İki lider görüşmenin ardından ortak basın toplantısı düzenledi. Görüşmede ikili ilişkilere dair birçok konuyu ele aldıklarını söyleyen Putin, “Bugünkü görüşmeler oldukça verimli geçti. Başbakan yardımcıları ve bakanlarımızın da katılımıyla savunma, güvenlik, ekonomik, kültürel ve insani alanda birçok konuyu ele aldık” dedi.

REİSİ AÇIKLAMASI

İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi’yi taşıyan helikopter kafilesinde Rus helikopterlerinin de bulunduğuna işaret ederek, “Heyetteki diğer 2 helikopter Rus helikopteri olduğu için aynı rota ve şartlarda olmasına rağmen sorun çıkmadı” dedi.

UKRAYNA TARAFININ İSTEĞİ ÜZERİNE TÜRKİYE’YE TAŞIDIK

İsviçre’de önümüzdeki Haziran ayında düzenlenmesi planlanan Ukrayna konulu konferansa Rusya’nın davet edilmemesine atıfta bulunan Putin, Ukrayna ile İstanbul’da gerçekleşen ilk müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlanmasını batılı ülkelere bağladı.

Putin, “Bunu defalarca söyledim. Rusya müzakereleri hiçbir zaman reddetmedi. Üstelik biz Belarus’ta bu müzakereleri başlattık, sonra Ukrayna tarafının isteği üzerine Türkiye’ye, İstanbul’a taşıdık” şeklinde konuştu.

Müzakereler çerçevesinde anlaşmaya varıldığını ve taslak hazırladığını belirten Putin, “Ukrayna müzakere heyeti başkanı bazı maddeleri imzaladı. Prensipte Ukrayna tarafı da Rus tarafı da anlaşmadan genel olarak memnun kaldı. Sonuçlandırılması gereken bazı noktalar vardı ancak genel olarak, tekrar ediyorum. Ukrayna tarafı bu belgeyi imzaladıysa, bu Ukrayna tarafının bundan memnun olduğu anlamına gelir” ifadelerini kullandı.

ZELENSKİ’NİN MEŞRUİYETİNİN SONA ERDİĞİNİN FARKINDAYIZ

Putin, 20 Mayıs’ta resmi görev süresinin sona ermesine rağmen savaş nedeniyle süren sıkıyönetim ve seferberlik gerekçesiyle koltuğunda kalmaya devam eden Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy’i bu durumdan dolayı eleştirdi.

Zelenskiy’nin bu durumundan dolayı müzakere masasında kimin olacağının belirsiz olduğunu savunan Putin, “Bu boş bir soru değil. Kiminle müzakere edilecek? Mevcut Devlet Başkanı Zelenskiy’in meşruiyetinin sona erdiğinin farkındayız. İsviçre’de yapılacağı duyurulan konferansın amaçlarından birinin, Kiev rejiminin sponsorları olan Batı toplumuna, görevdeki devlet başkanının ya da zaten faal olmayan devlet başkanının meşruiyetini teyit ettirmek olduğunu düşünüyorum” diye konuştu.

Atılan adımların resmi hiçbir karşılığının olmadığını söyleyen Putin, “Yasal olarak bağlayıcı belgeleri imzalamak için kime ihtiyacımız olduğunu ve kiminle anlaşabileceğimizi bilmemiz gerekir. Ardından meşru makamlarla muhatap olduğumuzdan tamamen emin olmalıyız. Bu sorunun Ukrayna’da öncelikle parlamento, Anayasa Mahkemesi veya diğer bazı hükümet organları açısından yanıtlanması gerektiğini düşünüyorum” dedi.

REİSİ’Yİ TAŞIYAN HELİKOPTER

“(Reisi’yi taşıyan helikopter) Bakımı düzgün yapılsaydı böyle bir sorun yaşanmayacaktı”
Belarus Devlet Başkanı Lukaşenko ise İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi’nin helikopter kazasına değindi.

ABD ve batılıların ambargoları nedeniyle İran’ın teknolojik gelişimini sürdüremediğine işaret eden Lukaşenko, bu yaptırımlar nedeniyle helikopterlerin bakımlarının yapılamamış olabileceğini belirtti. Lukaşenko, “Onların yolcu gemilerine, uçaklara, helikopterlere ve diğer ulaşım araçlarına yaptırım uygulama hakları yoktu. Bu normal mi? Bu helikopteri sen sattın. 40-50 yıldır kullanılması önemli değil. 50 yılda sadece 3 kez de uçmuş olabilir. Belki de bakımı düzgün yapılsaydı böyle bir sorun yaşanmayacaktı” şeklinde konuştu.

