Topraksız tarım konusunda araştırma yapan akademisyen çift, yapay zeka tabanlı “Bugmapper” ismini verdikleri bir sistem geliştirdi.

Web sayfası üzerinde çalışan, özellikle sera alanlarındaki hastalık ile zararlıların izlenmesi ve mücadele planlamasına yönelik geliştirilen sistem, domates güvesi, tripsler, beyaz sinekler gibi zararlılarla yapay zekayla mücadele ediyor ve hastalıkların takibini yapıyor.

Bitkiler üzerinde gelişen zararlılar, seraların içine kurulan akıllı tuzaklara yapışırken, üreticilerin telefona yükledikleri mobil uygulama desteğiyle bu tuzaklar “Bugmapper” isimli yapay zeka destekli cihazla taranıyor.

Cihazdan bulut ortamına aktarılan veriler üzerinde yapay zeka yardımıyla gerçekleştirilen detaylı incelemelerle, tuzaklardaki zararlılar gruplara ayrılarak tek tek sayılıyor ve haritalandırılıyor. Ardından seradaki zararlılara yönelik ilaçlama diğer bitkilere yayılmadan bölgesel olarak yapılabiliyor ve aşırı zirai ilaç kullanımının önüne geçiliyor.

Öte yandan akademisyen çift TÜBİTAK’tan 900 bin liraya yakın destek alarak projelerini Erciyes Teknopark’ta geliştirme olanağı da yakaladı.

“KİMYASAL KALINTI RİSKLERİNİ EN AZA İNDİRİYOR”

Erciyes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü Fitopatoloji Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Handan Altınok, AA muhabirine, geliştirilen yapay zeka tabanlı sistemin zararlı kontrolüyle kimyasal kalıntı riskini en aza indirerek, daha güvenli gıda üretimini desteklediğini söyledi.

Web ortamı üzerinde çalışan, hastalık, zararlıların takibi ve buna yönelik mücadele planlamasıyla tasarlanan sistemin üreticiler için önemli olduğunu vurgulayan Altınok, şöyle dedi:

“Aslında biz buna ‘bitki koruma karar destek sistemi’ diyoruz. Sistemimiz TÜBİTAK’tan destek aldı. Yapay zeka tabanlı sistemimiz doğru ve zamanında hastalık ve zararlı kontrolü sağlayarak kimyasal kalıntı risklerini en aza indirip daha güvenli gıda üretimini destekliyor.

Projemizi Kayseri, Yozgat, Afyon ve Mersin gibi illerdeki jeotermal, topraklı ve topraksız seralarda uygulamaya koyduk. Sistem, dönemsel olarak yüzde 30-50 arasında kimyasal kullanımdan tasarruf sağlatıyor.”

Bitki Koruma Bölümü Entomoloji Ana Bilim Dalı Dr. Öğr. Üyesi Alper Altınok ise seralarda ilaç kullanımını azaltabilmenin yolunun hastalık ve zararlıları sezon başından itibaren düzgün ve efektif bir şekilde takip etmekten geçtiğini belirtti.

TARIMSAL ZARARLILAR 10 SANİYEDE TESPİT EDİLEBİLİYOR

Altınok, problemin saha içerisinde lokal olarak tespit edilmesinin ve yayılımının önlenmesinin önemini anlatarak, şunları kaydetti:

“Geliştirdiğimiz sistemin seralarda herhangi bir altyapı kurulumuna ihtiyacı yok. Yalnızca bir mobil telefon ve buna bağlı olan bir uygulamamız var. Yine bunun paralelinde geliştirdiğimiz tuzakları okumayı sağlayan portatif ve omuzda taşınabilen bir sistemimiz var. Sadece bir tek saha personeli bu ekipmanı kullanarak sahadan hastalık ve zararlılarla ilgili tüm bilgileri detaylarıyla toplayıp online ortama ulaştırabiliyor.

Zararlıların takibi izleme tuzaklarıyla yapılabiliyor. Burada yapışkan tuzaklardaki sayımlar gözle yapıldığında oldukça uzun sürüyor. Her bir tuzakta 5-10 dakika arasında bir süre harcamak gerekiyor. Bu da işçilik maliyeti oluşturuyor. Bizim geliştirdiğimiz sistemle tek bir tuzaktaki tüm işlemler sadece 10 saniyede tamamlanıyor.

Tabii sahadan toplanan bilgiler ağırlıkla rakamsal veriler olduğundan bunların üreticiler tarafından kolay anlaşılabilir bir formda sunulması gerekli. Bu noktada yapay zeka tabanlı web uygulamamız devreye giriyor.

