AJet, Sabiha Gökçen Havalimanı’ndan 2 Ağustos saat 00.45’te kalkarak Mısır’ın başkenti Kahire’ye ilk uçuşunu gerçekleştirdi. Mısır’ın Ankara Büyükelçisi Amr Elhamamy’inin de bulunduğu uçuşun ardından tören yapılarak kurdele kesildi.
Törene Mülki İdari Amir Halil Avşar, Sancaktepe Kaymakamı Ahmet Karakaya, AJet Genel Müdürü Kerem Sarp ve AJet yöneticileri katıldı.
Hat açılışının ardından sabah saatlerinde gazetecilerle bir araya gelen AJet Genel Müdürü Kerem Sarp açıklamalarda bulunarak, basın mensuplarının sorularını yanıtladı. İlk günden beri yerli markalarla çalıştıklarını ifade eden Kerem Sarp, “Kendimiz dizayn yaptırıyoruz ve kıyafetimizden tutun bütün programlarımızı, aldığımız ürünleri, yazılımlara kadar yerlilerle ilerlemeye çalışıyoruz. En azından bu kazandığımız para yurt dışına gitmiyor, bir şekilde Türkiye ekosisteminin içinde kalıyor, buna dikkat ediyoruz” dedi.
“ŞİDDET UYGULAYANLAR UÇAKLARIMDA UÇAMAZLAR”
Sarp, “Son zamanlarda rahatsız olduğum bir konu var. Sadece bizde de yaşanmıyor, bütün havayolu şirketlerinde de yaşanıyor. Malum Avrupa’da belli bir gecikmenin etkisini Türkiye’de yaşıyoruz ve uçaklar Avrupa’ya giderken uzun slot dediğimiz kalkış izinleri için uçak içinde beklemeler oluyor. Hem bizde yaşanıyor hem diğer sektörlerde de. Yolcularımız sanki bu işin müsebbibi oradaki kabindeki görevli arkadaşımız ya da yer hizmetlerindeki arkadaşlar gibi davranıyor. Son zamanlarda istemediğimiz şiddet olaylarına maruz kalıyorlar bu arkadaşlar. Hakikaten ne oluyor. Toplumda gördüğümüz hastanede doktora saldıran, okulda öğretmene saldıran, gittiği bir yerde hizmetle alakalı bir sorun olduğunda oradaki kişiye saldıran… Zihniyet aynı aslında. Uçakta kendi çocuğunuz olabilir, yeğeniniz olabilir, kardeşiniz olabilir.” ifadelerini kullandı.
Kabin görevlilerine yönelik şiddet uygulayan kişilerle alakalı yasal hakların kullanıldığını söyleyen Sarp şöyle konuştu;
“Şunu açıkça söyleyeyim uçakta benim kabin görevlisi arkadaşıma bu şekilde şiddet uygulayan kişilerle alakalı hem yasal haklarımı kullanıyorum hem de bu tarz yolcular uzun süre benim uçaklarımda uçamazlar. Ve onları blacklist dediğimiz uygulamamız var. Blackliste alıyorum ve bundan sonra uçaklarda uçamayacaklar. Hiçbir şey bir insana saldırmayı haklı gösteremez, göstermemesi de gerekiyor. Havacılığı insanlara anlatmamız gerekiyor. Diyelim ki trafiktesiniz. Trafik polisi ya da bölgesine göre jandarma sizi trafikte durdurup kontrollü geçiş sağlıyor ya da trafiği kesti. Ne yapıyorsunuz? Arabanın gazına basıp yolda ilerlemeye çalışabilir misiniz? Çalışamazsınız. Uçak da böyle. Havacılıkta da bu uçakta yolcu alıyorsunuz sizin zamanınız uçağın seferi geldiğinde kapıyı kapatıyorsunuz ve kuleden izin istiyorsunuz, motor çalıştırma iznini ayrı istiyorsunuz. Kule hava trafiğinin yoğunluğuna göre diyor ki, ‘Bekleyin biz size haber vereceğiz.’ Kapalı alanda beklemek ne olursa olsun kabin görevlisine ya da pilota saldırmayı hiçbir şekilde haklı göstermez. Toplum olarak bunların üzerine gitmemiz gerekiyor. Bugün uçakta kabine saldıran yolcu yarın hastaneye gidiyor doktora saldırıyor, okula gidiyor öğretmene saldırıyor, otele gidiyor resepsiyoniste saldırıyor. Yani toplum olarak hakikaten bazı duyarlıklarımızı, hassasiyetlerimizi arttırmamız gerekiyor” “
“MISIR BİZİM İÇİN ÖNEMLİ BİR NOKTA”
Sarp, “AJet olarak yurt dışında açtığımız ikinci destinasyon. Daha önceki uçuşta hakların tamamını Türk Havayolları’na devrederek gelmiştik. Mısır bizim için önemli bir nokta. Yaklaşık 2-3 yıldır uçmak istediğimiz bir yerdi. Ekim ayında da Mısır’da, Hurgada ve Şarm destinasyonlarını açacağız. Mısır’daki destinasyon sayısını üçe getireceğiz. Mısır bizim Sabiha’dan uçtuğumuz 40’ncı destinasyon. Burada biz ilk etapta kampanya ile başladık, 79 Euro ücretten başladık. Uçakta gelirken Mısır Ankara Büyükelçisi de yanımızdaydı. Sizin de girmenizle fiyatlar biraz daha aşağı çekiyor. ‘Ben gelmeden önce baktım, daha uygun fiyatlar var’ dedi. Bu sayede özellikle Mısır tarafından Türkiye’ye turizm anlamında bayağı bir talebin olduğunu söyledi. Hem Mısır’dan Türkiye turist sayısının artmasına katkı sağlayacağız, aynı şekilde artık Türkiye’de de artık vatandaşımız sadece yurt içinde seyahat yapmıyor. Onlar da yeni destinasyonlar arıyorlar. Onlar da Mısır’a, Hurgada ve Şarm’a işlem açtığımızda daha ekonomik fiyatlarla uçuş imkanı sağlayacaklar. Bu şekilde iki ülke arasındaki hem turizmi geliştirmeye hem de ticari ilişkilerin gelişmesinde bir köprü görevini göreceğiz biz. Aynı zamanda Mısır, biliyorsunuz Kahire piramitleri tarihi ve kültürü ile güzel ve önemli bir ülke, ilgi çeken bir ülke. Bugün 33 ülkeye uçuyoruz. Bundan sonraki 5 yıllık hedefimiz ilk başta 9 ülkeye daha uçak eklemek, ondan sonra bir sonraki 5 yılda 8- 9 ülkeyi ekleyerek ve 51 ülkeye uçacak bir uçuş ağına kavuşmak istiyoruz” ifadelerini kullandı.
“TAMAMEN SIFIRDAN YENİ BİR HAVAYOLU KURULDU”
Kerem Sarp, “Biz kendimizi anlatamamışız. İnsanlar ‘Anadolujet’ti, AJet oldu. Sadece tabela değişti’ sanıyorlar. Aslında olay sadece markanın isminin değişmesi değil. Tamamen sıfırdan yeni bir havayolu kurulması. AJet, Türk hava Yolları’nın tecrübesi, kültürü, birikimi ile tamamen sıfırdan bir havayoludur. Bütün sistemler yenidir” dedi.
“ROTARLARLA HATIRLANMAK İSTEMİYORUZ”
Rötarlarla hatırlanmak istemediklerini belirten Kerem Sarp, “Bizim hedefimiz geçen sene Temmuz ayında Anadolujet markasıyla bizim zamanda kalkış oranımız yüzde 53. Ağustos ayında da yüzde 53. Aslında geçen seneden bu sene havacılıkta çok büyük bir iyileşme olmadı. Hava sahalarında ya da havalimanlarında bize soruldu, dediler ki ‘Sizin hedefiniz nedir.’ Realist hedefler koyduk. Dedim ki benim hedefim Temmuz ayında geçen sene 53 olan zamanda kalkış oranını zamanla 60’ların üzerine çıkartmak. Temmuz ayında hakikaten koyduğumuz, yaptığımız planlamalar sonunda şunu gördük. Ortalama zamanında kalkış oranımızın 61’e çıktığını gördük. Şimdi biz 61 olurken dünya ne oldu ona da bakıyoruz. Çünkü netice itibarıyla uçağı kaldırdığınızda bu uçak kalkarken, Avrupa hava sahasına giderken, oradan bir kalkış için izin istiyor. Zaten geç kalkıyor, gelişte de geç geliyor. Otomatikman sizin bütün planınızı bozuyor” şeklinde konuştu.
“MEVSİM DEĞİŞİKLİKLERİ HAVACILIĞI ETKİLİYOR”
İki yıl Türk Hava Yolları’nda operasyondan sorumlu genel müdür yardımcılığı yaptığını söyleyen Sarp, “Bizim doğu Anadolu bölgesi ve Güneydoğu Anadolu nispeten sıcaklığın fazla olduğu yerlerde hava sıcaklıklarından dolayı uçakların bir kalkış ağırlığı var. Ve motorların performansı var. Bunun üzerine çıktığınız zaman bu uçakları kaldıramıyorsunuz, emniyetli değil. Yolcu bıraktığımız yani uçak dolu, yolcu indirmek zorundasınız. Bu kalkış ağırlığına ulaşabilmeniz için bagaj bıraktığınız seferler oluyor. Biz bunu daha çok Afrika’da yaşıyorduk, çünkü Afrika’da da sürekli bir sıcak hava dalgası var ve operasyona göre bagajları götürmediğiniz seferler vardı. Uçağın kapasitesi 189. 140 yolcu ile 150 yolcuyla mevsimine göre kaldırdığın seferler var. Bu sene Türkiye’de, Güneydoğu ve Doğu Anadolu meydanlarında bunu yaşamaya başladık. Mevsim değişiklikleri o kadar havacılığı da her şeyi etkiliyor ki. Havacılıkta da her şeyin bir kuralı var. O yüzden hakikaten yani Avrupa’yı etkileyen şey bizi de özellikle Doğu ve Güneydoğu’da daha nispeten sıcak olan noktaların tamamını etkiliyor” diye konuştu
19 Mayıs Atatürk’ü Anma Gençlik ve Spor Bayramı kutlamaları kapsamında ilk kez Türk Havacılık Uzay Sanayiinin (TUSAŞ) Kahramankazan tesislerinden ayrılıp Samsun’da özel bir gösteri gerçekleştiren, ardından EFES-2024 Birleşik, Müşterek Fiili Atışlı Arazi Tatbikatı kapsamında İzmir’de uçan HÜRJET, gösteri uçuşu gerçekleştirdi.
Yurt içindeki bu uçuşların ardından HÜRJET, ilk kez yurt dışında gökyüzüyle buluşmaya hazırlanıyor. HÜRJET, 3-5 Eylül’de gerçekleştirilecek Egypt International Airshow’a katılacak, yapılması planlanan gösteriyle yeteneklerini sergileyecek.
Bu sınıfta bir uçak arayışında olan Mısır, HÜRJET ile ilgileniyor. Airshow kapsamında başta Mısır olmak üzere bölge ülkeleriyle HÜRJET ve diğer TUSAŞ ürünleriyle ilgili görüşmeler gerçekleştirilecek.
Orta Doğu ve Kuzey Afrika bölgesinin en prestijli havacılık ve savunma etkinliklerinden biri olan Egypt International Airshow, uluslararası havacılık endüstrisinin önde gelen isimlerini, savunma sanayisi profesyonellerini ve teknoloji meraklılarını bir araya getiriyor.
Yeni iş ortaklıkları ve bölgesel pazarlarla bağlantı kurma fırsatı sunan etkinlikte, Boeing, Airbus, Lockheed Martin, Dassault Aviation gibi küresel üreticiler ürün ve teknolojilerini tanıtıyor.
Etkinlikte, ayrıca dünyaca ünlü akrobasi timleri, askeri hava kuvvetleri ve çeşitli hava araçları uçuş gösterileri gerçekleştiriyor.
PAZAR RÜZGARI HÜRJET’İN ARKASINDAN ESİYOR
HÜRJET’in dahil olduğu jet eğitim uçağı pazarı önemli bir potansiyel barındırıyor.
Bu alandaki pazar büyüklüğü 20 yıl içerisinde yıllık ortalama 1,6 milyar dolara ulaştı.
Gelecek 10 yıl içerisinde Türk Hava Kuvvetleri de dahil olmak üzere pek çok silahlı kuvvetin mevcut jet eğitim uçaklarının yerini gelişmiş sürümlerine bırakacak olması sebebiyle artan ihtiyacı karşılamak üzere ABD, Avusturalya, Brezilya, Avusturya, Bulgaristan, Belçika, Kolombiya, Fransa, Tayvan, Peru, Birleşik Arap Emirlikleri ve İsveç gibi ülkeler çalışmaya başladı.
Aynı zamanda, yeni nesil savaş uçaklarının üstün performansları ve harp teknikleri, jet eğitim uçaklarında daha üst seviye performans ihtiyacını beraberinde getirdi. Bu da buna uygun yeni nesil jet eğitim olan uçaklarına olan ilgiyi artırıyor.
HEDEF AYDA 2 HÜRJET
Yerli ve milli imkanlarla geliştirilen HÜRJET Jet Eğitim ve Hafif Taarruz Uçağı Projesi kapsamında çalışmalar Ağustos 2017’de başladı.
Türkiye’nin ilk jet motorlu süpersonik eğitim uçağı HÜRJET, 30 Ocak 2023’te ilk kez motor çalıştırdı. Taksi testleri için 18 Mart 2023’te pistle buluşan HÜRJET, 25 Nisan 2023’te ilk kez gökyüzüyle buluştu.
TUSAŞ, HÜRJET’in seri üretim sürecinde ilk yıl 6-7 uçak yapıp sonraki seneden itibaren ayda 2, yılda 24 uçak imal etmeyi hedefliyor. 2025’ten sonra her ay 2 HÜRJET’in müşteriye teslim edilebilir olması amaçlanıyor.
HÜRJET’in Türk Hava Kuvvetlerine teslimatlarının da 2025’te başlaması planlanıyor.
