Talebe yetişmek için fazla mesai yapan Darphane, ilk yarıda 11 milyon 413 bin 710 adet çeyrek altın üretti.

Darphane’nin çeyrek altın üretimi ocakta 1 milyon 826 bin 950, şubatta 2 milyon 260 bin 660, martta 2 milyon 460 bin 130, nisanda 3 milyon 53 bin 660, mayısta 1 milyon 443 bin 870, haziranda 368 bin 440 adet oldu. En yüksek üretim nisanda görülürken, geçen yılın ilk yarısına oranla toplam üretim artışı yüzde 3,6 olarak gerçekleşti.

Darphane’nin ürettiği diğer ziynet altın ürünlerine bakıldığında, 6 aylık süreçte 1 milyon 615 bin 585 adet yarım altın, 1 milyon 565 bin 802 adet tam altın, 135 bin 966 adet iki buçukluk ve 899 adet beşlik altın üretildi.

İlk yarıda üretilen toplam ziynet altın adedi 14 milyon 731 bin 962’ye ulaşırken, bu rakam 2023 sonunda 24 milyon 434 bin 311 olmuştu.

“GÜNLÜK ORTALAMA 300-400 KİLOGRAM CUMHURIYET ALTINI ÜRETİLİYOR”

Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdür Yardımcısı Mehmet Hekim, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, çeyrek altın üretiminde mayıs ve haziran rakamlarının değişkenliğine işaret ederek, üretim miktarlarının vatandaşlar ve kuyumculardan gelen altın taleplerinin seyrine göre değiştiğini söyledi.

Yeni tarihli altınların yoğun talep gördüğünü ifade eden Hekim, şu bilgileri paylaştı:

“Cumhuriyet ziynet altınlarında tarih değişikliği miladi takvim yılı başında, Cumhuriyet sikke altınlarında ise her yıl Cumhuriyet Bayramı’nda yapılıyor. Bu tarihlerde kullanıma sunulan yeni tarihli altınlar vatandaşlarımızdan daha yoğun bir talep gördüğünden her yıl 1 Ocak ve 30 Ekim tarihleriyle birlikte Cumhuriyet altınlarına olan talepte dönemsel bir artış yaşanıyor. İlaveten, Cumhuriyet altınlarına olan talep artışı ya da azalışları küresel ölçekte yaşanan ekonomik ve politik gelişmeler sonucu altın fiyatında ons başına oluşan dalgalanmalardan da etkilenmektedir.”

Hekim, Darphane’nin Beşiktaş yerleşkesindeki mevcut fabrikasında tek vardiya olarak günlük ortalama 300-400 kilogram Cumhuriyet altını üretildiğini aktardı.

Dönemsel olarak oluşan aşırı taleple birlikte teslimatlarda gecikmeler yaşandığını anlatan Hekim, “Bu sorunun önüne geçmek maksadıyla Darphane’nin Kartal’daki yerleşkesinde yeni bir Cumhuriyet altını üretim fabrikası kuruldu. Birkaç aya kadar devreye almayı planladığımız yeni tesis, mevcut fabrika kapasitesinin çok üzerinde üretim yapacak modern ve yüksek teknolojiye sahip. Yeni fabrikanın devreye alınmasıyla Cumhuriyet altınlarında yaşanan dönemsel talep artışlarında gecikmelere fırsat vermeden vatandaşlarımızın talepleri karşılanacaktır.” diye konuştu.

“KMTS’NİN AĞUSTOS SONUNA DEVREYE ALINMASI HEDEFLENİYOR”

Hekim, Darphane’de 5’i ziynet, 5’i de sikke olmak üzere farklı özelliklerde 10 çeşit Cumhuriyet altını üretildiğini kaydetti.

Gram altın üretiminin Darphane’nin yetkilendirdiği rafinerilerde yapılabileceğini anımsatan Hekim, sözlerini şöyle tamamladı:

“Bu alanda üretim verisi takibi Kıymetli Maden Takip Sistemi (KMTS) ile gerçekleşebilecek. KMTS kapsamında faaliyet göstermek isteyen rafinerilerimiz Finansal Piyasalar ve Kambiyo Genel Müdürlüğü’nden izin almak zorundadır. Bu izin süreçleri halihazırda devam ediyor. Faaliyet izni verilecek kıymetli maden rafinerileri faaliyet izinlerini müteakiben en geç 15 gün içinde KMTS’ye kaydını yaptıracak. Sistemin, izin süreçlerinin ağustos sonuna kadar tamamlanarak devreye alınması hedefleniyor.”

