Karahan, konuşmasında şunları kaydetti;

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası olarak temel amacımız fiyat istikrarını sağlamak ve sürdürmektir. Bu hedefe uygun olarak 2023 yılı haziran ayında bir parasal sıkılaşma döngüsüne başladık ve fiyat istikrarını tesis etmek için bu süreçte takip edeceğimiz dezenflasyon patikamızı oluşturduk.

Geldiğimiz noktada dezenflasyon patikamız için gerekli makroekonomik koşulların önemli ölçüde oluştuğunu düşünüyoruz. 2023 yılının ikinci yarısından itibaren büyümenin kompozisyonuna baktığımızda iç talep katkısının kademeli olarak azaldığını, net ihracat katkısınınsa, kademeli bir şekilde derin negatif seviyeden 2024 birinci çeyrek itibarıyla pozitife döndüğünü görüyoruz. Öncü göstergelere ve kredi piyasası gelişmelerine baktığımızda talep koşullarındaki normalleşmenin yılın ikinci yarısında da güçlenerek devam edeceğini öngörüyoruz.

Büyüme kompozisyonundaki değişim, beklentilerdeki iyileşme ve talep koşullarının normalleşmesiyle ülkemizin dış dengesi daha sürdürülebilir bir hale gelmektedir. Mayıs 2023’te 57 milyar dolara yükselen 12 aylık cari açık, Mart ayı itibarıyla 30 milyar dolar seviyesine gerilemiştir. Mayıs ayı dış ticaret verileri de cari işlemler hesabındaki olumlu görünümün devam edeceği sinyalini net bir şekilde vermiştir. Cari dengedeki iyileşmeyle birlikte finansman ihtiyacı azalırken, ülkemizin yurt dışı finansman kaynaklarına erişimi önemli ölçüde kolaylaşmıştır. Böylece, küresel finansal koşullardaki sıkılığa rağmen, ülke risk primimizdeki gerilemenin etkisiyle, bankalarımızın ve reel sektörümünün yurt dışı borç çevirme oranları artarken borçlanma maliyetleri azalmıştır.

“TÜRK LİRASI VARLIKLARA TALEBİNİN ARTTIĞINI GÖRMEKTEYİZ”

Son dönemdeyse, dezenflasyon patikasına olan güvenin artması Türk lirası tasarruflara ve finansal varlıklara yönelimi arttırmaktadır. Özellikle Nisan ayı başından itibaren, Türk lirası mevduat payındaki artış hızlanmış ve artış bu kez KKM hesaplarındaki çözülmenin yanında, döviz tevdiat hesaplarından kaynaklanmıştır. Türk lirasına artan taleple birlikte, geçen yıl Ağustos ayında yüzde 31 seviyesine gerileyen Türk lirası mevduatların toplam mevduat içerisindeki payı, mayıs sonu itibarıyla yüzde 48 seviyesine ulaşmıştır. Aynı dönemde Kur Korumalı Mevduat bakiyesi tepe noktasından yarı yarıya gerilemiştir. Yurtdışı yatırımcıların da benzer şekilde Türk lirası varlıklara talebinin arttığını görmekteyiz. Nisan ayı başından itibaren ülkemize gelen portföy akımları, başta devlet iç borçlanma senetleri olmak üzere 10 milyar doları aşmıştır.

“REZERVLERİMİZ 145 MİLYAR DOLARIN ÜZERİNE ÇIKTI”

Parasal sıkılaşma yapan birçok ülkede olduğu gibi sermaye akımlarının dezenflasyon ve finansal istikrar amaçlarına uygun bir şekilde yönetilmesini önemsiyoruz. Son attığımız adımlar ile yurt içi ve yurt dışı kaynaklı Türk lirası varlıklara talebin artması sonucunda ortaya çıkan likiditeyi çeşitli araçlar ile sterilize ederek finansal koşullardaki sıkılığı koruyoruz. Artan Türk lirası talebi ile birlikte rezervlerimiz 145 milyar doların üzerine çıkmış ve Merkez Bankamızın net döviz pozisyonu son iki ayda yaklaşık 70 milyar dolar iyileşmiştir. Bu durum Türk lirası varlıklara yönelik pozitif bir döngünün başladığını göstermektedir. Türk lirası tasarrufların artması ve yatırımcıların Türk lirası finansal varlıkları tercih etmesi ile birlikte rezervlerimiz artmakta, rezervlerdeki artış Türk lirasına olan güveni pekiştirerek Türk lirası varlıklara geçişin devamını desteklemektedir.

“AYLIK ENFLASYONUN ÖNEMLİ ÖLÇÜDE YAVAŞLADIĞINI GÖRÜYORUZ”

Mayıs ayı itibarıyla enflasyon yıllık bazda yüzde 75,5 seviyesinde gerçekleşmiştir. Enflasyonun Mayıs ayında en yüksek seviyesine ulaşacağını sonrasında da düşeceğini daha önceki iletişimlerimizde paylaşmıştık. Dezenflasyon patikamıza göre Haziran ayında başlayarak manşet enflasyon yılın geri kalanında her ay gerileyecektir. Baz etkileri nedeniyle yaz aylarında bu gerileme özellikle belirgin olacaktır. Ancak para politikası duruşumuzu belirlerken bizim takip ettiğimiz gösterge, aylık enflasyonun ana eğilimi olmaya devam edecektir. Mayıs ayı itibarıyla aylık enflasyonun ana eğiliminin yüzde 3 civarında olduğunu tahmin ediyoruz. Enflasyon verilerine daha detaylı baktığımızda, finansal koşullar ile kur gelişmeleri ve beklentilerinin önemli olduğu dayanıklı mal gibi kalemlerde, aylık enflasyonun önemli ölçüde yavaşladığını görüyoruz.

Diğer taraftan hizmet enflasyonundaki katılık ve yüksek seyir, enflasyonist baskıları canlı tutmaktadır. Enflasyonun ana eğiliminde belirgin ve kalıcı bir düşüş sağlanana ve enflasyon beklentileri öngörülen tahmin aralığına yakınsayana kadar sıkı para politikası duruşunu sürdüreceğiz. Sıkı duruşumuz ile birlikte yurt içi talepteki dengelenme, Türk lirasında reel değerlenme ve enflasyon beklentilerinin iyileşmesiyle ana eğilimin gerileyeceğini öngörüyoruz. Ana eğilimde beklenen bu gerileme ile birlikte enflasyon tahminlerimizi 2024 yılsonu için yüzde 38, 2025 yılsonu için yüzde 14 seviyesinde belirledik.

2026 yılında, tek haneli enflasyona ulaşacağımızı öngörüyoruz. Bunun uzun bir süreç olacağını biliyor ve aşağı ve yukarı yönlü riskleri değerlendiriyoruz. Özellikle belirtmek isterim ki enflasyon tahminlerimiz yalnızca tahmin değil, para politikası sıkılığını belirlerken kullandığımız ara hedef görevi görmektedir. Bu nedenle enflasyon gerçekleşmelerinin ve beklentilerinin tahmin patikamıza yakınsamasını dikkatle takip etmeye devam edecek ve enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bir bozulma olması halinde, para politikası duruşumuzu sıkılaştıracağız. Merkez Bankası olarak toplumsal refaha en büyük katkımızın fiyat istikrarını tesis etmek olduğunun bilinciyle hareket etmeye devam edeceğiz.

 Fatih Karahan, Kur korumalı hesaplarda düşüş sürerken, nisan ayından itibaren yabancı para mevduat hesaplarında kayda değer bir gerileme gözlendi.

Türk lirası mevduat faizlerinin seviyesi tasarrufları teşvik ederek Türk lirasına olan ilgiliyi artırıyor.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Finansal İstikrar Raporu’nu yayımlandı. Rapordan, Merkez Bankası’nın, TL likiditesini yönetmek ve parasal aktarımı güçlendirmeye yönelik uygulamaları devreye alarak esas araç olan politika faizinin etkinliğini artırmayı amaçladığı belirtildi.

Sıkı para politikasını destekleyen bu uygulamalar sonucunda politika faizinden kredi ve mevduat faizlerine aktarımın güçlendiği ve finansal koşullardaki sıkılık düzeyinin arttığı ifade edildi.

Raporda, “Ayrıca enflasyon gerçekleşmeleri ve beklentilerine kıyasla mevduat faizlerinin geldiği seviye TL finansal varlıkların cazibesini artırmıştır. Finansal koşullardaki sıkılaşmanın, dolarizasyonun azalmasına katkı sağlaması, tüketim yerine tasarrufun özendirilerek enflasyon ve enflasyon beklentileri üzerinde olumlu etki yaratması beklenmektedir” denildi.

“Finansal istikrarı sürdürecek adımları atılmaya devam edeceğiz”

TCMB Başkanı Fatih Karahan, önümüzdeki dönemde piyasa mekanizmasının etkinliğini artıracak ve makro finansal istikrarı sürdürecek adımların atılmaya devam edileceğini söyledi.