İlk önce Londra-Singapur seferini yapan yolcu uçağında 1 kişinin hayatını kaybetmesi ve 104 kişinin yaralanması, daha sonra İstanbul-İzmir seferini yapan uçakta bir kabin memurunun vücudunda kırıklar meydana gelmesi, son olarak da Doha-Dublin seferini yapan uçakta 12 kişinin yaralanmasının ardından türbülansla ilgili korkular arttı. 3 türbülans olayından 2’sinin Türkiye üzerinde yaşanması da gözleri uzman açıklamalarına çevirdi.
İstanbul Aydın Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi Pilotaj Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Salim Kurnaz, konuyla ilgili merak edilenleri yanıtladı.
TÜRBÜLANS NASIL OLUŞUR?
Türbülansın oluşumunu açıklayan Kurnaz, “Havacılıkta biz uçak kanatlarının altından ve üstünden geçen rüzgarın birbirine paralel şekilde, sabit yönde ve hızlı olmasını isteriz. Türbülans bu hava akımlarının bozularak kanadın alt ve üst yüzeyine farklı derecelerde temas etmesidir. Havada olan rüzgar akımları, çeşitli ısınmalardan dolayı olan akımlar ve dağ gibi yüksek irtifalı coğrafi etkenler bu rüzgarların çeşitli yönlerde dalgalanmasını sağladıkları için rüzgar, uçağın kanatlarına farklı açılarda gelebiliyor ve uçak irtifa kaybediyor” dedi.
TOROS DAĞLARI NEDEN OLABİLİYOR
Uçuştan önce her türlü meteorolojik olayın bilindiğini ancak CAT denilen açık hava türbülansının öngörülemediğini belirten Kurnaz, türbülansın nerelerde daha sık yaşandığını ise şöyle anlattı:
“Türbülansın oluşumuna etki eden 3 faktör var. Bir tanesi yoğun yağmur taşıyan kümülüs bulutları. Bunlar meteorolojik radarda göründüğü için rotalar üzerinde varsa uçağın rotaları değiştiriyorlar. İkinci sebebi dağ gibi coğrafi yükseklikler. Bunlar hava akımlarının önce yukarıya doğru ardından da aşağıya doğru yönelmesine sebep olur. Örneğin Antalya-İstanbul uçuşunu yapan uçaklar, Toroslar üzerinden geçerken bu etkiye daha küçük bir şekilde maruz kalıyorlar. Himalayalar gibi daha yüksek dağ oluşumları hava akımını daha çok etkiliyor. Açık hava türbülansı dediğimiz türbülans çeşidi de sıcak hava akımın soğuk akımlarla sınır tabakası yaptığı yerlerde oluşuyor.”
TÜRBÜLANS SONUCU UÇAK DÜŞER Mİ?
Türbülansların 2-3 dakikayı geçmeyeceğini vurgulayan Doç. Dr. Salim Kurnaz, “Türbülanstan kaynaklı düşme vakası tarihte yok. Türbülans esnasında emniyet kemeri bağlı olmayan, ayakta, tuvalette yakalanan yolcular başlarını tavana ya da herhangi bir yere çarpma ya da birkaç koltuk ileri geri gitme gibi olaylarla karşılaşılıyor. Özellikle ayakta yakalanmak daha ciddi yaralanmalara sebebiyet veriyor” dedi.
3 VAKADAN 2’Sİ NEDEN TÜRKİYE ÜZERİNDE!
Son yaşanan türbülans olaylarını yaz dönemine girilmesine bağlayan Kurnaz, “Kuzey yarım kürede sıcak hava akımlarının artmasıyla ve bu sıcak hava akımlarının soğuk hava akımlarına ayrıldıkları bölgelerde türbülans oluşuyor” dedi. Kurnaz, küresel ısınma nedeniyle sıcak ve soğuk hava akımlarının yerlerinin değişmesi nedeniyle bu tür olayların normal olduğunu belirtti.
Doç. Dr. Salim Kurnaz, son 3 şiddetli türbülans olayından 2’sinin Türkiye üzerinde meydana gelmesiyle ilgili olaraksa, “Avrupa’nın güneyinden ve Türkiye üzerinden geçen bir soğuk hava iklimi, sıcak hava akımı mevcut. En son yaşanan olayda da bu sıcak hava akımının etkisi görülmüş vaziyette. Bölgesel olarak illa Türkiye’de çoğunlukla olacak diye bir risk yok” şeklinde konuştu.
KEMERLERİ BAĞLI TUTMAK GEREKİYOR
Yaşananların uçuşlarda tehlike riskini artırdığı yönünde yorumlanmaması gerektiğini vurgulayan Kurnaz, türbülansa karşı alınabilecek en önemli tedbirin kemerler bağlı şekilde uçmak olduğunu söyledi. Doç. Dr. Kurnaz, “Yolcular türbülansın birkaç dakika sürebileceğini akıllarında bulundurmalı ve sakin kalmalı. İhtiyaçları yoksa kemerleri bağlı şekilde uçmalarını tavsiye ediyoruz. Bu sayede ani bir türbülansa girmeleri durumunda en az etkileneceklerini söyleyebilirim” ifadelerini kullandı.
KAAN’ın gökyüzünde muadili yok! Ne F-16 Blok 70, ne Su-35 ne de Rafale…
Havacılık Güvenliği Ağı (ASN) verilerine göre, çok sayıda ülkenin envanterinde bulunan F-35 savaş uçakları 2018’den bu yana 10 kez kazaya karıştı.
ABD’li Lockheed Martin firması tarafından üretilen savaş uçağının geliştirilmesine 1995’te Müşterek Taarruz Uçağı programı kapsamında başlandı ve 26 yıl sonra tam kapasite üretime geçildi.
İşte F-35’in güvenilirliğini sarsan kazalar:
F-35B savaş uçağı 2016’da South Carolina eyaletinde bulunan Beaufort kentindeki Deniz Piyadeleri tesisinde teknik arıza nedeniyle alev alırken, ilk kayıtlara geçen F-35 kazası 2018’de yine South Carolina kıyılarında meydana geldi.
28 Eylül 2018
ABD ordusuna ait F-35B savaş uçağı, eğitim uçuşu sırasında düştü.
South Carolina kıyılarında meydana gelen kazada, pilot fırlatma sistemiyle güvenli şekilde uçaktan çıkmayı başardı.
Kazanın, uçuş sırasında motor yakıt tüpünün patlamasına neden olan üretim hatasından kaynaklandığı belirlendi.
9 Nisan 2019
Japon hava kuvvetlerine ait F-35A savaş uçağı, Japonya’nın kuzeyinde Pasifik Okyanusu’na düştü.
Uçak, dört F-35A savaş uçağının katıldığı eğitim tatbikatı sırasında kayboldu.
Pilot kazada hayatını kaybetti, cesedine ise aylar sonra ulaşıldı.
19 Mayıs 2020
ABD Hava Kuvvetlerine ait F-35, Florida eyaletindeki Eglin Hava Kuvvetleri Üssü’ne zorunlu iniş yaptı.
Fırlatma sistemiyle güvenli şekilde uçaktan çıkan pilot hafif yaralandı.
Uçak devrildi, alev aldı ve kullanılamaz hale geldi. Yapılan soruşturma sonucunda kazanın sebebinin iniş sırasında kontrolsüz hız yapılması ve uçağın uçuş kontrolündeki sorun olduğu tespit edildi.
29 Eylül 2020
ABD Deniz Piyadelerine ait F-35 savaş uçağı, havadan havaya yakıt ikmali sırasında tankerle temas etti.
Pilot başarılı bir şekilde fırlatılırken, düşen uçak kullanılamaz hale geldi.
Tanker ise ABD’nin California eyaletinde yer alan Thermal bölgesi yakınlarındaki havuç tarlasına indi.
17 Kasım 2021
İngiliz Kraliyet Hava Kuvvetlerine ait F-35B uçağı, HMS Queen Elizabeth uçak gemisinden kalkış sırasında Akdeniz’e düştü.
Pilotun kendini güvenli şekilde fırlattığı ve daha sonra da kurtarıldığı kazada denize düşen savaş uçağı çıkarıldı.
4 Ocak 2022
Güney Kore Hava Kuvvetlerine ait F-35A, South Chungcheong eyaletindeki hava üssüne acil iniş yaptı.
Acil inişin nedeni aviyonik teknolojilerle ilgili olduğu düşünülen iniş takımı arızası olarak kayıtlara geçti.
Söz konusu F-35A, Seosan Hava Üssü’ne inişi sırasında kartala çarptı.
Ağır hasar alan uçak, onarılamaz olarak değerlendirildi ve envanterden kaldırıldı.
24 Ocak 2022
F-35 savaş uçağı ihtilaflı Güney Çin Denizi’ndeki USS Carl Vinson uçak gemisine iniş yaparken kaza yaptı.
Pilot fırlatma sistemiyle güvenli şekilde uçaktan çıkmayı başardı ancak uçak, geminin güvertesinin kenarına çarptı, güverte boyunca kaydı ve ardından denize düştü.
Dönemin ABD 7. Filo Komutanı Koramiral Karl Thomas’ın “pilot hatası sonucu” olduğunu söylediği kazada 7 denizci yaralandı.
19 Ekim 2022
F-35 savaş uçağı ABD’nin Utah eyaletindeki Hill Hava Kuvvetleri Üssü’ne iniş için son yaklaşma manevrası sırasında düştü.
Pilot, kendini fırlatarak kazayı hafif sıyrıklarla atlatırken, uçak kullanılamaz hale geldi.
Soruşturmaların ardından pilotun, hava veri sistemindeki hatalar nedeniyle uçağın inişten hemen önce kontrolünü kaybettiği ve yeniden kontrolü sağlama şansı olmadığı belirlendi.
17 Eylül 2023
ABD Deniz Piyadelerine ait F-35 savaş uçağı ABD’nin South Carolina eyaletinde düştü.
Kaza, Kuzey Charleston kentindeki Beaufort Deniz Hava İstasyonu’nda meydana geldi.
Pilot, F-35’i otopilot moduna geçirdikten sonra uçaktan fırlamayı başardı ve hayatta kaldı.
29 Mayıs 2024
Lockheed Martin üretimi F-35 savaş uçağı New Mexico eyaletinin Albuquerque kentindeki Uluslararası Sunport Havalimanı’na yakın bir yerde düştü.
Savaş uçağı, havaalanı yakınlarındaki 21 numaralı pistten kalktıktan sonra düştü ve pilot uçak düşmeden güvenli şekilde fırlatıldı. Pilot daha sonra ciddi yaralanmalar nedeniyle hastaneye kaldırıldı ve durumunun stabil olduğu bildirildi.
Bu olay, F-35’lerin güvenliğine ilişkin endişeleri yeniden gündeme getirdi.
F-35’TE GÜVENİLİRLİK VE BAKIM SORUNLARI PATLAK VERDİ
ABD Operasyonel Test ve Değerlendirme Müdürlüğü tarafından yayınlanan yıllık rapora göre, F-35 Lockheed Martin savaş uçakları 2023’te güvenilirlik, bakım ve kullanılabilirlik konularında bazı zorluklarla karşılaştı ve hedeflenen yüzde 65’lik göreve hazır olma oranının altında kalarak sadece yüzde 51 performans gösterdi.
Ocak ayı sonunda yayınlanan raporda, F-35’in Operasyonel Gereksinimler Belgesi’nde belirtilen güvenilirlik ve idame edilebilirlik kriterlerinin altında kalmaya devam ettiği belirtildi.
Benzer şekilde, nisanda yayınlanan ABD Hükümeti Hesap Verebilirlik Ofisi raporuna göre, “F-35 filosunu ayakta tutmanın maliyeti artmaya devam ediyor, (maliyet) 2018‘de 1,1 trilyon dolardan 2023’te 1,58 trilyon dolara yükseldi” ifadesi yer aldı.
Raporda, ABD Savunma Bakanlığının “kısmen uçağın güvenilirlik sorunları nedeniyle F-35’i başlangıçta tahmin edilenden daha az uçurmayı planladığı” belirtilirken “F-35’in görevini yerine getirme kabiliyeti de son 5 yılda düşüş eğilimine girmiştir.” değerlendirmesine yer verildi.
TEMEL KOTİL ‘KAAN F-35’TEN DAHA ÜSTÜN TEKNOLOJİ’ DEMİŞTİ
Türkiye’nin yerli ve milli ilk beşinci nesil savaş uçağı KAAN’da kullanılacak teknolojiyi seçerken ‘F-22 ve F-35’ten daha üst teknolojiyi seçtik’ diyen TUSAŞ Genel Müdürü Temel Kotil, Eurofıghter, F-16, Rafael uçaklarının KAAN’dan daha alt teknolojiye sahip olduğunu söylemişti.
YENİ UÇUŞ NOKTALARI
Havayolu şirketi yönetim kurulu tarafından alınan karar doğrultusunda uçak müsaitliği ve pazar şartlarına bağlı olarak Suudi Arabistan’ın Abha, Mısır’ın Aswan, Rusya’nın Mahaçkale, İspanya’nın La Coruna, Azerbaycan’ın Lenkeran, Fransa’nın Nantes, Sudan’ın Port Sudan, Kazakistan’ın Atyrau, Pakistan’ın Sialkot, Somali’nin Hargeisa, Amerika Birleşik Devletleri’nin Denver ve Polonya’nın Katoviçe noktalarına tarifeli yolcu seferlerin başlayacağını açıkladı. Geniş uçuş ağı ve yüksek bağlantılılık sağlayan Türk Hava Yolları, 2033 yılında uçulan dış hat nokta sayısını 295’ten 345’e çıkartmayı hedefliyor.
FİLODA GENİŞLEME DEVAM EDİYOR
Pandemi dönemi sonrası yeniden toparlanma sürecinde başı çeken havayolu şirketlerinden biri olan THY, bu konuda 2033 yılı hedeflerini de belirledi. Söz konusu dönemde havayolu şirketi filo ve yolcu sayısını 2 katına çıkartmayı planlıyor. 2022 yılında 394 olan uçak sayısını 2033 yılında 800’ün üzerine çıkarmayı ve arz edilen kapasitesini 2022 yılına göre 2,5 kat artırmayı hedefliyor. Halihazırda filosunda 455 uçak bulunan THY, 31 Mart tarihi itibariyle filoya 1 adet Airbus A321 NEO, 1 adet Boeing B737-9, 2 adet Airbus A350-900 ve 3 adet Boeing 737-9 MAX uçakları dahil etti.