Fakat, son yıllarda, özellikle de tatil dönemlerinde kiralık araç talebinde ciddi bir artış yaşanıyor.

SIXT Türkiye ve Borlease Genel Müdürü Yiğit Aras, bayram öncesi kiralık araç talebinde büyük artış yaşandığını ve bayramda 100 bin civarında kiralık aracın trafikte yer alacağını belirtti.

Türkiye genelinde bayram tatilleri, kısa dönem araç kiralama sektöründe büyük bir hareketliliğe sahne oluyor. Sixt Türkiye ve Borlease Genel Müdürü Yiğit Aras, 2023 yılına göre yüzde 40 büyüyen kısa dönem araç kiralama sektöründe, Kurban Bayramı öncesi doluluk oranının yüzde 90’ları geçtiğini söyledi.

”FİYATLAR ARTTI, TÜKETİCİ EKONOMİK ARACA YÖNELDİ”

Aras, “Yurtdışından gelen tatilciler de kiralık araçlara yoğun talep gösterdi. Bayram dönemindeki pazar payımızın yüzde 10’dan fazla olacağını öngörüyoruz” dedi.

Yiğit Aras, İstanbul ve Marmara Bölgesinin talep gelen en yoğun bölgeler olduğuna dikkat çekerek, “Akdeniz ve Ege normal yaz yoğunluğuna ulaştı. Ancak gözlemlerimiz müşterilerin İstanbul’dan araç alıp tatil yörelerine gittikleri yönünde” ifadelerini kullandı.

Kiralama sürelerinin kış aylarında ortalama 4 gün, yaz aylarında ise 6 gün olarak değiştiğini de belirten Aras, “Araç kiralama fiyatlarındaki artışında etkisiyle tüketiciler ekonomik grup araçlara yöneliyor. Özellikle B ve B+ segment araçlar yoğun talep görüyor. Otomatik vites ve benzinli araçlara olan ilgi arttı. Elektrikli araçlar ise hala düşük talep görmekte ve sektör genelinde yüzde 1’in altında bir orana sahip” bilgilerini paylaştı.

SAHTE SİTE UYARISI

Kurban Bayramı ve yaz tatili nedeniyle araç kiralamaya çok yüksek talep oluştuğunu belirten Rent Go Genel Müdürü Köksal Öztürk de, tatilde otomobil kiralayacak olanlara çeşitli uyarılarda bulundu.

Öztürk, “Dokuz güne çıkarılan Kurban Bayramı tatili ve hemen öncesinde okulların tatile girmesiyle kiralık araca yönelen yüksek ilgi bazı kötü niyetli kişiler için de fırsat anlamına geliyor. Bu dönemde kurumsal ve saygın araç kiralama firmalarının internet sitelerini kopyalayarak yanıltıcı görüntülerle vatandaşları dolandırmaya ve haksız kazanç sağlamaya çalışan oluşumların da arttığını görüyoruz. Kiralama işlemleri için mutlaka kurumsal web sitelerini ve çağrı merkezlerini kullandıklarından emin olmalılar. Bunun yanında kendilerine çeşitli iletişim kanallarından ulaşarak kredi kartı bilgisi ya da IBAN numarasına para transferi isteyen kişilere de itibar etmemeleri oldukça önemli” dedi.

Kurban Bayramı tatilinin yaklaşmasıyla birlikte büyük şehirlerin giriş ve çıkışlarında trafik yoğunluğunun artacağını belirten Öztürk, “Araç kiralama esnasında tüketiciye sunulan ek güvence paketleri yaşanılacak istenmedik bir durum karşısında hem kullanıcıyı hem de karşı tarafı koruyan önemli bir tedbir. Makul maliyetlerle beklenmedik kaza ve arıza durumlarına karşı özellikle böyle uzun tatillerde vatandaşlarımızın risklere karşı kendilerini korumalarını tavsiye ediyoruz” ifadelerini kullandı.

