ABD’de Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) yılın birinci çeyreğinde yıllıklandırılmış olarak beklentiler doğrultusunda yüzde 1,4 artarken, 2022’nin ikinci çeyreğinden bu yana en düşük büyüme oranı kaydedildi. Mayısta yayımlanan tahminlerde, ülkenin yüzde 1,3 büyüdüğü öngörülmüştü.

Analistler, ülke ekonomisindeki büyüme hızının önceki çeyreğe göre yavaşladığına işaret eden verinin yatırımcıların bu yıl faiz indirimine dair beklentilerini güçlendirdiğini kaydederek, bugün açıklanacak verilerin piyasalarda oynaklığı artırabileceğini dile getirdi.

ABD’de yılın ilk çeyreğine ait kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksindeki artış yüzde 3,3’ten yüzde 3,4’e, gıda ve enerji harcamalarının hesaplama dışı tutulduğu çekirdek kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksindeki artış da yüzde 3,6’dan yüzde 3,7’ye revize edildi.

Ülkede ilk kez işsizlik maaşı başvurusunda bulunanların sayısı, 22 Haziran ile biten haftada 233 bin ile beklentilerin altında kaldı. Süregelen işsizlik maaşı başvuru sayısı ise 15 Haziran ile biten haftada 18 bin kişi artarak 1 milyon 839 bine çıkarken, Kasım 2021’den bu yana en yüksek seviyeye ulaşıldı.

ABD’de sanayi üretimine ilişkin bilgi vermesi açısından önem taşıyan dayanıklı mal siparişlerinde, mayısta aylık bazda azalış beklentilerinin aksine yüzde 0,1’lik artış yaşandı.

Ülkede mal ticareti açığı, mayısta aylık yüzde 2,7 artışla 100,6 milyar dolar olurken, iki yılın en yüksek seviyesi kaydedildi. Bekleyen konut satışları endeksi ise mayısta artış beklentilerinin aksine yüzde 2,1 azaldı.

Dün Fed yetkililerinin açıklamaları da takip edilirken, Atlanta Fed Başkanı Raphael Bostic, tüm koşulları göz önünde bulundurarak, yılın dördüncü çeyreğinde faiz oranında indirime gidilmesinin muhtemel olduğuna inanmaya devam ettiğini bildirdi.

Fed Yönetim Kurulu Üyesi Michelle Bowman da enflasyon baskısının hala yüksek olduğu bir ortamda Fed’in faiz indirimini desteklemeye hazır olmadığını yineledi.

Henüz faiz oranını düşürmenin uygun olduğu noktada olmadıklarına işaret eden Bowman, enflasyonda bir dizi yukarı yönlü risk görmeye devam ettiğini belirtti.

Söz konusu gelişmelerin ardından para piyasalarında, Fed’in eylülde faiz indirimine gitme ihtimali yüzde 70, kasımda yüzde 95 ile fiyatlanıyor. Olası bir faiz indiriminin ardından bankanın aralık toplantısında ikinci kez faiz indirme ihtimali ise yüzde 75 ile fiyatlamalardaki yerini koruyor.

Öte yandan, ABD Başkanı Joe Biden ile Cumhuriyetçi Parti’nin başkan adayı Donald Trump dün akşam yaptıkları ilk açık oturumda karşılıklı tartıştılar.

Analistler, kamuoyunda Trump’ın Biden’dan daha iyi bir performans sergilediği izleniminin hakim olduğunu ifade etti.

Söz konusu gelişmeler sonrasında ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,32 seviyesinde bulunurken, dolar endeksi yüzde 0,2 artışla 106,1’de seyrediyor.

Dün yüzde 1,3 artışla günü 2 bin 328 dolardan tamamlayan altının ons fiyatı, şu sıralarda önceki kapanışının yüzde 0,3 altında 2 bin 321 dolardan alıcı buluyor.

Yükseliş eğilimini üst üste üçüncü işlem gününe taşıyan Brent petrolün varil fiyatı ise yüzde 0,4 yükselişle 85,6 dolardan işlem görüyor.

New York borsasında dün Nasdaq endeksi yüzde 0,30, S&P 500 endeksi yüzde 0,09 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,09 artış kaydetti. ABD’de endeks vadeli kontratları yeni güne ise karışık bir seyirle başladı.

