 800 bin varil artarak yaklaşık 102 milyon 900 bin varil olacağı tahmin ediliyor.

Yıl sonuna doğru günlük yaklaşık 20 milyon 600 bin varillik rekor üretim seviyesine ulaşması beklenen ABD’nin bu yıl üst üste dördüncü kez küresel petrol arzındaki büyümede başı çekeceği öngörülüyor.

ABD’nin yanı sıra Guyana, Brezilya ve Kanada’nın da bugüne kadarki en yüksek üretim seviyelerine ulaşması ve OPEC+ grubu dışı söz konusu dört ülkenin küresel petrol arzında bu yıl günlük 1 milyon 300 bin varil eklemesi bekleniyor.

Ayrıca, yaptırımlara rağmen geçen yıl ABD’den sonra dünyanın en büyük arz artışını kaydeden İran’ın günlük 280 bin varille üretimini daha da artıracağı tahmin ediliyor.

Küresel petrol talebine ilişkin artış öngörüsü yukarı yönlü revize edildi

Raporda, küresel petrol talebinde, ABD’nin ekonomik görünümündeki iyileşme ve şirketlerin Kızıldeniz’deki riskten kaçınmak için gemilerini Ümit Burnu’na yönlendirmesinin yakıt tüketimini artırması nedeniyle yılın ilk çeyreğinde günlük yaklaşık 1 milyon 700 bin varil artışa işaret edildi.

Buna göre, küresel petrol talebindeki büyüme tahmini, geçen ayki rapora göre ilk çeyrek için günlük 270 bin varil, 2024 yılının geneli için ise günlük 110 bin varil yukarı yönlü revize edildi.

COVID-19 salgını dönemindeki aşırı dalgalanmaların ardından küresel petrol talebindeki büyümenin bu yıl geçen yıla göre hız kaybedeceği ve günlük yaklaşık 1 milyon 300 bin varil olacağı öngörülüyor. Küresel petrol talebinin bu yıl günlük yaklaşık 103 milyon 180 bin varil seviyesinde olması bekleniyor.

Küresel petrol talebi, geçen yıl günlük yaklaşık 2 milyon 300 bin varil artışla 101 milyon 840 bin varil seviyesinde gerçekleşmişti.

Erdoğan’ın açıklamalarından öne çıkan başlıklar şöyle:

Yakın coğrafyamızda mübarek Ramazan ayı hiç iç açıcı geçmiyor. Bir lokma bulabilme umuduyla koşturmak zorunda kalan insanların Allah yardımcısı olsun. Kendimizi gelip geçici sıkıntıların girdabına kaptırıp elimizdekinin değerini bilmezsek Rabbimizin huzurunda mahcup oluruz.

Yalan yanlış haberlerle milletimizi karamsarlığa sürükleyenlerin gayesi ülkeyi eski terör günlerine döndürmektir. En küçük plan, projeleri olmayanların heybesindeki tek malzeme budur. Bizim bu ülke ve millet için çok büyük hayallerimiz var. Türkiye Yüzyılı’yla ülkenin geleceğini inşa etmenin mücadelesini veriyoruz. Biz sadece eser ve hizmet siyaseti yaptık. 21 yılda vatan topraklarının her karışına alın terimizi kattık. 

Millet her fırsatta tercihini milli iradenin güçlenmesinden yana yaptı.

Bölücü terör örgütü tek parti faşizmiyle bu topraklarda kurulmaya çalışan zulüm düzeninin sürmesi için ülkemizin başına bela edilen bir araçtır.

“OYUNU TERSİNE EÇEVİRDİK”

Ülkemizi pazar, insanımızı ucuz insan gücü, topraklarımızı ucuz ham madde kaynağı olarak görenler şimdi bizim pazarımız haline dönüştü. Yani oyunu tersine çevirdik.

Türkiye Yüzyılı güneşinin doğuşuna kimse mani olmayacak.

GÜVENLİK KORİDORU MESAJI

Güney sınırlarımız boyunca oluşturmaya başladığımız güvenlik koridoruyla etrafımızdaki ateşin ülkemize sıçramasının önüne tamamen geçiyoruz.