Gong töreninde konuşan Borsa İstanbul A.Ş. Genel Müdürü Korkmaz Ergun “Ülkemiz savunma sistemlerinin geliştirilmesinde çok değerli projeler gerçekleştiren bu köklü şirketimiz, savunma sanayimizin yerlileştirilmesinde çok önemli katkılar sağlamaktadır.

Yüksek teknoloji, nitelikli insan gücü yanında nitelikli finansal kaynak da gerektirir. İşte bu noktada şirketimiz finansal kaynağı halka arz yoluyla sağlamayı tercih etmiş, büyümesini ve başarısını yeni ortaklarıyla paylaşma kararı almıştır. Ben bu nedenle şirketin değerli yöneticilerini tebrik ediyorum. Bu başarılı halka arzdan dolayı emeği geçen herkese, şirket çalışanlarına ve aracı kurum çalışanlarına teşekkür ediyorum. Sermaye piyasalarımıza hayırlı olmasını diliyorum. Altınay Savunma Teknolojileri’ne Borsamız ailesine hoş geldiniz diyorum.” açıklamasında bulundu.

Altınay Savunma Teknolojileri Yönetim Kurulu Başkanı Hakan Altınay ise, “Halka arzımız hem mevcut yatırımlarımızı güçlendirecek hem de gelecekteki projelerimize değer sağlayacak. Milletimizin, Altınay Savunma Teknolojileri’ni sahiplenerek, vatan savunmasına katkı sağlamasından büyük bir gurur duyuyoruz. Yatırımcılarımızla birlikte ülkemizin savunma sanayisindeki başarı hikâyesine daha fazla katkı ile ortak olmanın mutluluğu içindeyiz. Altınay Savunma Teknolojileri’nde 3,6 milyon yeni ortağımız oldu, hepsine hayırlı olsun diyorum, gösterdikleri ilgiden dolayı teşekkür ediyorum” dedi.

“Yeni yatırımlara devam edeceğiz”

Talep toplama sürecinde Altınay Savunma Teknolojileri olarak yoğun talep gördüklerine dikkat çeken Altınay, “Borsada işlem gören bir şirket olarak kurumsallaşma yolunda çok kritik bir eşiği atladık. Halka arz sürecinde elde ettiğimiz gelirin büyük bir kısmını yeni yatırımlara aktararak büyümeyi hedefliyoruz. Yatırımcılarımız da bizlerle beraber bu büyümeye ortak olacak” dedi.

Toplam tahsisat tutarının 7 katı büyüklüğünde talep geldi

2021 yılında Altınay Savunma Teknolojileri’ne yüzde 20 pay ile ortak olarak büyüme yolculuğunda önemli bir kilometre taşı olan Letven Capital’in Genel Müdürü ve Altınay Savunma Teknolojileri Yönetim Kurulu Üyesi Kamil Kılıç ise gong töreninde yaptığı konuşmada, “Halka arzla birlikte gelecek dönem büyüme hedeflerini gerçekleştirme yolunda önemli bir adım attığımızı düşünüyorum. Toplam tahsisat tutarının 7 katı büyüklüğünde gelen talep şirkete olan güvenin bir yansıması olarak görüyoruz” diye konuştu. 

35 milyon 294 bin 118 nominal TL’lik kısmı sermaye artırımı, 23 milyon 529 bin 412 nominal TL’lik kısmı ise ortak satışı olmak üzere toplam 58.823.530 nominal/adet hissenin satışa sunulduğu halka arz sonrasında Altınay Savunma Teknolojileri’nin halka açıklık oranı yüzde 25 olarak gerçekleşti. Konsorsiyum lideri olarak TSKB, konsorsiyum eş liderleri olarak ise Ziraat Yatırım ve Yatırım Finansman’ın görev aldığı halka arzın büyüklüğü ise yaklaşık 1,9 milyar TL oldu.