Avrupa borsalarında ise dün Almanya hariç negatif bir seyir hakim olurken, bugün gözler İngiltere’de büyüme verilerine çevrildi.

Analistler, bölge genelinde seçim belirsizliklerinin devam etmesiyle risk iştahının törpülendiğini ifade ederek, Fransa’da yapılacak parlamento seçimlerinin ilk turunun pazar günü gerçekleştirileceğini anımsattı.

Avrupa Merkez Bankasının (ECB) para politikasındaki gevşeme hızının ne büyüklükte olacağına ilişkin sinyallerin aranmaya devam ettiğini aktaran analistler, ECB üylerinin sözle yönlendirmelerinin de yakından takip edildiğini kaydetti.

ECB üyesi Peter Kazimir dün yaptığı açıklamada, bankanın faiz oranlarında sakin bir yaz mevsimi beklediğini belirterek, bu yıl bir faiz indirimi daha beklenebileceğini dile getirdi.

Dün İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,55, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 1,03 ve İtalya’da MIB 30 endeksi yüzde 1,06 gerilerken, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,28 artış kaydetti. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar, yeni güne ise karışık bir seyirle başladı.

Asya pay piyasalarında pozitif bir seyir öne çıkarken, Japon yeninin dolar karşısında değer kaybetmeyi sürdürmesi dikkati çekiyor.

Dolar/yen paritesi, dün dalgalı bir seyir izleyerek günü önceki kapanışının hemen altında 160,78 seviyesinden tamamlarken, bugün 161,28’i test ederek yaklaşık son 38 yılın en yüksek seviyesine çıktı. Parite, şu sıralarda önceki kapanışına göre yüzde 0,1 artışla 161 seviyesinden işlem görüyor.

Japonya’da Uluslararası İlişkilerden Sorumlu Maliye Bakan Yardımcısı Masato Kanda’nın yerine Atsushi Mimura atandı.

Öte yandan bölgede açıklanan verilere göre, Japonya’da Tokyo Çekirdek Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) haziranda yıllık yüzde 2,1 artışla beklentileri aşarken, sanayi üretimi de mayısta aylık yüzde 2,8 artış kaydetti.

Analistler, söz konusu verilerin özellikle ülke para biriminin son 38 yılın en düşük seviyesine gerileridiği bu günlerde Japonya Merkez Bankasının (BoJ) faiz artırması için alan sağladığını bildirdi.

Kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,4, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 0,2, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,4 ve Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1 yükseldi.

Yurt içinde de dün alıcılı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü önceki kapanışa göre yüzde 1,85 artışla 10.680,91 puandan tamamlarken, bugün gözler Türkiye’nin gri listesindeki durumunun da ele alınacağı Mali Eylem Görev Gücünün (FATF) Genel Kurul toplantısına çevrildi.

Kripto varlıklara ilişkin düzenlemeler içeren Sermaye Piyasası Kanunu’nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, çarşamba günü TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaşmıştı.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz dünkü açıklamarında, Türkiye’nin listeden çıkılması için istenen bütün düzenlemeleri yaptığını vurgulayarak, “En son ‘kripto parayla ilgili düzenleme eksik’ deniyordu. O da tamamlandı. Geçtiğimiz aylarda Türkiye’ye görev grubunun bir teknik grubu geldi. Saha incelemeleri yaptılar. Oradan da son derece olumlu bir rapor çıktığını biliyoruz. Dolayısıyla teknik açıdan bir problem gözükmüyor.” diye konuştu.

Dolar/TL, dün yatay bir seyir izleyerek günü önceki kapanışının hemen altında 32,8428’den tamamlamasının ardından bugün bankalararası piyasanın açılışında 32,9710 seviyesinden işlem görüyor.

Öte yandan, dün Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) politika faizini bekletiler doğrultusunda yüzde 50’de sabit bırakırken, bankadan yayımlanan karar metninde “Sterilizasyon araçları, gerektiğinde çeşitlendirilerek etkin şekilde kullanılacaktır.” ifadelerine yer verildi.