Türkiye’yi bu ateşin içine çekmek için kullanılan terör örgütleriyle sınırlarımız arasına set çekerek hem emperyalistlere hem maşalarına mesafe koyuyoruz. Etrafımızdaki ateşin ülkemize sıçramasının önüne geçiyoruz. 

“MİLLİ GELİRDE 11. SIRADAYIZ”

Artık sadece daha kararlı değil aynı zamanda daha güçlüyüz. Ülkemizi geliştirme, milletimizi zenginleştirme yolunda daha hızlı yürüyoruz. Milli gelirde dünyada 11. sıradayız.

31 Mart’ta Türkiye Yüzyılı şehirleri için kararlıyız. 31 Mart’ta milli irade bayramını hep birlikte kutlayacağız.

ŞIRNAK’A KAMU YATIRIMLARI

Şırnak’a 100 milyar lira kamu yatırımı yaptık. Eğitimde 4 bin 244 yeni derslik inşa ettik. Şırnak Üniversitesi’ni şehre kazandırdık. 4 gençlik merkezi, Şırnak Şehir Stadyumu ile 38 Spor Tesisi yaptık.

Şırnak’a son 21 yılda 7 baraj, 1 sulama tesisi, 40 taşkın koruma tesisi ve 6 hidroelektrik santral inşa ettik.

İKİ BÖLGEDE DAHA PETROL ARAMA ÇALIŞMALARI BAŞLAYACAK

Şu anda Gabar’da günlük petrol üretiminde 37 bin varili geçmiş durumdayız, hedef 100 bin varil. Buralar uçacak. Ay sonuna kadar 40 bin varil petrol üretimini hedefliyoruz. Kato ve Faraşin Yaylası petrol arama alanları arasına girdi. Şırnak’ı madenleri, jeotermali, güneşi, rüzgarıyla enerji üslerinden biri yapmakta kararlıyız.

Emtia piyasasında, geçen ay görülen farklı dinamiklerin etkisiyle karışık bir seyir izlendi.

Ocak ayında Fed’in para politikasına ilişkin belirsizlikler, jeopolitik riskler, üretim tahminleri, hava ve iklim olayları ile Çin ekonomisine dair gelişmeler emtia piyasasını etkileyen önemli unsurlar arasında yer aldı.

Önemli merkez bankalarının faiz indirimlerine ne zaman başlayacaklarına yönelik belirsizlikler varlık fiyatları üzerinde etkili olmayı sürdürdü.

ABD’de açıklanan veriler, ülkede iş gücü piyasasının sıkılığını koruduğuna işaret ederken, enflasyonun, beklentilerin üzerinde gerçekleşmesi varlık fiyatlarını etkileyen ana etkenler olarak öne çıktı.

Özellikle merkez bankalarına ilişkin güvercin fiyatlamaların güç kaybetmeye devam etmesi ve dolara talebin artması emtia piyasasında bir taraftan satış baskısına sebep olurken, jeopolitik riskler, kuraklık, üretim ve arza yönelik endişeler ise söz konusu baskıyı törpülüyor.

DEĞERLİ METALLERDE SATIŞ BASKISI

Değerli metaller geçen ay yoğun satış baskısının en fazla hissedildiği emtia grubu oldu.

Ocak ayında altının onsu yüzde 1,4, gümüş yüzde 4, platin yüzde 7,3, paladyum yüzde 11,2 değer kaybetti.

Güçlenen dolar ve tahvil faizlerindeki artış değerli metaller üzerinde baskı oluşturdu. Analistler, Fed’in martta faiz indirimlerine başlayacağına yönelik beklentilerin zayıflamasıyla altına olan talebin azaldığını ifade etti.

Paladyum fiyatları da elektrikli araçların yaygınlaşmasının normal otomobillere talebi azaltabileceğine dair endişelerle düştü.

Baz metallerde ise karışık bir seyir izlendi. Bakır yüzde 0,3, kurşun yüzde 7 artarken, alüminyum yüzde 4,4, çinko yüzde 5, nikel 0,8 azalış kaydetti.

Küresel imalat sanayi aktivitesine ilişkin belirsizlikler baz metallerde talep endişelerini öne çıkardı.