Başka Karahan, “Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası olarak finansal istikrara ilişkin tüm gelişmeleri yakından takip etmekte ve Finansal İstikrar Raporumuzun bu sayısı ile son gelişmeleri özetleyerek kamuoyu ile paylaşmaktayız. Enflasyonla mücadele kapsamında uygulamakta olduğumuz sıkı para politikasına ek olarak parasal aktarım mekanizmasını desteklemek amacıyla aldığımız makroihtiyati önlemler de finansal koşulların sıkılaşmasına katkı vermektedir. Makroihtiyati çerçevenin sadeleştirilmesi kapsamında menkul kıymet tesisi uygulamasını yürürlükten kaldırırken, kur korumalı mevduattan kademeli çıkış politikamızı sürdürmekteyiz. “ dedi.

Önümüzdeki dönemde de piyasa mekanizmasının etkinliğini artıracak ve makro finansal istikrarı sürdürecek adımların atılmaya devam edileceğini ifade eden Kahan, şunları söyledi:

“Sıkı para politikası duruşumuz ve makroihtiyati politikalar finansal piyasalara hızlı ve etkili bir şekilde yansımaktadır. Türk lirası kredi faizlerinin geldiği seviye iç talepteki dengelenme sürecine katkı verirken, yabancı para kredilerde son dönemde büyüme göze çarpmaktadır. Yabancı para kredilerin gelecek seyrinin finansal sistemde oluşturabileceği riskleri azaltmak amacıyla bu kredileri de büyüme sınırı düzenlemesine dâhil ettik.

Türk lirası mevduat faizlerinin seviyesi tasarrufları teşvik ederek Türk lirasına olan ilgiyi artırmaktadır. Bunun bir yansıması olarak kur korumalı hesaplarda düşüş sürerken, nisan ayından itibaren yabancı para mevduat hesaplarında kayda değer bir gerileme gözlenmiştir. Bu gelişmeler sonucunda, mevduat kompozisyonunda Türk lirasının payı önemli ölçüde artmıştır.

Bu süreçte politikalara artan güven ve olumlu beklentilerle birlikte ülke risk priminde de belirgin bir iyileşme kaydedilmiştir. Reel sektör ve bankacılık sektörü vadesi gelen dış borçlarını yüksek oranlarda yenilemiştir. Finansal koşullardaki sıkılaşmanın bankacılık sisteminin aktif kalitesine yansıması ise sınırlı olmuştur. Bankacılık sisteminin güçlü likidite ve sermaye yapısı, finansal istikrarın sürmesine katkı sağlamaya devam edecektir.

Finansal istikrara ilişkin güncel görünüm ve risklere yönelik hazırlanan analiz ve değerlendirmelerin yer aldığı Finansal İstikrar Raporumuzun 38’inci sayısının tüm okuyucular için faydalı olmasını dilerim”

TCMB Başkanı Karahan’ın açıklamaları şöyle:

Merkez Bankamızın temel amacı fiyat istikrarını sağlamak ve sürdürmektir. Fiyatlama davranışlarını ve enflasyon beklentilerini yakından takip ediyoruz. Enflasyon hedeflerimizle uyumlu seviyelere gerileyene kadar sıkı para politikası duruşumuzu korumakta kararlıyız. Enflasyon beklentilerinde kalıcı bir bozulmaya kesinlikle izin vermeyeceğiz. Küresel büyümede 2024 yılında sınırlı bir artış öngörülmektedir. Emtia fiyatlarında son dönemde genele yayılan bir artış gözlenmektedir. Jeopolitik gerilimlerle değerli metallerin fiyatları yükselmiştir. Jeopolitik gelişmeler ve sıkı politika öne çıkan küresel risk faktörleridir. Küresel enflasyon hedeflerin üzerinde seyretmeye devam etmektedir, merkez bankaları parasal sıkılığı korumaktadır.

“GELİŞMİŞ ÜLKELERDE GEÇ FAİZ İNDİRİMİ BEKLENTİLERİ KUVVETLENDİ”

Gelişmiş ülke merkez bankalarının daha geç ve daha yavaş faiz indirimine gideceği beklentileri kuvvetlenmiştir. Son dönemde gelişmekte olan ülkelerden portföy çıkışları gözlenmiştir. Yurt içi talepte direnç sürerken bazı normalleşme işaretleri mevcuttur. Net ihracatın büyümeye negatif katkısı azaldı. Parasal sıkılaştırmanın iç talebe etkilerini çeşitli göstergeler üzerinden yakından takip etmekteyiz. Arz koşulları talep koşullarına kıyasla daha ılımlı bir seyir izlemektedir. Çıktı açığının ilk çeyrekte bir miktar arttığı tahmin edilmektedir. PMI verileri ikinci çeyrekte üretimde ılımlı bir zayıflamaya işaret ediyor.

“TALEP ENFLASYONİST OLARAK SÜRÜYOR”

Toplam talep koşulları enflasyonist düzeyde seyretmektedir. Çıktı açığı dezenflasyonist sürecinin önemli bir bileşeni olacak. Cari işlemler dengesindeki iyileşme devam ediyor. Sıkı para politikası talebi dengeleyecek. Yılın ikinci yarısında, parasal aktarımın gecikmeli etkisiyle iç talepte zayıflama olacağını, cari dengede iyileşmenin devam edeceğini öngörüyoruz. Tüketici enflasyonu öngörülen tahmin aralığının üzerinde gerçekleşmiştir. Enflasyon göstergeleri ana eğilimde gerilemeye işaret etmektedir. Enflasyon Nisan’da yüzde 69,38 ile tahmin aralığının 0,9 puan üzerinde tamamladı. Öngörülerimizin aksine yılın ilk çeyreğinde toplam talep koşulları güçlü seyretmiş, kredi koşullarında artış gerçekleşmiştir. Reel ücret artışları talebi destekledi. Ana eğilimdeki yüksek seyirde hizmet fiyatlarının rolü belirgindir. Son dönemde hizmetler grubundaki fiyat artışlarının diğer gruplara kıyasla daha güçlü seyrettiğini görüyoruz. Hizmet enflasyonu aylık bazda yavaşlamakla birlikte yüksek bir seyir izlemektedir. Gelişmiş ülkelerde de hizmet enflasyonu manşet enflasyonun üzerindedir.

“KONUT FİYATLARINDAKİ YAVAŞLAMA KİRA ARTIŞINI SINIRLAYABİLİR”

Konut piyasasındaki gelişmeleri öncü gösterge olarak yakından takip ediyoruz. Konut piyasasındaki gelişmeleri öncü gösterge olarak yakından takip ediyoruz. Konut fiyatlarındaki artış eğilimi yavaşlamaktadır. Konut fiyatlarının artış eğilimi tüketici fiyatlarındaki artış eğiliminin altında seyretmektedir. Konut fiyatlarındaki yavaşlamanın ilerleyen dönemde gecikmeli olarak kira artışını sınırlayabileceğini değerlendiriyoruz. Dayanıklı tüketim mallarında fiyat artışlarının yavaşlaması beklenmektedir. Parasal sıkılaştırmanın beklentiler üzerindeki etkisi yakından takip edilmektedir. Enflasyon beklentilerinin tahmin aralığına yakınsaması, dezenflasyon açısından kritik önemdedir. Kararlarımızın enflasyon beklentilerinde iyileşme sağlayacağını, piyasa beklentileri ile ara hedefimiz arasındaki farkın kapanacağını öngörüyoruz.

“KREDİ FAİZLERİ TALEBİ YAVAŞLATACAK”

Parasal duruş belirgin şekilde sıkılaştırılmıştır. Parasal aktarım mekanizmasını destekleyen ve güçlendiren adımlar atılmıştır. Likidite gelişmelerini yakından takip ederek, sterilizasyon araçlarını gerektiğinde etkin bir şekilde kullanacağız. Parasal sıkılaştırma finans piyasalarına hızlı ve güçlü bir şekilde yansıyor. Kredi faizlerinin geldiği seviye iç talebin yavaşlamasına destek verecek. Tüketici kredi büyümesi zayıflamaktadır. Son verilen yabancı para mevduatından TL mevduatına geçişin hızlandığını gösteriyor. Parasal politika duruşumuz ve makroihtiyati çerçeve mevduat faizlerinin TL’ye geçişi destekleyecek seviyelerde kalmasını ve tasarrufların artmasını sağlayacak. TL mevduat payı artmaya devam etmektedir. Son dönemde yabancı para kredilerinin arttığını gözlemliyoruz.