KARGO UÇUŞ NOKTASI 150’YE YÜKSELECEK
10 yıllık strateji kapsamında Turkish Cargo, İstanbul Havalimanı’ndaki yüksek teknolojiyle donatılan, dünyanın en büyük terminalleri arasında yer alan mega kargo tesisi SMARTIST’in sunduğu imkanlar ve Türk Hava Yolları’nın benzersiz genişlikte uçuş ağı sayesinde 2033 yılında taşınan yük miktarını 2022 yılının 2,3 katına çıkarmayı planlıyor. 2022 yılında 104 adet olan kargo uçuş noktasını 2033 yılında 150’ye yükseltmeyi ön görüyor. Turkish Cargo, pazar payı ve hizmet kalitesinde dünyada ilk üç hava kargo markalarında biri olmayı hedeflenmekte.
FİLONONUN YÜZDE 75’İ YENİ NESİL UÇAKLARDAN OLUŞACAK
Havayolu şirketinin 2033 stratejisi kapsamında yolcularına bütünleşik ve tüm kanallarda kişiselleştirilmiş hizmet sunmayı, dijital dönüşüm alanında yeni projeler geliştirerek en iyi dijital deneyim sunan üç hava yolundan biri olmayı amaçlıyor. Operasyonel büyüme hedeflerinin yanında sürdürülebilir bir dünya için de hedefler koyan THY, 2033 yılı stratejisi kapsamında filonun yüzde 75’inin yeni nesil uçaklarda oluşmasını, bu sayede operasyonel iyileştirmelerle birlikte toplamda yüzde 5 yakıt tüketimini azaltacak.
PERSONEL SAYISI YÜZDE 8 ARTTI
31 Mart 2023 tarihi itibariyle 30 bin 772 olan Türk Hava Yolları çalışan sayısı 31 Mart tarihi itibariyle yüzde 8 artarak 33 bin 350 oldu. Havayolu şirketinde 6 bin 854 pilot ve pilot adayı, 15 bin 69 kabin memuru, 55 uçak bakım teknisyeni, 3 bin 495 yurt dışı ve 7 bin 877 yurt içinde çalışan personel bulunmakta.
]]>İŞTE HAVACILIK KAZALARINDA ÖLEN DEVLET BAŞKANLARI:
9 Aralık 1936’da, dönemin İsveç Başbakanı Arvid Lindman, içinde bulunduğu Douglas DC-2 tipi uçağın havalandıktan hemen sonra yoğun siste Croydon Havaalanı yakınlarındaki evlere çarpması sonucu yaşamını yitirdi.
7 Eylül 1940’ta, Paraguay Devlet Başkanı Mareşal Jose Felix Estigarribia, uçak kazasında öldü.
4 Temmuz 1943’te, İkinci Dünya Savaşı sırasında Polonya’nın sürgündeki hükümetine liderlik eden Polonyalı asker ve devlet adamı Wladyslaw Sikorski, Cebelitarık’ta uçağının düşmesi sonucu hayatını kaybetti.
16 Haziran 1958’de, dönemin Brezilya Devlet Başkanı Vekili Nereu Ramos, Cruzeiro hava yolu şirketine ait bir uçağın kaza yapması sonucu yaşamını yitirdi.
29 Mart 1959’da Orta Afrika Cumhuriyeti Devlet Başkanı, bağımsızlık kahramanı Barthelemey Boganda, uçağının düşmesi sonucu hayata veda etti.
18 Eylül 1961’de Kongo’da barış için arabuluculuk yapmak üzere görevde olan dönemin Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Dag Hammarskjold’un uçağı bugünkü Zambia’da düştü. Kazada Hammarskjold dahil 16 kişi öldü.
14 Mayıs 1966’da, Irak Cumhurbaşkanı General Abdüsselam Arif, bir helikopter kazasında öldü. Arif, Şubat 1963’te darbeyle göreve gelmişti.
27 Nisan 1969’da Bolivya Devlet Başkanı General Rene Barrientos, Cochabamba kentinde helikopterinin düşmesi sonucu öldü.
18 Ocak 1977’de, eski Yugoslavya Başbakanı Dzemal Bjedic’in Learjet 25 tipi uçağı, Bosna Hersek’in Kresevo kenti yakınlarındaki Inac Dağı’na düştü. Kazada, Bjedic, eşi ve 6 kişi yaşamını yitirdi.
27 Mayıs 1979’da Afrika zirvesine katılmaya giden Moritanya Başbakanı Yarbay Ahmet Busseyf’i taşıyan uçak, Dakar açıklarına düştü. Kazada Busseyf öldü.
4 Aralık 1980’de Portekiz Başbakanı Françesko Carneiro ve Savunma Bakanı Amaro de Costa, uçaklarının kalkıştan hemen sonra başkent Lizbon’a düşmesi sonucu öldü.
24 Mayıs 1981’de Ekvador Cumhurbaşkanı Jaime Roldos Aguilera ve Savunma Bakanı General Marco Aurelio, bindikleri uçağın Peru sınırına yakın bölgeye düşmesi sonucu hayatlarını kaybetti.
1 Ağustos 1981’de Panama Devlet Başkanı Ömer Torrijos, kullandığı küçük uçağın ormana düşmesi sonucu yaşamını yitirdi.
19 Ekim 1986’da Mozambik Cumhurbaşkanı Samora Machel ve birçok Mozambikli bakanı taşıyan iki motorlu uçak, Mozambik-Güney Afrika sınırı yakınlarına düştü. Kazada Machel, Mozambik hükümetinin bazı bakanları ve üst düzey yetkilileri de dahil olmak üzere 33 kişi hayatını kaybetti. Kaza sonrası yapılan soruşturmalarda pilot suçlu bulundu.
1 Haziran 1987’de, eski Lübnan Başbakanı Reşid Karami, Beyrut’a gitmek üzere bindiği helikopterde bomba patlaması sonucu yaşamını kaybetti. Yaklaşık 300 gram ağırlığındaki ve Karami’nin bineceği koltuğun arkasına yerleştirilen uzaktan kumandalı bomba, uçak havalandıktan kısa bir süre sonra patlatıldı. Kazada yalnızca eski Başbakan Karami hayatını kaybetti.
17 Ağustos 1988’de, dönemin Pakistan Devlet Başkanı General Ziya’ül Hak, beş generali ve ABD Büyükelçisi Arnold Lewis Raphel’in içerisinde bulunduğu C-130 tipi askeri uçak, başkent İslamabad’ın yaklaşık 530 kilometre güneyinde Bahawalpur yakınlarında düştü. Kurtulan kimsenin olmadığı kazada araştırmacılar sabotaj olasılığı üzerinde durdu.
6 Nisan 1994’te Burundi Cumhurbaşkanı Cyprian Ntaryamira ve Ruanda Devlet Başkanı Juvenal Habyrimana’yı taşıyan uçağa Kigali Havalimanı yakınında ateş açıldı. Başkanlık sarayının bulunduğu bölgeye düşen uçaktan kurtulan olmadı.
26 Şubat 2004’te Boris Traykovski ve beraberindeki heyeti taşıyan uçak, Bosna Hersek’in Mostar şehri yakınlarında düştü. Kazada Traykovski ile danışmanlarının da aralarında bulunduğu 8 kişi hayatını kaybetti. Uçak kazasını araştırmak üzere kurulan uluslararası komisyon, iki yıl süren araştırmaların ardından kamuoyuyla paylaştığı raporda, uçak kazasının “pilot hatası” sonucu olduğunu açıkladı.
10 Nisan 2010’da, Polonya’da Dönemin Cumhurbaşkanı Lech Kaczynski ve eşinin de aralarında olduğu 96 kişiyi taşıyan “Tupolev 154” tipi uçak, Stalin döneminde yaklaşık 22 bin Polonyalının infaz edildiği Katyn Katliamı anısına yapılacak törene katılmak üzere Rusya’nın Smolensk Havalimanı’na inerken ormanlık alana düştü. Uçaktakilerden kurtulan olmadı.
5 Şubat 2024’te, eski Şili Devlet Başkanı Sebastian Pinera ve beraberindekileri taşıyan “Robinson R 66” isimli helikopter, Los Rios bölgesine bağlı Ranco Gölü’ne düştü. Kalkıştan kısa süre sonra şiddetli yağmur ve yoğun sis nedeniyle Ranco Gölü’ne düşen helikopterde 3 kişi, göle atlayarak kendi imkanlarıyla kıyıya çıkmayı başardı. Eski Devlet Başkanı Pinera ise emniyet kemerini çözemediği için hayatını kaybetti.
UÇAK VEYA HELİKOPTER KAZALARINDAN KURTULAN DEVLET BAŞKANLARI
11 Nisan 1955’te, eski Çin Başbakanı Zhou Enlai, Endonezya’ya gitmek üzere kiraladığı Air India uçağına yapılan bir saldırıdan kurtuldu. İhbar üzerine seyahat planlarını son anda değiştiren Zhou, son dakika değişikliği ile uçağa binmedi. Öte yandan yerleştirilen bombanın patlaması üzerine uçak, Güney Çin Denizi’ne düştü. Kazada 11 yolcu hayatını kaybederken, 3 kişi kurtuldu.
17 Şubat 1959’da, Türkiye’nin 9. Başbakanı Adnan Menderes, Türkiye, İngiltere ve Yunanistan arasında mutabakata varılan Kıbrıs konulu antlaşmayı imzalamak üzere gittiği Londra’daki Gatwick Havalimanı’na 4,5 kilometre kala, Surrey bölgesindeki Newdigate köyü yakınlarındaki ormanlık alana düşen uçaktan kurtuldu. Kazada, aralarında dönemin Anadolu Ajansı (AA) Genel Müdürü Şerif Arzık’ın da bulunduğu 14 kişi hayatını kaybetti, mürettebat ve yolculardan oluşan 7 kişi yaralandı.
2 Şubat 1977’de eski Ürdün Kraliçesi Alia Toukan, Tafila şehrinde meydana gelen helikopter kazasında hayatını kaybetti. Toukan’ın eşi Kral Hüseyin bin Talal ise kazadan kurtuldu. Şiddetli yağmur ve fırtına nedeniyle yaşanan kazada dönemin Ürdün Sağlık Bakanı Mohammed Bauhir hayatını kaybetti.
Haziran 1994’te, o dönemde Galler Prensi olan İngiltere Kralı 3. Charles, şiddetli rüzgar nedeniyle kullandığı uçağın kontrolünü kaybetti ve uçağın düşmesine yol açtı. Olayda kimse yaralanmamasına karşın 1 milyon doların üzerinde hasar meydana geldi.
THY ADINI 1953 YILINDA ALDI
THY’nin ilk yurt dışı seferi Ankara-İstanbul-Atina uçuşuyla 1947’de gerçekleştirirken, 1951 yılında Lefkoşa, Beyrut ve Kahire’ye uçuşlara başladı. Devlet Hava Yolları Umum Müdürlüğü, 6623 sayılı kanunla değiştirilerek 1953 yılında Türk Hava Yolları ismini aldı. Havayolu şirketi Atlantik Okyanusu’nu aşan ilk uçuşu 1961’de gerçekleşti. 1964’te Brüksel, Münih ve Tel Aviv, 1965’te Amsterdam, Belgrad ve Tebriz, 1967’de Zürih, Budapeşte ve Cenevre, 1969’da Köln,1971’de Düsseldorf ve Stuttgart, 1972’de Hannover ve Hamburg, 1973’te Kopenhag, Berlin ve Nürnberg seferlerini icra etmeye başladı. Şirket, 1983’te 50’nci yıl dönümüne ulaştığında 3 kıtada 4 bin 37 koltuk kapasiteli 30 uçakla 30 bin ton kargo ve 2,5 milyon yolcu taşıyordu. THY, 1985’te 4 adet Airbus A310’un filoya katılmasıyla Uzakdoğu ve okyanus aşırı seferlere başladı. 1994’te Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’na bağlanan şirket, iktisadi devlet teşekkülü statüsüne geçti.
GÜNLÜK ORTALAMA 249 BİNİN ÜZERİNDE YOLCU TAŞINIYOR
Kuruluşunun 91’inci yılında Türk Hava Yolları, günlük ortalama 249 binin üzerinde yolcu taşıyor. Uçuşlarda her gün ortalama 2 bin 194 pilot ve 5 bin 466 kabin memuru görev alıyor. THY uçakları günlük ortalama 249 binin üzerinde yolcu ve ortalama 4 bin 761 ton kargo taşıyor. Şirket, stratejik planı kapsamında 2033’te uçak sayısını 813’e yükselterek, yıllık 171 milyon yolcu taşımayı hedefliyor. 2024 yılı itibariyle filosunda 455 uçak bulunan THY’de 31 Aralık 2023 tarihi itibariyle pilot ve pilot adayı sayısı 6 bin 755, kabin memuru sayısı 14 bin 891, uçak bakım teknisyeni sayısı 57, yurtdışı personel sayısı 3 bin 463, yurt dışı personel sayısı 7 bin 912 olmak üzere 33 bin 138 kişi çalışıyor.
BOLAT: 100’ÜNCÜ YILDA BÜYÜK HEDEFLER BELİRLEDİK
Kuruluş yıl dönümü ile ilgili bir açıklama yapan Türk Hava Yolları Yönetim Kurulu ve İcra Komitesi Başkanı Prof. Dr. Ahmet Bolat, “91 yıl önce Devlet Hava Yolları İşletmesi olarak 5 uçaklık bir filo ile gökyüzü ile buluşan Ortaklığımız, bugün dünyanın en fazla ülkesine uçan havayolu ûnvanına sahip olarak; 450’yi aşkın uçaklık filosu ile, kıtaları, ülkeleri ve kültürleri birbirine bağlıyor. Bu başarılarla dolu hikâyenin kahramanları ise Ortaklığımızı ülkemizin gururu yapan, 91 yıl boyunca her koşulda, elinden gelen tüm çabayla çalışan Türk Hava Yolları ailesi. Son 20 yıl zarfında küresel bir oyuncu haline gelen, sergilediği başarılı performansla ülke ekonomisi ve istihdamına önemli katkılar sağlayan Ortaklığımızın, 2033 yılında kutlayacağımız 100’üncü kuruluş yıldönümü için büyük hedefler belirledik. Bayrak taşıyıcı olarak, eşsiz uçuş ağımız, modern filomuz ve güçlü finansal performansımızla milletimizi göklerde temsil görevimize şevkle devam ediyor, ülkemize ve sektörümüze olan katkımızı katlayacak stratejiler geliştiriyoruz. İnanıyoruz ki, Türk Hava Yolları ailesi olarak birbirimize ve markamıza inandığımız zaman yapamayacağımız bir şey, ulaşamayacağımız hiçbir hedef yok” dedi.