Fiziki piyasada bakır açığının söz konusu olduğunu belirten analistler, Çin’in 2023 yılında kayda değer derecede bakır tükettiğini, bunun da talebin güçlü olduğunu gösterdiğini aktardı.

Çin’in zayıflayan inşaat piyasasına rağmen ülkenin askeri ve ulusal güvenlik alanları için de bakır talebinde bulunuyor. Bu ülkenin yanı sıra Avrupa ve Hindistan da yeşil ekonomi ile çevresel, sosyal ve kurumsal yönetişim gibi alanlarda etkili olmak için bakıra yöneliyor.

PETROLDE ORTADOĞU YÜKSELİŞİ

Enerji grubunda da geçen ay sert dalgalanmalar görüldü. Brent petrol yüzde 4,6 artarken, New York Ticaret Borsasında işlem gören doğal gaz yüzde 16,5 değer kaybetti.

ABD’de stokların düştüğünü gösteren veriler ve Orta Doğu’da devam eden gerginliğin etkisiyle Brent petrol fiyatları arttı. Küresel petrol rezervlerinin çoğunu barındıran Orta Doğu’da artan gerginlik, bölgede küresel tedarik zinciri krizinin oluşması ve enerji sevkiyatlarının olumsuz etkilenmesi endişeleri körüklüyor. Bu durum da fiyatların yukarı yönlü hareketini destekliyor.

Petrol fiyatları; küresel talepte bu yıl ve 2025’te artış yaşanacağı beklentisi, soğuk havanın etkisiyle ABD’de üretimde düşüş yaşanması ve Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimin artmasıyla yükselişe geçti.

Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütünün (OPEC) yayımladığı rapora göre, bu yıl küresel petrol talebi geçen seneye göre 2,2 milyon varil artışla 104,4 milyon varile yükselecek. Petrol talebinin büyümesine çoğunlukla Çin ve Orta Doğu’daki ülkelerde kapasite artışlarının ve petrokimya marjlarının katkıda bulunacağı öngörülüyor. Talebe dönük yükselişte, hava ve kara yolu ulaşımı ile sanayi, inşaat ve tarım faaliyetlerindeki artışın da etkili olması bekleniyor.

Talebin 2025’te ise günlük 1,8 milyon varil büyüyerek (günlük) 106,2 milyon varil olması tahmin ediliyor. Dünyada petrol talebinin artacağı öngörüsü, fiyatları yukarı yönlü destekliyor.

Fiyatlar, dünyanın en çok petrol tüketen ülkesi ABD’de talebin arttığını gösteren verilerin ve Çin’de ekonomik toparlanma sinyallerinin etkisiyle yükseldi.

ABD Enerji Enformasyon İdaresinin (EIA) resmi stok verilerine göre, ülkedeki ticari ham petrol stokları bir önceki hafta yaklaşık 9 milyon 200 bin varil azaldı. Beklenti; stokların 3 milyon varil azalması yönündeydi. Stoklarda beklentinin üzerinde gerçekleşen düşüş ABD’de talebin yüksek olduğuna işaret ederek petrol fiyatlarını yukarı yönlü destekledi. Doğal gaz üretimindeki artış ise fiyatları aşağı yönlü etkiledi.

ŞEKER VE KAKAO DEĞER KAZANDI

Tarım grubunda da geçen ay dalgalanmalar görüldü. Ocakta Chicago Ticaret Borsası’nda işlem gören buğday yüzde 5,2, mısır yüzde 4,9, soya fasulyesi yüzde 0,3 değer kaybederken, pirinç yüzde 2 değer kazandı.

ABD’de faaliyet gösteren emtia borsası Intercontinental Exchange’te işlem gören pamuk yüzde 5,2, kahve yüzde 3,1, şeker yüzde 16,2, kakao yüzde 14,9 artış kaydetti.

Uluslararası Tahıl Konseyinin 2023/2024 sezonu küresel buğday ve mısır üretim tahminlerini yükseltmesi, buğday ve mısır fiyatlarının azalmasına neden oldu.