Ayrıca, dün açıklanan verilere göre, TCMB’nin rezervleri yaklaşık 147,6 milyar dolarla rekor kırarken, yurt dışında yerleşik kişiler de tarihte ilk kez 13 hafta üst üste Devlet İç Borçlanma Senedi (DİBS) alımı gerçekleştirdi.

TCMB, sadeleşme adımlarına da devam ederken, bugün kaldıraç oranına dayalı zorunlu karşılık yükümlülüğü düzenlemesine son verdi.

Analistler, bugün yurt içinde dış ticaret dengesi ve Hizmet Üretici Fiyat Endeksi, yurt dışında ise ABD’de çekirdek kişisel tüketim harcamalarıve İngiltere’de büyüme başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 10.750 ve 10.900 seviyelerinin direnç, 10.600 ve 10.500 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

09.00 İngiltere, 1.çeyrek büyüme

09.00 İngiltere, 1.çeyrek cari işlemler dengesi

10.00 Türkiye, mayıs ayı dış ticaret dengesi

10.00 Türkiye, mayıs ayı Hizmet Üretici Fiyat Endeksi (H-ÜFE)

10.55 Almanya, haziran ayı işsizlik oranı

15.30 ABD, mayıs ayı kişisel gelir ve harcamalar

15.30 ABD, mayıs ayı çekirdek kişisel tüketim harcamaları

17.00 ABD, haziran ayı Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksi

Bu bankalar arasından ABD Merkez Bankası (Fed), 2022’yi politika faizinde yüzde 4,25-4,50 aralığında kapatmasının ardından, Şubat 2023’teki para politikası toplantısında 25 baz puan artışla politika faizini 16 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 4,50-4,75 aralığına yükseltti.

Fed, Mart 2023’te politika faizini 25 baz puan artışla yüzde 4,75-5 aralığına, Mayıs 2023’te ise 5-5,25 aralığına çıkardı.

Haziran 2023’teki para politikası toplantısında politika faizini sabit tutma kararı alan Fed, Temmuz 2023’te politika faizini 25 baz puan artışla son 22 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 5,25-5,50 aralığına yükselterek yılın son faiz artışını gerçekleştirdi.

Fed, Eylül, Kasım ve Aralık 2023’teki toplantılarında piyasa beklentileri doğrultusunda politika faizini 22 yılın en yüksek seviyesinde sabit tutma kararı aldı ve yılı toplamda 100 baz puanlık faiz artışıyla kapattı.

ABD’de Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), 2022 sonunda yıllık bazda yüzde 6,5 olarak ölçülürken, Mart 2023’te yüzde 5’e gerileyen enflasyon, Kasım 2023’te yıllık bazda yüzde 3,1 artışla beklentilere paralel gerçekleşti.

ABD’de enflasyon, Haziran 2022’de yıllık bazda yüzde 9 ile 1981’den itibaren en yüksek seviyeyi görmüştü.

AVRUPA MERKEZ BANKASI’NDAN ŞAHİN PARA POLİTİKASI

Yerel para birimi olarak euro kullanan Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkelerde para politikasından sorumlu merkez bankası olan Avrupa Merkez Bankası’nın (AMB) arka arkaya ve hızlı şekilde yaptığı artışların ardından faiz, euro tarihindeki en yüksek seviyelere ulaştı.

AMB, 2022 sonunda yüzde 2,50 olan refinansman faizini 2023’ün ilk toplantısında 50 baz puan artışla yüzde 3’e çıkardı.

Yıl içinde faiz artışlarına devam AMB, Eylül 2023’teki toplantısında refinansman faizini yüzde 4,50’ye yükseltmesinin ardından ekim ve aralıktaki toplantılarında faizde değişikliğe gitmedi.

Böylece AMB, 2023 boyunca 150 baz puanlık faiz artışı gerçekleştirdi ve faizi euronun kullanıma başlandığı 1999’dan beri görülen en yüksek seviyede tuttu.

Euro Bölgesinde Ocak 2023’te yüzde 8,6 olan yıllık enflasyon ise Kasım 2023’te yüzde 2,4’e geriledi.

BOE’DEN 175 BAZ PUANLIK ARTIŞ

İngiltere Merkez Bankası (BoE), politika faizini Aralık 2022’deki yüzde 3,50 seviyesindeki politika faizini Şubat 2023’teki 50 baz puanlık artışla yüzde 4’e yükselterek yıla başladı.