PUTİN, 2 RUS HELİKOPTERİNE DİKKAT ÇEKTİ

Lukaşenko’nun ardından söz alan Vladimir Putin ise Reisi’yi taşıyan helikopter kafilesinde Rus helikopterlerinin de bulunduğuna işaret ederek, “Heyetteki diğer 2 helikopter Rus helikopteri olduğu için, aynı rota ve şartlarda olmasına rağmen sorun çıkmadı” karşılığını verdi.

HELİKOPTER KAZASI VE SONRASI

Cumhurbaşkanı Reisi, 19 Mayıs’ta İran-Azerbaycan sınırında baraj açılışı törenine katıldı. Reisi, beraberindeki Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan ve bazı yetkililerle dönüşte helikopter kazası geçirdi.

İran’ın talebi üzerine Türkiye, arama kurtarma faaliyetlerinde Akıncı insansız hava aracını (İHA) görevlendirdi. Akıncı İHA’nın tespit ettiği helikopter enkazının koordinatları İran makamlarıyla paylaşıldı.

Belirlenen noktaya ulaşan İranlı ekipler, kazadan kurtulan olmadığını bildirilmişti.

Reisi’nin hayatını kaybettiğinin kesinleşmesinin ardından Birinci Yardımcısı Muhammed Muhbir, geçici cumhurbaşkanı olarak görevlendirilirken, Dışişleri Bakan Yardımcısı olan Ali Bakıri Keni, Abdullahiyan’ın yerine geçici Dışişleri Bakanı olarak atandı.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Muhammed Muhbir, Pazartesi sabahı İran kabinesinin acil toplantısına başkanlık etti.

YENİ CUMHURBAŞKANI BELLİ OLDU; ÜLKE 50 GÜN İÇİNDE SEÇİME GİDECEK

İran’da Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi’nin helikopter kazasında ölmesinin ardından, Cumhurbaşkanı birinci yardımcısı, Reisi’nin yetki ve sorumluluklarını devraldı. Dini lider Hamaney, anayasanın 131’inci maddesi uyarınca Muhammed Muhbir’e Cumhurbaşkanlığı yetkisini verdi. Dışişleri Bakanlığı görevine de Bakan Yardımcısı Ali Rıza Bakıri atandı.

İran Anayasası’na göre 50 gün içinde yeni Cumhurbaşkanı seçilecek. Meclis Başkanı, Yargı Erki Başkanı ve Cumhurbaşkanı Yardımcısı’ndan oluşan kurul, yeni cumhurbaşkanının seçilmesi için süreci düzenlemekle yükümlü. Ülkede cumhurbaşkanlığı seçimine girecek adayların Anayasayı Koruyucular Konseyi tarafından onaylanması gerekiyor. Cumhurbaşkanı, onaylanan adaylar arasından halk tarafından seçiliyor.

MUHBİR’DEN AÇIKLAMA: YÖNETİMDE BOŞLUK OLUŞMAYACAK

Muhammed Muhbir, kabine toplantısında, yaşanan hadisenin çok ağır olduğunu ancak ülke yönetiminde hiçbir boşluk meydana getirmeyeceğini söyledi.

Muhbir, “Yaşanan hadise devlet, millet ve ülke lideri (Ali Hamaney) için çok ağır. Ama bu önemli olay, liderin (Hamaney) önderliğiyle yönetimde hiçbir boşluk meydana getirmeyecektir. Halk bundan emin olsun.” dedi.

Devlet görevlilerine seslenen Muhbir, hiçbir suretle görevlerini yerine getirmede zafiyete düşmemeleri gerektiğini ifade etti.

MUHAMMED MUHBİR KİMDİR?

Muhbir cumhurbaşkanının ölümünden sonraki 50 gün içinde yeni bir cumhurbaşkanlığı seçimi düzenleyecek olan, parlamento başkanı ve yargı başkanıyla birlikte üç kişilik konseyin bir parçası.

1 Eylül 1955 doğumlu Muhbir, Ali Hamaney’e yakın görülüyor. Muhbir, 2021’de Reisi’nin başkan seçilmesiyle ilk başkan yardımcısı olmuştu.