REZERVLERDE ARTIŞ

Türkiye’nin risk primindeki iyileşme potföy akımlarını destekledi. Portföy girişleri DİBS piyasasına yoğunlaşırken offshore swaplara da yansıdı. Mart toplantısında yaptığımız ilave sıkılaştırma, yurt içi ve dışı yerleşiklerin TL’ye güvenini artıdı ve rezervlere olumlu yansıdı. Swap hariç net rezervlere bugün itibarıyla baktığımızda son iki haftada 18 milyar dolarlık bir ek iyileşme görmekteyiz. Böylece, ilgili dönemde swap hariç net rezervler toplam 34 milyar dolar artmıştır.

ENFLASYON TAHMİNİNE YUKARI YÖNLÜ GÜNCELLEME

2024 yıl sonu enflasyon tahminini yüzde 38’e güncelledik. 2025 ve 2026 tahminlerini sırasıyla yüzde 14 ve yüzde 9 seviyesinde koruduk. Orta vadede ise enflasyonun yüzde 5’te istikrar kazanmasını hedefliyoruz.

Tahmin aralıklarının alt ve üst noktaları da 2024 yılı için yüzde 34 ve 42, 2025 yılı için ise yüzde 7 ve 21’e tekabül etmektedir.

Para politikasındaki kararlı duruşumuz, yurt içi talepte dengelenme, Türk lirasında reel değerlenme ve enflasyon beklentilerindeki düzelme vasıtasıyla aylık enflasyonun ana eğilimini düşürecektir.

Aylık enflasyonun ana eğiliminde, belirgin ve kalıcı bir düşüş sağlanana ve enflasyon beklentileri, öngörülen tahmin aralığına yakınsayana kadar sıkı para politikası duruşumuzu sürdüreceğiz.

Son dakika gelişmelere anında ulaşmak için Haber7 uygulamasını akıllı cihazlarınıza (iOS, Android) kurabilir, Twitter’da @Haber7 hesabını takip edebilirsiniz.

App Store Google Play Takip Et

Karahan’ın konuşmasında çıkan önemli noktalardan biri de “Enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bir bozulma öngörülmesi durumunda ise para politikası duruşunu sıkılaştıracağız” ifadesi oldu.

Merkez Bankası başkanı, dezenflasyonun 2024 yılının ikinci yarısında tesis edileceğini öngördüklerini kaydetti.

Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, Olağan Genel Kurul Toplantısı’nda açıklamalarda bulundu.

Karahan’ın açıklamalarından öne çıkanlar:

Ülkemizde 2023 yılının ilk yarısında iç talep kaynaklı güçlü seyreden iktisadi faaliyet, yılın ikinci yarısında ivme kaybetse de gücünü korumuştur. Üretim tarafında hizmetler sektörü büyümenin temel sürükleyicisi olarak öne çıkmıştır. Sanayi sektörü deprem kaynaklı etkiler ve dış talepteki zayıf seyir nedeniyle yılın ilk yarısında büyümeye negatif katkı vermiş, ikinci yarıda ise katkısı pozitife dönmüştür. Harcamalar tarafında nihai yurt içi talebin katkısı yüksek seviyesini korumakla birlikte, özel tüketim büyümesindeki yavaşlamanın da etkisiyle yılın ikinci yarısında gerilemiştir. Net ihracatımız ise küresel iktisadi faaliyetteki zayıf seyir nedeniyle yıl boyunca yıllık büyümeye negatif katkı vermiştir. Ancak sıkı para politikasının da etkisiyle ithalat yılın ikinci yarısında azalırken ihracatımız görece güçlü kalmıştır.

RİSKLERE KARŞI İHTİYATLI DURUŞ VURGUSU

Mart ayında aylık enflasyonun ana eğilimi, devam eden zayıflamaya rağmen öngörülerimizden yüksek gerçekleşti. Tüketim malı ve altın ithalatındaki seyir cari dengedeki iyileşmeye katkı verirken, yakın döneme ilişkin diğer göstergeler yurt içi talepte direncin sürdüğüne işaret etti. Diğer taraftan, mart ayındaki politika adımlarımızın etkisiyle finansal koşullar önemli ölçüde sıkılaştı. Yaptığımız parasal sıkılaştırmanın krediler ve iç talep üzerindeki etkilerini yakından izliyoruz. Bu doğrultuda, Nisan ayı toplantımızda parasal sıkılaştırmanın gecikmeli etkilerini de göz önünde bulundurarak politika faizini sabit tutmakla birlikte, enflasyon üzerindeki yukarı yönlü risklere karşı ihtiyatlı duruşumuzu koruduğumuzun altını çizmek isterim. Bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını temel politika faizi olarak kullanmaya devam edeceğiz.

TL VARLIKLARA TALEP GÜÇLENDİ

Haziran ayından bu yana uygulamakta olduğumuz parasal sıkılaştırmanın etkileri finansal koşullar üzerinde gözlenmiş, kısmen talep koşullarına da yansımıştır. 2023 yılının ikinci yarısında dış finansman koşullarında belirgin bir iyileşme, rezervlerde artış, cari dengede iyileşme, Türk lirası mevduat payında yükselme ve Türk lirası varlıklara talepte güçlenme görülmüştür. Tüm bu gelişmeler Türk lirasında istikrarlı seyre ve para politikasının etkinliğine katkıda bulunmuştur.

Parasal sıkılaşmanın da desteğiyle 12 ve 24 ay sonrası enflasyon beklentilerinde eylül ayı itibarıyla başlayan iyileşmenin devam ettiğini, yıl sonu enflasyon beklentilerinin ise halen Enflasyon Raporlarında paylaştığımız tahminlerimizin üzerinde olduğunu görmekteyiz.

“AYLIK FİYATLARI YAKINDAN YAKİP EDİYORUZ”

İç talepte dengelenme ile birlikte sağlıklı bir dezenflasyon sürecine gireceğimizi değerlendiriyoruz. Aylık fiyat gelişmelerini yakından takip ediyoruz. Aylık enflasyonun ana eğiliminde belirgin ve kalıcı bir düşüş sağlanıp, enflasyon beklentileri öngörülen tahmin aralığına yakınsayana kadar sıkı para politikası duruşumuzu sürdüreceğiz.

Enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bir bozulma öngörülmesi durumunda ise para politikası duruşunu sıkılaştıracağız. Para politikasındaki kararlı duruşumuzun; yurt içi talepte dengelenme, Türk lirasında reel değerlenme ve enflasyon beklentilerinde düzelme vasıtası ile aylık enflasyonun ana eğilimini düşüreceği ve dezenflasyonun 2024 yılının ikinci yarısında tesis edileceğini öngörmekteyiz.

“ÖNCELİK FİYAT İSTİKRARI”

TCMB’nin temel amacı ve önceliği fiyat istikrarını sağlamaktır. Para politikasını bu amaç doğrultusunda, enflasyonu önce tek haneli rakamlara, orta vadede ise yüzde 5 hedefine ulaştıracak parasal ve finansal koşulları sağlayacak şekilde belirlemeye devam edeceğiz.

Yurt içinde en büyük zorluğun yüksek enflasyon olduğunu yineleyen Şimşek, fiyat istikrarını sağlamanın ve enflasyonu tek haneye indirmenin en büyük öncelikleri olduğunu söyledi.

Şimşek, mali disiplinin sağlanmasının da bir diğer önemli hedef olduğunu, dezenflasyon sürecinin kamu maliyesi desteği gerektirdiğini aktardı.

Bakan Şimşek, rekabetçiliğin ve üretkenliğin artırılması, yatırım ortamının iyileştirilmesi, iklim değişikliği ile mücadele, yeşil ve dijital dönüşüm gibi alanlara yönelik kapsamlı bir yapısal reform programlarının olduğunu anlattı.

Küresel borçlanmanın önemli bir sorun olduğuna da dikkati çeken Şimşek, Türkiye’nin bu anlamda daha iyi bir konumda olduğunu ancak yurt içinde fiyat istikrarının bir numaralı zorluk olduğunu kaydetti.

“PARA POLİTİKASINDA SADELEŞME VE NORMALLEŞME SÜRECİ DEVAM EDİYOR”

Türkiye’de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın zaferiyle sonuçlarının başkanlık seçimlerinin ardından ekonomi politikasında rotanın düzeltilmesine ihtiyaç olduğunu belirten Şimşek, yeni ekonomi ekibinin oluşturulması sonrası 3 yıllık kapsamlı bir programın hayata geçirildiğini dile getirdi.

Şimşek, programın temel dayanaklarından birinin para politikasının normalleşmesi olduğunu kaydederek, para politikasında sadeleşme ve normalleşme sürecinin devam ettiğini aktardı.

Programın bir diğer bileşeninin ise kamu maliyesi disiplinin yeniden sağlanması olduğuna işaret eden Şimşek, enflasyonu düşürmek için Merkez Bankası’na daha fazla destek sağlamak amacıyla mali duruşu sıkılaştırmaları gerektiğini dile getirdi.