Mart, mayıs, haziran ve ağustostaki toplantılarının ardından politika faizini son 15 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 5,25’e kadar çıkaran BoE, eylül, kasım ve aralıktaki toplantılarında politika faizinde değişiklik yapmadı.

Böylece, BoE yıl içinde politika faizinde 2023 boyunca 175 baz puanlık artışa gitti.

İngiltere’de Ocak 2023’te yüzde 10,1 olan yıllık enflasyon, Kasım 2023’te yüzde 4,2’ye indi.

Fed, AMB ve BoE, enflasyonu hedefledikleri yüzde 2 seviyesine düşürene kadar politika faizinin beklenenden uzun süreyle yüksek kalacağının sinyalini verdi.

BOJ, AŞIRI DÜŞÜK FAİZ SEVİYESİNİ KORUDU

Japonya Merkez Bankası (BOJ), 2023’de aşırı düşük faiz seviyesini korudu ve kırılgan bir ekonomik toparlanmayı desteklemeye odaklandı.

BOJ’un para politikası, son otuz yılda dünyanın üçüncü büyük ekonomisini yeniden canlandırmak için kullandığı çeşitli niceliksel genişleme araçları nedeniyle karmaşık ve çok yönlü hale gelirken, banka politika faizini bu yıl yüzde eksi 0,1’de sabit bıraktı.

BOJ en son Ocak 2016’da faizi yüzde 0,0-0,10 aralığından bugünkü eksi seviyesine çekmişti.

Japon ekonomisinin beklenenden daha keskin bir şekilde daralması ve artan ücretlerin sürdürülebilirliği konusundaki belirsizlik nedeniyle, BoJ’un gelecek yılın başlarında faiz oranlarını değiştirmesi beklenmiyor.

Fed, AMB ya da BoE’nin yüksek kalan enflasyona mücadelesinin aksine BOJ, şu anda nispeten yatay olan enflasyon ve kalıcı ekonomik büyümenin sağlanması gibi zorluklarla karşı karşıya.

AVUSTRALYA MERKEZ BANKASI, FAİZİ 12 YILIN EN YÜKSEK SEVİYESİNE ÇIKARDI

Avustralya Merkez Bankası RBA, geçen yıl sonunda yüzde 3,10 seviyesinde bulunan politika faizini bu yıl şubat ve martta 25’er baz puan artırarak yüzde 3,60’a yükseltmesinin ardından nisanda değişikliğe gitmedi.

Mayıs 2023’teki para politikası toplantısında politika faizini 25 baz puan artışla yüzde 3,85’e çıkaran RBA, Haziran 2023’te de 25 baz puan artışla politika faizini yüzde 4,10’a taşıdı.

Banka, temmuz, ağustos, eylül ve ekimdeki toplantılarında politika faizini sabit tutarken, Kasım 2023’te 25 baz puan artışa giderek politika faizini son 12 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 4,35’e yükseltti ve Aralık 2023’te bu seviyede sabit bıraktı.

RBA, böylece 2023’te politika faizini 125 baz puan artırdı.

Avustralya’da yıllık enflasyon 2022’nin dördüncü çeyreğindeki 33 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 7,8’den, bu yılın üçüncü çeyreğinde yüzde 5,4’e geriledi. Ülkede ekonomik büyüme şimdiden son iki yılın en düşük seviyesi olan yüzde 2,1’e gerilerken, RBA yüksek faizlerin reel ekonomide etkilerinin görülmeye başlamasıyla birlikte 2024’te büyümenin yüzde 1’e düşeceğini öngörüyor.

HİNDİSTAN FAİZİ 2023’TE BİR KEZ ARTIRDI

Hindistan Merkez Bankası (RBI), 2022’de üst üste beş kez artışa giderek politika faizini yıl sonu itibarıyla yüzde 6,25’e getirmesinin ardından, Şubat 2023’te politika faizini yüzde 6,50’ye çıkararak yıla faiz artışıyla başladı. Nisan, haziran, ağustos, ekim ve aralıktaki toplantılarında politika faizini sabit tutan RBI, 2023’ü diğer büyük merkez bankalarına göre daha kısıtlı faiz artışıyla kapattı.

