Harcama ve ödemelerin yapılabilmesinin, SGK’nin ana gelir kaynağı olan sigorta primlerinin düzenli ve eksiksiz toplanmasına bağlı olduğuna işaret eden Işıkhan, şunları kaydetti:

“31 Mart yerel seçimlerinden önce SGK’ye prim borçları biriken belediyelerin olduğuna dikkati çekmiş ve belediyelerin borçlarını ödemesi için bir çağrı yapmıştık. Bunu sözde bırakmadık, SGK aracılığıyla tüm borçlu belediyelere, herhangi bir parti farkı gözetmeksizin borç bildirimlerini gönderdik. Bazı belediyeler bu çağrılarımızı dikkate alıp borçlarını ödeme iradesi gösterdi. Buradan kendilerine teşekkür ediyorum. Ancak bunca uyarıya rağmen hala harekete geçmemiş olan belediyelerin sayısı da ne yazık ki oldukça fazla.”

“BORCUN YÜZDE 80’İ BELEDİYE ŞİRKETLERİNE AİT”

Tüm uyarıların ardından SGK’nin, kanunun öngördüğü şekilde alacaklarını tahsil etmesi gerektiğini vurgulayan Işıkhan, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Elbette bu bizim tercih ettiğimiz bir yol değil, ancak ilgili belediyelerin prim borçları artmış durumda ve her geçen gün de bu borçlar büyümekte. Bu noktada yapılması gereken neyse, usulüne uygun şekilde duruma müdahale edilmesi gerekiyor. SGK’ye olan prim borçlarının bir an önce tahsil edilmesi gerekiyor. Bugün itibarıyla belediyelerin prim borçları toplam 96 milyar liraya ulaşmış durumda ve bu borcun yüzde 80’i belediye şirketlerine aittir. Esasında bu milli bir kaynaktır. Vatandaşımızın çalışarak, üreterek, alnının teriyle bütçeye kazandırmış olduğu doğal bir gelir kaynağıdır. Ve yine vatandaşlarımızın yararına kullanılması gereken bir kaynaktır. Belediye çalışanlarının emeğinin karşılığı ve gelecek yatırımları olan sigorta primlerinin ödenmeyerek bu paraların başka kalemlere aktarılması asla doğru bir yaklaşım değildir.”

“ARZUMUZ, TAHSİLAT SÜRECİNİ SORUNSUZ ŞEKİLDE YÖNETMEK”

Işıkhan, bakanlık olarak emeğin korunmasının yanında emek sömürüsüne engel olmak için de çalıştıklarını dile getirerek, “Amacımız, SGK’ye olan prim borçlarını tahsil ederek, kayıt dışı ile mücadele ederek ve istihdamı artırarak SGK’nin prim gelirlerini artırmaktır, emeklilerimiz başta olmak üzere vatandaşlarımıza daha iyi imkanlarla hizmet vermektir. Bizler sosyal güvenlik gibi devlet ve millet için hayati önem taşıyan toplumsal bir temel ihtiyacın hem ihyası hem de sürdürülebilirliği için çalışıyoruz.” diye konuştu.

Borçlu belediyelere işbirliği çağrısında bulunan Işıkhan, “SGK’ye olan borçların yapılandırılması ve ödeme planlarının oluşturulması konusunda belediyelere her türlü desteği vermeye hazırız. Bu hususta arzumuz, tahsilat sürecini sorunsuz ve en kolay şekilde yönetmektir.” ifadesini kullandı.

“SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİMİZİ KORUMAK ORTAK SORUMLULUĞUMUZ”

Sosyal güvenlik sisteminin önemine değinen Işıkhan, şunları söyledi:

“SGK’nin sağlıklı işleyen, daha güçlü bir kurum haline gelebilmesi için bu sürecin zorunluluğunu, bu ülkenin bir vatandaşı olarak hepimizin çok iyi anlaması gerekmektedir. Sosyal güvenlik sistemimizin mali yapısını korumak ve geleceğe güvenle bakmak, hepimizin ortak sorumluluğudur. Sen ben yok, biz varız. Unutmamalıyız ki hepimiz aynı gemideyiz. Büyük Türkiye gemisinin hepimizin desteği ve uyumuyla alacağı daha çok yol, aşacağı daha çok ufuk var. Bu noktada herkes üzerine düşeni hakkıyla yerine getirirse tüm hedeflerimize başarıyla ulaşacağımızı düşünüyorum.”