 O dönemde Reuters’e konuşan kaynaklara göre Muhbir, Ekim ayında Moskova’yı ziyaret eden ve Rusya ordusuna füze desteği sağlamayı kabul eden İranlı yetkililerden oluşan bir ekibin parçasıydı. Ekipte ayrıca İran Devrim Muhafızları’ndan iki üst düzey yetkili ve Yüksek Milli Güvenlik Konseyi’nden bir yetkili de yer aldı.

Muhbir daha önce dini lidere bağlı bir yatırım fonu olan Setad’ın başkanıydı. 2010 yılında Avrupa Birliği, Muhbir’i “nükleer veya balistik füze faaliyetlerine” karıştığı iddiasıyla yaptırım uyguladığı kişi ve kuruluşlar listesine dahil etti. İki yıl sonra listeden çıkarıldı. 2013 yılında ABD Hazine Bakanlığı, Setad’ı ve denetlediği 37 şirketi yaptırım uygulanan kuruluşlar listesine ekledi.

YAS İLAN EDİLDİ

İran’da Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi ve beraberindeki heyetin helikopter kazasında hayatını kaybetmesinin ardından büyük üzüntü yaşanıyor. İran Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney, yayımladığı taziye mesajı mesajında İran halkına başsağlığı dileyerek, ülkede 5 gün ulusal yas ilan etti.

NE OLMUŞTU?

İran-Azerbaycan sınırında dün bir barajın açılış törenine katılan İran Cumhurbaşkanı Reisi’yi taşıyan helikopter dönüş yolunda kazaya uğramıştı.

İran’ın talebi üzerine Türkiye’nin görevlendirdiği Akıncı İHA, helikopterin enkazı olabileceği değerlendirilen bir ısı kaynağını tespit etmiş ve koordinatlarını İran makamlarıyla paylaşmıştı. Akıncı İHA’nın tespitlerinin ardından, İran Kızılayı, Cumhurbaşkanı Reisi’ye ait helikopter enkazının yerini bulduklarını duyurmuştu.

Helikopterin enkazına 15 saatlik çalışma sonrasında ulaşılırken, Reisi ile Dışişleri Bakanı Abdullahiyan, Tebriz Valisi Malik Rahmeti ve İran lideri Hamaney’in Tebriz Temsilcisi Muhammed Ali Haşim’in de kazada hayatını kaybedenlerin arasında yer aldığı belirtilmişti.

Reisi’nin helikopterinde bulunan Devrim Muhafızları Ordusu mensubu iki üst düzey askeri yetkili ile üç kişilik mürettebatın da kazada yaşamını yitirdiği kaydedilmişti.

ALİYEV: İRAN’A HER TÜRLÜ DESTEĞE HAZIRIZ

Aliyev, yaptığı açıklamada, “Bugün İran İslam Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi ile gerçekleştirdiğimiz görüşmenin ardından, üst düzey heyeti taşıyan helikopterin İran’a acil iniş yaptığı haberi bizleri ciddi şekilde endişelendirdi. Yüce Allah’a dualarımız Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi ve beraberindeki heyetle birlikte. Azerbaycan Cumhuriyeti komşu, dost ve kardeş bir ülke olarak her türlü desteği vermeye hazırdır” dedi.

İRAN CUMHURBAŞKANI REİSİ, HELİKOPTER KAZASI ÖNCESİNDE ALİYEV İLE AZERBAYCAN-İRAN SINIRINDA BİR ARAYA GELDİ

Helikopter kazası öncesi Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Aras Nehri üzerindeki Hudaferin Barajı’nın açılışı için bir araya geldi.

Azerbaycan-İran sınırında yapılan görüşmede, Aliyev ve Reisi birlikte gerçekleştirdiği projenin iki halk ve devlet için büyük önem taşıdığını belirtti. Görüşme sonrası, liderler “Hudaferin” hidroelektrik santralinin faaliyete geçmesi ve “Kız Kalesi” hidroelektrik santralinin açılış töreni gerçekleştirildi.

BÖLGENİN İSTİKRARI İÇİN ÖNEMLİ BİR FAKTÖR

İran ve Azerbaycan dostluğunun sarsılmaz olduğunu vurgulayan Aliyev, “Bugün İran-Azerbaycan dostluğunun ne kadar güçlü olduğunu tüm dünya görüyor. Kız Kalesi hidroelektrik santralinin açılışı ve Hudaferin hidroelektrik santralinin faaliyete geçmesi, bence tarihi bir olaydır. Bu dostluğun derin kökleri ve derin bir tarihi var. İran-Azerbaycan dostluğu bölgenin istikrarı ve gelecekteki güvenlik tedbirlerinin güçlendirilmesi açısından önemli bir faktördür” dedi.

