Osmaniye ise Türkiye’de fıstık üretimin ortalama yüzde 40’ını, işlemesinin ise yüzde 98’ini gerçekleştiriyor. Osmaniye Valisi Erdinç Yılmaz “Güvenli ve güvenilir gıdada önemi fazlasıyla artan coğrafi işaretli ürünlerin korunması ve sürdürülebilirliğinin de sağlanması ve markalaşması adına ürünümüzün AB tarafından tescil edilmesi çok önemlidir” diye konuştu.
ÜRÜN MARKETLERE GİRECEK
Yer fıstığı üretimi ve ihracatı yapan Fahri Uyduran ürünün AB tescili almasının yurt içinin yanı sıra yurt dışında da büyük fayda sağlayacağını söyledi. Tescille ürünün hem üretiminin hem de ihracatının artacağını belirten Uyduran, şöyle konuştu: “Avrupa Birliği’nde bulunan marketlerin farkındalığına bu ürün girecek. Bu da onların da coğrafi işaretli, kendilerinin de tanıdığı bu ürünü almasına neden olacak. Tabii tüketim, talep arttıkça da bu ürün havzasında daha fazla ekilecek. Daha fazla insan bu işten ekmek yiyecek.” Uyduran, AB tescilinin yer fıstığının üretilmesine ve işlenmesine de belli bir standart, kalite getireceğini belirtti. Osmaniye’deki üretimin belli bir standardın üzerine geldiğinin altını çizen Uyduran “Artık saatte 1 ton fıstık eleyen değil 5 ton eleyen makineler var. Saatte 500 kilogram fıstığı seçebilecek değil, 3-4 ton ürünü seçebilecek optik okuyuculu makineler var. O yüzden sorun yok” dedi.
GAZİANTEP’İN ÜRÜNLERİ TKDK İLE KALKINACAK
Gastronomi alanında UNESCO’nun “Yaratıcı Şehirler Ağı”nda yer alan Gaziantep’in coğrafi işaretli ürünleri Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) desteğiyle daha da kalkınacak. Gaziantep bu yıl TKDK tarafından yürütülen IPARD III Programı’na dahil edildi. Kentin programa dahil edilmesinin ardından başvurularını hazırlayan 13 yatırımcı, desteklere başvurdu. 100’den fazla coğrafi işaretli ürünü bulunan kentte yatırımcılar, Antep fıstığı, mercimek, badem işleme ve yeni tescillenen Araban Sarımsağı depolama tesisine destek almak için başvuru yaptı.
AA muhabirinin, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının bağlı kuruluşu TÜRKPATENT verilerinden yaptığı derlemeye göre, Kurum, coğrafi işaretli ürünlere yönelik tescil işlemlerinin sonuçlandırılması için oldukça yoğun mesai harcıyor.
Bu kapsamda Kurum, tescilli ürünlerin korunması ve bu ürünlerin yarattığı katma değerle ülke ekonomisine katkı sağlaması amacıyla ülkenin pek çok ilindeki yerel paydaşlarla fiziki ve çevrim içi görüşme gerçekleştirdi. Böylece potansiyel ürünlerin belirlenmesi ve başvuru dokümanlarının oluşturulması sürecine de aktif destek sağlandı.
Yöresel ürünlerin tescillenmesi için başvurular illerde valilikler, belediyeler, sanayi ve ticaret odaları, ziraat odaları ve dernekler tarafından yapılıyor. Coğrafi işaret tescil ettiren tüzel kişilikler arasında ilk sırada ticaret ve sanayi odaları yer alıyor.
Türkiye’nin coğrafi işaret tescilli ürün sayısı 2023 sonu itibarıyla 1512 oldu. Kuruma geçen yıl 371 ürün için başvuru yapıldı ve bunlardan 209’u coğrafi işaret tescili aldı.
Kuruma en çok coğrafi işaret başvurusunda bulunan il 58 ürünle Hatay olurken, ürünleri en fazla tescillenen il ise 105’le Gaziantep olarak kayıtlara geçti.
Coğrafi işaret başvurusunda 58 ürünle ilk sırada yer alan Hatay’ın 2023 sonu itibarıyla Antakya künefesi, kaytaz böreği, kömbe ve Antakya kağıt kebabının da aralarında yer aldığı 25 ürünü tescil edildi.