FAİZİYLE ALINIYOR

Sabah Gazetesi’nin haberine göre; Eşe dosta işyerinde çalışmadığı halde sigorta yapanlar ile sahte işyeri girişiminde bulunanları hem parasal hem de cezai yaptırımlar bekliyor. Sahte sigortalı tespiti halinde; sahte olduğu tespit edilen hizmetler, bağlanan aylıklar iptal edilirken ödenmiş olan maaş ve diğer parasal değerler faiziyle geri alınıyor. İlgililer hakkında ise Cumhuriyet Savcılıklarına suç duyurusunda yargı nezdinde cezai yaptırım süreci başlatılıyor. Sahte işleri ve sahte sigortalı bildirimi yapan işveren ve meslek mensubu hakkında ise işyerinin tescil kaydı, e-sigorta şifresi ve işyeri sicil numarası iptal ediliyor. Sahte işyerinden ödenen primler geri ödenmeyerek SGK tarafından el konuluyor ve teşvik ve desteklerden yararlanmışsa gecikme cezası ile birlikte geri alınıyor.

Sahte sigortalılık ne demek? Sahte sigortalılık, bir kişinin işyerinde hizmet sözleşmesine tabi olarak çalışmadığı, sigortalı sayılmayı gerektirecek bir statüsü veya sıfatı olmadığı halde, yalnızca kayıt ve belge üstünde sigortalı gösterilme işlemi olarak açıklanabilir. Eş, dost ve akrabalar üzerinde yaygın gerçekleştirilen sahte sigortalılıkta son dönemde hamile kadınların sigortalı gösterilmesinde artış gözlemleniyor. Hamile olduğunu öğrenen kadınlar, bir yerden sigortalı gösteriliyorlar ve bu sayede SGK’dan geçici iş göremezlik ödeneği alma hakkına sahip oluyor. Özel hastanede doğum yaptıklarında SGK’dan tedavi masraflarının bir kısmını alabiliyorlar.

Sahte işyeri nedir? Sahte işyeri, gerçekte hiç var olmadığı halde kurulmuş, resmi olarak faaliyete ve sigortalı çalıştırılmaya başlanmış gibi Kuruma İşyeri Bildirgesi verilen ve işyeri tescili yapılan yerlerdir. Bazı durumlarda gerçek bir işyeri bir süre faaliyette bulunup kapanabiliyor veya devrediliyor. Bu durumda, SGK’ya gerekli bildirimler yapılmazsa burası sahte işyeri olarak adlandırılabiliyor.

Sahte sigortalıya ne yaptırım uygulanıyor? Sahte olduğu tespit edilen hizmetleri iptal edilir. İptal edilen hizmetleri ile birlikte kendisine bağlanmış aylık sonlandırılır ve yersiz ödenen aylıklar kanuni faizi ile birlikte geri alınır. Sahte hizmetlerin iptali sonrasında yararlanma koşullarının kaybedilmesi halinde; kişilerin kendileri veya hak sahipleri/bakmakla yükümlü oldukları kişiler için yapılan hastane, eczane, medikal malzeme gibi yersiz ödenen sağlık giderlerinin tahsili yoluna gidilir. Yersiz bağlanan gelirler ve ödenen geçici iş göremezlik ödenekleri kanuni faizi ile birlikte geri alınır. Sahte sigortalı bildirimlerinde sorumluluğu tespit edilen meslek mensupları (serbest muhasebeci ve mali müşavirler) da işveren ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulur. İlgililer hakkında Cumhuriyet Savcılıklarına suç duyurusunda bulunularak yargı süreci başlatılır.

SAHTE İŞYERİ AÇANLARA NE YAPTIRIM UYGULANIYOR?

Baştan beri sahte olduğu tespit edilen işyerinin tescil kaydı, e-sigorta şifresi ve işyeri sicil numarası iptal edilir. Sahte işyerinden ödenen primler var ise Borçlar Kanunu hükümlerince iade edilmeyerek SGK tarafından gelir kaydedilir. Yersiz yararlanılan teşvik ve destekler var ise gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte geri alınır. Gerekli işlemler yapılmak üzere ilgili vergi dairesine bilgi verilir.

SAHTE SİGORTALILIK NASIL TESPİT EDİLİYOR?

Sahte işyeri olma potansiyeli yüksek olduğu değerlendirilen işyerleri için SGK denetim memurları sahte sigortalılığın da tespitini yapıyor.

Doğan’ın konuya dair yazısı işte şöyle:

KAYIT dışı istihdam ile mücadele uzun süredir hükümetin gündeminde. Ne demek kayıt dışı istihdam?