İki test uçuşu yapan KAAN, başarıyla bu uçuşları tamamlarken, projenin mimarları şehir şehir gezerek halka bu tarihi başarıyı anlatıyor.
TUSAŞ Genel Müdürü Temel Kotil bu kapsamda katıldığı ‘Rize Günleri’ etkinliğinde hemşehrilerine projeyi anlattı merak edilen sorulara cevap verdi.
“ALMANLARDAN DAHA İYİYİZ”
KAAN’ı gençlerin yaptığını söyleyen Kotil, “KAAN uçağımızı gençler yapıyor, liseliler yapıyor. Gençler bu uçağı Almanya’dan, Fransa’dan, İngiltere’den, Japonya’dan, hatta Güney Kore’den daha iyi yapabilir. Herhangi teknik bir konuda onlardan daha iyi olabilir. Diyeceksiniz ki Almanya bunu nasıl yapamıyor? Biz Almanya’dan nasıl daha iyi olabiliriz? Gerçekten olabiliyoruz yani, gerçekten de iyiyiz.” dedi.
“ALMANLAR MERCEDES YAPMAYA DEVAM ETSİN”
Bu alanda sık sık kıyaslama yapılan Almanya üzerinden konuşmasına devam eden Kotil, sözlerine şöyle devam etti:
Almanların KAAN gibi bir uçağı yok. Eurofighter daha basit bir uçak. Airbus konsorsiyumunda Almanya, İtalya, İspanya ve İngiltere var. Dördü bir araya gelerek yapmışlar. Biz bunun çok üstünde bir uçak yapıyoruz. Dünyadaki 4 ülkeden biriyiz.
Almanya’da mühendisler hep benim yaşlarımda. Yaşlandılar. Ruhları da yaşlandı. Onlar Mercedes yapmaya devam etsin.
“BİZİM EN BÜYÜK SERVETİMİZ GENÇLERİMİZDİR”
Avrupadan yapılan üst düzey bir ziyarette yaşananları anlatan Kotil şöyle konuştu:
Avrupa’nın büyük bir ülkesinin genelkurmay başkanı geçtiğimiz yıl TUSAŞ’a geldi, “Bizim gençlerimiz şöyle yapıyor, böyle yapıyor ama uçak yapmıyorlar, ilgisizler” dedi.
“PROBLEM YOK” DEDİM, “SEN PARAYI VER, BİZ SANA UÇAK VERİRİZ.”
Bu projeye epey para harcadık. KAAN’a şimdiye dek 2 milyar dolar gitti; tesisler de var tabii.
Türk insanının yapamayacağı bir şey yoktur. Bizim en büyük servetimiz gençlerimizdir.
Neden? Önemli olan KAAN’ı yapmak, uçurmak değil. Bu bir üründür nihayetinde. Yarın başka bir şey yapacağız.
“2028’DE 20 ADET KAAN’I HAVA KUVVETLERİ’NE TESLİM EDECEĞİZ”
KAAN’ın envantere gireceği tarih hakkında da bilgi veren Kotil, “2028 yılında 20 adet KAAN’ı Türk Hava Kuvvetleri’ne teslim edeceğiz. 2030-2032’lerde ve daha sonra yüzlerce olacak. Bu işin bir safhası. Asıl 100 yıl boyunca başka KAAN’lar gelecek. KAAN yüzde 100’e yakın yerlidir. Motoru ve fırlatma koltuğu hariç yerli firmalar yaptı. 2028-2029’da inşallah kendi motorumuzla uçacağız. Buna mecburuz. Böyle bir savunma sisteminde herhangi bir ülkeye bağlı olamazsınız.” dedi.
“KAAN, F-35’TEN DAHA İYİ BİR UÇAK”
Kotil sözlerini şöyle sürdürdü:
TUSAŞ’ta yaklaşık 16 bin çalışanımız var, 7 bin mühendisimiz ve 6 bin 600 teknisyenimiz var. Yaş ortalamamız 30. Bu akış devam edecek, 10 bin mühendis, 10 bin teknisyen sayısına ulaşacağız. Genç arkadaşlar sonuç almaya odaklanmalı. 1-2 olmadı 5 sene içerisinde o proje bitmeli.
KAAN, F-35’ten daha iyi bir uçak. F-35 6 ton taşıyor, bu 10 ton taşıyor. F-35 tek motorlu. Tek motor olduğu daha çok enerji ve radarda daha çok aydınlatma demek.
Bizim KAAN daha çok F-22 ile karşılaştırılır. Amerikalılar F-22’yi kimseye satmıyor ama tanesi 200 milyon dolar diyorlar. Bizimki 200 milyon değil tabii ki.
Böyle uçaklar 100 ile 200 milyon dolar arasında satılan uçaklardır. Ama önemli olan o para değil, bunu idame ettirmek için de 2-3 kat para harcıyorsunuz.
]]>ABD’nin en büyük savunma sanayi, havacılık ve uzay firmalarından Lockheed Martin firmasınca üretilen F-16’lar, bugün 50. uçuş yılını kutluyor.
5’inci nesil savaş uçaklarının konuşulduğu bir dünyada Lockheed Martin Güney Carolina’daki fabrikasında 4 bin 600’üncü uçağını üretiyor. ABD Hava Kuvvetleri, artık yeni F-16 satın almasa da dünyada hala 3 bin 100 tanesi uçuyor ve son dönemde Türkiye gibi birçok ülkenin hava kuvvetleri, F-16’nın en yeni teknolojilerle güncellenmiş “Block 70” serisi için yeni taleplerde bulunmaya devam ediyor.
Washington DC bölgesindeki merkez binalarında, Lockheed Martin’in projeden sorumlu Genel Müdürü Sanchez, F-16’larla ilgili merak edilenleri AA muhabirine anlattı.
Sanchez, Türkiye’de F-16 Block 30, 40, 50 ve 50+ serisi uçakların olduğunu belirterek Block 70’lerin bugüne kadar üretilmiş en ileri seviyedeki 4’üncü nesil savaş uçağı olarak NATO üyesi diğer ülkelerle aynı teknolojik altyapıyı paylaştığını söyledi.
Lockheed Martin’de F-16 projesinin en yetkili ismi olan Sanchez, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Bu, uçağın ortaya çıkış stratejisinden kaynaklanıyor. Yeni tehditlerle başa çıkacak şekilde, çok yönlü ve sürekli geliştirilmeye elverişli bir platform olarak tasarlandı onu kullanan ulusların ihtiyaçlarına uygun olarak. Bu, ekonomik, ortak ve müttefiklerimize uyum sağlayabilme özelliğine de sahip. Özellikle bugün, NATO bağlamında tasarımda bir entegrasyondan bahsedebiliyoruz. F-16 başından beri bu temeller üzerine inşa edilmişti ve dolayısıyla da onu kullanan her ulus, konseptin daha da iyiye gitmesini sağladı.”
Sanchez, uçağın özellikle de NATO müttefikleri arasında “ortak bir payda” haline geldiğine işaret etti.
NATO VE AVRUPA ORDULARINDA ARTAN F-16 TALEBI
Rusya-Ukrayna Savaşı’nın başlamasıyla F-16’ların, Ukrayna ordusuna verilmesi de gündeme geldi. Ukraynalı pilotların ABD tarafından eğitilmeye başlandığı haberlere konu olmuştu.
Birçok NATO ve Avrupa ülkesi elindeki F-16’ları, Ukrayna’ya verip Blok 70 serisi yenilerini almayı planlıyor. F-16’ları düşük uçuş ve bakım maliyetleri, hala birçok NATO ve Avrupa ülkesinin en gözde hava muharebe aracı haline getiriyor.
Eski bir F-16 pilotu olan Sanchez, kariyerine “NATO Avrupa Uçuş Eğitimi” programıyla başladığını ve ilk uçuş eğitmenlerinden birinin de Türk F-16 pilotu olduğunu dile getirdi.
Sanchez, NATO müttefikleri arasındaki bu ortak bilgi ve beceri paylaşımına dikkati çekerek, şu ifadeleri kullandı:
“F-16 Block 70 ile sadece donanımlı bir silaha sahip olmuyorsunuz. Bunun yanında geniş bir ağın parçası oluyorsunuz. Bugün Avrupa’da 700 F-16 var. Avrupa’da ortaya çıkan tehditlere veya Orta Doğu’ya bakarsak; sözünü ettiğim bu ağ çok önemli bir güç haline geliyor. Dolayısıyla da bir F-16 aldığınızda veya onları kullanan başka ülkeden bu sistemleri transfer ettiğinizde veya mevcut uçaklarınızı modernize ettiğinizde bu ağın sağladığı sinerjinden de yararlanıyorsunuz.
Ayrıca bir NATO ortamında faaliyet göstermiş oluyorsunuz. Dolayısıyla da NATO çatısı altında gerçekleşen görevlerde, size hareket ve muharebe esnekliği katıyor. Bu bağlamda Avrupa’da böyle güçlü bir talep olduğunu görüyoruz.”
“NORMALDE 8 BİN SAAT UÇUŞ ÖMRÜ OLAN F-16’LAR, BLOCK 70 ILE BUNU 12 BİN SAATE ÇIKARIYOR”
F-16’lar, Block 10 serisi savaş uçaklarıyla yola çıkmıştı. Türkiye’de bu uçakların Block 30, 40, 50 ve 50+ serileri bulunuyor. Block 70, bu yapının en son ürünü ve en gelişmiş olanı. Bugüne kadar üretilmiş en ileri seviyedeki 4’üncü nesil uçak.
Sanchez, F-16’nın son teknolojik güncellemelerle geleceğin hava kuvvetlerinde yerini almaya devam edecek Block 70 modelinin Northrop Grumman SABR APG-83 radarına sahip olduğunu belirterek şunları söyledi:
“Bu radar, F-35’te bulunan radarımıza çok benzer. Elektronik olarak yüzde 95 ve yazılım olarak da yüzde 75’lik bir benzerlikten bahsediyoruz. Bu modelimizde, pilot kabini gelişmiş elektronik donanımlar ve dijital göstergeler sayesinde pilota kullanım kolaylığı sunuyor. Daha uzun menzil için gövde üstü (CFT) yakıt tankları taşıma yeteneğine de sahip.
Bu da ek yakıt tankı konduğunda, uçağın mevcut tüm silah sistemlerini kullanmasına imkan tanıyor. Normalde 8 bin saat uçuş ömrü olan F-16’lar, Block 70 ile bunu 12 bin saate çıkartarak teknik olarak bu uçakların 2060’a kadar operasyonel olmasına imkan sağlıyor.”
“TÜRKİYE’YE BU UÇAKLARIN NASIL ULAŞTIRILACAĞI KONUSUNU KONUŞACAĞIZ”
Önceleri ABD’nin Texas eyaletinde üretilen F-16’ların üretim bandı tamamen Güney Carolina, Greenville’e taşındı. Uçağın montaj, test ve teslimat işlemlerinin tamamı buradaki askeri komplekste gerçekleştiriliyor.
Bahreyn ve Slovakya için üretilen 8 uçak bu tesislerde üretildi. Dünyanın 8 ayrı ülkesinde üretilen parçaların bir araya getirildiği Greenville fabrikasının ayda 4 uçak üretme kapasitesine ulaşması planlanıyor.
Kongre sürecini tamamlayan Türkiye’nin son F-16 Block 70 talebinin, kendilerini çok heyecanlandırdığını vurgulayan Sanchez, Türk Havacılık ve Uzay Sanayi AŞ’nin (TUSAŞ) F-16 programının eski üreticilerinden olduğunu hatırlattı.
Türkiye’ye F-16 satışıyla ilgili ABD Kongre sürecinin başarıyla tamamlanmasının ardından 50 yıldır birçok muharebede kendini kanıtlayan F-16’ların en son teknolojilerle donatılmış “Block 70” serisi için Türkiye ile yeniden çalışma fırsatının oluşmasını “heyecan verici” olarak tanımladı.
Sanchez, şunları kaydetti:
“Bu gibi talepler geldikçe ilgili ülke ile üretim kapasitemizin yeterliliğini gözden geçiriyoruz. Talepler geldikçe bunu karşılayacak şekilde üretimimizi ayarlama esnekliğimiz var. Türkiye ile arkadaşlarımız şimdi Yurtdışı Askeri Satış (FMS) anlaşması için son faza geldiğimiz süreçleri yürütüyor. Bunun en kısa sürede sonuçlanmasını umuyoruz ve sonrasında da Türkiye’ye bu uçakların nasıl ulaştırılacağı konusunu konuşacağız.”
Lockheed Martin F-16 programı Genel Müdürü Sanchez, uçakların en kısa zamanda teslimi için üretim kapasitesinin gözden geçirilebileceğinin altını çizdi.
TÜRKIYE’YE F-16 SATIŞ SÜRECI
ABD Dışişleri Bakanlığı, 26 Ocak’ta Türkiye’ye 40 F-16 Block 70 savaş uçağının satışı ve mevcut 79 adet F-16’nın modernizasyonu konusunda Kongreye resmi bildirimde bulunmuştu.
Dışişleri Bakanlığının, Kongreye gönderdiği resmi bildirimin ardından başlayan 15 günlük inceleme ve itiraz sürecinde sadece Kentucky Senatörü Rand Paul’ün Senatoya sunduğu itiraz gündeme gelmiş, yapılan oylamada itiraz talebi reddedilmişti. Böylece söz konusu tasarı, Senato Dış İlişkiler Komitesinden de geçerek Kongre sürecini tamamlamıştı.
ABD yönetimi, son olarak Türkiye’ye F-16 satışıyla ilgili kabul ve teklif mektuplarını Ankara’ya iletmişti.
Etkinlikte Türk havacılık ve uzay endüstrisi için ekonomik değer yaratacak 15 yıllık ‘Stratejik Türkiye İlerleme Programı’nın da lansmanı yapıldı. Türk havacılık ve savunma endüstrisine 20 milyar dolarlık katkı sağlaması beklenen işbirliği kapsamında daha çok motor ve uçak parçalarının Türkiye’de üretileceği açıklandı.
