Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde bulunan altı ilde sürdürülebilirlik odaklı proaktif yaklaşımla elektrik dağıtım hizmeti veren Dicle Elektrik, kaçak elektrik kullanımı ile mücadelede etkili stratejiler önererek çalışmalarını sürdürüyor. Dicle Elektrik Genel Müdürü Yaşar Arvas, Nisan ayında yapılan kontrollerde 351 adet kayıt dışı trafo tespit edilmesine de ilişkin olarak, kaçak elektrik kullanımının milli ekonomiye verdiği zararları ve trafo ticaretinin kontrolsüzlüğüne dair açıklamalarda bulundu.

KAÇAK TÜKETİMİN FATURASI TÜRKİYE’YE ÇIKIYOR

Dicle Elektrik Genel Müdürü Yaşar Arvas, “Dicle Elektrik olarak bölgedeki kaçak elektrik kullanımıyla mücadeleye devam ediyoruz. Türkiye Cumhuriyeti Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından belirlenen regülasyonlara uyum gösteren bir elektrik dağıtım şirketi olarak, kaçak elektrikle mücadelede ciddi bir efor sarf ediyoruz. Tarımsal sulama sahalarında kendini gösteren ve sayıları binlere ulaşan kaçak trafoların bertaraf edilmesi için çalışmalar gerçekleştiriyoruz. Kaçak elektrik kullananların normalden 9-10 kat daha fazla enerji tükettiğini gözlemliyoruz. Elektrik iletim hatlarında çoğu kez kalıcı hasarlar bırakan kaçak kullanımın faturası tüm Türkiye’ye çıkıyor.” dedi.

KAÇAK TRAFO MONTAJINDA ÖLÜMLÜ KAZALAR OLUYOR

Açıklamalarını daha etkin regülasyonlara ihtiyaç duyulduğunu belirterek sürdüren Arvas, “Türkiye’nin bir problemi olan trafo ticareti belli başlı illerde adeta bir sektöre dönüşmüş durumda. 150-200 bin TL’yi veren herkes bu trafoları temin edebiliyor. Bu trafolar ile tüketilen aşırı ve kaçak elektrik tüketimi bir yana, kaçak trafo montajı esnasında meydana gelen kazalar zaman zaman can kaybına da yol açıyor. Milli ekonomimizi milyarlarca Türk Lirası zarara uğratan kaçak trafoların denetim ve ticaretinin daha etkin regülasyonlarla kontrol altına alınması gerektiği sonucu ortaya çıkıyor. Başta Ticaret Bakanlığı olmak üzere tüm paydaşlarla konunun çok yönlü ele alınması ve regülasyonların yeniden gözden geçirilmesi, sürdürülebilir enerji arz güvenliğini garanti altına almak adına önemli bir adım teşkil edecektir.” ifadelerini kullandı.

2024 YILINDA 2800 KAÇAK TRAFO TESPİT EDİLDİ

Kaçak trafoların insana ve doğaya verdiği zararın yanında, ülkeye maliyeti milyar dolarlarla ifade edilecek bir milli servete denk geldiğinin altını çizen Arvas, “Geçtiğimiz Nisan ayında, Şanlıurfa’da yaptığımız kontrollerde asgari 100 bin nüfuslu bir ilçeye yetecek yaklaşık 53 bin 500 KVA gücünde 351 adet kayıt dışı elektrik trafosu tespit etmiştik. Ayrıca 2024 yılının ilk günlerinden bu yana 650 adeti drone ile olmak üzere toplam 2800 kaçak trafo tespiti gerçekleştirdik. Kaçak trafo kullanıcıları, normalden 9-10 kat fazla enerji tüketiyor. Sadece Mardin’de tüketilen kaçak enerji, 1.2 milyon hanenin tüketimine eşit. Her hanede 4 kişinin yaşadığını varsayarsak, bu da 4 milyon 800 bin kişinin enerji tüketimine denk geliyor.” dedi.