Kişiler çalışıyorlar ama sosyal güvenlik sistemine, yani SGK’ya kayıtlı olmadan, kayıt dışı çalışıyorlar. 2010’larda kayıt dışı istihdam oranı yüzde 40 ila 43’lerdeyken, 2023 yılında bu oran yüzde 25.42’ye düştü. Bu da şunu gösteriyor, istihdam edilenlerin yüzde 25’i SGK’ya prim ödemeden, kayıt dışı çalışıyorlar. Oran yine yüksek ama geçtiğimiz yıllara göre düşüş görülüyor. Bu durum sosyal güvenlik sisteminin bütçesini olumsuz etkiliyor; SGK’nın prim gelirleri azalıyor, giderleri karşılamak için devlet bütçesine başvuruluyor.

Bunu niye yazdım? SGK, 2023 yılına ait kayıt dışılıkla ilgili tüm verileri detayları ile açıkladı. Sosyal güvenlik sisteminde kayıt dışılığın ya da sahteciliğin birçok yolu var. Mesela, prim gün sayısı emeklilik için yetmeyenlerin bir tanıdığının şirketinde kendini sigortalı göstermesi. Mesela, bu iş için kurulmuş paravan şirketlere para verip de sahte sigortalı olunması. Mesela, ölen babadan maaş alabilmek için boşanma yoluna gidilmesi. Mesela, hamilelik döneminde sağlık hizmetlerinden yararlanabilmek ve doğum öncesi ile sonrasında iş göremezlik ödeneğinden faydalanmak için bir yerde çalışılıyor gösterilmesi. SGK, bunların tamamını değil ama bir kısmını tespit ediyor. Nitekim 2023 yılı için de tespit etmiş. Sonuçları tek tek paylaşayım.

AYLIKLARI KESİLDİ

– Yapılan denetimler sonucunda 2023 yılında 20 bin 811 kişinin kayıt dışı çalıştığı tespit edilmiş; bunların 2 bin 264’ü yabancı uyruklu çalışanlar.

– 2023 yılında 1.533 işyerinin sahte olduğu tespit edilmiş.

– Sigortası olması için tanıdığının yanında çalışıyor gösterilen sahte sigortalılardan bahsettim ya; geçen senen 89 bine yakın sahte sigortalı tespit edilmiş.

– Bir de vefat eden babadan yetim aylığı alabilmek için eşinden boşananlar var. SGK; bu şekilde boşandığı eşi ile birlikte yaşamaya devam eden 2 bin 418 kişiyi tespit ederek, aylıklarını kesmiş.

– Yine yapılan denetimler sonucunda 2023 yılında 112 bin 421 tescilsiz sigortalı, 15 bin 443 tescilsiz işyeri tespit edilmiş.

– Denetimler ve tespitler sonucu SGK, 1.2 milyar TL’nin üzerinde para cezası yazmış.

– 2023 yılında, prime esas kazanç seviyesi yüzde 20 ve üzerinde azaldığı belirlenen 181 bin kişiye bilgilendirme amacıyla SMS gönderilmiş. Bu ne demek? İşveren düşük sigorta primi ödemek için çalışanın maaşını eksik göstermiş ya da maaşın tamamını bordroya yansıtmamış; SGK’da prim düşüşünden bunu tespit ederek, çalışana ‘prim eksik yatıyor mesajı göndermiş.

EMEKLİLİK İPTAL EDİLİYOR

Dikkatinizi çekerim, paylaştığım bu veriler sadece 2023 yılına ait. Hemen hemen her yıl SGK benzeri sayılarda kayıt dışı çalışan ya da sahte sigortalı tespit ediyor. Peki, bu tespitler sonucu ne oluyor? Sigortalılık ve prim günleri iptal ediliyor, ödenen primler iade edilmiyor. Emekli olunmuşsa, aylık kesiliyor, emeklilik iptal ediliyor, ödenen maaşlar faiziyle geri alınıyor. Sahte sigortalılık süresince hem kendi hem de yakınları adına ödenen tüm sağlık giderleri geri isteniyor. Sahte sigortalı için hapis cezası istemiyle suç duyurusunda bulunuluyor. Sigortalı kişiye ödenen iş göremezlik aylıkları faiziyle birlikte geri alınıyor. Kişiyi sahte sigortalı olarak gösteren işveren ciddi tutarlarda ceza ödüyor, sahte sigortalı emekli aylıklarını, sağlık giderlerini ödeyemezse işverenden talep ediliyor, sahtecilik yaptığı için hapis cezası ile yargılanıyor.