Şimşek, programın bir başka bileşenin de yapısal reformlar olduğunu belirterek, kaynakları daha verimli alanlara yönlendirmek istediklerini ifade etti.

“ULUSLARARASI YATIRIMCILARIN GÜVENİNİ YENİDEN KAZANDIĞIMIZI DÜŞÜNÜYORUM”

Sağlam politikalar ve yapısal reformların birleşiminin yatırımcıların güveninin yeniden kazanılmasına yardımcı olacağını vurgulayan Şimşek, “Geçen yıl programının ömrü konusunda pek çok soru işareti vardı. Ancak son birkaç gündür yatırımcılarla olan görüşmelerime dayanarak size şunu söyleyebilirim ki bu sorular ortadan kalktı. Sorular artık daha çok makro konularla ilgili.” dedi.

Şimşek, “Uluslararası yatırımcıların güvenini yeniden kazandığımızı düşünüyorum. Bu durum kredi risk primindeki (CDS) önemli düşüşe de yansıyor.” diye konuştu.

Orta Vadeli Program’da (OVP) enflasyonun bu yıl yüzde 36’ya gelecek yıl yüzde 14’e ve 2026’da tek haneli rakamlara düşmesinin beklendiğini anımsatan Şimşek, “İddialı olsa da bu hedeflerin ulaşılabilir olduğunu düşünüyoruz çünkü desteklenen sıkı bir para politikamız var. Deprem harcamalarını dışarda tuttuğumuzda, uluslararası standartlara göre sıkı bir maliye politikamız da var. İlerleme var, sonuçları göstermek için zamana ihtiyacımız var.” dedi.

“KAMU HARCAMALARINDA VERİMLİ ALANLAR ÖNCELİKLENDİRİLECEK”

Şimşek, cari açığın düştüğünü, bütçe açığının daralacağını ve para politikasının tamamen işlevsel hale geleceğini vurguladı.

Enflasyondaki zorluklara değinen Şimşek, gelişen piyasalarda özellikle de Türkiye’de para politikası aktarım mekanizmasının istenildiği kadar etkili olmadığını düşündüğünü ve bunun güçlendirilmesi üzerinde çalıştıklarını söyledi.

Şimşek, selektif kredi sıkılaştırması ile niceliksel sıkılaştırmaya gittiklerine işaret ederek, geleneksel sıkılaştırmanın sınırları olduğunu anlattı.

Maliye tarafında, geçen yıl düzenlemelerin çoğunun vergi artışlarıyla, yani gelir yönüyle ilgili olduğunu anımsatan Şimşek, “Bu yıl harcamaları incelemeye başladık. Harcama kontrolüne ve olası harcama kesintilerinin ne olabileceğine, aynı zamanda harcamalarda verimli alanların önceliklendirilmesine bakıyoruz.” diye konuştu.

Şimşek, isteğe bağlı olmayan harcamalar söz konusu olduğunda, genellikle gelişmekte olan piyasaların çoğunun bütçelerinde sınırlı yer olduğunu anlattı.

Harcamaların kontrol edilmesine dair bir beklenti olduğunu dile getiren Şimşek, “Biz de bunu gerçekleştireceğiz, harcamaları mümkün olduğu ölçüde kontrol edecek ve kesintiye gideceğiz.” dedi.

⁠”BİR MALİYE BAKANININ PARA POLİTİKASI DURUŞU HAKKINDA YORUM YAPMASI UYGUN OLMAZ”

Parasal sıkılaşma döngüsünün bitip bitmediğine ilişkin bir soruya Şimşek, “Bir maliye bakanının para politikası duruşu hakkında yorum yapması uygun olmaz. Bir ekonomist olarak elbette kendi görüşlerim var ama bunu ifade etmek doğru olmaz.” yanıtını verdi.

Moderatörün “Yani merkez bankasının bağımsızlığına saygı gösteriyorsunuz” demesi üzerine ise Şimşek, “Kesinlikle.” dedi.

“YEŞİL DÖNÜŞÜM BİR ZORUNLULUK”

İklim değişikliğinin önemli bir sorun olduğuna değinen da Şimşek, Türkiye açısından yeşil dönüşümün bir tercih değil zorunluluk olduğunu kaydetti.

Şimşek, ülkenin enerjide büyük ölçüde ithalata bağımlı olduğunun altını çizerek, bu alanda daha az bağımlılık olsaydı Türkiye’nin cari fazla verebileceğini anlattı.

Avrupa’nın karbon vergisi planına da işaret eden Şimşek, “Birkaç sektörle başlayacaklar ama sonunda muhtemelen genişletecekler. Dolayısıyla buna hazırlıklı olmamız gerekiyor. Bu nedenle karbon ayak izini azaltmanın, daha fazla yenilenebilir enerjinin hayata geçirilmesinin önemli olduğunu düşünüyorum.” şeklinde konuştu.

Öte yandan Şimşek, Orta Doğu’da yaşananların “endişe verici” olduğunu belirterek, kurallara dayalı sisteme ve uluslararası insani hukuka saygının açıkça zayıf olduğunu düşündüğünü kaydetti.

Jeopolitik gerilimler söz konusu olduğunda, doğrudan işin içinde olunmasa da yüksek enerji fiyatları gibi etkileri olduğuna dikkati çeken Şimşek, Türkiye’nin 2022’de enerji ithalatının 97 milyar dolar düzeyinde olduğunu hatırlattı. Şimşek, çatışmaların belirsizlik yaratması nedeniyle risklerin daha yüksek olma eğiliminde olduğunu ifade ederek, bölgenin barış ve refaha ihtiyacı olduğunu söyledi.

Ticarette parçalanma ve korumacılığın kimsenin çıkarına olmadığını dile getiren Şimşek, dünyanın kurallara dayalı, kapsayıcı ve adil bir düzene dönmesi gerektiğini ifade etti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıklamalarından öne çıkan başlıklar şu şekilde;

“BİZDE DURMAK, DURAKSAMAK YOK”

Geçtiğimiz yılki 14-28 Mayıs seçimlerinde coşkunuzu sandığa yansıttınız. Bu seçimde Cumhur İttifakı’na milletvekilliğinde yüzde 70’i, Cumhurbaşkanlığında yüzde 75’i aşkın oy oranıyla verdiğiniz destek için her birinize şükranlarımı sunuyorum. Bugüne kadar girdiğimiz her mücadelede, her seçimde Hasandağı gibi heybetli bir şekilde yanımızda yer aldığınız için Aksaray’a teşekkür ediyorum. Rabbime bana sizler gibi yol arkadaşları verdiği için hamd ediyorum. Sizler, yanımızda olduğunuz müddetçe bize durmak, duraksamak yok.

MEYDANDA KAÇ KİŞİ VAR?

Şuanda alanda 35 bin kişi var.

“TARİHİMİZİN EN İYİ SEVİYELERİNİ GÖRDÜK”

Biz de milletimize sözümüzü hep yerine getirdik. Bundan sonra da aynı şekilde bu yolda devam edeceğiz. Aksaray’a mahcup olmamak için 21 yıldır gece gündüz çalışıyoruz. Pek çok alanda gayet olumlu neticeler alıyoruz. Büyümede, milli gelirde, ihracatta, savunma sanayiinde, diplomaside tarihimizin en iyi seviyelerini gördük. Her dönemde olduğu gibi bu süreçte de pek çok engelle, pek çok sıkıntıyla karşılaşıyoruz.

“ENFLASYON YILIN İKİNCİ YARISINDAN İTİBAREN DÜŞECEK”

Bölgemizde yaşanan krizlerin, savaşların, gerilimlerin ülkemize olumsuz etkilerini hep göğüslüyoruz. Dünyanın her yerinde olduğu gibi ülkemizde de can yakan enflasyonun yol açtığı hayat pahalılığıyla boğuşuyoruz. Çalışanlarımızın ve emeklilerimizin alım güçlerindeki düşüşü telafi etmek için sürekli yeni adımlar atıyoruz. Tüm emeklilerimize bir defaya mahsus 5 bin lira ödeme yaptık. Yılbaşında emeklilerimizin ve çalışanlarımızın maaşlarını yüzde 50 oranında artırdık. Emeklilerimizin ikramiyelerinde de aynı şekilde yüzde 50 artışa gittik. Son olarak banka promosyon ödemelerini 8 bin ile 12 bin lira arasında yükselttik. İnşallah yılın ikinci yarısından itibaren enflasyonun düşmeye başlamasıyla elimiz biraz daha rahatlayacak. Çünkü yüksek enflasyon ortamında ne verirsek verelim dipsiz kuyu misali kaybolup gidiyor. Önce enflasyonu kontrol altına almamız gerekiyor, Allah’ın izniyle bunu başaracak programa kararlılığa sahibiz.