İşbirliği programına; Airbus ve Rolls-Royce üst yönetiminin yanı sıra bakanlar Ömer Bolat, Mehmet Fatih Kacır ve Abdulkadir Uraloğlu ile Milli Savunma Bakan Yardımcısı Bilal Durdalı ve Türk havacılık şirketlerinin temsilcileri ile İngiltere Başkonsolosu, Fransa ve İspanya’nın müsteşarları katıldı.
15 YILLIK ANLAŞMA
Törende konuşan THY Yönetim Kurulu ve İcra Komitesi Başkanı Prof. Dr. Ahmet Bolat, projenin 15 yıllık bir dönemi kapsadığını belirterek, bu stratejik hamlenin THY’nin küresel havacılık sahnesindeki konumunu güçlendireceğini vurguladı.
Airbus’ın halihazırda Türkiye’deki 45’ten fazla tedarikçiden ürün ve hizmet aldığını aktaran Bolat, “Bu kapsamda oluşan yıllık iş hacmi 500 milyon dolardan fazladır. 2009’dan bu yana devam eden program kapsamında da Türk havacılık ekosistemine 4 milyar doları aşan katkı sağladık. Yeni işbirliği firmaların teknik kabiliyetini artıracak” diye konuştu.
800 UÇAĞI AŞACAK
Türkiye’nin Hürkuş, Hürjet, Kaan gibi yerli uçak üretimiyle havacılık alanında ciddi bir mühendislik ve üretim tecrübesi edindiğine dikkat çeken Bolat, “Bu yapılan anlaşmayla bu tecrübeyi yeni teknolojiler üretmek için kullanabiliriz” dedi.
Son alınan uçak anlaşmasıyla THY’nin uçak sayısının 2023 sonunda 440’a çıktığını hatırlatan Bolat, 2033 yılında ise 800 uçağı aşmayı hedeflediklerini ifade etti.
10 yıllık stratejik planlarına dikkat çeken Bolat:
“600 uçak alımı için üreticilerle görüşmelere başladık. Airbus ile kesin ve opsiyonlu olmak üzere 355 uçağın anlaşmasını tamamladık. Geriye 235 uçak kaldı. Bu konuda hem Airbus hem de Boeing’le müzakere halindeyiz. Boeing’deki üretim sıkıntıları ve kalite problemi sürüyor. 235 uçak için karar verirken acele etmeyeceğiz” dedi.
4 MİLYAR DOLAR YATIRIM YAPTI
AIrbus olarak bugüne kadar Türkiye’ye 4 milyar dolar yatırım yaptıklarını ifade eden Airbus CEO Guillaume Faury; 2030’a kadar bu rakamın 6 milyar dolara çıkacağını söyledi.
Royce CEO’su Tufan Erginbilgiç ise şunları kaydetti:
“Yapılan ortaklık doğrultusunda Rolls-Royce, potansiyel bir Bakım, Onarım ve Revizyon operasyonunun kurulması ve daha fazla tedarik zinciri çözümleri sağlanması gibi projelerimiz olacak.”
KAZAN-KAZAN İLİŞKİSİ
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, THY’nin Türkiye ekonomisine 56 milyar dolar katkı sağladığını açıklayarak, “2024 yılı sonunda ise bu katkının 63 milyar dolara ulaşmasını bekliyoruz. Önümüzdeki 10 yıllık plan kapsamında da katkının 144 milyar dolar olmasını hedefliyoruz” dedi.
Bu önemli anlaşmayla firmalar arasında ikili görüşmeler gerçekleştirileceğini ifade eden Ticaret Bakanı Ömer Bolat da “Bu görüşmeler, halihazırda havacılık sektörünün tedarik zincirinde yer alan firmalarımız için olduğu gibi, tedarik zincirinin henüz bir parçası olmayan firmalarımız için de yeni fırsatlar oluşturacak. Bu bir al-sat ya da sat-al ilişkisi değil, birlikte büyüme, kazan-kazan ilişkisi olacak” diye konuştu.
HER UÇAKTA TÜRK ÜRÜNLERİ VAR
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, havacılık sanayiinin, birçok küresel uçak ve motor üreticisinin tedarik ortakları arasında yerini aldığını belirterek, şunları söyledi:
“Bir yolcu uçağının gövdesinde bulunan tüm parçaları üretme kabiliyetine sahibiz. Uçak ve helikopter motorunda fan, kompresör ve türbinde üretim yetkinliğine sahibiz. Bugün dünyadaki tüm yeni nesil yolcu uçaklarında Türkiye’de üretilmiş bir parça mevcut.”
]]>Etkinlikte Türk havacılık ve uzay endüstrisi için ekonomik değer yaratacak 15 yıllık ‘Stratejik Türkiye İlerleme Programı’nın da lansmanı yapıldı. Türk havacılık ve savunma endüstrisine 20 milyar dolarlık katkı sağlaması beklenen işbirliği kapsamında daha çok motor ve uçak parçalarının Türkiye’de üretileceği açıklandı.
İşbirliği programına; Airbus ve Rolls-Royce üst yönetiminin yanı sıra bakanlar Ömer Bolat, Mehmet Fatih Kacır ve Abdulkadir Uraloğlu ile Milli Savunma Bakan Yardımcısı Bilal Durdalı ve Türk havacılık şirketlerinin temsilcileri ile İngiltere Başkonsolosu, Fransa ve İspanya’nın müsteşarları katıldı.
15 YILLIK ANLAŞMA
Törende konuşan THY Yönetim Kurulu ve İcra Komitesi Başkanı Prof. Dr. Ahmet Bolat, projenin 15 yıllık bir dönemi kapsadığını belirterek, bu stratejik hamlenin THY’nin küresel havacılık sahnesindeki konumunu güçlendireceğini vurguladı.
Airbus’ın halihazırda Türkiye’deki 45’ten fazla tedarikçiden ürün ve hizmet aldığını aktaran Bolat, “Bu kapsamda oluşan yıllık iş hacmi 500 milyon dolardan fazladır. 2009’dan bu yana devam eden program kapsamında da Türk havacılık ekosistemine 4 milyar doları aşan katkı sağladık. Yeni işbirliği firmaların teknik kabiliyetini artıracak” diye konuştu.
800 UÇAĞI AŞACAK
Türkiye’nin Hürkuş, Hürjet, Kaan gibi yerli uçak üretimiyle havacılık alanında ciddi bir mühendislik ve üretim tecrübesi edindiğine dikkat çeken Bolat, “Bu yapılan anlaşmayla bu tecrübeyi yeni teknolojiler üretmek için kullanabiliriz” dedi.
Son alınan uçak anlaşmasıyla THY’nin uçak sayısının 2023 sonunda 440’a çıktığını hatırlatan Bolat, 2033 yılında ise 800 uçağı aşmayı hedeflediklerini ifade etti.
10 yıllık stratejik planlarına dikkat çeken Bolat:
“600 uçak alımı için üreticilerle görüşmelere başladık. Airbus ile kesin ve opsiyonlu olmak üzere 355 uçağın anlaşmasını tamamladık. Geriye 235 uçak kaldı. Bu konuda hem Airbus hem de Boeing’le müzakere halindeyiz. Boeing’deki üretim sıkıntıları ve kalite problemi sürüyor. 235 uçak için karar verirken acele etmeyeceğiz” dedi.
4 MİLYAR DOLAR YATIRIM YAPTI
AIrbus olarak bugüne kadar Türkiye’ye 4 milyar dolar yatırım yaptıklarını ifade eden Airbus CEO Guillaume Faury; 2030’a kadar bu rakamın 6 milyar dolara çıkacağını söyledi.
Royce CEO’su Tufan Erginbilgiç ise şunları kaydetti:
“Yapılan ortaklık doğrultusunda Rolls-Royce, potansiyel bir Bakım, Onarım ve Revizyon operasyonunun kurulması ve daha fazla tedarik zinciri çözümleri sağlanması gibi projelerimiz olacak.”
KAZAN-KAZAN İLİŞKİSİ
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, THY’nin Türkiye ekonomisine 56 milyar dolar katkı sağladığını açıklayarak, “2024 yılı sonunda ise bu katkının 63 milyar dolara ulaşmasını bekliyoruz. Önümüzdeki 10 yıllık plan kapsamında da katkının 144 milyar dolar olmasını hedefliyoruz” dedi.
Bu önemli anlaşmayla firmalar arasında ikili görüşmeler gerçekleştirileceğini ifade eden Ticaret Bakanı Ömer Bolat da “Bu görüşmeler, halihazırda havacılık sektörünün tedarik zincirinde yer alan firmalarımız için olduğu gibi, tedarik zincirinin henüz bir parçası olmayan firmalarımız için de yeni fırsatlar oluşturacak. Bu bir al-sat ya da sat-al ilişkisi değil, birlikte büyüme, kazan-kazan ilişkisi olacak” diye konuştu.
HER UÇAKTA TÜRK ÜRÜNLERİ VAR
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, havacılık sanayiinin, birçok küresel uçak ve motor üreticisinin tedarik ortakları arasında yerini aldığını belirterek, şunları söyledi:
“Bir yolcu uçağının gövdesinde bulunan tüm parçaları üretme kabiliyetine sahibiz. Uçak ve helikopter motorunda fan, kompresör ve türbinde üretim yetkinliğine sahibiz. Bugün dünyadaki tüm yeni nesil yolcu uçaklarında Türkiye’de üretilmiş bir parça mevcut.”
]]>TESTLER BAŞARILI GİDİYOR
ANKA-III’ün test pilotu İbrahim Bayram, testlerin başarılı olduğunu belirterek, “Yakın zamanda inşallah hem Türkiye’deki silahlı kuvvetlerimize hem yurt dışına büyük oranda satacağımızı düşünüyoruz” dedi.
Türkiye’nin savunma sanayii alanında önemli projelerinden birisi olan ANKA-III’ün test pilotu İbrahim Bayram, 26 Nisan Dünya Pilotlar Günü’nde İhlas Haber Ajansı (İHA) muhabirine özel açıklamalarda bulundu. İnsansız hava aracı pilotluğunun detaylarını anlatan Bayram, adeta ANKA-III’ün içindeymiş gibi uçtuklarını dile getirdi.
“TESTLERİNE DEVAM EDİYORUZ, BAŞARILI GİDİYOR”
Pilot İbrahim Bayram, “ANKA-III aslında TUSAŞ’ın uzun yıllardır üzerinde çalıştığı ANKA, daha sonrasında Aksungur ve takibinde de ANKA-III olarak ortaya çıkardığı yeni bir ürün. Bütün diğer ürünlerde kazandığı tecrübenin üzerine katarak koyduğu son gelişmiş ürünümüz ve semalarda yerini almaya hazırlanıyor. Testlerine devam ediyoruz, başarılı gidiyor testler. Yakın zamanda inşallah hem Türkiye’deki silahlı kuvvetlerimize hem yurt dışına büyük oranda satacağımızı düşünüyoruz” dedi.
“ANKA, Aksungur ve ANKA-III her üçü de sadece tek pilotla uçuşa müsait durumda”
ANKA-III’ün ilk uçuşunda güvenlik önlemlerinin hat safhada olduğuna dikkati çeken Bayram, “Normal şartlar altında uçaklarımız ANKA, Aksungur ve ANKA-III her üçü de sadece tek pilotla uçuşa müsait durumda. Ancak biz buradaki test uçuşlarını da emniyet gerekçelerinden dolayı genelde iki test pilotuyla birlikte yapıyoruz. ANKA-III’ün ilk uçuşunda ise yine emniyeti arttırmak amaçlı ve çeşitli görevlerden dolayı da 4 tane test pilotuyla birlikte yaptık. İlk uçuşu olduğu için, çok önem verdiğimiz bir uçuş olduğu için 4 test pilotuyla birlikte yaptık. Hedefimiz şöyle; test uçuşlarında yavaş yavaş zarf açarak gidiyoruz. Dolayısıyla daha işin çok başındayız. Ama hızlı bir şekilde ilerleyerek kısa sürede ülkemizin güvenliğine katkı sağlayacak şekilde, semalarımızda görecek şekilde testlerimize devam ediyoruz” ifadelerini kullandı.
“UÇAĞIN İÇİNDEYMIŞIZ GİBİ UÇAĞI KULLANIYORUZ”
Adeta yerde uçtuklarını söyleyen Bayram, “Biz İHA pilotu olarak buradaki test pilotlarımızın tamamı insanlı uçaklarda da görev almış pilotlarız. Dolayısıyla hem insanlı hem de insansız uçaklarda tecrübemiz var. İnsansız hava aracı pilotunu da şöyle tarif edebilirim; aslında uçağın içindeymişiz gibi uçağı kullanıyoruz ama içinde değiliz. Sadece kokpitimiz yerde. Uçuşun fiziksel koşullarını yaşamıyoruz. Bunun dışındaki her şey hemen hemen normal pilotlukla aynı” diye konuştu.
Pilotlar Günü dolayısıyla bir mesaj da veren Bayram, “Bütün Türkiye’de ve dünyada havacılığa gönül vermiş bütün pilotlarımızın Dünya Pilotlar Günü’nü kutlarım. Umarım burada yaptığımız çalışmalar ülkemizin güvenliği, Türk milletinin bekası açısından istenilen noktalara gelir” dedi.
“KAAN İLE MEYDAN OKUYORUZ”
Millî Muharip Uçağı KAAN’ın Test Pilotu Barbaros Demirbaş:
Türkiye’nin savunma sanayii alanında önemli adımlarından biri olan Milli Muharip Uçak projesi olan KAAN’ın Test Pilotu, 26 Nisan Dünya Pilotlar Günü dolayısıyla değerlendirmelerde bulundu. KAAN’ın ilk uçuşunu gerçekleştirmesinin ardından ilk defa İhlas Haber Ajansı (İHA) muharibine özel açıklamalarda bulunan Test Pilot Barbaros Demirbaş, yaşadığı gurur verici anları aktardı.
