“ÖZELLiKLE 2023’ÜN HAZİRAN AYIYLA, 2024 HAZİRAN ARASINDA PİYASADA BİR YÜZDE 25 DAHA DARALMA OLDUĞUNU GÖRDÜK”

Pandemi sürecinde ikinci el araç piyasasında fiyatların günlük değiştiği bir zaman yaşadıklarını hatırlatan Konya Oto Galericiler Odası Başkanı Abdullah Acıbadem, “Araç fiyatlarında, arz talep dengesizliğinden dolayı rakamlar hep yukarıya doğru seyretti. Tabii alınan tedbirler oldu. Çünkü baktığımızda bu işi sadece destek olarak yapanların haricinde sektöre dışarıdan çok fazla kişi dahil oldu. Haliyle insanlar da aracı tamamen bir yatırım aracı olarak görmeye başlayınca fiyatlarımız bizim hep yukarıya doğru seyretti. Geçen yılla bu yıl arasına baktığımız zaman özellikle ilk 6 aylık dönem 2023’ün ilk 6 ayı ile 2024’ün ilk 6 ayı arasında piyasada araç fiyatlarında bir gerileme oldu. Pazar da yüzde 17 daraldı. Özellikle 2023’ün Haziran ayı ile 2024 Haziran arasında piyasada bir yüzde 25 daha daralma olduğunu gördük. İstatistik kurumun açıklamalarına göre şöyle söyleyelim fiyatlar bu saatten sonra daha da düşer mi, düşmesinin imkanı yok. Ülkemize bu araçlar döviz üzerinden geliyor. Hep dile getiriyoruz şu an araba almanın tam zamanı. Kesinlikle araba alacak kişiler burada aracın fiyatının daha da düşeceğini asla düşünmesin. Biz sonbaharla birlikte araç fiyatlarının biraz daha yukarıya doğru tırmanacağını düşünüyoruz. Tabii burada döviz kuruyla alakalı bir değişiklik olursa döviz kuru da tabii bunu mutlaka tetikleyecek. Fiyatlar yukarıya doğru gidecek” ifadelerini kullandı.

“GALERİCİLERİN PANDEMİ SÜRECİNDE HİÇBİR ŞEKİLDE STOKÇULUK YAPTIĞINI ASLA DÜŞÜNMÜYORUZ”

Arabaların fiyatlarının yükselmesinde, piyasayla alakalı hep galericilerin ön plana çıkartıldığını söyleyen Abdullah Acıbadem, “Bazıları sosyal medyada bununla alakalı çok karalama yapıyor. Bu yanlış bir şeydir. Galericiler burada binici kullanıcılar arasında bir köprüdür. Kesinlikle galericilerin pandemi sürecinde hiçbir şekilde stokçuluk yaptığını asla düşünmüyoruz. Stok yapmak demek bugün en az 300-500, bin araba, 2 bin araba, yüksek rakamlardaki sayılarda stok yapan ve bu stoku kapasitesinde bu bütçeyi bulunduracak kişiler lazım. Bunu da bugün Konya için bakalım ya da Türkiye genelinde normal ortalama bir galericinin 20-25 civarında ortalama bir araç sayısı stoku vardır. Yani bununla nasıl stok yapabilir. Biz Konya Vergi Dairesi Başkanlığımızla da sürekli istişare içerisindeyiz” diye konuştu.

“DOLANDIRICILIKLARA MARUZ KALMAMA ADINA BURADA TERCİH TİCARET BAKANLIĞI’NDAN YETKİLİ OTO GALERİCİ ESNAF OLMASI LAZIM”