GÜBRE DEPOSUNDAN KAYIT DIŞI TRAFO ÇIKTI

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile Elektrik Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) regülasyonları doğrultusunda hizmet vermeyi sürdüren Dicle Elektrik’in kaçak ekipleri, sadece 2024 yılı içerisinde 2.155 kayıt dışı trafonun tespit edildiği Şanlıurfa’da, traktör römorkunda gübre deposuna gizlenmiş vaziyette kullanılan bir kayıt dışı trafo daha tespit etti. Ekiplerin Akçakale ilçesine bağlı kırsal Şanlı Mahallesi’nde tespit ettiği 250 KVA gücündeki kayıt dışı trafonun 100 hanenin elektrik ihtiyacını karşılayacak güçte olduğu belirlendi.

TOPRAĞA GÖMÜLÜ TRAFO BELİRLENDİ

Havadan drone ile yapılan kontroller sırasında ise Viranşehir ilçesine bağlı kırsal Kırbalı Mahallesi’nde pamuk sulamasında kullanılmak üzere toprağa gömülen 250 KVA gücünde bir trafo belirlendi. Toprağa gömülen trafonun üzerinin ise serpilen toprakla örtülerek havadan da görünmesinin engellenmeye çalışılması dikkat çekti.

FARK EDİNCE TRAKTÖRLE KAÇIRDILAR

Ceylanpınar ilçesine bağlı kırsal Gellegöç Mahallesi’nde drone ile yapılan kontroller sırasında, traktör römorkuna yüklenmiş ve bu şekilde kullanılmakta olan bir kayıt dışı trafo tespit edildi. Trafo sahipleri, görüldüklerini fark edince kaçak trafo dakikalar içinde traktöre bağlanarak hızla kaçırıldı. Kaçırılan trafonun 160 KVA gücünde olduğu ve buğday tarlasının sulanmasında kullanıldığı belirlendi.

265 KONUTUN ELEKTRİK İHTİYACINI KARŞILAYABİLİR

Dicle Elektrik ekipleri, kaçak tespit tutanağı düzenleyerek 265 konutun elektrik ihtiyacını karşılayabilecek toplam 660 KVA gücünde olan bu trafolara el konulabilmesi için çekilen görüntüleri de delil olarak sundu. Şirket avukatları ise el koyma kararı alınması için savcılığa başvuruda bulundu. Kaçak elektrik tüketen kayıt dışı trafolara ancak savcılık kararı alındıktan sonra el konulabilecek.

GÜVENLİK ÖNLEMİ ALAN JANDARMAYA DA DİRENDİLER

Dicle Elektrik, kaçak tüketimin yanı sıra yıllardır ödenmeyen elektrik bedellerini tahsil etmek için de mücadele veriyor. Şırnak’ın Silopi ilçesine bağlı Kavaközü, Mahmutlu ve Çukurca köylerinde yıllardır biriken borçlarını ödenmeyen tarımsal sulama abonelerine ait 5 trafo için haciz kararı çıkarıldı. Bunun üzerine haciz memurları,  avukatlar ve Dicle Elektrik ekipleri, jandarmanın aldığı tedbirler eşliğinde söz konusu köylere gitti. Ancak yıllardır borcunu ödemeyen aboneler, jandarmaya da direnerek trafoları vermek istemedi. Yaşananlar cep telefonu kameralarına da yansırken bir abonenin, daha önce trafosuna el koymak için gelen askerlere nasıl direndiğini anlatması, trafo alınırsa da yerine yenisini koyacağını belirtmesi dikkatlerden kaçmadı. Köylüler, ekiplerin geçişini tarlaları traktörle sürerek engellerken ancak 3 trafoya haciz işlemi uygulanabildi.

YETKİLİLERDEN KAÇAK ELEKTRİK KULLANANLARA UYARI

Dicle Elektrik yetkilileri, kayıt dışı trafo ile kaçak elektrik kullanılmasının şebekeyi olumsuz etkilediği kadar ülke ekonomisine de ciddi biçimde zarar verdiğini hatırlatarak, “Şirketimiz mevcut imkânları ile her koşulda kaçak elektrik kullanımını tespit edecek durumdadır. Kaçak elektrik tüketmek için kayıt dışı trafo kullananların, yakalanarak cezai yaptırımla karşı karşıya kalmamaları için trafolarını kayıt altına almak üzere en yakın Dicle Elektrik merkezine başvurmalarını bekliyoruz.” dedi.