Hatay’ı, Alaca tirit yemeği, İskilip gül baklavası ve Dodurga kapari turşusunun da aralarında olduğu 52 ürünle Çorum takip etti. Diyarbakır da elma dizmesi, zingil tatlısı ve kahki gibi ürünlerin de bulunduğu 21 coğrafi işaret başvurusuyla Çorum’u izledi.
Diyarbakır’ın ardından 4’üncü sırada Kızılırmak kilimi, Kurşunlu helvası ve Çerkeş lokumunu gibi ürünleriyle Çankırı yer aldı. Bu il, 12 ürünü için tescil başvurusu yaptı. Çankırı’yı çömlek kömbesi ve lokurun da aralarında olduğu 11 ürünüyle Karaman takip etti.
Gaziantep 7 ürün için sonuç bekliyor
Coğrafi işaretli ürün tescili alan iller arasında 105’le ilk sırada yer alan Gaziantep de baklava, beyran, muska, firik, Araban sarımsağı gibi ürünlerini tescilledi. Kentin fıstıklı-cevizli sakız helvası, fıstıklı dondurması ve sarımsak turşusunun da aralarında olduğu 7 coğrafi ürününe ilişkin başvuru süreci ise devam ediyor.
Konya, Akşehir hersesi, tandır kebabı, Derbent fasulyesi ve Konya irmik helvasının da aralarında bulunduğu 73 ürünle 2’nci sırada dikkati çekti. Burma kadayıfı, ciğer kebabı, ekşili dolması ve hasır bileziğiyle öne çıkan Diyarbakır da 56 ürün tesciliyle 3’üncü sırada yer aldı.
Erzurum, 55 tescil ve ayran aşı çorbası, ayva yahnisi, civil peyniri ve çılbır gibi ürünleriyle Diyarbakır’ı takip etti. Şanlıurfa da Siverek tavası, Suruç narı, Karaköprü tat karpuzunun aralarında yer aldığı 47 ürünle 5’inci sırada yer buldu.
Yılın ilk 3 ayına ilişkin veriler
Öte yandan, bu yılın ilk 3 aylık döneminde TÜRKPATENT’e 107 coğrafi işaret başvurusu yapıldı. Kurum 3 ayda 47 coğrafi işareti tescilledi.
Söz konusu dönemde en fazla başvuru yapan iller 29’la Hatay, 11’le Diyarbakır ve 6’yla Malatya oldu. TÜRKPATENT bu dönemde Diyarbakır’ın 6, Çankırı’nın 4, Balıkesir’in 3 coğrafi işaretini tescilledi.
AB’de tescilli coğrafi işaret sayısı artıyor
Türkiye’nin ürünlerini Avrupa Birliği (AB) nezdinde tescil ettirme süreci de devam ediyor.
AB’ye geçen yıl Kilis zeytinyağı, Isparta gülyağı, Urla sakız enginarı, Bursa şeftalisi, Manisa mesir macunu, Hüyük çileği, Rize çayı, Bingöl balı, Silifke yoğurdu, Tarsus sarıulak zeytini, Hatay kaytaz böreği, Osmaniye yer fıstığı, melli inciri, Kayseri pastırması, Adana şalgamı, Milas çekişke zeytini, Sinop kestane balı, Kayseri sucuğu, Aydın çam fıstığı, Söke pamuğu, Şanlıurfa keten köyneği fıstığı, Kayseri mantısı, Manisa sultani çekirdeksiz üzümü, Fethiye kaya inciri, Gaziantep fıstık ezmesi ve Antep lahmacunu olmak üzere 26 ürün için başvuru yapıldı.
Antakya künefesi, Suruç narı, Çağlayancerit cevizi, Gemlik zeytini, Edremit zeytinyağı, Milas yağlı zeytini, Ayaş domatesi, Maraş tarhanası, Edremit Körfezi yeşil çizik zeytini ve Ezine peyniri geçen yıl AB nezdinde tescil edilen ürünler arasında yer aldı.
AB nezdinde tescilli coğrafi işaretli ürün sayısı geçen yıl sonunda 18 olurken, Safranbolu safranı, Aydın memecik zeytinyağı ve Araban sarımsağının da tescillenmesiyle bu sayı 2024’te 21’e çıktı.
AB nezdinde işlemleri devam eden coğrafi işaret başvuru sayısı ise 49 oldu.
Türk kahvesi, Türk lokumu, Türk yoğurdu ve Türk baklavası ürünleri için de AB nezdinde geleneksel ürün adı başvuruları yapıldı.