“BU OYUNU HEP BERABER BOZACAĞIZ”

Hep birlikte biraz daha sabredeceğiz, ülkemizin gücünden ve potansiyelinden rahatsız olan çevreler, muhalefeti de kullanarak milletimizi karamsarlık bataklığına sürüklemek istiyor. Amaçları Türkiye’yi mevcut kazanımlarından edecekleri bir güvensizlik ve istikrarsızlık iklimine sokmaktır. Gelip geçici sıkıntıları asırlık hedeflerin önüne koyarak milletimizle aramızı açabileceklerini sanıyorlar. Biz bu senaryoyu defalarca gördük, vesayetin türlü tuzaklarıyla uğraşırken gördük, FETÖ’den PKK’ya, terör örgütlerinin saldırılarına karşı koyarken gördük. Emperyalistlerin ülkemize yönelik kuşatmalarını kırarken gördük. Bu oyunu hep beraber bozacağız.

“ÜLKEMİZİ 3 KAT BÜYÜTTÜK”

Geçmişte Türkiye’yi asırlık altyapı ihmallerini telafi ederek nasıl 2023’e hazırladıysak, şimdi de çok daha fazlasını yaparak Türkiye Yüzyılı’nı inşa edeceğiz. Ülkemizi bugüne kadar 3 kat büyüttük. Önümüzdeki dönemde 2 kat daha büyüteceğiz. Sadece kayıplarımızı telafi etmekle kalmayacak, ülkemizi dünyanın en büyük 10 ekonomisinden biri haline getireceğiz. Bunu da Aksaray’la birlikte, 81 vilayetimizle birlikte yapacağız. Önümüzdeki Pazar günü sadece merkezin, ilçelerin ve beldelerin belediye başkanlarını seçmekle kalmayacaksınız, aynı zamanda sandıkta bize vereceğiniz güçlü destekle diğer mücadelelerimizde de işimizi kolaylaştıracaksınız.

Dün eğitimden sağlığa, ulaşımdan enerjiye, her alanda asırlık ihmalleri telafi ediyor, eksikleri tamamlıyorduk. Bugün ülkemizin yeni vizyonuna, yeni hedeflerine uygun şekilde kurduğumuz güçlü altyapının üzerinde dünya ile yarış halindeyiz. Pek çok alanda bu yarışta ön saflara geçtik. Ancak henüz istediğimiz yerde değiliz. Daha yapmamız gereken çok iş, tamamlamamız gereken çok proje, başarmamız gereken çok mücadele var.

Bölgemizde yaşananları görüyorsunuz. Bir yanımızda Rusya-Ukrayna savaşı alevlenerek sürüyor. Diğer yanımızda İsrail’in kadın çocuk demeden katlettiği Gazze halkının yaşadığı vahşet giderek derinleşiyor. Balkanlar’dan Kafkasya’ya her yerde gelirim artıyor. Sözde büyük devletlerin ve onların güdümündeki uluslararası kuruluşların kimseye hayrının dokunmadığına en acı örnekleriyle şahit oluyoruz. Üstelik son 10 yıldır maruz kaldığımız sayısız saldırıyla biz de bu felaket tablosunun içine çekilmek isteniyoruz. Yaşadığımız depremlerin omuzlarımıza bindirdiği yükü bunlara ilave etmek gerekiyor. Milletçe birliğimize, beraberliğimize, kardeşliğimizi muhafaza ettiğimiz için karşılaştığımız badireleri birer birer atlatarak bugünlere gelebildik.

“TAVİZ VERMEYECEĞİZ”

Birtakım muhterislerin keyfi öyle istiyor diye şimdi pes edemeyiz. Tam tersine mücadele bayrağını daha yukarıya taşıma vaktidir. Daha çok üreteceğiz, daha çok istihdam edeceğiz, daha çok ihraç edeceğiz. Devletimizi daha da güçlendireceğiz, ordumuzu daha da güçlendireceğiz, ekonomimizi daha da güçlendireceğiz. Aile yapımıza daha sıkı sıkıya sahip çıkacağız. Gençlerimize çocuklarımıza daha sıkı sahip çıkacağız. Medeniyet mirasımıza daha sıkı sahip çıkacağız, imanımızdan, inancımızdan, taviz vermeyeceğiz. Hayallerimizden, hedeflerimizden taviz vermeyeceğiz. Hiçbir alanda kazanımlarımızdan taviz vermeyeceğiz, hep ileri gideceğiz, hep büyüyeceğiz, hep beklenen olacağız. Çünkü biz Türkiye’yiz, çünkü biz Türk milletiyiz, çünkü biz kendi milletimizin iftiharı, mazlumların ve mağdurların umuduyuz. Cumhuriyetimizin ilk asrında yaşadıklarımızdan aldığımız dersler ışığında önümüzdeki asrı kendi çağımız yapmakta kararlıyız.

31 MART MESAJI

Bugüne kadar sandıkta milletimizin önüne çıktığımız 17 sınamanın her birinde seçimin konusunun yanı sıra işte bu vizyona da destek istedik. İnşallah 31 Mart’ta da böyle olacak ve biz 18’inci defa milletimizden destek alacağız. Bunun için Pazar günü hem sandığa gidip oyumuzu kullanacağız hem de sandığa sıkı sıkıya sahip çıkacağız. Aksaray’ın bu konuda tüm Türkiye’ye örnek olacağına inanıyorum. 

AKSARAY’A 88 MİLYAR’LIK YATIRIM

Son 21 yılda Aksaray’a 88 milyar liralık yatırım yaptık. Cumhurbaşkanı olarak bu kardeşiniz, yerel yönetimlerle le ele vererek hizmetlerimizi beldelerimize kadar ulaştıracağız.

Ankette yer alan soruya cevap veren 8 ekonomist yılın geri kalanında faiz artışı beklediğini, 4 ekonomist ise faiz artışı beklemediğini belirtti. Bir önceki ankette yılsonunda 500-750 baz puan arasında faiz indirimi bekleniyordu.

Geçen yıl gerçekleşen genel seçimlerin ardından Haziran ayından beri cumhurbaşkanı destekli sıkılaştırmanın sonucu olarak TCMB politika faizini 3,650 baz puan yükseltti. Ocak ayında politika faizinin Yüzde 45’e çıkmasıyla birlikte ise banka yeterli sıkılığa ulaştığını söyledi. Şubat ayında faizi sabit tuttu.

TCMB, enflasyonun ana eğiliminde bozulma olması halinde para politikasında daha da sıkılaştırma yapabileceği uyarısında da bulundu.

Yılbaşında yapılan fiyat artışları ve TL’nin değer kaybı etkileriyle Ocak ve Şubat ayında beklenenin üzerinde seyreden enflasyonun Mayıs ayında zirve yapması, yıl sonunda da TCMB tarafından tahmin ettiğinden daha yüksek bir seviyeye düşmesi bekleniyor.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek Kanal 7’ye yaptığı açıklamada gelecek 12 aylık enflasyona bakıldığında TL mevduat faizlerinin reel getiri sunduğunu söyleyerek ekledi:

“Şimdi gelecek 12 ay piyasa Yüzde 36.7 görüyor. Gelecek 24 ayda ise Yüzde 20’li rakamları konuşuyoruz. Piyasadan bahsediyorum. İlave maliye politikasıyla birlikte belirsizlik bandı içerisinde olacağımıza inanıyorum. Olmayacağımıza inanırsak ilave tedbirler alırız. Bu da Merkez Bankasının uhdesinde olan bir konu.”

TCMB, Mart ayında TL likiditeyi sıkılaştıracak yeni zorunlu karşılık adımları atmasının yanı sıra iç talebin yavaşlaması için kredi kartı ve nakit avans limitleri ve taksit sayıları konusunda düzenlemeye gitti.

Capital Economics yayınladığı araştırma notunda dezenflasyon sürecinin Şubat ayında bir adım geri atması ile birlikte TCMB’nin sıkılaştırma döngüsüne yeniden dönüş riskinin arttığını belirtti.

“Enflasyon Şubat’ta beklenenden daha güçlü seyretti…TCMB ‘enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bir bozulma öngörülmesi’ halinde faiz artışı yapabileceğini açıklamıştı…31 Mart’ta yapılacak yerel seçimlerin ne kadar yakın olduğu göz önüne alınırsa bu hafta bir faiz artışı çok olası değil. Ancak PPK açıklaması şahin tonunu koruyacak ve Nisan ayında 250-500 baz puan arası bir faiz artışı daha olası hale geldi.”

Goldman Sachs, makroihtiyati tedbirler ve zorunlu karşılıklara yapılan düzenlemelerle zaten daha sıkı hale gelen politikaya ilave olarak rezervler ve TL üzerindeki baskının TCMB’yi Mart ayında 250 baz puanlık bir artışa sevk edebileceğini tahmin etti ve şöyle dedi:

“Bu faiz artışının amacının TCMB’nin kendi söylemleriyle uyumlu şekilde ihtiyaç halinde faiz arttırabileceğini göstermek ve alınan makroihtiyati tedbirlerin alışılagelmişin dışındaki politika çerçevesine dönüş olarak yorumlanması riskini engellemek olacağını düşünüyoruz.”