Dicle Elektrik, milli ekonomiyi her yıl milyarlarca lira zarara uğratan, dağıtım bölgesinde özellikle de il ve ilçe merkezlerinde elektrik tedarikini sekteye uğratan kaçak tüketimle mücadelesini tüm olumsuzluklara rağmen kararlılıkla sürdürüyor. Engellemeler nedeniyle Şanlıurfa’nın Akçakale, Ceylanpınar, Eyyübiye, Haliliye, Harran, Siverek ve Viranşehir ilçelerinde jandarma destekli kontroller gerçekleştiren kaçak ekipleri, kırsalda tümü tarımsal sulama için kullanılan 351 adet kayıt dışı trafo belirledi. Ceylanpınar ve Viranşehir’ de 19 kayıt dışı trafoya el koyan dağıtım şirketi, kalan 332 kayıt dışı trafolara el konulması için suç duyurusunda bulunurken, drone kayıtlarında trafoların nasıl gizlendiği ve nasıl kaçırıldıkları da açıkça gözler önüne serildi.

Kaçak kullanım dağıtım şebekesinin çökmesine neden oluyor

Dağıtım şirketinden konuyla ilgili yapılan açıklamada, bugüne kadar süren mücadele neticesinde bölge genelinde %42,8’e düşürülen kaçak tüketimle mücadelesine vurgu yapan yetkililer enerji arz güvenliğine ilişkin, “Bölgede elektriği bu şekilde hunharca ve kaçak kullanan kişiler dağıtım ve iletim hatlarını çok büyük zararlar vermektedir. Bu durum bölgedeki abonelerin kaliteli ve kesintisiz elektrik kullanma haklarını yok etmektedir. Özellikle tarımsal sulama döneminde hatlara orantısız aşırı yüklenme sebebiyle meydana gelen arızalar, bu bölgelerdeki dağıtım şebekesinin tamamen çökmesine sebep olmakta ve uzun süreli kesintilere neden olmaktadır. Bu durum sadece bölgenin değil, ülkenin kesintisiz enerji arzını da tehdit ettiği için bu şekilde kaçak kullanımın devam etmesi durumunda, şebekenin aşırı yüklenildiği zamanlarda zorunlu kesintiler de kaçınılmaz olacaktır. Bu bağlamda sahada fiili olarak teknoloji destekli kontrollere aralıksız devam ediyoruz. Elektrik hırsızlığı ile mücadelemiz kararlılıkla sürecek.” denildi.

Hesap basit, rakam ise dudak uçuklatıyor

Dicle Elektrik yetkilileri, kaçak yollarla elektrik tüketenlerin normalden 9 ila 10 kat daha fazla elektrik sarf ettiklerini bildirerek, basit bir hesapla tespit edilen elektrik hırsızlığının ekonomik boyutunu gözler önüne serdi. Açıklamanın devamında bir hesaplama paylaşan yetkililer “Kaçak kontrol ekiplerimizin sadece bu Nisan ayında tespit ettiği ve el koyduğu kayıt dışı trafoların gücü 53 bin 500 kVA’dır. Bu trafoların harcadığı enerji kabaca bir hesaplamayla bir saatte yaklaşık 75 bin TL’ye denk geliyor. Kaçak kullanan birinin günde 15 saat tarımsal sulama yaptığını var sayarsak, günlük elektrik tüketimi 1 milyon TL’yi aşıyor. Ne yazık ki bedel ödemeden kaçak elektrik kullanan çoğu çiftçi, dinamosunu çalıştırıp belki haftalarca kapatmıyor. Bunun yanında bölgede çiftçilerin çoğu yılda sadece bir ürün ekmiyor. Birçok yerde 2, hatta 3 ürün ekiliyor. Bu sebeple sulama dönemi de uzadıkça uzuyor. Bir yılda kaçak elektrikle 7 aylık sezon boyunca aralıksız sulama yapıldığı var sayıldığında ise günlük 1 Milyon TL’den yılda 210 milyon TL’den fazla elektriğin bedelsiz olarak kullanıldığı gerçeği ortaya çıkıyor ki bu gerçekten kabul edilebilir bir durum değil. Çünkü kullanılan kaçağın bedelini tüm ülke insanı ödüyor. Vatandaşlarımıza kanunen ve vicdanen kabul edilemez bu suça ortak olmamaları konusunda çağrı yapıyoruz.” diyerek sözlerine son verdi.