Borsa İstanbul’dan yapılan açıklamada şöyle:

Bilindiği üzere işlenmemiş altın ithalatında yaşanan yükselişin dış ticaret dengesi ve ödemeler dengesi üzerindeki olumsuz etkileri göz önünde bulundurularak altın ithalatının artış hızını azaltmaya yönelik bir tedbir olarak 07.08.2023 tarihi itibarıyla işlenmemiş altın ithalatı kapsamında aylık toplam ithalat kotasının bir kısmı; 01.01.2022’den kota uygulamasına başlanan 07.08.2023 tarihine kadar Dahilde İşleme Rejimi kapsamında ya da Türkiye’de yerleşik bir tüzel kişinin sermayesine eklenmek üzere veya ihracat bedellerinden mahsup edilmek üzere “bedelsiz” ödeme şekliyle gerçekleştirilen ithalat işlemleri dışında işlenmemiş altın ithalat işlemi (peşin veya mal mukabili ödeme şekliyle) gerçekleştirmemiş kıymetli madenler aracı kuruluşları ile Borsa İstanbul A.Ş.’ye üyeliği kota uygulamasına başlandıktan sonra gerçekleşen kıymetli madenler aracı kuruluşları ve Danıştay 13. Dairesinin, 26.12.2022 tarihli, E:2019/3051, K:2022/4968 sayılı ve 26.12.2022 tarihli E:2019/3052, K:2022/4966 sayılı kararları kapsamında faaliyet izinleri geri verilen kıymetli madenler aracı kuruluşları arasında dağıtılmak üzere rezerv olarak ayrılmaktadır.  

Hazine ve Maliye Bakanlığının 03.05.2024 tarihli yazısı uyarınca; yukarıdaki kapsamda rezerv olarak ayrılan kota miktarı 500 kilogramdan 510 kilograma çıkartılmıştır. Bu kapsamdaki üyelerimiz her ayın ilk beş işgünü içinde 25 kilogramı geçmemek üzere talep ettikleri miktarı Borsamıza bildireceklerdir.

Beş iş günü sonunda toplam talep edilen miktarın 510 kilogramdan fazla olması halinde 510 kilogram talep eden üye sayısına bölünerek ortalama tahsis miktarı bulunacaktır. Bu miktarın altında olan üyelere talep ettikleri miktar tahsis edilecek, diğer üyelere ise eşit miktarda tahsis yapılacaktır.

Bu kapsamdaki üyelerimiz her ayın ilk beş işgünü içinde 25 kilogramı geçmemek üzere talep ettikleri miktarı Borsamıza bildireceklerdir. Beş iş günü sonunda toplam talep edilen miktarın 510 kilogramdan fazla olması halinde 510 kilogram talep eden üye sayısına bölünerek ortalama tahsis miktarı bulunacaktır. Bu miktarın altında olan üyelere talep ettikleri miktar tahsis edilecek, diğer üyelere ise eşit miktarda tahsis yapılacaktır.

Bu kapsamdaki kıymetli madenler aracı kuruluşlarının, tahsis edilmesi kesinleşen kota miktarlarını öğrenmek için ilgili ayın beşinci iş gününü takip eden iş günlerinde Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasası Direktörlüğü ile iletişime geçmesi gerekmektedir.

Yukarıda belirtilen kapsamdaki talepler Mayıs ayından itibaren her ayın ilk 5 iş günü içerisinde 09:00-18: 00 saatleri arasında sadece KASA uygulaması (kasa.borsaistanbul.com) Elektronik Talimat Sistemi (ELTAS) üzerinden çevrimiçi olarak iletilecektir. ELTAS üzerinden bildirilmeyen başvurular işleme alınmayacaktır.

Konuya ilişkin olarak ELTAS kullanıcı kılavuzu ekte yer almaktadır. Bu çerçevede KASA uygulaması üzerinden oluşturulan ‘İthalat Kota Talebi’nin varsa ikinci onaycı tarafından da onaylanarak ‘Talimat Türü’nün ‘Onaylandı’ statüsüne getirilmesi gerektiği, saat 18:00’dan önce ‘Onaylandı’ statüsüne getirilmemiş taleplerin dikkate alınmayacağı ve Borsa tarafından re’sen iptal edileceği hususları göz önünde bulundurulmalıdır. Ayrıca belirtilen 510 kilogram rezerv kapsamında olmamasına rağmen ELTAS üzerinden başvuru yapan üyelerin talepleri de re’sen reddedilecektir.

Diğer taraftan, Hazine ve Maliye Bakanlığının anılan yazısı uyarınca diğer üyelerimize yönelik kota dağılımında da değişiklik yapılmış olup üyelerimizin Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasası Direktörlüğü ile iletişime geçmesi gerekmektedir.