Yerel seçim sonrası faiz artışı beklentilerinin akabinde Reuters anketinin medyanına göre politika faizi yıl sonunda Yüzde 45 seviyesinde bekleniyor. Anketin ilgili bölümüne yanıt veren 12 kurumun tahminleri Yüzde 37.5 ila Yüzde 50 bandında yer alıyor.

Şubat ayında yapılan ankette TCMB’nin yılsonuna doğru faiz indirimi yapması bekleniyordu ve yılsonu politika faizi medyanı Yüzde 37.75 seviyesindeydi.

TCMB faiz kararını 21 Mart Perşembe günü saat 14:00’da açıklayacak.

Bakan Şimşek’in açıklamalarından öne çıkanlar şu şekilde:

Cumhurbaşkanımıza beş yıllık bir yetki verildi. Burada çok güçlü siyasi istikrar anlamında bir temel var.

ORTA VADELİ PROGRAM NEDİR?

Bu program üç yıllık bir program. Aslında bir yol haritası. Amaç öngörülebilirliği artırmak ama programın özü nedir diye sorarsanız programın özü dezenflasyon yani enflasyonu tek haneye düşürmek. Milletimizi bu hayat pahalılığından kurtarmak çünkü bir sarmala girilmiş. Tabi ki küresel bir döngüde var yani Rusya-Ukrayna savaşının getirdiği enerji fiyatlarına etkisi var. Pandemi sonrası oluşan küresel etkilerde var. Bizim Türkiye ekonomisine ilişkin birtakım da faktörler etkili. Şimdi bütün bunları dikkate alan ve dünya deneyimini dikkate alan bir program yaptık.

Şimdi geçen sene çok önemli bir çalışma yayınlandı bu çalışma 56 ülkede 100 tane enflasyon şoku ile mücadele programları incelendi. Yani geçmişte özellikle 70 li yıllardan sonra ağırlıklı olmak üzere bütün enflasyon şoklarına bakıldı. Ve şöyle bir sonuca varıldı. Başarılı programlar ortalama 3,4 yıl alıyor. Bu ortalama.

Şimdi Türkiye’nin dezenflasyon programını yaparken biz bunu dikkate aldık. Bu birinci husus. Yani 3 yıllık bir program perspektifi sunduk. 1 yıllık da geçiş öngördük.

Şimdi ikinci husus Türkiye’nin kendine özgü şartları var. Geçen sene mayıs ayına kadar para politikası çok fonksiyonel değildi. İşlevsel değil. Bunu işlevsel hale getirecek bir süreç öngördük çünkü ani şok tedavilerin etkileri yan etkileri çok büyük olabiliyor. Biz bunu dikkate aldık. Yani kurala dayalı uluslararası normlara uygun. İç tutarlılığı olan bir program ortaya koyduk. Şimdi bu programı okumayanlar ahkam kesiyor tabi. Bu programın üç tane temel ayağı var.

Dezenflasyon ne demek dezenflasyon? Fiyat istikrarı

Çok yüksek bir enflasyon sorunu ile karşı karşıyayız. Dünyada da enflasyon yüksek ama bizde dalga boyu daha yüksek. Şimdi biz enflasyonu tekrar tek haneye daha sonra da düşük tek haneye indirmek üzerine bir program yaptık. Bu programın özü para politikalarında bir normalleşme var.

 Yani sıkı para politikası var. O nedenle TL’yi güçlendirecek TL’yi destekleyecek TL’ye pozitif getiri sağlayacak artı kredi genişlemesini yavaşlatacak. Artı enflasyon beklentilerini çıpalayacak bir para politikası uygulamaya başladı.

Orta Vadeli Program eylül ayında açıkladınız. 3 yıllık bir program bu. Bu program işliyor mu? Hedeflediğiniz doğrultuda ilerliyor mu? Aksamalar söz konusu mu? 

Hedeflerinden uzaklaştığına dair bir takım piyasalara tedirgin edici mesajlarda var. 

Orta Vadeli Program nedir? Geçen sene bir seçim yapıldı. Cumhurbaşkanımıza beş yıllık bir yetki verildi. Öncelikle onu açıklayalım bu program üç yıllık bir program.

Programın özü dezenflasyon yani enflasyonu tek haneye indirmek. Yani üç yıllık bir program yaptık. Para politikalarını işlevsel hale getirmek için yaptık.

Orta Vadeli Programın Üç temeli vardır. Dezenflayon amacımızı enflasyonu tek haneye indirmek. Programın birinci esası dezenflasyon.

Sıkı para politikası, sıkı maliye politikası dolayısıyla enflasyon düşecek. 

NEDEN YILLIK ENFLASYON YÜKSEK?

Enflasyon mayıs ayı dahil devam edecek demiştik. İşçilik maliyetlerinde yükseliş.

Orta vadeli programda şunu et bir şekilde ortaya koymuşuz demişiz ki; İstisnaları gözden geçireceğiz. İndirimli KDV oranlarını gözden geçireceğiz, muafiyetleri gözden geçireceğiz. Çok net çizmişiz.

Hiçbir ülke siyasi sahiplenme olmadan başarıya ulaşamaz. Cumhurbaşkanımızın liderliğinde bu program hazırlandı. 

Bu program Eylül’de açıklandı. 3 temel bileşeni var. 1. Bileşen dezenflasyon yani fiyat istikrarı. Şu an yüksek enflasyon sorunu ile karşı karşıyayız. Dünyada da yüksek ama bizde dalga boy yüksek. İlk olarak tek haneye düşürmeye yönelik bir program. Bunun için sıkı bir para politikası var.  Merkez Bankası’ndaki arkadaşlar işlerini yapıyorlar. Merkez Bankası enflasyonu çapalayacak çerçevede parasal sıkılaşmaya gitti. 
Şartlar neyi gerektiriyorsa onu yaparlar. Merkez Bankası enflasyonu düşürmek için ne gerekiyorsa yapacak. 

Bütçede deprem hariç muazzam bir disiplin sağlandı. Gelirler politikası da bundan sonra beklenen enflasyona göre şekillendirilecek?

Biz bunu programı açıklarlarken söyledik. Enflasyondaki düşüş 2024 yılının ikinci yarısında başlayacak. Enflasyona mayıs ayı dahi yükselmeye devam edecek. Çünkü şubat ayı enflasyonunu hedef alalım. Yüzde 67. Bu şubat 2023 ve 2024 arası enflasyon. Yani son 12 ayın enflasyonu. Birincisi geçen sene bu ülkede asrın felaketi yaşandı. İnşaat girdilerinde çok büyük bir artış oldu. Aynı sektörde İşçilik maliyetlerinde ciddi bir artış oldu. İnsanlar büyük şehirlere göç etti ve kira fiyatları yükseldi. Bunlar bir kerelik bir şey ama geçen sene temmuz ağustos eylül aylarında yaşandı. Bu önümüzdeki temmuz ağustosta yaşanmayacak. 

Geçen sene bir seçim vardı. Gelirler politikası oldukça cömert belirlendi. Bunun da etkisi var. Önümüzde 4 yıl seçim olmayan bir dönem var. Biz burada sadece para politikası üzerinden değil. Enflasyonu kalıcı olarak bir şekilde aşağı çekmek istiyoruz. Enflasyondan en çok etkilenenler sabit gelirliler. 

Geçen sene deprem nedeniyle çok büyük bir açıkla karşı karşıyaydık. Dışardan borçlanmak yerine açığı azaltmaya gittik. Bundan dolayı vergi artışlarına gittik. Bunlar doğrudan doğruya enflasyon. 2024’te bunlar olmayacak. Bunlar da tek seferlik etkiler. 
Enflasyonist yeni vergi olmayacak.

OVP’DE NET ÇİZGİLER

OVP’de bazı şeyleri gözden geçireceğimizi söyledik. OVP’de çok net bir şekilde vergiler için çerçeve çizdik. Biz KDV genel oranını artırmayacağız yüzde 20 üst limit. Kurumlar vergisini artırmayacağız. Gelir vergisini atışmayacağız. Çok netiz bu konuda. Ancak istisna muafiyetleri gözden geçireceğiz. Bunlarda verimlilik ne durumda bakacağız.

Bu sene de bunun için ne gerekiyorsa yapacağız. Sıkılaştırma ise sıkılaştırma, kamu harcamalarını kısma mı hepsi yapılacak. Milletimizin bu geçiş döneminde bir fedalardık yapıyor. Kamu da bunu yapacak. 

Hiçbir bakanlığa personel noktasında emekli olanların harici personel alımına izin vermiyoruz.