“UÇAĞIMIZA GÜVENİMİZ ÇOK YÜKSEKTİ”
Milli Muharip Uçak KAAN’ın ilk uçuş tarihi olan 21 Şubat’ın Türkiye için önemine vurgu yapan Test Pilotu Barbaros Demirbaş, “Üstümüzdeki sorumluluk çok büyüktü, hem benim hem ekip arkadaşlarımın. Çok iyi hazırlanmıştık. Uçağımıza; yer testleri, simülatör testleri, laboratuvar testleri, güvenimiz çok yüksekti. Bir planımız vardı. Bu plan hem normal usuller hem anormal usuller hem emergency usuller. Bizim hissettiğimiz şey o planı hatasız bir şekilde planlandığı şekilde uygulamak. Uçağı emniyetle uçuşunu gerçekleştirip indirip park yerine geri dönmekti. Mottomuzda ‘Kaldırdıysak uçuracağız, uçurduysak indireceğiz, indirdiysek durduracağız’ diye. Çünkü ağır bir uçak. Fren sistemi ilk kez uçuştan sonra denendi. Ben heyecanlı değildim ama çok gururluydum. Özellikle uçuşa giderken arkadaşların bizi uğurlaması, uçuş esnasındaki onların hatta tüm milletimizin dualarını, inancını hissettik” ifadelerine yer verdi.
“ÇOK DUYGULU, GÜZEL BİR ANDI”
İniş anında yaşadıklarını anlatan KAAN’ın Test Pilotu Demirbaş, “Ben uçaktan çıktım merdivenle, bir baktım bir ordu koşarak geliyor. Hem inmek istiyorum hem de onlar gelmeden inmek istemedim. Orada uzun bir süre alkışladık birbirimizi, selamladık. Çok duygulu, güzel bir andı. Görüntüde çok güzeldi. Herkesin çok büyük emeği var, milletimizin malı. Bize emanet. En kısa zamanda Hava Kuvvetlerine uçması, görev yapması vazifemiz” dedi.
“BENCE ÇOK BAŞARILIYDIK”
İlk uçuş sonrası KAAN’ın durumuna dair bilgi veren KAAN’ın Test Pilotu Demirbaş “İlk uçuş çok önemli bir uçuş. Çünkü çok fazla bilinmezlikler var. Bu bilinmezlikleri minimuma indirmek için yerde yapılan çok büyük faaliyetler var. Ama ne kadar yaparsanız yapın, yerde ne kadar hızlı taksi yaparsanız yapın hiçbir zaman bir uçuş ortamı, uçağın havadaki davranışı, kontrol sisteminin tüm uçak sistemlerinin onu destekleyişini emin olmak mümkün değil. Bence KAAN’ın kalkışta dikkat çeken bir yatay stabilize hareketi var. Ben kokpit içerisinde onu hissetmedim. Uçak çünkü benim verdiğim kumandaları gerçeklemek için uğraşıyordu. Benim de amacım uygun burun kaldırma açısına geçmekti. Kokpit içi güzel. Şimdi yaklaşık bir aydır tüm veriler inceleniyor. Sık sık data analiz yapıyoruz. Oradaki konuda tehlikeli bir noktada değil ama ilk uçuştan alınan verilerle trimlenecek veya iyileştirilecek konularımız var. Bence çok başarılıydık” ifadelerine yer verdi.
“KAAN İLE BU İŞİN EN SON SINIRINA MEYDAN OKUYORUZ”
Pilotlar Günü’ne yönelik konuşan Test Pilotu Demirbaş “Pilotlar günü özelinde değil her zaman, Ulu Önderimiz Mustafa Kemal Atatürk’ün ‘İstikbal Göklerdedir’ deyişi çok meşhur ama onun devamında da ‘Göklerini koruyamayan uluslar, geleceklerinden emin olamazlar’ diye devam ediyor o cümle. Göklerimizi korumak zorundayız geleceğimiz için. Dünyada da bunu görüyoruz zaten. İzleyenlere, tüm milletimize, tüm Türk dostlarına kalpten selamlar. Biz Türk havacılığında Hürkuş ile bir başlangıç yaptık. Hürjet ile jet çağını açtık. Şimdi KAAN ile bu işin en son sınırına meydan okuyoruz. Yapılan işler çok büyük, çok güzel İnşallah daha da güzellerini daha da büyüklerini yapmak için çalışmak zorundayız. Mutluyum umutluyum” şeklinde konuştu.
“BİN SAATTEN FAZLA UÇTUK”
GÖKBEY’in Test Pilotu Arif Ateş, Dünya Pilotlar Günü dolayısıyla konuştu. Ateş, “Helikopter uçaktan çok farklı, size çok daha fazla keyif verir” dedi.
Türkiye’nin pek çok alanda helikopter ihtiyacını karşılamak amacıyla üretilen GÖKBEY’in test pilotu Arif Ateş, 26 Nisan Dünya Pilotlar günü kapsamında İhlas Haber Ajansı (İHA) muhabirine özel açıklamalarda bulundu. Helikopter pilotluğunun detaylarını aktaran Bayram, helikopterle uçmanın uçağa göre daha keyif verdiğini söyledi.
“TASARIMA UYGUN ŞEKİLDE OLDUKÇA İYİ BİR PLATFORM OLDUĞUNU GÖRDÜK”
TUSAŞ’da Döner Kanat Uçuş Test ve Eğitim Müdürü olarak görev yapan test pilot Arif Ateş, GÖKBEY’in ilk uçuşunu 6 Eylül 2018’de gerçekleştirdiğini belirterek, “Bütün dünyada hava araçlarının ilk uçuşları çok önemlidir, çok kritiktir. Çünkü tasarlanan ve üretilen hava aracının gerçek çevresel koşullarda tasarlandırıldığı ve üretildiği gibi uçuyor mu, uçabiliyor mu, uçamıyor mu? Bunun testini gerçekleştiriyoruz. Oldukça heyecan vericiydi ve çok başarılı, son derece beklendiği gibi tasarıma uygun şekilde oldukça iyi bir platform olduğunu gördük” ifadelerini kullandı.
“YAKIN ZAMANDA TESLİMATLARA BAŞLAYACAĞIZ”
İlk uçuşun öncesinde simülatör üzerinde testler gerçekleştirildiğini belirten GÖKBEY’in Test Pilotu Arif Ateş, “Çok çeşitli bölgelerde 4 tane helikopterimizle; Adana, Erzurum en Kocaeli’nde ve TUSAŞ’ta burada olmak üzere testler gerçekleştirdik. En kritik testleri tamamladık. Şu ana kadar bin saatin üzerine bir uçuş gerçekleştirdik. Yakın zamanda da kısmetse ilk olarak Jandarma Genel Komutanlığımız olmak üzere teslimatlara başlayacağız” diye konuştu.
“BENİM HAYALİM HELİKOPTER PİLOTU OLMAKTI”
Helikopter pilotluğuna nasıl başladığını anlatan GÖKBEY test pilotu Arif Ateş, “Benim hayalim helikopter pilotu olmaktı. Gerçi pilot ve hava aracı denince uçak akla geliyor ama ben 1991 yılında Kara Harp okulundan mezun olduktan sonra Kara Havacılık okulunda ilk sınıf okuluna başladığımda normalde kura ile yapılan uçak ve helikopter ayrımı o dönem isteğe göre yapılmıştı ve ben de helikopteri tercih etmiştim. Bu isteğim ve bu arzum doğrultusunda olacak ki kursu da birinci bitirmiştim. Dolayısıyla helikopteri olan sevgim beni bu noktalara getirdi” açıklamasında bulundu
“HELİKOPTER UÇAKTAN ÇOK FARKLI, SİZE ÇOK DAHA FAZLA KEYIF VERİR”
Ateş konuşmasını şöyle sürdürdü:
“Dolayısıyla helikopter uçaktan çok farklı, size çok daha fazla keyif verir. Alçak uçarsınız, arazinin yükseltilerine uyarak uçarsınız. Kendince farklı teknikleri vardır. Uzun yıllar silahlı kuvvetlerde de görev yapmış olmamdan dolayı hem genel maksat helikopterlerimiz hem de taarruz helikopterimiz halen de silahlı kuvvetlerimizin en önemli unsurlarıdır. Uçaklar nispeten çok daha yüksek irtifalarda uçarlar. Uçakların öncelikli görevi düşman uçaklarına, tehditlerine karşı veya uzak diğer sınır dışı daha uzak hedeflere angajman olurlarken helikopter çok daha yer birliklerinin yakınında onlara destek sağlamak maksadıyla kullanılır. Dolayısıyla bizler çok daha kara unsurlarımızla birlikte operasyon yaptığımız için onlarla birlikte daha iş birliği çerçevesinde görevlerimizi icra ediyoruz.”
“HEYECANDAN BACAKLARIM TİTREDİ”
HÜRJET’in Test Pilotu Orhan Boran:
Boran, “HÜRJET’in ilk uçuşunu yaptığım zaman bacaklarımın heyecandan titrediğini hatırlıyorum” dedi.
Türkiye’nin ilk jet motorlu uçağı olan HÜRJET’in test pilotlarından Orhan Boran, 26 Nisan Dünya Pilotlar günü kapsamında İhlas Haber Ajansı (İHA) muhabirine özel açıklamalarda bulundu. HÜRJET’in ilk uçuş anlarında neler yaşadığını aktaran Boran, test pilotluğunun önemine de dikkati çekti.
“ŞİMDİ BU SONUÇLARI BİZ YAZIYORUZ”
Test pilotluğuna geçiş sürecini anlatan Orhan Boran 2021 yılından bu yana TUSAŞ’ta test pilotu olarak görev yaptığını belirterek, “Pilotluk mesleği genel olarak disiplin isteyen bir meslek. Sürekli konsantre olmak zorundasınız, dikkatli olmak zorundasınız. Hata yapma şansınız çok fazla olmayabiliyor. Test pilotluğu özelinde ayrı bir eğitim gerektiriyor. Yıllarca operasyonel pilot olarak görev yaptık. Fakat TUSAŞ’ta ilk test pilotu olarak görev yapmaya başladığımızda ön şartlardan bir tanesi test pilotluğu eğitimi almamızdı. Bunun için şirketimiz 1 yıl süren kategori 1 test pilotluğu kursuna gönderdi. Oradaki eğitimimizi tamamladıktan sonra 2022 yılında tekrar döndükten sonra HÜRJET’e geliştirme safhasında yerdeki işlerinde, simülatörlerinde, motor çalıştırma ve taksi faaliyetlerinde görev aldım. Test pilotu olarak aslında daha önce hiç uçmamış bir uçağın, neler yapacağını bilmediğiniz bir uçağın, farklı dinamikleri olan bir uçağı test ediyorsunuz. Biz yıllarca bize hangi uçak geldiyse, hangi uçakla uçmamız istendiyse o uçaklarla uçtuk. Bunların hepsinin testleri yapılmıştı, sonuçları biliniyordu. Şimdi bu sonuçları biz yazıyoruz. İnşallah Hava Kuvvetleri envanterine de sonuçlarından emin olarak vermeyi planlıyoruz” ifadelerini kullandı.
“HÜRJET’IN İLK UÇUŞUNU YAPTIĞIM ZAMAN BACAKLARIMIN HEYECANDAN TITREDİĞİNİ HATIRLIYORUM”
HÜRJET’in ile gerçekleştirdiği ilk uçuştan bahseden Boran, “HÜRJET’i takip uçağındayken gördüm. Tabi ayrı bir gurur. Şirketteki herkesin gözleri doldu. Çünkü Türkiye’nin ilk milli jet uçağıydı. Onun bu denli stabil uçması görmek, yer testleriyle birebir örtüştüğünü görmek çok güzeldi. Daha sonra kendim ilk uçuşu yaptığımda o bambaşka bir heyecan. 2000 yılında ilk yaptığım uçuşu hatırlarım. Bir de HÜRJET’in ilk uçuşunu yaptığım zaman bacaklarımın heyecandan titrediğini hatırlıyorum. Büyük bir sorumluluğun üzerimizde olduğunu biliyorum. Gerçekten Türkiye’nin ürettiği ilk milli jetle uçmanın apayrı bir gurur olduğunu söyleyebilirim. Bununla alakalı söylenecek en güzel söz ‘İstikbal göklerdedir’ sözü” diye konuştu.
“TASARIMA UYGUN ŞEKİLDE OLDUKÇA İYİ BİR PLATFORM OLDUĞUNU GÖRDÜK”
TUSAŞ’da Döner Kanat Uçuş Test ve Eğitim Müdürü olarak görev yapan test pilot Arif Ateş, GÖKBEY’in ilk uçuşunu 6 Eylül 2018’de gerçekleştirdiğini belirterek, “Bütün dünyada hava araçlarının ilk uçuşları çok önemlidir, çok kritiktir. Çünkü tasarlanan ve üretilen hava aracının gerçek çevresel koşullarda tasarlandırıldığı ve üretildiği gibi uçuyor mu, uçabiliyor mu, uçamıyor mu? Bunun testini gerçekleştiriyoruz. Oldukça heyecan vericiydi ve çok başarılı, son derece beklendiği gibi tasarıma uygun şekilde oldukça iyi bir platform olduğunu gördük” ifadelerini kullandı.
“YAKIN ZAMANDA TESLİMATLARA BAŞLAYACAĞIZ”
İlk uçuşun öncesinde simülatör üzerinde testler gerçekleştirildiğini belirten GÖKBEY’in Test Pilotu Arif Ateş, “Çok çeşitli bölgelerde 4 tane helikopterimizle; Adana, Erzurum en Kocaeli’nde ve TUSAŞ’ta burada olmak üzere testler gerçekleştirdik. En kritik testleri tamamladık. Şu ana kadar bin saatin üzerine bir uçuş gerçekleştirdik. Yakın zamanda da kısmetse ilk olarak Jandarma Genel Komutanlığımız olmak üzere teslimatlara başlayacağız” diye konuştu.
“BENİM HAYALİM HELİKOPTER PİLOTU OLMAKTI”
Helikopter pilotluğuna nasıl başladığını anlatan GÖKBEY test pilotu Arif Ateş, “Benim hayalim helikopter pilotu olmaktı. Gerçi pilot ve hava aracı denince uçak akla geliyor ama ben 1991 yılında Kara Harp okulundan mezun olduktan sonra Kara Havacılık okulunda ilk sınıf okuluna başladığımda normalde kura ile yapılan uçak ve helikopter ayrımı o dönem isteğe göre yapılmıştı ve ben de helikopteri tercih etmiştim. Bu isteğim ve bu arzum doğrultusunda olacak ki kursu da birinci bitirmiştim. Dolayısıyla helikopteri olan sevgim beni bu noktalara getirdi” açıklamasında bulundu
“HELİKOPTER UÇAKTAN ÇOK FARKLI, SİZE ÇOK DAHA FAZLA KEYİF VERİR”
Ateş konuşmasını şöyle sürdürdü:
“Dolayısıyla helikopter uçaktan çok farklı, size çok daha fazla keyif verir. Alçak uçarsınız, arazinin yükseltilerine uyarak uçarsınız. Kendince farklı teknikleri vardır. Uzun yıllar silahlı kuvvetlerde de görev yapmış olmamdan dolayı hem genel maksat helikopterlerimiz hem de taarruz helikopterimiz halen de silahlı kuvvetlerimizin en önemli unsurlarıdır. Uçaklar nispeten çok daha yüksek irtifalarda uçarlar. Uçakların öncelikli görevi düşman uçaklarına, tehditlerine karşı veya uzak diğer sınır dışı daha uzak hedeflere angajman olurlarken helikopter çok daha yer birliklerinin yakınında onlara destek sağlamak maksadıyla kullanılır. Dolayısıyla bizler çok daha kara unsurlarımızla birlikte operasyon yaptığımız için onlarla birlikte daha iş birliği çerçevesinde görevlerimizi icra ediyoruz.”