Cudi ve Gabar dağı eteklerindeki beldede susam, Kültür ve Turizm Bakanlığı desteğiyle geçen yıl restore edilen 154 yıllık su değirmeninde geleneksel yöntemlerle öğütülerek, tahine dönüştürülüyor.
Yaklaşık 1 ton susamdan 800 kilogram tahin elde eden üreticiler, geçen yıl Türk Patent ve Marka Kurumunca “Dergul” adıyla tescillenen tahinin satışını artırdı.
Su değirmeninde kış aylarında günde 400 kilogram üretilen tahin, birçok şehre de gönderiliyor.
Tarım ve Orman İl Müdürü Oktay Sezgin, Dergul tahininin kentte yetiştirilen susamın su baskısı yöntemiyle öğütülerek elde edildiğini, markalaşması için müdürlükleri nezdinde 2 yıl önce coğrafi işaret tescil belgesi alınması için çalışma başlattıklarını anımsattı.
Türk Patent ve Marka Kurumunca 2 yıl önce yapılan başvurunun geçen yıl olumlu şekilde sonuçlandığını ifade eden Sezgin, “Tahinimiz kendine has aromasıyla tüketicilerin beğenisine hasıl olmuştur. Bu güzel tadın Şırnak ilinin dışında ve komşusu olduğumuz ülkelerde de tüketilmesi son derece uygundur. Müdürlük olarak işletmelerimizin gıda kontrollerini yapıyoruz.” dedi.
Tahinin tescillenmesinden sonra üretiminin ve ürüne olan güvenin arttığını kaydeden Sezgin, üreticilere yeni pazarların açılması için tescillenmesinin olumlu katkılarını gördüklerini söyledi.
Sezgin, “Daha önce ürünün güvenli olup olmadığını Müdürlüğümüze danışıyorlardı. Bu konuda çok sayıda telefon geliyordu. Tescillendikten sonra bölgede tahin üretimi ve tüketiminde artış oldu. Bunun mutluluğunu yaşıyoruz. Şırnak’ta böyle yöresel değerlerin tescillenmesi için çalışmalarımız sürüyor.” ifadelerini kullandı.
“SİPARİŞLERE YETİŞEMİYORUZ”
Tarihi değirmeni işleten Misbah Demir de beldede üretilen susamı su değirmeninde hijyenik ortamda tahine dönüştürdüklerini, internet aracılığıyla sipariş aldıklarını, ürünü yurdun dört bir yanına gönderdiklerini belirtti.
Kültür ve Turizm Bakanlığınca 2 sene önce değirmenin restore edildiğini ve kültür varlığı olarak tescillendiğini bildiren Demir, şunları kaydetti:
“Tahin tescillendikten sonra daha çok talep alıyoruz. Özellikle kış aylarında satışı artıyor. 154 yıllık bir geçmişi var değirmenin. Burada tahin yüzde 100 susamdan yapılıyor. Herhangi bir katkı maddesi yok. Susam da bizim bölgede tamamen doğal yöntemlerle yetiştiriliyor. Değirmende kış aylarında günde yaklaşık 400 kilogram tahin üretiyoruz. Yaz aylarında su azaldığı için sadece un öğütüyoruz. Tahin de tescillendikten sonra siparişleri yetiştiremiyoruz.”
“30 YILDAN FAZLADIR BURAYA GELİYORUM”
Üretici Saliha Sanrı da yıllardır su değirmenine susamlarını getirerek tahine dönüştürdüklerini anlattı.
Sanrı, “Susamlarımızı temizledikten sonra buraya getiriyoruz. Burada tuzladıktan sonra değirmende öğütüyoruz. 30 yıldan fazladır buraya geliyorum. Burası tarihi bir değirmen. Su değirmeninin tahini de unu da daha güzel oluyor.” diye konuştu.
Kamil Atan ise doğal olduğu için 30 yıldır su değirmenini tercih ettiklerini belirtti.
Atan, “Değirmende üretilen tahinin coğrafi işaret alması bizi ziyadesiyle memnun etti. Bu vesileyle tanıtımı oldu.” dedi.
]]>Boya, yemek, kozmetik, ilaç ve gıda sektörü gibi pek çok alanda kullanıldığı için “mucize bitki” olarak adlandırılan safran için 2022’de Safranbolu Esnaf ve Sanatkarlar Odası tarafından Avrupa Birliği’ne coğrafi işaret başvurusu yapıldı.