Bütün kurumlara genelge gönderdik. Kamuda ciddi bir şekilde harcamaları kısacağız ve kontrol altına alacağız. Bu konuda netim.

Verimliliği artırmamız gerekiyor. Çok kapsamlı bir yapısal reformlar var. Çok ciddi bir şekilde takvime bağlanmış eylem planımız var. Program nerede diyenler bir zahmet okusunlar. Oturup kimse ben olsam bunu böyle düzeltirim şeklinde geri dönüş yapmıyor. 
Yatırım ortamını iyileştirecek yüzlerce eylem var. Bunlar takvime bağlanmış durumda. Bizim programının temeli sağlam. Bu programın cumhurbaşkanımız sahiplendi. Temeli sağlam bir program.  

Biz kredi politikasında kaynağın üretime gitmesinden yanayız. Bunun için tedbirler aldık, gerekirse ilave tedbirler alacağız. 

Muhalefetin sıkıntısı şu; ‘Ben bunu şu şekilde düzeltirim’ diyerek katkı vermiyorlar.

Orta Vadeli programda sıkı para politikası var, sıkı maliye politikası var, sıkı gelirler politikası var. 

“BU PROGRAMIN TEMELİ SAĞLAMDIR”

Bu program Cumhurbaşkanımızın liderliğinde hazırlanmıştır. Bu programın temel unsurları da inşa edilmiştir. Geçen sene para politikasında attığımız adımlar ortada. Gerekirse Merkez Bankası gereğini yapacaktır.

Kredi politikasında çok net bir şekilde kaynakların tüketime değil üretken alanlara yönlendirme olacak. Müdahaleci olacağız. Altını çiziyorum. Biz kredi politikasında kaynağın tüketime değil kaynağın önce arz yönünü üretime gitmesini sağlayacağız. Bunun için ilave tedbirler alacağız.

Enflasyon ne zaman düşecek?

Enflasyon Temmuz 3’ünden itibaren düşmeye başlayacak. Çünkü çıktı açığı Temmuz’da eksiye dönüyor. Baz etkisi var. Para politikası gecikmeli çalışıyor.

Başından beri enflasyon yılın ikinci yarısından itibaren düşmeye başlayacak diyoruz. Enflasyonda düşüş trendi başlamış durumda. Bir program var sabırla kararlılıkla uygulayacağız. 

DOLAR 40 LİRAYA ÇIKACAK İDDİASI

Çok açık bir şekilde karamsarlık pompalanıyor. Muhalefet oturup projeleriyle, vizyonlarıyla bu yarışı sürdüreceklerine bu türden toplumun geleceğe ilişkin ümitlerini olumsuz etkileyecek yaklaşımlarla seçimi götürmeye çalışıyorlar.

Bu program çalışıyor. Kötümserliğe hiçbir şekilde zemin yoktur. Programın başarısını açıklayayım: Birincisi; ‘bu program uygulamaya geçtikten sonra büyümede dengelenme olacak’ dedik. Geçen sene ikinci çeyreğe gidelim yani program öncesine gittiğimizde iç talip çok hızlı büyüyor. Büyümeye iç talep yüzde 10 katkı verirken net ihracat -6.3 puan etkiliyor. Yüzde 4’lük büyüme enflasyonist bir büyüme. Üçüncü çeyreğe geldiğimizde iç talebin etkisi 8.6’ya düşüyor. Net ihracat ise -2.3’e düşüyor. Son çeyreğe geldiğimizde iç talebin etkisi 4.6’ya düşüyor. Net ihracat ise -0.6’ya düşüyor. Yılık ilk çeyreğindeyiz şuanda, elimizde rakam yok. Çok net bir şekilde net ihracatın etkisi artıya döndü. Artık Türkiye dışarıya satarak kısmen büyüyor. İç talep hala iyi ve düzeyde ama giderek daha ılımlı hale gelecek. 

Geçen Haziran’dan bu yana bizimle ilgili en az 40 tane haberi yalanladık. Biz yalanlamaktan yorulduk masa başı uydurulan haberleri ama belli kesimlerden bu yalanları üretmekten yorulmadılar. Seçim döneminde bunun dozu da arttı. Seçim öncesi belirsizlik yaratmaya çalışıyorlar. 

“TÜRKİYE’YE PARA GİRİŞİ ÇOK CİDDİ ŞEKİLDE ARTTI”

Şuanda Ocak ayına kadar olan süreçte 100 dolar borç ödediklerinde program sonrasında 113 dolar bulabiliyorlar. Dolayısıyla; Türkiye’ye para girişi çok ciddi bir şekilde artmış durumda. Özel sektörün bankaların dış kaynağa erişiminde hiçbir sorun yok. Dış kaynağın maliyeti azaldı. Hazinenin dış kaynak bulmada hiçbir sorunu yok. Daha yeni Euro cinsinden bu sene piyasalara çıktı. 2017’den beri en düşük faiz farkıyla Hazine borçlandı. Bakan ‘borçlanma ile övünüyor’ diyorlar. Ben borçlanma ile niye övüneyim? 

CARİ AÇIKTA DİKKAT ÇEKEN DÜŞÜŞ

Şuanda ilave döviz talebinin bir ekonomik talebi yok ama seçim sonrasında kur yükselir para kazanırım yönlendirmesiyle hareket eden bir kesim var. İhracatçı yurtdışından yüzde 40’lık ihracat gelirini bozdurma kuralı var onu da geciktiriyor. Biz kuru tutmuyoruz ki kazanasın. Son 1 yıl içinde dolar kuru enflasyondan  daha çok artmış. Türkiye’nin döviz ihracatı artmıyor. Mayıs 2023’e giderseniz yıllık cari açığımız yaklaşık 60 milyar dolar. Şuanda cari açık 37 buçuk milyar dolara inmiş. Mayıs’ta 30 milyar doların altına inecek. Bir yıl sonra Türkiye’nin döviz ihtiyacı yarı yarıya azalacak.

Son bir şey söyleyeyim; enflasyon konusunda kafalar karışık. Mart ayında enflasyon rakamları açıklanacak. Mayıs’a kadar yükselmeye devam edecek. Yükselen yıllık enflasyon düşen aylık enflasyon. Peki önemli olan önümüzdeki 12 aylık değil mi? Yatırım kararlarında geçmiş aylardaki rakamların bir anlamları yok. 

Biz hala ilave kredi politikasında sıkılaşmayla, mali politikasında sıkılaşma ile birlikte belirsizlik bandı içerisinde olacağımıza inanıyoruz.

Dolar cinsinden kur korumalı mevduat 141 miyar dolardan yaklaşık olarak 75 milyar dolar civarına indi dolar cinsinden. Dolayısıyla bizim programımız çalışıyor. Büyüme yeniden dengeleniyor. Kredi notumuz arttı. 

VATANDAŞLARA NET MESAJ

Ben spekülatif amaçlı yönlendirmelere itibar etmemelerinin kendi menfaatlerine olacağını düşünüyorum. Şuanda oturup nerede 2 kuruş varsa gidip verimli olmayan alanlara yatırım yapan bir kesim var. Milletin düşüncelerine, eleştirilerine saygı duyuyoruz fakat makro ekonomik temeli olmayan bir pörtfoye doğru bir yönlendirmeyi biz çok net bir şekilde görüyoruz. Bunların seçim arefesinde yapılmasını siyasi amaçla olduğunu da düşünüyoruz ama biz programa odaklanacağız. Mali disiplini sağlayacağız. 

“ZORLU BİR SÜREÇ AMA SONUNA KADAR GİDECEĞİZ”

Önümüzde daha 3 yıllık bir süreç var bu program açısından. Zorlu bir süreç, kolay değil. Küresel konjektürde finansal koşulları oldukça sıkıydı daha yeni gevşeyecek. 

O kadar çok dedikodu üretiliyor ki; benimle ilgili bile dedikodu üretiliyor her gün. Ben bu ülkeyi seviyorum. Bu makro ekonomik sorunların tabi ki farkındayız. Sorunları çözmek için Cumhurbaşkanımızla bir program ortaya koyduk. Sonuna kadar gideceğiz.

Biz Türk lirası likitidesini de çok daha güçlü bir şekilde Hazine işbirliğinde yöneteceğiz.