Otomobil alacak olan kişiler otomobili galerici esnafından alması gerektiğini ifade eden Acıbadem, “Bununla alakalı vatandaş işte gerekli yetki belgesini Ticaret Bakanlığı’ndan alıyor. Bu yetki belgesiyle araç satışı yapıyor. Diğer türlü son zamanlarda daha sık rastlamaya başladık. Bu nedir işte vatandaş internet ortamında aracın rakamını örnek söyleyeyim ki 1 milyonluk bir arabayı 800 bin liraya ilana atıyor. Arabası kendisinin falan değil. Aracın ilanını kopyalıyor. Kopyalamanın haricinde yeni gelişen bir sistem var, onu da söyleyelim. Örnek olarak sizin bir arabanız var. Onu size fiyatını daha düşük olarak yansıtıyor. Alıcıyı satıcıyı notere getiriyor. Bu arada parayı kendi hesabına aktartıyor. Ondan sonra alıcıyla satıcı karşı karşıya geliyor. Böyle dolandırıcılıklara maruz kalmama adına burada tercih Ticaret Bakanlığı’ndan yetkili oto galerici esnafı olması lazım. Çünkü burada bir muhatap var ve ben şuna hakimim ki Konya’da galericiler sitesinde 850 tane esnafımız var. Bizim buradaki esnafla alakalı biz hiçbir şekilde bir sorunla bu şekilde karşılaşmadık. Böyle bir durum olduğu zaman da müşteriyle galerici arasında bir uyuşmazlık olursa biz burada devreye girip orta noktayı bulmaya çalışıyoruz” şeklinde konuştu.

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) su ürünleri verilerine göre avcılık yoluyla üretim, 2023’te bir önceki yıla göre yüzde 35,5 artarak 454 bin 59 ton oldu. Av miktarı, 2022’de 335 bin 3 ton, 2021’de ise 328 bin 165 ton olarak gerçekleşmişti.

Ortadoğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Deniz Bilimleri Enstitüsü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ekin Akoğlu, AA muhabirine Türkiye denizlerinde avcılığı yapılan 70, iç sularda ise 30’un üzerinde balık türü olduğunu, son istatistiklere bakıldığında Kovid-19 salgını süresince stokların biraz toparlanmasından dolayı avcılıkta bir artış yaşandığını söyledi.

Avlanan balık miktarının 2000’li yılların başından bu yana inişli çıkışlı bir seyir izlediğine işaret eden Akoğlu, “Stoklar sürekli aynı oranda av verecek durumda olmadığından, bu iniş ve çıkışlar devam ediyor. Avcılığımız sürdürülebilir değil. Şu anda bir artış trendi var, ancak önümüzdeki yıl veya bir sonraki yıl tekrar bir azalma olacağını düşünüyorum.” dedi.

EL NİNO ETKİSİ ÖNÜMÜZDEKİ VE BİR SONRAKİ SEZON DAHA BELİRGİN HİSSEDİLECEK

Denizde yaşanan sıcaklık artışlarının etkisinin hemen görülmediğini ve çevresel değişikliklerin balık stokları üzerindeki etkilerinin 1-2 yıl içinde gerçekleştiğini vurgulayan Akoğlu, El Nino’nun küresel ısınmanın etkilerini güçlendirdiğini, bu yıl ve önümüzdeki yıl avcılık sezonlarında bu etkinin görüleceğini kaydetti.

Balıkçıların denizde kalma sürelerinde artış olduğunu aktaran Akoğlu, şöyle devam etti:

“Balıkçılığın verimini ve balık stoklarının durumunu anlamak için çaba başına düşen av miktarına bakarız. Çaba başına düşen av miktarı, denizde belirli bir süre ve belirli bir motor gücüyle elde edilen av miktarını ifade eder. Bu miktara baktığımızda, kararlı bir çizgi görmüyoruz. Balıkçılar, 1 kilogram balığı yakalamak için önceki yıllara göre daha fazla zaman harcıyor, 1 saat avcılık faaliyeti için av miktarı yarım kilo ile bir kilo arasında, yıldan yıla değişkenlik gösteriyor. Bu durum avcılığın sürdürülebilir olmadığının ve işlerin kötüye gidebileceğinin bir sinyali olabilir.”

Türkiye’de 15 bin av teknesi olduğu bilgisini paylaşan Akoğlu, balıkçıların yıllık ortalama 250 bin ila 300 bin saatten, son birkaç yıldır 500 bin saat civarına varan bir avlanma süresine ulaştığına dikkati çekti.