Analistler, Brezilya’da yağışların artmasıyla kuraklık endişelerinin azalmasının soya fasulyesi fiyatlarında düşüşe neden olduğunu söyledi. Çin’de soya fasulyesi üretiminin 2023’te 20,8 milyon tona, bu ürünün ekili olduğu alanların da 10,5 milyon hektara ulaştığına dair haberlerle birlikte ülkenin gıda güvenliğini desteklemek amacıyla soya fasulyesi ekimini artırmayı planlaması, ürünün fiyatlarının düşmesine neden oldu.

Küresel pamuk üretiminin düşeceğine yönelik öngörülerle pamuk fiyatları yükseldi. ABD Tarım Bakanlığının hazırladığı Dünya Tarımsal Arz ve Talep Tahminleri raporuna göre küresel pamuk üretimi 2023/2024 sezonunda 342 bin balya azalacak.

Brezilya’da kurak havanın devam edeceğine yönelik öngörüler ve bunun da kahve rekoltesine zarar vereceğine ilişkin endişelerle kahve fiyatları yükseldi. Vietnam’da geçen yıl kahve ihracatının düşmesi de kahveye ilişkin arz endişelerinin sürmesine neden oluyor. Husilerin Kızıldeniz’de devam eden saldırılarının Asya’dan Avrupa’ya kahve sevkiyatını yavaşlatması ve özellikle Vietnam’daki arza ilişkin sıkıntılarla kahve fiyatları geçen ay artış kaydetti.

Hindistan’da şeker üretiminin azalması fiyatların yükselmesine yol açtı. Ülkenin şeker ihracatı yasağını sürdüreceğine ilişkin haberler de yükselişte etkili oldu. Dünyanın önde gelen şeker üreticisi ülkelerinden Tayland’da da şeker üretiminin düşebileceğine yönelik tahminler de fiyatların yükselmesine neden olan başka bir sebep olarak öne çıktı.

Olumsuz hava koşullarının kakaonun rekoltesini etkilemesi ve bunun sonucunda teslimatların azalmasıyla kakao fiyatları sert yükseldi. Fildişi Sahili ve Gana’da da arza ilişkin görünümün kötüleşmeye devam etmesi kakao fiyatlarının yükselmesinde önemli paya sahip oldu.

El Nino hava olayının üretimi olumsuz etkileyebileceği endişeleri de kakao ve şeker fiyatlarının yükselmesine neden olan başka bir faktör olarak öne çıktı.

Zonguldak Filyos Türkiye Petrolleri Limanı’nda düzenlenen Karadeniz Doğal Gazı Devreye Alma Töreni, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın da katılımıyla yapıldı. Bu tören Türkiye’nin doğalgaz kaynaklarını artırması açısından kritik önem taşıyordu.

Akkuyu Nükleer Güç Santrali’nde ilk reaktörün işletmeye alınması için gerekli izin alınması da diğer önemli bir gelişmeyi işaret ediyor.

Küresel enerjide ise yılın ilk yarısında, petrol üretim kesintilerine, Avrupa Birliği’nin (AB) Rusya’ya uyguladığı enerji yaptırımları iz bıraktı.

2023’te Türkiye’de yerli doğalgaz üretimine başlandı, Rusya’dan Türkiye’ye ilk nükleer yakıtın gönderilmesiyle birlikte ise Akkuyu NGS “nükleer tesis” statüsüne kavuştu.

PETROL

Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve OPEC dışı bazı üretici ülkelerden oluşan OPEC+ grubu, 1 Şubat’ta, “2023’ün sonuna kadar üretimi günlük 2 milyon varil azaltma kararını” sürdüreceğini duyurdu.

Buna ek olarak Suudi Arabistan’da nisanda, günlük petrol üretimini mayıs ayından itibaren 500 bin varil azaltma kararı aldı.

Böylece, martta 72 dolar seviyelerine kadar inen Brent petrolün varil fiyatı, nisanda 85 dolar seviyesine kadar yükseldi.

Öte yandan, şubatta AB ülkeleri, Rusya’dan deniz yoluyla taşınan dizel ve sıvı yakıt (fuel-oil) gibi çeşitli rafineri petrol ürünlerine yönelik ithalat yasağı ve tavan fiyat uygulamasını başlattı. AB’nin Rusya’ya yönelik yaptırımları nedeniyle küresel petrol ve gaz piyasalarında fiyat dalgalanmaları yaşandı.