Dünyanın en kalabalık ülkelerinden birisi olan Hindistan’da Aralık 2022’de yüzde 5,72 olarak açıklanan yıllık enflasyon, Kasım 2023’te yüzde 5,55’e geriledi.

Brezilya Merkez Bankası (BCB) 2023’de faizi enflasyonun gerilediğini gerekçe göstererek 200 baz puan düşürdü. 2023’ün başında yüzde 13,75 olan politika faizini Ağustos 2023’ten beri 4 defa 50 baz puan düşürerek yüzde 11,75’e çeken banka, 2024’te bir sonraki toplantıda da aynı hızda faiz indirimine devam edeceğinin sinyalini verdi.

Latin Amerika’nın en büyük ekonomisi olan Brezilya’da Aralık 2022’de yüzde 5,79 olarak kayıtlara geçen yıllık enflasyon, Kasım 2023’te yüzde 4,68’e geriledi. Merkez bankası 2023 için yüzde 3,25 hedefliyordu.

TÜRKİYE’DE SIKILAŞMA ADIMLARI

Dünyanın önde gelen merkez bankalarının enflasyon ve resesyon ikilemi içinde kalarak yüksek belirsizlik oluşturduğu 2023’e, yeni ekonomi yönetimi ile Türkiye’de sıkılaşma adımları damga vurdu.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu (PPK) politika faizi oranını 2023’te yüksek enflasyona karşı 3 bin 400 baz puan artışla yüzde 8,5’ten 42,50’ye çıkardı.

Dr. Hafize Gaye Erkan döneminde toplanan ilk PPK’da politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranı 650 baz puan artırılarak yüzde 15’e çıkarıldı. Kurul, temmuz ayı toplantısında da faiz oranını 250 baz puan artırarak yüzde 17,50’ye yükseltti.

Faiz oranı, ağustos toplantısında 750 baz puan artırıldı ve yüzde 25’e çıktı. Merkez Bankası PPK, faiz oranını eylül, ekim ve kasım toplantılarında da 500’er baz puan artırarak yüzde 40’a çıkardı. Banka yılın son toplantısında ise faiz oranını 250 baz puan artırarak yüzde 42,50’ye yükseltti.

Bu bankalar arasından ABD Merkez Bankası (Fed), 2022’yi politika faizinde yüzde 4,25-4,50 aralığında kapatmasının ardından, Şubat 2023’teki para politikası toplantısında 25 baz puan artışla politika faizini 16 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 4,50-4,75 aralığına yükseltti.

Fed, Mart 2023’te politika faizini 25 baz puan artışla yüzde 4,75-5 aralığına, Mayıs 2023’te ise 5-5,25 aralığına çıkardı.

Haziran 2023’teki para politikası toplantısında politika faizini sabit tutma kararı alan Fed, Temmuz 2023’te politika faizini 25 baz puan artışla son 22 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 5,25-5,50 aralığına yükselterek yılın son faiz artışını gerçekleştirdi.

Fed, Eylül, Kasım ve Aralık 2023’teki toplantılarında piyasa beklentileri doğrultusunda politika faizini 22 yılın en yüksek seviyesinde sabit tutma kararı aldı ve yılı toplamda 100 baz puanlık faiz artışıyla kapattı.

ABD’de Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), 2022 sonunda yıllık bazda yüzde 6,5 olarak ölçülürken, Mart 2023’te yüzde 5’e gerileyen enflasyon, Kasım 2023’te yıllık bazda yüzde 3,1 artışla beklentilere paralel gerçekleşti.

ABD’de enflasyon, Haziran 2022’de yıllık bazda yüzde 9 ile 1981’den itibaren en yüksek seviyeyi görmüştü.

AVRUPA MERKEZ BANKASI’NDAN ŞAHİN PARA POLİTAKASI

Yerel para birimi olarak avro kullanan Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkelerde para politikasından sorumlu merkez bankası olan Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) arka arkaya ve hızlı şekilde yaptığı artışların ardından faiz, avro tarihindeki en yüksek seviyelere ulaştı.