Orada risk trendlerini gösteren zararlı ve hastalıkların yayılışını ve yönünü gösteren grafiklerimiz var. Yine renklerle kodlanmış risk dağılım haritaları sunuluyor. Bunların incelenmesiyle üreticiler mücadele planlamalarını daha sağlıklı bir şekilde yapabiliyorlar.”

Altınok, sistemin her seraya özgü ve ayrı geliştirilen yapay zeka tabanlı tahmin modellerini de desteklediğini sözlerine ekledi.

Yurdun farklı illerinden tedarik ettiği fideleri kendi emeğiyle oluşturduğu serasında yetiştirmeye başlayan Yıldırım, profesyonel bir sistemle kurduğu serasında çalıştıracak eleman problemi yaşıyor. İyi tarım uygulamaları standardına uygun, ilaç kalıntısı olmadan, insanlara daha sağlıklı ve taze ürün tüketme imkanı sağlamak isteyen Yıldırım, üretim yapmak isteyenlere de gönüllü danışmanlık yapmak istiyor. Üretimin ülke ekonomisine katkısını düşünerek, hem vatandaşlara daha ucuz sebze yetiştirebilmek hem de üretimi özendirici yapmak amacıyla başlattığı çalışmayla, büyük bir emekle diktiği fideler ilk meyvelerini vermeye başladı.

”Örnek olsun diye üretime başladım’’

Çemişgezek ilçe merkezinde sera kuran 3 çocuk babası Recep Yıldırım, çalışacak işçi bulamamasına rağmen, kendi imkanlarıyla meşakkatli çalışmalarını sürdürüyor. Kendi emekleriyle oluşturduğu serada, ürettikleri ürünlerle ilçe ve dolayısıyla ülke ekonomisine katkıda bulunmaya devam edeceklerini aktaran Recep Yıldırım, “58 yaşındayım. Amasya Aile ve Sosyal Hizmetler Müdürlüğünden emekli oldum. Emekli olduktan sonra memleketim olan Çemişgezek’e gelerek buraya yerleştim. Çevreme üretimle ilgili örnek olsun diye sera işine başladım. Demir ustalığı, işçiliği de dahil olmak üzere, tamamıyla kendi imkanlarımla yapmış olduğum bir sera kurdum. Türkiye’nin farklı vilayetlerinden Antalya, Amasya, Tokat’tan domates ve salatalık fideleri getirerek diktim. Üretimimiz devam ediyor. Salatalıklarımızı toplamaya başladık. Kısmet olursa domateslerimiz de 40 – 45 gün içinde kızarmaya başlayıp yetişecek. Bu işe başlamamın bir sebebi de yöre halkımızın domates ve sebze teminini Elazığ’dan temin etmesidir. Üretimin burada olabileceğini de göstermek istedim. Üretimin tamamen yerli imkanlarla ve organik şartlarda yapılabileceğini de göstermek istedim. Bundan dolayı bir eğitimim var. İnşallah insanlarımız bir şeyleri görür, bir şeyleri öğrenir. Bir şeyleri yetiştirme peşine düşer diye düşündüm. İnşallah insanımız emekli olduktan sonra evinde koltuk üstünde oturmaz, kahve köşelerinde gezmez’’ dedi.

”İşçi sıkıntımız var”

Memlekette işçi sıkıntısı olduğunu kaydeden Yıldırım, ”Yani işçi bulamıyoruz. Üç çocuğum var, eşim de dahil. Ailemdeki beş kişi, hepimiz üniversite mezunuyuz. Kendim endüstriyel elektronik ve kamu yönetimi mezunuyum. Ankara Ulus Makine 1984 Makine Teknik Lisesi mezunuyum. Ailemde herkes kendi işinde. Ama işsiz insanların da bir işler yapması, bir kazanç sağlaması için bu işe giriştik. Vatandaş gelsin üretileni yerinden alsın. Yani bizden on liraya alınan mal, yirmi, yirmi beş liraya piyasalarda satılıyor. Gelsin vatandaş on liraya buradan alsın. En azından halka bir hizmetimiz olsun. Yani ucuz fiyata, ucuz mahsul, organik mahsul tüketsinler. Bu işe gönül vermek isteyen, bu işten, üretimden para kazanmak isteyenlere de gönüllü danışmanlık da yapabilirim. Çünkü ekonomimizin düzelmesi, halkın kendi üretimini kendi yapması, kendi ihtiyaçlarını ucuza karşılamasından geçer. İnsanlar üretime destek olsun. Bizim işimiz inşallah insanlara iyi örnek olur’’ diye konuştu.

Çemişgezek ilçe merkezinde dalından satışa sunulmayı bekleyen ürünler, vatandaşların da ilgisini çekiyor.