Değerlendirmelerin ardından Avrupa Birliği Resmi Gazetesi’nde yayınlanarak 17 Ocak’ta coğrafi işaret tescili alan Safranbolu safranı, Türkiye’nin AB’den tescilli ilk baharatı olarak kayıtlara geçti.
Türkiye’nin AB’den coğrafi işaret tescili alan 19’uncu ürünü olan Safranbolu safranında, adını verdiği ilçede 2023’te 8 köyde 28 üretici tarafından 81 dekar alanda 35 kilogram üretim gerçekleştirildi.
Ağırlığının 100 bin katı kadar sıvıyı sarıya boyayabilen, 80 bin çiçekten sadece yarım kilogram üretilebilen ve kilogramı 250 bin liradan alıcı bulduğu için “dünyanın en pahalı bitkisi” olarak nitelendirilen Safranbolu safranının tanınırlığı ve marka değeri, AB coğrafi işaret tesciliyle artacak.
Bundan sonraki süreçte safranın ilçedeki üretim alanının artırılmasına yönelik çalışmalar yapılacak.
“2024’Ü COĞRAFİ İŞARETLİ ÜRÜNLERİMİZLE İLGİLİ SEFERBERLİK YILI İLAN ETTİK”
Karabük Valisi Mustafa Yavuz, AA muhabirine, gururlu olduklarını belirterek, “Safranbolu safranımız ülkemizin baharat dalında Avrupa Birliği Komisyonunda tescil edilen ilk ürünü oldu. Bununla birlikte ülkemizin 19’uncu Avrupa Birliği tescili alan ürünü oldu.” dedi.
Yavuz, Avrupa Birliği coğrafi işaret tescilinin önemine işaret ederek, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Avrupa Birliği coğrafi işaret tescili, Safranbolu safranımızın bundan sonraki süreçte de markalaşması noktasında bizlere çok katkı sağlayacak. Avrupa Komisyonu tarafından tescil edilmesi ve coğrafi işaret alması, elimizi güçlendiriyor. Bundan sonraki süreçte Safranbolu safranımızın hem ekim alanlarının artırılması hem çiftçilerimizin gelir elde etmesi hem de katma değerli ürünler noktasında bizlerin işlerini kolaylaştırmış olacak.”
Safranın yanında Karabük’ün iklimine uygun diğer tıbbi aromatik bitkilerin yetiştirilerek ticarileşmesi ve markalaşması noktasında çalışmalara devam edeceklerini aktaran Yavuz, şunları kaydetti:
“Şu anda ilimizde 8 ürünümüz coğrafi tescil almış durumda, 3 ürünümüzün coğrafi tescil başvurusu devam ediyor. 2024’ü coğrafi işaretli ürünlerimizle ilgili seferberlik yılı ilan ettik. 14 ürünümüzle ilgili de çalışmalar devam ediyor. Kısa süre içerisinde coğrafi tescil alması noktasında da başvurularımızı yapacağız. Hedefimiz 2024’te 25 coğrafi işaretli ürüne ulaşmak, aynı zamanda da bu ürünlerimizi markalaştırmak ve bunlarla birlikte de gelir edecek noktada çalışmalar yapmak.”
Yavuz, Safranbolu safranının AB’den coğrafi işaret tescili almasında emeği geçenlere teşekkür ederek, ağustos-eylül aylarında ekimi yapılan ve ekim-kasım aylarında çiçek açan safranı görmek için ilçeye davet etti.
“SAFRANBOLU SAFRANININ AB COĞRAFİ İŞARET TESCİLİ ALMASI ÇOK ÖNEMLİ”
Safranbolu Esnaf ve Sanatkarlar Odası Başkanı Muammer Dumaner de Safranbolu safranının AB coğrafi işaret tescili almasının, üreticiler başta olmak üzere Safranbolu adına çok önemli olduğunu söyledi.
Dumaner, tescil için 10 Ağustos 2022’de AB Komisyonuna başvurduklarını aktararak, “Başvuru dosyamız AB Komisyonu Tarım ve Kırsal Kalkınma Genel Müdürlüğü uzmanlarınca incelemelerden başarıyla geçerek 7 Eylül 2023’te AB Resmi Gazetesinde ilan edilmiştir. İlan sürecimizi kapsayan hukuki sürecimizin tamamlanmasının ardından AB nezdinde 17 Ocak’ta AB Resmi Gazetesinde tescil kesinleşmiştir.” dedi.