DOĞALGAZ

Türkiye’de doğalgaz alanında 710 milyar metreküplük tarihi keşfin ardından Karadeniz’de Sakarya Gaz Sahası’ndan çıkarılan yerli gaz, ulusal şebekeye bağlandı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Zonguldak Filyos’ta Karadeniz Doğal Gazı Devreye Alma Töreni’nde yaptığı konuşmada, şu açıklamayı yaptı:

Vatandaşlarımızın evlerindeki mutfaklarında ve sıcak su tüketiminde kullandıkları doğalgazı bir yıl süreyle ücretsiz veriyoruz. Aylık ortalama 25 metreküpe denk gelen mutfak ve sıcak su tüketimi için gereken doğal gazın bedeli bir yıl boyunca faturalardan düşürülecektir.

AKKUYU NGS

Rusya’dan Türkiye’ye ilk nükleer yakıtın gönderilmesiyle Akkuyu NGS “nükleer tesis” statüsüne kavuştu. Böylece Türkiye’nin yarım asrı aşan nükleer santral serüveninde önemli bir aşama daha geçilmiş oldu.

DOĞALGAZ BORU HATLARI

Türkiye’nin doğalgazda merkez ülke olma vizyonu doğrultusunda, Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ (BOTAŞ), Macaristan devlet şirketi MVM CEEnergy ile 20 Ağustos’ta doğalgaz ihracatı anlaşması imzaladı. Söz konusu anlaşma, Türkiye’nin sınır komşusu olmayan bir Avrupa ülkesine boru hatlarıyla doğal gaz ihracatı konusunda bir ilk olma özelliğini taşıyor.

DOĞALGAZ İHRACATI ANLAŞMALARI

Macaristan’ın ardından 27 Eylül’de Romanya, 28 Eylül’de Moldova ile doğalgaz ihracatı anlaşmasına imza atıldı, 21 Kasım’da ise Cezayir ile mevcut LNG ithalatı anlaşması 3 yıl daha uzatıldı.

GABAR’DA GÜNLÜK PETROL ÜRETİMİ 30 BİN VARİLE ULAŞTI

Türkiye, doğalgaz ihracat ve LNG ithalat anlaşmaları ile enerjide yoğun temaslarına devam ederken, yerli doğalgaz ve petrol üretim çalışmaları da hız kesmedi. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) Genel Müdürü Melih Han Bilgin, 27 Eylül itibarıyla Sakarya Gaz Sahası’nda günlük yaklaşık 4 milyon metreküp gaz üretildiğini bildirdi. Bilgin, 11 Aralık’ta ise Gabar’da günlük petrol üretiminin 30 bin varile ulaştığını kaydetti.

NGS TAM ÖLÇEKLİ SİMÜLASYON MERKEZİ DEVREYE ALINDI

Bu yıl ilk taze nükleer yakıtın sahaya teslimi ile “nükleer tesis” statüsünü kazanan Akkuyu Nükleer Güç Santrali’nde (NGS) tam ölçekli simülasyon merkezi devreye alındı.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Akkuyu NGS’de ilk reaktörü 29 Ekim 2024’te devreye almayı hedeflediklerini bildirdi. Akkuyu Nükleer AŞ de 12 Aralık’ta Nükleer Düzenleme Kurumundan santralin ilk reaktörünün işletmeye alınması için gerekli izni aldığını duyurdu.

BREZİLYA’NIN GELECEK YIL İTİBARIYLA OPEC+ GRUBUNA KATILACAĞI DUYURULDU

Öte yandan, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve OPEC dışı bazı üretici ülkelerden oluşan OPEC+ grubunun 30 Kasım’daki toplantısında, dünyanın en büyük petrol üreticilerinden Brezilya’nın gelecek yıl itibarıyla OPEC+ grubuna katılacağı duyuruldu. Toplantıda ayrıca, bazı üye ülkeler gelecek yılın ilk çeyreğinde günlük 2,2 milyon varillik gönüllü ek üretim kesintisine gideceğini açıkladı. 2007’den bu yana OPEC üyesi olan Afrika’nın ikinci büyük petrol üreticisi Angola ise 21 Aralık’ta üretim kotası konusundaki anlaşmazlık sonrası gruptan ayrılma kararı aldı.