Akoğlu, maksimum sürdürülebilir ürün hesapları veya kota uygulamaları olmadığı için balıkçıların av sezonunda avlanabildikleri kadar avlanmaya çalıştıklarını, bu durumun aşırı avcılığa neden olduğunu dile getirdi.

“ULUSAL PLANLAR YAPILMAZSA SEKTÖR PEK ÇOK ŞEYİ KAYBEDER”

Akoğlu, “Balıkçılığın biraz daha verimsiz hale geleceğini düşünüyorum. Önümüzdeki sezonun açılışında ve bir sonraki sezonda bunun etkilerini göreceğiz. Maliyetler de artıyor, bir balık elde etmek için harcanan masraflar yükseliyor. Verimsiz avlanırsanız daha fazla karbon salarsınız çünkü daha fazla yakıt ve zaman harcıyorsunuz. Bu durum balıkçılık faaliyetlerinde karbon salımını artırıyor ve küresel iklim değişikliğine katkıda bulunuyor. Özellikle 2000 yılından bu yana ülkemizdeki balıkçılık faaliyetlerinin karbon ayak izi hızlı bir şekilde artıyor.” diye konuştu.

Balıkçılık sektörünün bunun farkında olması gerektiğini ifade eden Akoğlu, iklim değişikliğiyle küresel ölçekte mücadele edilse de ulusal olarak da planlar yapılması gerektiği aksi takdirde sektörün pek çok şeyi yavaş yavaş kaybedileceği uyarısında bulundu.

Akoğlu, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Karadeniz’de uskumru, 1970’lerden önce vardı ancak 1970’lerden sonra neredeyse yok denecek kadar azaldı, ticari anlamda bir avcılığı kalmadı. Bunun gibi bazı türleri kaybedeceğiz. Bu hemen olmayabilir ancak 2030’lara vardığımızda ticari olarak avcılığı yapılan bazı türleri görmeyeceğiz. Üreme hızı yavaş olanlar ya da besin zincirinin üst kısımlarında olanlar, örneğin palamut tehdit altında. Ayrıca doğrudan besin olarak tüketilmeyen türler de ekosistemin dengesinde önemli bir yer tutuyor. Deniz tabanında yaşayan türlerden kalkan da risk altında. Son yıllarda Akdeniz’e kıyısı olan illerimizde mercan olarak satılan balık aslında gerçek mercan değil, bir Kızıldeniz göçmeni. Geleneksel olarak bölgemize özgü olan Akdeniz mercanı değil. Böyle bir değişim yaşadık.”

⁠KOTA UYGULAMASINA GEÇİŞ TAVSİYESİ

Her balık stokunun kendine özgü dinamiği ve ekosistem içinde yeri olduğundan bahseden Akoğlu, bu nedenle, ekosistem tabanlı balıkçılık yönetimi yapılarak matematiksel modellerle her stok için toplam avlanabilir ürün miktarı belirlenmesi gerektiğine, böylece hem avlanan türün devamının sağlanacağına hem de diğer türlere yeterli besin bırakılacağına işaret etti.

Balıkçılık sektöründe acil olarak kota uygulamalarına ve kontrollü balık avcılığına geçiş gerektiğini belirten Akoğlu, sözlerini şöyle tamamladı:

“Özellikle Marmara gibi kapalı denizlerde çevresel etkiler çok önemli. Çevresel kirliliğin etkileri göz önünde bulundurularak hızla önlemler alınması gerekiyor. Bu uygulamalar, balık stoklarının sürdürülebilirliğini sağlamayı ve ekosistemi korumayı amaçlıyor. Ayrıca balıkçılık yönetimi için katılım ve bilinçlenme önemli. Avcılığın izlenebilmesi için doğru denetimler uygulayarak karaya çıkarma noktalarının belirlenmesi, türlerin doğru rapor edilmesi, kota yönetimine katkı sağlar. Kaçak avcılığı önlemek için cezaların yanı sıra balıkçıların sürece dahil edilip bilinçlenmesi de önemli.”

BAYİLER 2023 STOKLARINI BİTİREBİLDİ Mİ?