“DÜNYA PİLOTLAR GÜNÜ’NÜ KUTLUYORUM”
Tüm pilotların Dünya Pilotlar Günü’nü kutlayan Arif Ateş, “26 Nisan Dünya Pilotlar Günü bu çerçevede öncelikle Silahlı Kuvvetlerde vatan görevlerini icra eden pilotlarımız, hem helikopter hem uçak pilotlarımız aynı zamanda sivil camiada uçan, gerek özel uçan pilotlarımız ya da ticari olarak Airline’da, ulaştırmada, kargoda bir çok alanda havada görev yapan tüm pilotların Dünya Pilotlar Günü’nü kutluyorum” diye konuştu.
Rekabet kanununda değişikliğe gidileceğini ve yakın zamanda TBMM’ye sunulacağını söyleyen Bolat, teklifin firmalara uygulanan alt ceza sınırının yükseltilmesi ve 15 günlük geçici kapatma dahil pek çok yaptırımı kapsadığını belirtti.
Bakan Bolat’ın açıklamalarından öne çıkanlar şu şekilde:
FAHİŞ FİYAT ARTIŞLARIYLA İLGİLİ REKABET KANUNUNDA DEĞİŞİKLİĞE GİDİLİYOR
Enflasyonla mücadele ve fahiş fiyat artışı gibi uygulamalarla mücadele etmek için bir çalışma yaptık. AK Parti parlamento grup yönetimine sunduk. Fahiş fiyat artışıyla ilgili olarak getirilen rekabet kanununda bu değişiklikleri yapacağız. Son dokunuşlarını yaptıktan sonra parlamentoya sevk edilecek yakın zamanda.
Aldatıcı reklam, zararlı ürün satışları yapanlara cezalar kesiliyor. Biz cezaların artırılması ile ilgili çalışma yaptık. Fahiş fiyat artışına karşı alt ceza sınırı uygulaması kanuna göre 2020’de 10 bin liraydı. 2024’te 52 bin oldu. Biz 80 bin olmasını talep ettik.
Önemli olan uygulamaları tavizsiz yapmaktır. Alt ceza sınırı 100 bin idi stokçulukta bunu da 800 bin liraya yükselteceğiz. Üst sınır ise 2 milyon yazıyor şu an, teklifimiz ise 11 milyon liraya çıkarılması.
’15 GÜNE YAKIN GEÇİCİ KAPATMA UYGULAMASI DA TEKLİF ARASINDA’
Stokçulukla amansız bir mücadele yapacağız. Bu işe tevessül edenler vazgeçsinler. Çünkü geçici kapatma uygulaması da teklifimiz arasında. Parlamentoda nasıl geçecek bilmiyorum ama 15 güne yakın geçici kapatma uygulaması da teklif arasında.
‘STOKÇULUK VE KARABORSACILIK TÜRÜ FAALİYETLER HORTLADI’
Türkiye 1973-2003 yılları arasında 2 haneli ve 3 haneli enflasyon problemiyle boğuştu. 2020 Mart ayında patlak veren salgın krizi birçok üründe lojistik ve tedarik sorunlarını beraberinde getirdi. Karantina zamanları gıda başta olmak üzere stokçuluk ya da karaborsacılık türü faaliyetler hortladı.
Marketler neredeyse iki, üç günde bir rafları doldurmaya çalışıyordu. İşte bu arz-talep dengesizliği döneminde bütün dünyada olduğu gibi enflasyonla karşı karşıya kaldık. Aşırı talep ortaya çıktı.
Talebin aşırı artması arz yetersizliği ve tamahkarlıkla birleşince 2022’ye kadar devam etti. 2022’de de bunun asıl sebebi Ukrayna ile savaşa tutuşması. Enerji fiyatlarında petrolde iki kat, doğalgazda beş kat artışlar oldu. Tahıl ve yağda da çok ciddi bir fiyat artışı oldu.
Bu süreçte Cumhurbaşkanımızın önceliği başta asgari ücret, memur ücretleri ve çiftçileri destekleme fiyatlarında her dönem enflasyonun üstünde zamlar vererek alım gücünün artması sağlandı.
‘İSRAİL CİDDİ MALİYETLER OLUŞTURULAN 1019 KALEM ÜRÜNDE İHRACATA MÜSAADE ETMEME KARARI ALDIK’
Devletimizin ilgili kurumları toplandı. İsrail’in ateşkese yanaşmaması BM’nin aldığı ateşkes kararı ve Gazze’ye yönelik tutumu karşısında Türkiye’nin yardımlarını engelleme çabaları üzerine yeni tedbirler aldık. İsrail’e ciddi maliyetler oluşturulan 1019 kalem üründe ihracata müsaade etmeme kararını aldık.
‘DÜNYADA BÜYÜK SES GETİRDİ’
Bu dünyada büyük ses getirdi. Gazze’ye yardımın açılması ve İsrail’i sıkıştırmak ile dünyaya bir mesaj vermek istedik. Biz bu kararı alırken İsrail’e ambargo kararı alan tek ülke Türkiye.
54 ürün grubu tespit edilirken listede jet yakıtı uçak benzini başlığı görünce hemen aldığımız karar karşısında İsrail konusunu seçim öncesi oy istismarcısı yapan partilerin önemli bir aracı ellerinden alındı.
BOLAT’TAN UÇAK YAKITI İDDİALARINA ÇOK SERT TEPKİ
Büyük bir yalan uydurdular. Sosyal medya gibi lağım çukurunda iftiralar oluyor. Türkiye İsrail’e jet yakıtı satmıyor. Ekim Kasım aylarında Antalya gibi turistik yerlerde uçaklarına yakıt aldılar. 800 bin İsrailli turist geldi bize. 25 bin dolarlık uçak yakıtı almışlar. Bir başka firma 25 bin dolarlık yakıt almış. Toplam 109 bin dolarlık yakıt alınmış. Acımasızca ve vicdansızca suçlamalar yaptılar.
‘TOPLAMDA 109 BİN DOLARLIK YAKIT ALINMIŞ, VİCDANSIZCA SUÇLAMALAR YAPTILAR’
Türkiye İsrail’e jet yakıtı satmıyor. Ekim Kasım aylarında Antalya gibi turistik yerlerde uçaklarına yakıt aldılar. 800 bin İsrailli turist geldi bize. 25 bin dolarlık uçak yakıtı almışlar. Bir başka firma 25 bin dolarlık yakıt almış. Toplam 109 bin dolarlık yakıt alınmış. Acımasızca ve vicdansızca suçlamalar yaptılar. Israrla yalana devam ettiler. İftiranın ne demek olduğunu dini hassasiyeti olanlar iyi bilir. Allah ıslah etsin diyorum.
Bunlar turistik uçaklardır ve askeri uçak değildir. Ocak şubat Mart aylarında 910 dolarlık benzin verilmiş. Herhalde bir özel uçak. 40 kere bir yalanı söylersek herkes inanır mantığındalar. Bu ticaret özel şirketlerin ticareti.
’54 YAPTIRIM GRUBUNDA GELİŞMELERE GÖRE ARTIŞ OLABİLİR’
Açık söylüyorum Hamas’a terörist diyen kim? Ana muhalefet lideri. Hamas’ın çocukları ve torunu şehit oldu. Bir telefon açıp başsağlığı dilediler mi? Jet yakıtı yalanını çürüttükten sonra ne dediler, 9 nisan sabahı biz bilgisayar sistemini kapattık. Birkaç gün önce tescili yapılan varsa o gider. 9 Nisan’dan sonrakiler gidemez. 1019 kalem ürünün bölgeye gitmesine izin vermedik. 54 grubun gelişmelere göre artış olabilir. Amacımız İsrail’i ateşkese zorlamak ve yardım faaliyetlerinin açılması. Halkımız müsterih olsun. Hepimizin davası Filistin davasıdır. Filistinlilerin yanındayız. Filistinliler Sayın Recep Tayyip Erdoğan’a güveniyorlar.
‘NETANYAHU ERDOĞAN’I ARAYIP ÖZÜR DİLEDİ’
Birazcık ar duyguları varsa bu iftiraları atanların halkımızdan özür dilemesi gerekir. İsrail 1948’de kuruldu. Tarihinde İsrail’e kim özür diletti? Netanyahu Mavi Marmara baskınıyla ilgili Erdoğan’ı arayıp resmen özür diledi. Ailelere yönelik tazminat ve Gazze’ye geçişi kolaylaştıran kararı aldırdı. Bunu hangi lider yapabildi.
YÜZDE 23 ÜZERİNE ÇIKTI
2023’te Almanya’dan Türkiye’ye gelen turistin yüzde 50’sini taşıyan SunExpress, şimdiden geçen yılın rezervasyon rakamlarının yüzde 23 üzerine çıktı. Almanya’daki 16 havalimanından Türkiye’deki 20 havalimanına yolcu taşıyan SunExpress, Türkiye’ye haftada toplam 634 uçuş yapıyor. Antalya’ya haftada Düsseldorf’tan günde 6, Köln’den günde 5, Berlin’den günde 4 uçuş planlayan şirket, Almanya’dan Türkiye’ye Nuremberg-Dalaman, Münih-Samsun, Münih-Gaziantep, Köln- Samsun, Berlin-Kayseri, Berlin Diyarbakır, Frankfurt-Malatya ve Düsseldorf-Malatya olmak üzere 8 yeni hat açıyor.
ALMAN ŞİRKETLER DE UÇUŞTA
Yüksek talep Alman havayollarını da harekete geçirdi. Eurowings 25 noktadan Türkiye’ye uçacak. Şirket, Ege ve Akdeniz’in yanı sıra Samsun, Kayseri ve Adana gibi illere de uçuş planlıyor. Bir diğer Alman havayolu Condor da yaz sezonunda Düsseldorf, Frankfurt, Hamburg, Leipzig/ Halle ve Münih’ten her gün Antalya’ya uçuşlar yapacak.
HAFTADA 45 UÇUŞ YAPACAK
Almanya’da kendi havayolu olan Mavi Gök Hava Yolları (MGA) ile turist getiren Anex Grup, Türkiye’yi Neckermann, Öger Tours, Bucher Reisen ve Anex Tour olmak üzere dört markayla pazarlıyor. 2023’te 650 bin Alman getiren şirket, bu yıl koltuk kapasitesini yüzde 20 artırarak, 780 bin turist hedefliyor. Almanya’nın 10 havalimanını Antalya’ya bağlayan Anex Tour, Düsseldorf, Hannover ve Nürnberg’den günlük uçuşlar olmak üzere, Antalya’ya yüksek sezonda haftada 45 uçuş yapacak.
ALANYA’YA ÖZEL HAT
Bu yıl Türkiye’ye gidiş-dönüş toplam 5 milyon koltuk planlayan Corendon Havayolları ise, mevcut kapasitesinin 3 milyonunu Almanya’ya ayırdı. Şirket, Berlin, Düsseldorf, Nürnberg, Münih başta olmak üzere Almanya’nın 20 şehrinden Türkiye’ye uçacak. Uzun bir aradan sonra Alanya Gazipaşa Havalimanı’na da uçak konumlandıran Corendon, Hollanda, Belçika ve Almanya ağırlıklı olmak üzere Alanya’ya günlük seferler düzenleyecek.
TALEP ÇOK YÜKSEK
SUNEXPRESS CEO’su Max Kownatzki, “Türkiye, bu yıl da seyahat severlerin aklındaki ilk ülkelerden biri olmaya devam ediyor. 2023’te gördüğümüz yüksek talep, bu yılki rezervasyon rakamlarına da yansıyor. Türkiye, sunduğu geniş aktivite yelpazesi, farklı deneyim olanakları ve fiyatperformans oranı ile ideal bir seyahat destinasyonu olarak fark yaratıyor. SunExpress olarak, Türkiye’ye direkt seferlerimizi daha da genişlettik” dedi.
KOLTUKLAR %100 DOLACAK
CORENDON Airlines Yönetim Kurulu Başkanı Yıldıray Karaer, Almanya’dan talebin çok yüksek gittiğini belirterek, “Bu durum uçak kapasitelerinin yüzde 100 dolu olmasını sağlıyor. Fiyatları ve kârlılığı artırıyor. Önceki yıllarda yüzde 80-85 dolu olan uçaklar, bu yıl yüzde 100’ü yakalayacak” dedi. Boeing ve Airbus’ın uçak siparişlerini yetiştiremediğini anlatan Karaer, “O nedenle piyasada uçak bulmak en büyük sıkıntı. Uçak bulunabilse, ek uçaklar dahi Türkiye’ye kaydırılabilir. Çünkü, talep güzel” ifadelerini kullandı.
780 BİN ALMAN GETİRECEK
ANEX Almanya’nın Genel Müdürü Yasir Karakoç, 780 bin Alman turist hedeflediklerini söyledi. Karakoç, “Almanya’da Türkiye talebi çok yüksek. Paskalya döneminde koltuklar doluydu. Şimdi biraz düşüş var ancak bu normal. Özellikle 20 Mayıs-20 Haziran arası tam geçiş dönemi. Bu dönemde uçaklar yine yüzde 100 kapasiteyle gelecek. Eğer İran-İsrail gerginliği tırmanmazsa yaz sezonu da dolu geçecek” diye konuştu. Anex’in uçak şirketi MGA Ticari Şefi Selay Özçelik de, “Almanya’nın 10 havalimanını Antalya’ya bağlıyoruz. Düsseldorf, Hannover ve Nürnberg’den günlük uçuşlar olmak üzere, Antalya’ya yüksek sezonda haftada 45 uçuş yapacağız” dedi.