BAE İLE ANLAŞMA

Bizim bu programın başında kaynak zengini bazı ülkelerle diyaloglarımız oldu. En çok olumlu tepki veren Birleşik Arap Emirlikleri oldu. ‘Bazı alanlarla kaynak aktarmak istiyoruz’ dediler. O günkü gündem ağırlıklı olarak depremin yaralarının sarılmasıydı. Deprem yaralarını biz bütçe imkanlarıyla yönetebildik. Türkiye’nin ihtiyacı olursa 8 buçuk milyar dolarlık uzun vadeli borçlanma imkanı var. Şuan ihtiyacımız olmadığı için anlaşma askıya alındı. Biz şuanda elverişli koşullarda piyasalarda bir sıkıntımız yok. Bu sene iki borçlanma yaptık. İkisi de Türkiye kredi notunun sanki iki kademe üzerindeymiş gibi fiyatlandı. Diğer konulara yönelik olarak; yenilenebilir enerji Türkiye’nin en büyük önceliği. Yeşil dönüşümle biz cari açığı kalıcı olarak düşüreceğiz. Şuanda Türkiye’nin kurulu elektrik kapasitesi yüzde 55’i yenilenebilir enerji. Biz bunu 10 yıl içerisinde ilave yatırımlarla 60-65 aralığına çıkartmak istiyoruz. Böylece ülkenin karbon izi azalıyor. Dolayısıyla orada 21 milyar dolarlık bir alan var ama Enerji Bakanlığı bu alanla ilgili çalışmaları yapıyor. 

YÜKSEK GELİRLİ ÜLKE GRUBUNA GİRMEYE ADIM ADIM

Geçen sene ilk kez Türkiye tarihinde Trilyon dolar ligine girdi. Türkiye 1950’den beri orta gelirli ülke grubunda Dünya Bankası’na göre. Bu sene öngördüğümüz büyümeyi yakalarsak belki ilk kez bu sene Türkiye, yüksek gelirli ülke grubuna girebilir. 

Bakan Şimşek’in açıklamalarından öne çıkanlar şu şekilde:

Orta Vadeli Program eylül ayında açıkladınız. 3 yıllık bir program bu. Bu program işliyor mu? Hedeflediğiniz doğrultuda ilerliyor mu? Aksamalar söz konusu mu? 

Hedeflerinden uzaklaştığına dair bir takım piyasalara tedirgin edici mesajlarda var. 

Orta Vadeli Program nedir? Geçen sene bir seçim yapıldı. Cumhurbaşkanımıza beş yıllık bir yetki verildi. Öncelikle onu açıklayalım bu program üç yıllık bir program.

Programın özü dezenflasyon yani enflasyonu tek haneye indirmek. Yani üç yıllık bir program yaptık. Para politikalarını işlevsel hale getirmek için yaptık.

Orta Vadeli Programın Üç temeli vardır. Dezenflayon amacımızı enflasyonu tek haneye indirmek. Programın birinci esası dezenflasyon.

Sıkı para politikası, sıkı maliye politikası dolayısıyla enflasyon düşecek. 

NEDEN YILLIK ENFLASYON YÜKSEK?

Enflasyon mayıs ayı dahil devam edecek demiştik. İşçilik maliyetlerinde yükseliş

OVP’DE NET ÇİZGİLER

Orta vadeli programda şunu et bir şekilde ortaya koymuşuz demişiz ki; İstisnaları gözden geçireceğiz. İndirimli KDV oranlarını gözden geçireceğiz, muafiyetleri gözden geçireceğiz. Çok net çizmişiz.

Hiçbir ülke siyasi sahiplenme olmadan başarıya ulaşamaz. Cumhurbaşkanımızın liderliğinde bu program hazırlandı. 

Bu program Eylül’de açıklandı. 3 temel bileşeni var. 1. Bileşen dezenflasyon yani fiyat istikrarı. Şu an yüksek enflasyon sorunu ile karşı karşıyayız. Dünyada da yüksek ama bizde dalga boy yüksek. İlk olarak tek haneye düşürmeye yönelik bir program. Bunun için sıkı bir para politikası var.  Merkez Bankası’ndaki arkadaşlar işlerini yapıyorlar. Merkez Bankası enflasyonu çapalayacak çerçevede parasal sıkılaşmaya gitti. 
Şartlar neyi gerektiriyorsa onu yaparlar. Merkez Bankası enflasyonu düşürmek için ne gerekiyorsa yapacak. 

Bütçede deprem hariç muazzam bir disiplin sağlandı. Gelirler politikası da bundan sonra beklenen enflasyona göre şekillendirilecek?

Biz bunu programı açıklarlarken söyledik. Enflasyondaki düşüş 2024 yılının ikinci yarısında başlayacak. Enflasyona mayıs ayı dahi yükselmeye devam edecek. Çünkü şubat ayı enflasyonunu hedef alalım. Yüzde 67. Bu şubat 2023 ve 2024 arası enflasyon. Yani son 12 ayın enflasyonu. Birincisi geçen sene bu ülkede asrın felaketi yaşandı. İnşaat girdilerinde çok büyük bir artış oldu. Aynı sektörde İşçilik maliyetlerinde ciddi bir artış oldu. İnsanlar büyük şehirlere göç etti ve kira fiyatları yükseldi. Bunlar bir kerelik bir şey ama geçen sene temmuz ağustos eylül aylarında yaşandı. Bu önümüzdeki temmuz ağustosta yaşanmayacak. 

Geçen sene bir seçim vardı. Gelirler politikası oldukça cömert belirlendi. Bunun da etkisi var. Önümüzde 4 yıl seçim olmayan bir dönem var. Biz burada sadece para politikası üzerinden değil. Enflasyonu kalıcı olarak bir şekilde aşağı çekmek istiyoruz. Enflasyondan en çok etkilenenler sabit gelirliler. 

Geçen sene deprem nedeniyle çok büyük bir açıkla karşı karşıyaydık. Dışardan borçlanmak yerine açığı azaltmaya gittik. Bundan dolayı vergi artışlarına gittik. Bunlar doğrudan doğruya enflasyon. 2024’te bunlar olmayacak. Bunlar da tek seferlik etkiler. 
Enflasyonist yeni vergi olmayacak.

OVP’DE NET ÇİZGİLER

OVP’de bazı şeyleri gözden geçireceğimizi söyledik. OVP’de çok net bir şekilde vergiler için çerçeve çizdik. Biz KDV genel oranını artırmayacağız yüzde 20 üst limit. Kurumlar vergisini artırmayacağız. Gelir vergisini atışmayacağız. Çok netiz bu konuda. Ancak istisna muafiyetleri gözden geçireceğiz. Bunlarda verimlilik ne durumda bakacağız.

Bu sene de bunun için ne gerekiyorsa yapacağız. Sıkılaştırma ise sıkılaştırma, kamu harcamalarını kısma mı hepsi yapılacak. Milletimizin bu geçiş döneminde bir fedalardık yapıyor. Kamu da bunu yapacak. 

Hiçbir bakanlığa personel noktasında emekli olanların harici personel alımına izin vermiyoruz.

Bütün kurumlara genelge gönderdik. Kamuda ciddi bir şekilde harcamaları kısacağız ve kontrol altına alacağız. Bu konuda netim.

Verimliliği artırmamız gerekiyor. Çok kapsamlı bir yapısal reformlar var. Çok ciddi bir şekilde takvime bağlanmış eylem planımız var. Program nerede diyenler bir zahmet okusunlar. Oturup kimse ben olsam bunu böyle düzeltirim şeklinde geri dönüş yapmıyor. 
Yatırım ortamını iyileştirecek yüzlerce eylem var. Bunlar takvime bağlanmış durumda. Bizim programının temeli sağlam. Bu programın cumhurbaşkanımız sahiplendi. Temeli sağlam bir program.  

Biz kredi politikasında kaynağın üretime gitmesinden yanayız. Bunun için tedbirler aldık, gerekirse ilave tedbirler alacağız. 

Muhalefetin sıkıntısı şu; ‘Ben bunu şu şekilde düzeltirim’ diyerek katkı vermiyorlar.

Orta Vadeli programda sıkı para politikası var, sıkı maliye politikası var, sıkı gelirler politikası var. 

“BU PROGRAMIN TEMELİ SAĞLAMDIR”

Bu program Cumhurbaşkanımızın liderliğinde hazırlanmıştır. Bu programın temel unsurları da inşa edilmiştir. Geçen sene para politikasında attığımız adımlar ortada. Gerekirse Merkez Bankası gereğini yapacaktır.

Kredi politikasında çok net bir şekilde kaynakların tüketime değil üretken alanlara yönlendirme olacak. Müdahaleci olacağız. Altını çiziyorum. Biz kredi politikasında kaynağın tüketime değil kaynağın önce arz yönünü üretime gitmesini sağlayacağız. Bunun için ilave tedbirler alacağız.

Enflasyon ne zaman düşecek?

Enflasyon Temmuz 3’ünden itibaren düşmeye başlayacak. Çünkü çıktı açığı Temmuz’da eksiye dönüyor. Baz etkisi var. Para politikası gecikmeli çalışıyor.

Başından beri enflasyon yılın ikinci yarısından itibaren düşmeye başlayacak diyoruz. Enlasyonda düşüş trendi başlamış durumda. Bir program var sabırla kararlılıkla uygulayacağız.