Safranbolu safranının tesciliyle AB Komisyonunda Türkiye’den tescil edilen ürün sayısının 19’a yükseldiğini hatırlatan Dumaner, çalışmada emeği geçenlere teşekkür etti.
]]>
Türkiye’de 2023 yılı müzik ve sinema yapımları, kitaplar için temin edilen bandrol sayıları, müzik ve sinema yapımcıları adına düzenlenen sertifika sayıları ile fikir ve sanat eserleri kapsamında gerçekleştirilen kayıt-tescil sayılarını açıklandı.
Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğü’nün bandrol istatistiklerine göre süreli olmayan yayınlarda bandrol satışı 2022 yılında toplamda 380 milyon 296 bin 402 olarak gerçekleşmişti.
Eğitim alanında 178 milyon adet bandrol satışı
Eğitim alanında 175 milyon 959 bin 970 adet bandrol satışı yapılırken yetişkin kültür kategorisinde 59 milyon 998 bin 452 adet, yetişkin kurgu edebiyat kategorisinde 56 milyon 978 bin 980 adet, çocuk kategorisinde 50 milyon 379 bin 362 adet, inanç kategorisinde 38 milyon 964 bin 161 adet, akademik alanda 8 milyon 785 bin 812 adet, ithal yayımlar kategorisinde 5 milyon 707 bin 783 adet ve gençlik kitapları kategorisinde 3 milyon 566 bin 57 adet bandrol satıldı.
Bandrol satışlarındaki artış basılan kitap sayısına da yansıdı
Basılan kitap sayısı 2023 yılında bir önceki yıla göre yüzde 6 artışla 216 bin 533’e ulaşmıştı.
İlk kez basılan kitap sayısı da 2022 yılında 56 bin 646 iken 2023’de yüzde 2 artışla 57 bin 735’e yükseldi.
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın 2023 yılı bandrol satış verileri ve Milli Eğitim Bakanlığının ilköğretim ve ortaöğretim öğrencilerine ücretsiz olarak dağıttığı 249 milyon 493 bin 647 adet kitap ile birlikte toplamda 649 milyon 834 bin 224 adet süreli olmayan yayın üretimi gerçekleşti.
Dijital platformlardan indirilen kitaplar
Dijital platformlardan indirilen kitaplar, bandrol muafiyetine tabi kapak hariç toplam 48 sayfayı geçmeyen eğitim amaçlı süreli olmayan yayınlar, kütüphanelerden ödünç alınan ve şahıslar arasında ödünç verilen ya da değiş tokuş yapılan kitaplar hariç olmak üzere, TÜİK’in yıl ortası nüfus projeksiyon verileri baz alındığında, bu yıl kişi başına düşen fiziki kitap sayısı 7,52 olarak gerçekleşti.
Yapımcı Sertifikası
Telif Hakları Genel Müdürlüğü 2023 yılında, faaliyet alanı sinema olan 594 adet ve faaliyet alanı müzik olan 363 adet olmak üzere toplam 957 adet yapımcı sertifikası düzenledi.
Geçerliliği devam eden yapımcı sertifikası sayısı 2023 yılında 2 bin 754’e ulaşmış olup, müzik faaliyet alanında 1.156 adet, sinema faaliyet alanında ise 1.598 adet aktif yapımcı sertifikası bulunuyor.
Bilgisayar programları ilk sırada
Gerçekleştirilen kayıt-tescil işlemlerinden en çok yararlanan hak sahibi grubu ise 1.028 adet tescil ile bilgisayar programları oldu.
Geçtiğimiz yıl 1.028 adet bilgisayar programı, 653 adet ilim ve edebiyat eseri, 277 adet güzel sanat eseri, 93 adet musiki eseri ve 82 adet sinema eseri kayıt-tescili yapıldı.
Sinema ve müzik sektöründe üretim arttı
Sinema alanında 2023’de bir önceki yıla göre yüzde 3,5 artışla 492 adet sineme eseri tescil edilerek 50 bin 947 adet bandrol satıldı.
Müzik alanında ise yine 2023 yılında yüzde 7 artışla 1.855 adet yapım tescil edildi ve 1 milyon 57 bin 689 adet bandrol satıldı.
Sinema ve müzik yapımları için geçtiğimiz yıl toplam 2 bin 347 eserin tescili gerçekleştirilerek bu eserler için 1 milyon 108 bin 636 adet bandrol satışı yapıldı.