Aliyev, bu projenin iki ülke için de siyasi bir iradeyi simgelediğini belirterek, “İran ve Azerbaycan arasında her zaman Aras Nehri üzerinden bir bağ bulunmuştur. İki milyon küp metre su hacmi olan Hudaferin Barajı faaliyete geçerek bölgenin gelişimine katkı sağlayacak ve 40 binden fazla işyeri oluşturacak. Aynı zamanda tarım alanları için içme suyu kaynağı olacaktır” dedi.

Uzun yıllardır bölgeye uzak ülkelerin bölgeye müdahale etmesine değinen Aliyev, “Bölgenin kalkınması bölge ülkelerinde yaşayan halkların iradesiyle sağlanmalıdır. Bölgenin dışında olan ülkelerin işlerimize müdahalesi kabul edilemez. Ermenistan uzun yıllardır buradan uzakta bulunan ülkelerin korumasına ve desteğine bel bağlamıştı. Sonuç nasıl oldu? Sonuç onlar için pek de iç açıcı olmamıştı. Bölge devletleri güçlü devletlerdir, bağımsız politika yürüten devletlerdir. Hiçbir dış güç bu devletlerin iradesini etkilememiştir ve etkilemeyecektir. Ermenistan’ın doğru politikayı yürüterek bölgesel işbirliğine zarar vermek yerine katkı sağlayacağını umuyorum” dedi.

“DÜŞMANLAR NE AZERBAYCAN’IN NE DE İRAN’IN GELİŞİMİNİ GÖRMEK İSTEMİYORLAR”

Filistin meselesine de dayanışma göstermek istediğini vurgulayan Reisi, “Uluslararası kuruluşlarla işbirliğini güçlendirmek ve özellikle Filistin meselesinde dayanışma göstermek istiyoruz. Azerbaycan ve İran halklarının Filistin’e ve Gazze’deki insanlara verdiği desteğe şüphe yok. İslam ülkeleri arasında, İslam dünyasındaki sorunların çözümünde işbirliği büyük önem taşır” dedi.

Reisi, Azerbaycan’la işbirliğine her zaman önem verdiğini belirterek, “Enerji, ulaştırma, kültür, ekonomi ve ticaret alanlarındaki ilişkiler ülkelerimizin halklarının çıkarlarına hizmet etmelidir. Bizim için en önemli konu ülkelerimizin çıkarlarıdır. Düşmanlar ne Azerbaycan’ın, ne de İran’ın gelişimini görmek istemiyorlar. Azerbaycan’ın kalkınmasını bizim de kalkınmamız anlamına geldiğini düşünüyoruz. Karabağ’ın Azerbaycan’ın toprağı olduğunu açıkça belirten ilk ülkelerden biri olduk. Bu bölgede, Karabağ’ın kalkınma programı temelinde işbirliğimizi her zaman göstermeye hazır olduğumuzu bir kez daha belirtmek isterim” dedi.

HELİKOPTER KAZASI

Aliyev ile görüşmesinin ardından dönüş yolunda olan Reisi’yi taşıyan helikopter, İran’ın Doğu Azerbaycan eyaletine bağlı Berazin ile Erdeşiri köyleri arasındaki Dizmar ormanında sert iniş yapmış ve bölgeye arama-kurtarma ekipleri yönlendirilmişti.

Yoğun sis ve hava şartlarının elverişsizliği nedeniyle arama kurtarma çalışmalarının olumsuz etkilenirken, helikopterde Reisi’nin yanı sıra İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan’ın da bulunduğu aktarılmıştı. Reisi’nin sağlık durumuna ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı.

HUDAFERİN VE KIZ KALESİ SANTRALLERİ FAALİYETİ

Hudaferin ve Kız Kalesi hidroelektrik santralleri ve su tesisleri projesi, 1977 yılında Sovyetler Birliği ile İran arasında imzalanan anlaşma temelinde hazırlanmış, ancak, inşaat çalışmaları 1990’ların başında Azerbaycan’ın topraklarının yüzde 20’sinin Ermenistan tarafından işgal edilmesiyle durdurulmuştu. 2020’deki Karabağ Savaşı sonucunda Azerbaycan’ın topraklarının geri alınmasıyla birlikte, hidroelektrik santrallerinin inşaatı ve kullanıma alınması süreci devam etti.