Karahan’ın konuşmasında çıkan önemli noktalardan biri de “Enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bir bozulma öngörülmesi durumunda ise para politikası duruşunu sıkılaştıracağız” ifadesi oldu.

Merkez Bankası başkanı, dezenflasyonun 2024 yılının ikinci yarısında tesis edileceğini öngördüklerini kaydetti.

Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, Olağan Genel Kurul Toplantısı’nda açıklamalarda bulundu.

Karahan’ın açıklamalarından öne çıkanlar:

Ülkemizde 2023 yılının ilk yarısında iç talep kaynaklı güçlü seyreden iktisadi faaliyet, yılın ikinci yarısında ivme kaybetse de gücünü korumuştur. Üretim tarafında hizmetler sektörü büyümenin temel sürükleyicisi olarak öne çıkmıştır. Sanayi sektörü deprem kaynaklı etkiler ve dış talepteki zayıf seyir nedeniyle yılın ilk yarısında büyümeye negatif katkı vermiş, ikinci yarıda ise katkısı pozitife dönmüştür. Harcamalar tarafında nihai yurt içi talebin katkısı yüksek seviyesini korumakla birlikte, özel tüketim büyümesindeki yavaşlamanın da etkisiyle yılın ikinci yarısında gerilemiştir. Net ihracatımız ise küresel iktisadi faaliyetteki zayıf seyir nedeniyle yıl boyunca yıllık büyümeye negatif katkı vermiştir. Ancak sıkı para politikasının da etkisiyle ithalat yılın ikinci yarısında azalırken ihracatımız görece güçlü kalmıştır.

RİSKLERE KARŞI İHTİYATLI DURUŞ VURGUSU

Mart ayında aylık enflasyonun ana eğilimi, devam eden zayıflamaya rağmen öngörülerimizden yüksek gerçekleşti. Tüketim malı ve altın ithalatındaki seyir cari dengedeki iyileşmeye katkı verirken, yakın döneme ilişkin diğer göstergeler yurt içi talepte direncin sürdüğüne işaret etti. Diğer taraftan, mart ayındaki politika adımlarımızın etkisiyle finansal koşullar önemli ölçüde sıkılaştı. Yaptığımız parasal sıkılaştırmanın krediler ve iç talep üzerindeki etkilerini yakından izliyoruz. Bu doğrultuda, Nisan ayı toplantımızda parasal sıkılaştırmanın gecikmeli etkilerini de göz önünde bulundurarak politika faizini sabit tutmakla birlikte, enflasyon üzerindeki yukarı yönlü risklere karşı ihtiyatlı duruşumuzu koruduğumuzun altını çizmek isterim. Bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını temel politika faizi olarak kullanmaya devam edeceğiz.

TL VARLIKLARA TALEP GÜÇLENDİ

Haziran ayından bu yana uygulamakta olduğumuz parasal sıkılaştırmanın etkileri finansal koşullar üzerinde gözlenmiş, kısmen talep koşullarına da yansımıştır. 2023 yılının ikinci yarısında dış finansman koşullarında belirgin bir iyileşme, rezervlerde artış, cari dengede iyileşme, Türk lirası mevduat payında yükselme ve Türk lirası varlıklara talepte güçlenme görülmüştür. Tüm bu gelişmeler Türk lirasında istikrarlı seyre ve para politikasının etkinliğine katkıda bulunmuştur.

Parasal sıkılaşmanın da desteğiyle 12 ve 24 ay sonrası enflasyon beklentilerinde eylül ayı itibarıyla başlayan iyileşmenin devam ettiğini, yıl sonu enflasyon beklentilerinin ise halen Enflasyon Raporlarında paylaştığımız tahminlerimizin üzerinde olduğunu görmekteyiz.

“AYLIK FİYATLARI YAKINDAN YAKİP EDİYORUZ”

İç talepte dengelenme ile birlikte sağlıklı bir dezenflasyon sürecine gireceğimizi değerlendiriyoruz. Aylık fiyat gelişmelerini yakından takip ediyoruz. Aylık enflasyonun ana eğiliminde belirgin ve kalıcı bir düşüş sağlanıp, enflasyon beklentileri öngörülen tahmin aralığına yakınsayana kadar sıkı para politikası duruşumuzu sürdüreceğiz.

Enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bir bozulma öngörülmesi durumunda ise para politikası duruşunu sıkılaştıracağız. Para politikasındaki kararlı duruşumuzun; yurt içi talepte dengelenme, Türk lirasında reel değerlenme ve enflasyon beklentilerinde düzelme vasıtası ile aylık enflasyonun ana eğilimini düşüreceği ve dezenflasyonun 2024 yılının ikinci yarısında tesis edileceğini öngörmekteyiz.

“ÖNCELİK FİYAT İSTİKRARI”

TCMB’nin temel amacı ve önceliği fiyat istikrarını sağlamaktır. Para politikasını bu amaç doğrultusunda, enflasyonu önce tek haneli rakamlara, orta vadede ise yüzde 5 hedefine ulaştıracak parasal ve finansal koşulları sağlayacak şekilde belirlemeye devam edeceğiz.

Merkez Bankası, hükümet adına Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’e “Açık Mektup” gönderdi.

Mektupta, 1211 sayılı Merkez Bankası Kanunu’nun 42. maddesi uyarınca, enflasyon hedefine ulaşılamaması halinde TCMB’nin hedeften sapmanın nedenlerini ve alınması gereken önlemleri hükümete yazılı olarak bildirmesi ve kamuoyuna açıklaması gerektiği hatırlatıldı.

2023 yılı enflasyonunun hedef etrafında konulan belirsizlik aralığının belirgin şekilde üzerinde gerçekleştiği kaydedilen mektupta, şu ifadelere yer verildi:

“Bu metin, enflasyonun hedeften sapmasının nedenleri ile hedefe ulaşmak için alınan ve alınması gereken önlemleri açıklamaktadır. Bu belgeyle birlikte, 2023’te enflasyon üzerinde etkili olan unsurlara dair analiz ve değerlendirmeleri de içeren 2024’ün ilk Enflasyon Raporu ile kısa ve orta vadede enflasyon hedefine ulaşmak için uygulanacak para politikasını daha detaylı olarak açıklayan 2024 Yılı Para Politikası metni ekte bilgilerinize sunulmaktadır. 2022 sonunda yüzde 64,3 olan yıllık tüketici enflasyonu, 2023’ün ilk yarısında baz etkilerine ek olarak döviz kurundaki yatay seyir, düşen yabancı para cinsi ithalat fiyatları ve enerji sübvansiyonlarının etkisiyle gerilemiştir. Böylece haziranda yıllık enflasyon yüzde 38,2 olarak gerçekleşmiştir.

Diğer taraftan, parasal koşulların etkisiyle kredi büyümesinde gözlenen yüksek oranlı artışlar, ücret güncellemeleri ve hane halkına yapılan transferler yılın ilk yarısında enflasyon üzerinde talep yönlü unsurların etkisini belirgin hale getirmiştir. Söz konusu gelişmeler, enflasyondan korunma saiki ile cari açığın altın ve tüketim malı ithalatı kanalıyla yükselmesine neden olmuş ve finansal piyasalarda belirsizliği artırmıştır. Ayrıca, şubatta yaşanan Kahramanmaraş merkezli depremlerin, konut piyasası başta olmak üzere mal, hizmet ve iş gücü piyasalarında oluşturduğu arz-talep dengesizlikleri ile yeniden inşa faaliyetlerinin kamu maliyesi üzerindeki kısa ve orta vadeli etkileri enflasyon üzerindeki baskıları artırmıştır. Bu gelişmeler, fiyatlama davranışlarını olumsuz etkileyerek yılın ilk yarısında gerileyen enflasyonun ikinci yarıda artmasına zemin oluşturmuştur.”

“PİYASA MEKANİZMALARININ İŞLEVSELLİĞİ ARTIRACAK VE MAKRO FİNANSAL İSTİKRARI GÜÇLENDİRECEK ŞEKİLDE SADELEŞMEYE GİDİLECEK”

Mektupta, 2023’ün haziran ayında Para Politikası Kurulu’nun (PPK), dezenflasyonun en kısa sürede tesisi, enflasyon beklentilerinin çıpalanması ve fiyatlama davranışlarındaki bozulmanın kontrol altına alınması için güçlü bir parasal sıkılaştırma sürecinin başlatılmasına karar verdiği anımsatıldı.