ECB, 2022 sonunda yüzde 2,50 olan refinansman faizini 2023’ün ilk toplantısında 50 baz puan artışla yüzde 3’e çıkardı.

Yıl içinde faiz artışlarına devam eden ECB, Eylül 2023’teki toplantısında refinansman faizini yüzde 4,50’ye yükseltmesinin ardından ekim ve aralıktaki toplantılarında faizde değişikliğe gitmedi.

Böylece ECB, 2023 boyunca 150 baz puanlık faiz artışı gerçekleştirdi ve faizi avronun kullanıma başlandığı 1999’dan beri görülen en yüksek seviyede tuttu.

Avro Bölgesinde Ocak 2023’te yüzde 8,6 olan yıllık enflasyon ise Kasım 2023’te yüzde 2,4’e geriledi.

BOE’DEN 175 BAZ PUANLIK ARTIŞ

İngiltere Merkez Bankası (BoE), politika faizini Aralık 2022’deki yüzde 3,50 seviyesindeki politika faizini Şubat 2023’teki 50 baz puanlık artışla yüzde 4’e yükselterek yıla başladı.

Mart, mayıs, haziran ve ağustostaki toplantılarının ardından politika faizini son 15 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 5,25’e kadar çıkaran BoE, eylül, kasım ve aralıktaki toplantılarında politika faizinde değişiklik yapmadı.

Böylece, BoE yıl içinde politika faizinde 2023 boyunca 175 baz puanlık artışa gitti.

İngiltere’de Ocak 2023’te yüzde 10,1 olan yıllık enflasyon, Kasım 2023’te yüzde 4,2’ye indi.

Fed, ECB ve BoE, enflasyonu hedefledikleri yüzde 2 seviyesine düşürene kadar politika faizinin beklenenden uzun süreyle yüksek kalacağının sinyalini verdi.

BOJ, AŞIRI DÜŞÜK FAİZ SEVİYESİNİ KORUDU

Japonya Merkez Bankası (BOJ), 2023’de aşırı düşük faiz seviyesini korudu ve kırılgan bir ekonomik toparlanmayı desteklemeye odaklandı.

BOJ’un para politikası, son otuz yılda dünyanın üçüncü büyük ekonomisini yeniden canlandırmak için kullandığı çeşitli niceliksel genişleme araçları nedeniyle karmaşık ve çok yönlü hale gelirken, banka politika faizini bu yıl yüzde eksi 0,1’de sabit bıraktı.

BOJ en son Ocak 2016’da faizi yüzde 0,0-0,10 aralığından bugünkü eksi seviyesine çekmişti.

Japon ekonomisinin beklenenden daha keskin bir şekilde daralması ve artan ücretlerin sürdürülebilirliği konusundaki belirsizlik nedeniyle, BoJ’un gelecek yılın başlarında faiz oranlarını değiştirmesi beklenmiyor.

Fed, ECB ya da BoE’nin yüksek kalan enflasyona mücadelesinin aksine BOJ, şu anda nispeten yatay olan enflasyon ve kalıcı ekonomik büyümenin sağlanması gibi zorluklarla karşı karşıya.

AVUSTRALYA MERKEZ BANKASI, POLİTİKA FAİZİNİ 12 YILIN EN YÜKSEK SEVİYESİNE ÇIKARDI

Avustralya Merkez Bankası RBA, geçen yıl sonunda yüzde 3,10 seviyesinde bulunan politika faizini bu yıl şubat ve martta 25’er baz puan artırarak yüzde 3,60’a yükseltmesinin ardından nisanda değişikliğe gitmedi. Mayıs 2023’teki para politikası toplantısında politika faizini 25 baz puan artışla yüzde 3,85’e çıkaran RBA, Haziran 2023’te de 25 baz puan artışla politika faizini yüzde 4,10’a taşıdı.

Banka, temmuz, ağustos, eylül ve ekimdeki toplantılarında politika faizini sabit tutarken, Kasım 2023’te 25 baz puan artışa giderek politika faizini son 12 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 4,35’e yükseltti ve Aralık 2023’te bu seviyede sabit bıraktı.

RBA, böylece 2023’te politika faizini 125 baz puan artırdı.