İstanbul Motorlu Araç Satıcıları Derneği (İMAS) Başkanı Hayrettin Ertemel merak edilen soruları cevapladı.

Ertemel açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

2023 yılsonu kampanyaları, piyasa koşulları ve oluşturulan uygun zemin neticesinde istisnai olarak yüksek oranda indirimler ve çok cazip finansman destekleriyle beraber ağustos ayında başlamıştı. Süreç içerisinde %20’ye varan indirimli fiyatlar ve oldukça düşük oranlarla kredi olanakları tüketicilere sunuldu. Ocak 2024 itibarıyla bazı modellerde 2023 model stokları oldukça azalırken, bazı modellerde ise şubat/mart aylarına sarkabilecek stok adetleri mevcut.

KAMPANYALAR SÜRÜYOR MU?

Kampanyalar genel olarak her marka ve modelde uygulanıyor. Öte yandan 2023 model stok sayısı azalmış modellerde kampanyaların sonlandığını ve liste fiyatında bir miktar fiyat artışlarına gidildiğini gözlemliyoruz. Benzeri durum stoku halen yüksek olan modeller için de yaşanabilir. Bu araçlarda da stoklar belirli bir seviyenin altına düştüğünde kampanyalar sonlanacaktır. Benzer şekilde bir miktar fiyat artışları görebiliriz.

LİSTE FİYATI ÜZERİNDEN İNDİRİMLER SÜRÜYOR MU?

Yeni yıl maliyetleri bir miktar artan döviz kuru gibi sebeplerle otomobil fiyatlarının belirli bir oranda artacağını öngörmekteydik. Markalar müşterilerine birebir irtibat noktasında indirimli liste fiyatından da iskonto uygulayabiliyorlar. Aralık ve Ocak aylarında baktığımızda, birebir irtibat noktasında sunulan bu ek indirimlerin Ocak ayında azaldığını ve bu sebeple fiyat artışı yapılmayan otomobillerde de fiyatların Aralık ayına kıyasla bir miktar arttığını görmekteyiz. Öte yandan bazı modellerde Henüz yeni yıl gelmeden bir miktar fiyat artışları yapılmıştı. Kısa bir zaman içerisinde tüm markalardaki yeni fiyatlamalar paylaşılacaktır.

 ‘STOKLAR YENİ YILA SARKTI’

2023 yılı başlarında ülkemizde otomotiv piyasasının oldukça hareketli olması ve global üretimin artması sebebiyle üreticilerden yüksek miktarda siparişler talep edilmişti. Yılsonuna doğru talebin düşmesi, yüksek miktarda stokun 2024 yılına sarkmasına sebep oldu.

Bazı markalarda şubat/mart ayına kadar devam edebilecek 2023 model stok adedi mevcut. Var olan mevcut stoklar ve otomotiv piyasasında beklenen daralma sebebiyle, bu yıl sipariş adetleri çok daha az olacaktır. Öte yandan global olarak otomobile olan talepte de bir düşüş söz konusu. Dolayısı ile üretim adetleri düşebilir. Tüm bu etkenler bir araya geldiğinde 2024 model araçların ülkemize girişi bazı modellerde şubat/mart ayını, bazı modellerde ise nisan/mayıs aylarını bulabilir.

2023 ÜRETİMLİ ARAÇ ALMAK MANTIKLI MI?

Şu an gerek sıfır gerek ikinci el otomobillerde oldukça cazip fiyatlar tüketicilere sunuluyor. Yeni yıl maliyetleri, döviz kuru gibi sebeplerle otomobil fiyatları 2024 yılında bir miktar artış gösterebilir. Ancak bu artışlar geçmişteki gibi hızlı ve olağan dışı olmayacaktır. Öte yandan 2024 model yılı araçların ülkemize girişinin zaman alması ve maliyetlerinin o günkü döviz kuruyla belirleneceği düşünüldüğünde, mevcut fiyatlar tüketici açısından daha cazip kalabilir. Otomobil almayı düşünen vatandaşlarımız bu faktörleri göz önüne alarak, bütçe ve ihtiyaçları doğrultusunda kararlarını verebilirler.”