Bu çerçevede, haziran-aralık döneminde politika faizinin toplamda 34 puan artırılarak yüzde 8,5 düzeyinden yüzde 42,5’e yükseltildiği hatırlatılan mektupta, şunlar kaydedildi:

“Parasal sıkılaştırmayla eş anlı olarak, makroihtiyati çerçevede, piyasa mekanizmalarının işlevselliğini artıracak ve makro finansal istikrarı güçlendirecek şekilde sadeleşmeye gidilmiştir. Parasal sıkılaştırma ayrıca, seçici kredi ve miktarsal sıkılaştırma adımları ile desteklenmiştir. 2023’ün üçüncü çeyreğinde, yurt içi talepte süregelen güçlü seyrin birikimli etkileri, vergi ayarlamaları, döviz kuru gelişmeleri, ücret artışları, hizmet enflasyonundaki katılık ve ham petrol fiyatlarındaki ani yükseliş enflasyon dinamiklerinde etkili olmuştur. Ayrıca, tüm bu gelişmelerin kısa bir süre zarfında aynı anda gerçekleşmesinin fiyatlama davranışlarında oluşturduğu ilave bozulma sebebiyle de enflasyon yükselmiştir. Bu gelişmeler çerçevesinde enflasyon, haziran-eylül ayları arasında 23,3 puan artarak yüzde 61,5 seviyesine ulaşmıştır. Bu artışın 4,7 puanı, vergi dahil kur etkisi hariç olmak üzere, akaryakıt fiyatlarındaki gelişmelerden, 3,8 puanı döviz kurundaki yükselişten, 2,8 puanı akaryakıt haricindeki vergi artışlarından kaynaklanmıştır. Ücret artışı ve talebin halen oldukça güçlü olduğu bu dönemde, şokların bir arada gerçekleşmesinin fiyatlama davranışında oluşturduğu ilave bozulmanın ise enflasyon üzerinde 10,0 puan artırıcı yönde etkisi olmuştur. Bunların dışındaki faktörlerin etkisi ise toplamda 2,0 puan ile sınırlı kalmıştır.”

Parasal sıkılaştırmanın ilk etkilerinin finansal koşullar üzerinde gözlendiği, kısmen talep koşullarına da yansımaya başladığı belirtilen mektupta, “Yılın ikinci yarısında, dış finansman koşullarının belirgin şekilde iyileştiği, rezervlerin istikrarlı artış kaydettiği, talep koşullarının cari işlemler açığına yansıyacak şekilde güç kaybetmeye başladığı, Türk lirası mevduat payının yükseldiği, Türk lirası varlıklara yurt içi ve yurt dışı talebin güçlenerek arttığı gözlenmiştir. Tüm bu gelişmeler para politikasının etkinliğine katkıda bulunmuştur.” ifadelerine yer verildi.

İstanbul’da 1999 yılından önce inşa edilmiş yapı stokunun kullanım ömrü ve sağlamlığı ile ilgili ‘hızlı gözden geçirme’ yapılması gerektiğini belirten Avdagiç, “İstanbul’un kaybedecek değil 5 yılı, bir yılı bile yok. Çünkü Türkiye’nin GSYH’sinin üçte biri bu şehirde üretiliyor. Türkiye’nin ihracatının, dış ticaretinin, istihdamının, üretiminin kesintiye uğramamasını istiyorsak, İstanbul’u çok hızlı depreme hazırlamalıyız” diye konuştu.
 
Avdagiç, İstanbul’u depreme hazırlama ve kentsel dönüşüm konusunda meslek komiteleri ve ilgili STK’lardan İTO’ya gelen talep ve beklentiler bulunduğunu kaydetti.
 
Şekib Avdagiç, kentsel dönüşümü hızlandıracak talep ve beklentileri 16 başlık halinde şöyle sıraladı:
 
1-  Kentsel dönüşüm sürecinde “müktesep hakların korunması” talebi en başta geliyor.
 
2-  Otel, özel hastane, özel okul gibi yapıların tamamını kullanan işletmelerin, dönüşüm aşamasında imar hakkı anlamında mevcut gabari ve inşaat alanlarını muhafaza edebilmeleri dönüşüm sürecinin hayata geçirilebilmesi için çok önemlidir.
 