Avustralya’da yıllık enflasyon 2022’nin dördüncü çeyreğindeki 33 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 7,8’den, bu yılın üçüncü çeyreğinde yüzde 5,4’e geriledi. Ülkede ekonomik büyüme şimdiden son iki yılın en düşük seviyesi olan yüzde 2,1’e gerilerken, RBA yüksek faizlerin reel ekonomide etkilerinin görülmeye başlamasıyla birlikte 2024’te büyümenin yüzde 1’e düşeceğini öngörüyor.

HİNDİSTAN FAİZİ 2023’TE BİR KEZ ARTIRDI

Hindistan Merkez Bankası (RBI), 2022’de üst üste beş kez artışa giderek politika faizini yıl sonu itibarıyla yüzde 6,25’e getirmesinin ardından, Şubat 2023’te politika faizini yüzde 6,50’ye çıkararak yıla faiz artışıyla başladı. Nisan, haziran, ağustos, ekim ve aralıktaki toplantılarında politika faizini sabit tutan RBI, 2023’ü diğer büyük merkez bankalarına göre daha kısıtlı faiz artışıyla kapattı.

Dünyanın en kalabalık ülkelerinden birisi olan Hindistan’da Aralık 2022’de yüzde 5,72 olarak açıklanan yıllık enflasyon, Kasım 2023’te yüzde 5,55’e geriledi.

Brezilya Merkez Bankası (BCB) 2023’de faizi enflasyonun gerilediğini gerekçe göstererek 200 baz puan düşürdü. 2023’ün başında yüzde 13,75 olan politika faizini Ağustos 2023’ten beri 4 defa 50 baz puan düşürerek yüzde 11,75’e çeken banka, 2024’te bir sonraki toplantıda da aynı hızda faiz indirimine devam edeceğinin sinyalini verdi.

Latin Amerika’nın en büyük ekonomisi olan Brezilya’da Aralık 2022’de yüzde 5,79 olarak kayıtlara geçen yıllık enflasyon, Kasım 2023’te yüzde 4,68’e geriledi. Merkez bankası 2023 için yüzde 3,25 hedefliyordu.

TÜRKİYE’DE SIKILAŞMA ADIMLARI

Dünyanın önde gelen merkez bankalarının enflasyon ve resesyon ikilemi içinde kalarak yüksek belirsizlik oluşturduğu 2023’e, yeni ekonomi yönetimi ile Türkiye’de sıkılaşma adımları damga vurdu.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu (PPK) politika faizi oranını 2023’te yüksek enflasyona karşı 3 bin 400 baz puan artışla yüzde 8,5’ten 42,50’ye çıkardı.

Dr. Hafize Gaye Erkan döneminde toplanan ilk PPK’da politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranı 650 baz puan artırılarak yüzde 15’e çıkarıldı. Kurul, temmuz ayı toplantısında da faiz oranını 250 baz puan artırarak yüzde 17,50’ye yükseltti.

Faiz oranı, ağustos toplantısında 750 baz puan artırıldı ve yüzde 25’e çıktı. Merkez Bankası PPK, faiz oranını eylül, ekim ve kasım toplantılarında da 500’er baz puan artırarak yüzde 40’a çıkardı. Banka yılın son toplantısında ise faiz oranını 250 baz puan artırarak yüzde 42,50’ye yükseltti.

KKM hesaplarının ağustos ayı ortası itibarıyla rekor seviyesi olan yaklaşık 3 trilyon 408 milyar lira seviyesinden 15 Aralık 2023 itibarıyla 2 trilyon 682 milyar lira seviyesine gerilediğini aktaran Yılmaz, “Yaklaşık 700 milyar lira civarında bir gerileme söz konusudur. KKM başından itibaren geçici bir mekanizma olarak kurgulanmıştır. Belli bir tarih perspektifiyle yapılan bir yasal düzenlemeyle bu mekanizma başladı, bulunduğu dönemde görevini icra etti ve şimdi bu mekanizmadan finansal piyasalarımızda bir istikrarsızlığa yol açmadan aşamalı, sağlıklı bir şekilde çıkış sürecini devam ettiriyoruz. 2024 yılı boyunca da bu çıkış süreci aşamalı bir şekilde devam edecektir.” diye konuştu.