3-  Küçük sanayi siteleri, iş merkezleri, sanayi yapıları ve fabrikalara da konuta verilen dönüşüm desteklerinin benzeri bir paketin ivedilikle devreye girmesi talebimiz var. Bu durumda belirtilen yapıların çok hızlı ve kamudan kaynak talep etmeden dönüşümünün önü açılacaktır.
 
4-  Kentsel dönüşümde “Rezerv Yapı Alanı” uygulamasının gözden geçirilmesi talep ediliyor.
 
5-  Aynı şekilde kentsel dönüşüm süreçleri ve otopark mevzuatı konusunda ilçe belediyelerinin farklı süreçler uygulanmasının önlenmesi isteniyor.
 
6-  Bakanlığın “Kentsel Dönüşümde Yarısı Bizden” ve “İlk Evim, İlk İş Yerim” gibi çok olumlu olan proje uygulama süreçlerinin hızlandırılması talep ediliyor.
 
7-  Afet riski olan tüm illerde ‘Afet Atıkları Yönetim Planı’ oluşturulmasını önemli buluyoruz. Burada bakanlık, yerel yönetimler, STK’lar ve akademisyenler ortak çalışmalı. Çünkü gerek kentsel dönüşüm, gerekse olası afet sonrası yıkılan veya yıkılacak binalardan çıkan atıklar, doğru bir şekilde değerlendirilmeli.
 
8-  Yapı denetim firmaları UYDS sistemi üzerinden havuz yöntemi ile atanmaktadır. Yapılan son düzenleme ile birlikte bölgeleme çalışması yapılmış olmasına rağmen sorun tam anlamı ile çözülememiş, denetim ile ilgili problemler devam etmektedir.
Ek bütçe talepleri, firma değişikliği talebi durumundaki sürenin uzunluğu öne çıkan problemlerdir.
 
9-  Yapı denetim, beton ve laboratuvar firmalarının teknik ve mevzuata uygunluk yönünden denetlenmesi talep edilmektedir. Aynı şekilde beton santralleri ile ilgili denetimlerin artması, ürün kalitesinin korunması, taahhüt edilen betonun inşaat sahasına ulaşımının sağlanması önem arz etmektedir.
 
10-         Kaçak yapı ile mücadele kapsamında, kaçak inşaatlara beton verilmesinin önlenmesi, verenlere müeyyide uygulanması talep edilmektedir.
 
11-         Bilhassa binalardaki taşıyıcı elemanların, dış etkenlerden ve yeraltı sularından kaynaklı olarak tahribata uğramaması amacıyla bina izolasyonlarının sıkı takibi talep edilmelidir.
 
12-         İstanbul’da hafriyat ciddi bir sorundur. Çünkü mevcut döküm sahaları yetersiz, çalışma saatleri kısıtlı ve evrak süreçleri uzun. Bu üç sebep ciddi sıkıntılara yol açmakta ve bu konuda çözüm beklenmektedir.
 
13-         Şehrin ihtiyacı olan ‘agrega’nın yakın kaynaklardan temini, beton ve inşaat maliyetlerine olumlu katkı yapacaktır. Bu konuda Agrega üretim alanlarının daraltılması konusunda Tarım ve Orman Bakanlığı ile yaşanan problemlerin çözümü konusunda Bakanlığınızın desteği talep edilmektedir.
 
14-         İmar hakkı transferinin, 3194 sayılı İmar Kanunu’na eklenerek yasal güvence altına alınması bekleniyor.
 
15-         Güçlendirme ile ilgili cari yönetmelik hali hazırda ihtiyacı karşılamamaktadır. Şubat 2023 depreminden sonra yeni düzenleme ihtiyacı ortaya çıkmıştır.
 
16-         İnşaat ruhsat süreçleri uzun sürmekte, 6-9 ay arası süre almaktadır. İlçe Belediyeleri bu süreçlerde farklı uygulamalar ve farklı harç ve vergi tahakkuk ettirmektedir. Belli konularda farklılık olması makul olsa bile, bazı kalemlerde (örneğin teknik eleman harcı gibi) uygulama birliği sağlanabilmelidir.