VERGİDE DÖNÜŞÜM VURGUSU

Vergi düzeninde, sosyal adaleti gözeten bir yaklaşım olduğunu vurgulayan Yılmaz, “Bunu daha da güçlendirmeli miyiz? Elbette güçlendirmeliyiz. Bu yöndeki önerilere de elbette katılıyoruz. Önümüzdeki dönemde Orta Vadeli Program’a da yazdık. Doğrudan vergilerin payını arttırmak istiyoruz. Bu öyle bir anda olabilecek bir şey değil. Yapısal bir dönüşüm. Aşamalı bir şekilde bu yöne doğru bir Türkiye’deki vergi sistemini dönüştürmemiz gerekiyor.” dedi.

“BÜTÇE AÇIĞI OLUMLU SEYREDİYOR”

Bütçe açığının olumlu bir çerçevede seyrettiğinin altını çizen Yılmaz, şunları kaydetti: “Bazı arkadaşlarımız ‘niye yüzde 100 tutmadı?’ diye programları, planları eleştiriyorlar. Dünyanın hiçbir yerinde küsuratına kadar noktalı virgüllü bir şey tutmaz. Bir tahmin yapıyorsunuz sonuçta. Önemli olan mertebedir. Mertebeye yakın, biraz üstünde, biraz altında bir gerçekleşme sağlıyorsanız bu tahminleriniz sağlıklı demektir. Biz de bu yönde gidiyoruz. Bütçe açığında olumlu yönde sürprizimiz var. Bu yıl için düşündüğümüz açık, öngördüğümüzden daha düşük gerçekleşecek gibi görünüyor. Büyüme ve gelir performansımız tahminlerimizden daha iyi gidiyor. 6,4 olarak tahmin ettiğimiz bütçe açığının, 5,5’ler seviyesinde gerçekleşme ihtimali var. Bu ay bütün kamunun ödemelerini de yapmaya çalışıyoruz. Kimin kamudan alacağı varsa; sağlıkta, ulaştırmada, DSİ, eğitim projelerinde bütün kamudaki alacakları ödemek kaydıyla bunu başarıyoruz. Mayıs sonrası yakaladığımız siyasi istikrar ortamı ve izlediğimiz politikalarla bütçemizde de depreme, EYT gibi politika tedbirlerine rağmen gayet iyi bir performans gösteriyoruz. Deprem etkilerini çıkardığınızda yüzde 3’ün altında, Maastricht kriterlerinin altında bir bütçe açığıyla karşı karşıyayız. Dünyanın, bölgemizin bu şartlarında Avrupa Birliği ortalamalarından da birçok ülkenin durumundan da daha iyi.”

“KURDAKİ OYNAKLIK CİDDİ ANLAMDA AZALDI”

Cevdet Yılmaz, TL kur oynaklığı verisinin gelişmekte olan ülkelerin kur oynaklığı ortalama değerinin altında hareket ettiğini, kurdaki oynaklığın çok ciddi anlamda azaldığını söyledi.

“Son 6 aylık dönemde uluslararası sermaye girişi hızlanmış, rezervlerimiz güçlenmiş, kur oynaklığı azalmış ve finansman koşulları iyileşmiştir. Ekonomideki dengelenme Türk lirasını desteklerken, TL varlıklara artan ilgi, rezervlerdeki artış ve kurun istikrarlı seyri de enflasyonla mücadeleyi desteklemektedir. Ağustos ayından itibaren aylık enflasyon sürekli güçlenen bir düşüş trendine girmiştir. Aylık bazda enflasyonda bir ivme kaybı olduğunu görüyoruz. Mevsimsel koşullar aleyhimizde olduğu halde, jeopolitik birtakım beklenmedik riskler ortaya çıktığı halde enflasyonda ivme kaybının devam ettiğini görüyoruz. Enflasyon, 2024 yılı hedeflerimizle uyumlu bir patikaya doğru evrilmiş, enflasyondaki ivme kaybı çok net bir şekilde görülmüştür. Yıllık bazda ise 2024’ün ikinci yarısında belirgin bir düşüş bekliyoruz. Yaz aylarında hesaplara girmiş olan yüksek enflasyon dönemi, gelecek yılık ortalarında hesabımızdan çıkmış olacak.”