Bugün 130 ülke 364 noktaya uçan Türk Hava Yolları (THY), pandemiden sonra en hızlı toparlanan ve dünya havacılık tarihinin altın yılı olarak kabul edilen 2019’daki performansını da geride bırakmayı başaran bir şirket oldu. Önceki akşam iftarda bir araya geldiğimiz Türk Hava Yolları (THY) Yönetim Kurulu ve İcra Komitesi Başkanı Prof. Dr. Ahmet Bolat, geçen yıl 83.4 milyon yolcu taşıyarak rekor kırdıklarını belirterek, “2023’te yolcu kapasitemiz pandemi öncesinin yüzde 25 üzerinde. Rakiplerimizin (Lufthansa, Air France-KLM, British Airways , American Airlines) kapasitesi henüz pandemi öncesi seviyelere gelemedi” dedi.
AVRUPA’DA İLK SIRADA
Dünyada 888 havayolu şirketi olduğunu, THY’nin de bu kadar çok şirket arasında uluslararası yolcu pazarından yüzde 3.5 pay aldığını vurgulayan Bolat, şöyle devam etti: “Yani THY tek başına dünyadaki her 30 uluslararası yolcudan 1’ini taşıdı. 2023’te dünyada arz edilen koltuk kapasitesi 210 milyardı. Yüzde 3.5’lik uluslararası yolcu pazar payı ile dünyada üçüncü, Avrupa’da birinciyiz. 2033’te dünyada ilk 2’de olmayı hedefliyoruz. Turkish Cargo yüzde 5.2 pazar payı ile dünya genelinde 4’üncü sıraya yükseldi. 2028’de ilk 3’ü hedefliyoruz.”
TEMETTÜ VE BEDELSİZ HİSSE YOLDA MI?
Enflasyon muhasebesi hesabından dolayı 3.1 milyar dolarlık farkla, kâr rakamını 6 milyar dolara taşıyan THY’nin Kurumlar Vergisi ve temettü ödemesinin önü açıldı. Şirket en son temettü ödemesini 2012’de yapmıştı. Murat Şeker, 2024’le birlikte temettü dağıtımının gerçekleşmesi durumunda, bedelsiz hisse senedinin de beraberinde gelebileceği mesajını verdi.
8.1 MİLYAR DOLAR TÜRKİYE’DE KALDI
Türkiye ekonomisine katkılarının artarak devam ettiğini ifade eden Ahmet Bolat, “Son 15 yılın ihracat şampiyonuyuz. 2033 yılında ülkemize 16.3 milyar dolar net döviz getirdik. 8.1 milyar doları Türkiye’de kaldı. 2033 yılında ülkede kalacak döviz miktarı da 19.4 milyar dolar olacak. 2018’deki istihdam sayımız 60 bin civarındayken 2023’te 83 bine çıktı. Yine geçen yıl ekonomiye kattığımız toplam değer 56 milyar dolar oldu, 2033’te 144 milyar dolar olacak” dedi.
GELİR VE İŞTİRAKLERİN KATKISI ARTTI
Şirketin 2023 yılına ilişkin finansal sonuçlarına da değinen Bolat, “Toplam gelirimiz geçen yıl yüzde 14 artarak 20.9 milyar dolara çıktı. Esas faaliyet kârımız bir önceki yıla yakın 2.9 milyar dolar oldu. İştiraklerimizin (17 adet) kâra katkısı 2019 yılına göre yüzde 60 arttı. Net borcumuz 2020 yıl sonundan bugüne kadar 6.7 milyar dolar azaldı” diye konuştu. THY’nin net kârı 6 milyar dolar olarak açıklandı. THY’nin Finanstan Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Murat Şeker, bu durumun enflasyon muhasebesi nedeniyle yapılan teknik düzeltmeden kaynaklandığını vurguladı.
90 YILDAKİ BÜYÜME 10 YILDA SAĞLANACAK
THY’nin 90 yılda 453 uçak sayısına ulaştığını ve kısa bir süre önce Airbus’a verdikleri 355 adetlik uçak siparişini hatırlatan Ahmet Bolat, “90 yıldaki büyümeyi gelecek 10 yıla sığdırmaya çalışıyoruz. Uçaklardan ilk siparişler Ağustos 2025’te filoya dahil olacak. 10 yıl içinde uçak sayımız 810’a çıkacak” bilgilerini paylaştı.
BUSINESS YOLCUNUN AVANTAJI 1’E 3.5
2023’te business yolcuda da rekor kırıldığını ifade eden Bolat, “Ortalama yüzde 67’lik doluluk yakalandı. Business yolcunun gelir anlamında katkısı ekonomi sınıfına göre 1’e 3.5 oranında. Toplam yolcunun yüzde 7’si olsa da gelirin yüzde 22-23’ü business’tan. Kârımızın yüzde 60’ı uzun menzilli uçuşlardan sağlanıyor. 2.2 milyar dolar yolcu gelirimiz var. Ortalama yolcu başına kârımız 20 dolar” dedi.
UÇAK PARÇALARI TÜRKİYE’DE ÜRETİLECEK
Ahmet Bolat, Airbus ve Rolls Royce ile uçak, motor parçalarının Türkiye’de yapılması konusunda 29 Nisan’da stratejik bir imza atılacağını söyledi. Bu imzanın havacılık ekosistemine yaklaşık 20 milyar dolar katkı sağlaması bekleniyor. Projenin 10 yıllık bir dönemi kapsadığını belirten Bolat, şu detayları paylaştı: “Uçakta yaklaşık 3 milyon parça var. Bunlar farklı yerlerde üretiliyor. 787’nin kanatları Japonya’da, gövdesi İtalya’da yapılıyor… Türkiye’de üretim yapılması tedarik zincirine katkı sağlayacak, uçak teslimatlarını hızlandıracak.”
AJET İLE ANKARA’YI ÜÇÜNCÜ TURİZM MERKEZİ YAPACAK
Ülke turizmine önemli katkı yaptıklarını aktaran Bolat, “Dünyada en çok ziyaret edilen şehirler listesinde İstanbul birinci. Antalya dördüncü. 600 bin kişinin ziyaret ettiği Ankara maalesef listede yok. AJet’in önemli misyonlarından biri de Ankara’yı Türkiye’yi üçüncü büyük turizm merkezi yapmak. AJet’in yeni misyonu uçtuğu 22 ülkeden çok para harcayacak turist taşımak” diye konuştu. AJet Genel Müdürü Kerem Sarp ise “2023’te Ankara’ya 750 bin turist geldi. 5 yılda 5 milyon turist ağırlamayı hedefliyoruz” dedi.
RAKAMLARLA AJET
104 olan uçak sayısı, 2028’de 150’ye çıkacak.
24 milyon olan yolcu sayısı 2028’de 43 milyona yükselecek.
Şirketin geliri 1.8 milyar dolar, 2028 hedefi ise 4.1 milyar dolar.
Şu anda 22 ülkede, 31 şehre, 137 frekansla uçuyor. 2028’de 34 ülkede 50 şehre uçacak.
Milli Muharip Uçak KAAN, Uzakdoğu ve Güney Asya’yı sarsmaya devam ediyor. 21 Şubat 2024 tarihinde gerçekleşen ilk uçuşu takip eden günlerde Japonya ve Güney Kore’de haber bültenleri KAAN’a geniş yer ayırmış, Türklerin 5. nesil bir savaş uçağı yapmayı başardığını görenler, haber bülteninin yüklendiği Youtube platformuna yorum yağdırmıştı.
TAYLAND HALKINDAN KAAN’A ÖVGÜ
Japonlarla Korelilere şimdi Tayland halkı eklendi. KAAN’ın uçuş görüntülerine yer veren PPTV36 sosyal medya platformlarında adeta yorum yağmuruna tutuldu. Taylandlıların 5. nesil uçak teknolojisini Türkiye’nin başarmış olmasına verdiği olumlu tepkiler dikkat çekti. Taylandlıların mesajını okuyan spiker, Türklerin başarısıyla gurur duyduklarını söylerken, “Sizleri gururla takip etmeye devam edeceğiz.” şeklinde mesajlar verdi.
TÜRKİYE’YE KAAN ÖVGÜLERİ
Türkiye’nin, kendi silahını üretme konusunda öncü ve tek Müslüman millet olduğunun altı çizildi. ABD’nin Türkiye’ye F-35 vermemekle hata yaptığını söyleyenler de oldu. Türkiye’nin, bundan sonra kimseden savaş uçağı almasına gerek kalmayacağı belirtildi.
Tayland halkı, Türkiye’nin bu alanda artık kendi kendine yetebilen bir ülke haline geleceğini vurguladı.
“TÜRKİYE’DEN TEDARİK EDEBİLİRİZ ÇÜNKÜ DOSTUZ”
Türk Havacılık ve Uzay Sanayii’nin (TUSAŞ) imza attığı uçağın tasarımına dikkat çekilen yorumlarda şu ifadeler kullanıldı:
ABD bize F-35 savaş uçağı satmaz, ancak Türkiye’den KAAN tedarik edebiliriz çünkü biz dostuz. Türk halkının mutluluğu bizi de mutlu ediyor.
F-35 programından çıkarılan Türkiye, bazı uçak parçalarını üretme kapasitesine zaten sahip.
5 ÜLKE ARASINDA YER ALACAK
Milli Muharip Uçak KAAN ile Türkiye, 5’inci nesil seviyesinde uçak üretebilen 5 ülkeden biri olacak.
“GÜNEY KORE’DEN FARKIMIZ YOK”
Öte yandan Tayland’ın da bu tür uçaklar üretebilmesi gerektiğine ilişkin mesajlar paylaşıldı. Devletin böylesi projeleri desteklemesi gerektiği belirtilerek, Tayland’da yetenekli insanların varlığından söz edildi.
Tayland’ı “ilham kaynağı” olarak tanımlayan Asya ülkesindeki halk, Güney Kore’den bir farklarının olmadığını kaydetti.
İşte Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) üretimi KAAN’ı izleyen Taylandlıların Türkiye ve Türkler hakkındaki sıcak mesajlarından bazıları:
- Türk halkının mutlu olduğunu görünce biz de onlarla gurur duyuyoruz. Türkiye teknolojide bir adım öne çıkıyor.
- Amerika Tayland’a F-35 satmayacak. Ama bu Türk ürününün (KAAN) Tayland’a satılma ihtimalinin yüksek olduğunu düşünüyorum. Çünkü bunu geliştirmek için çok yatırım yaptılar. Üstelik F-35’in birçok parçası programdan çıkarılmadan önce Türkiye’de üretildiği için Türkler bazı parçalarını üretecek teknolojiye sahip.
- Türk halkı bu özgüvenle gurur duymalıdır. Ben de Türk milletiyle gurur duyuyorum.
- 5. nesil savaş uçağı üretebilen Türkiye ile gurur duyuyoruz. Devletin, özel sektörün ve halkın buna tam destek verdiği belirtiliyor.
- Çok güzel Türkiye! Çok havalı!
- İşte hayranlık duyduğum tek Müslüman millet.
- Türkiye kendi silahını yapma konusunda çok iyi. Bu da SİHA’lar gibi ekonomiktir.
- Bu açıkça Amerikan F-22’ye benziyor. Ama başarılı bir şekilde uçabilene kadar onu geliştirmek için yatırım yapmak çok önemlidir. Türkiye artık kimseden savaş uçağı almasına gerek kalmadan kendi kendine yetebilen bir ülke olacak. Bu harika!
- Vay, tasarıma bayıldım! Kimsenin bunu düşünüp düşünmediğini bilmiyorum ama dümenin tam motorun olduğu yere monte edilmesi hoşuma gitti. Arkadan bakıldığında bir F-14 gibi şişman kedi aurası veriyor.
- F-22’ye benziyor. Genel olarak çok güzel.
]]>
Şubat ayı içerisinde 66 bin 898’i iç hatlar, 49 bin 167’u dış hatlar olmak üzere üst geçişlerle birlikte toplam 154 bin 308 uçak trafiğine ulaşıldığını söyleyen Bakan Uraloğlu, şubat ayında hizmet verilen uçak trafiğinin 2023 yılının aynı ayına kıyaslandığında toplamda yüzde 10,4 gibi önemli oranda artış yaşadığını açıkladı.
Uraloğlu, “Şubatta, havalimanlarımızda iç hat yolcu sayısı ise 7 milyon 220 bin 127’ye, dış hatlarda ise 7 milyon 518 bin 213’e ulaşırken transit yolcular ile birlikte toplam yolcu sayısı 14 milyon 748 bin 115’e yükseldi.
Yolcu sayımız 2023 yılının aynı ayına göre yüzde 25,5 gibi rekor oranda artış yaşamış oldu. Havalimanlarımızda taşınan yük ve kargo miktarı ise şubat ayında iç hatlarda 62 bin 860 ton, dış hatlarda 261 bin 920 ton olmak üzere 324 bin 780 tona ulaştı” diye konuştu.
İKİ AYDA 29.5 MİLYON YOLCU TAŞINDI
Uraloğlu, 2024 yılının ilk iki ayında havalimanlarına iniş-kalkış yapan uçak sayısının iç hatlarda 128 bin 365, dış hatlarda ise 102 bin 391 olduğunu belirterek üst geçişler ile birlikte toplam 309 bin 529 uçak trafiğine ulaşıldığını bildirdi.
2024 yılı şubat sonunda hizmet verilen uçak trafiğinin 2023 yılının aynı dönemine göre yüzde 7,9 artış gösterdiğinin de altını çizen Uraloğlu, “Havaalanlarımız İç hatlarda 14 milyon 284 bin 212, dış hatlarda ise 15 milyon 202 bin 885 yolcuya hizmet verirken direkt transit yolcular ile birlikte toplam 29 milyon 505 bin 779 yolcu havalimanlarımızı kullandı.
Hizmet verilen yolcu sayısı ise geçen yılın aynı dönemine göre iç hatlarda yüzde 15,5 artarken dış hatlarda yüzde 17, toplam yolcu trafiğinde ise yüzde 16,2 gibi önemli oranda artış yaşadı” dedi.
Uraloğlu, söz konusu dönemde havalimanlarında taşınan yük ve kargo miktarının ise iç hatlarda 125 bin 10 ton, dış hatlarda ise 537 bin 343 ton olmak üzere toplamda 662 bin 353’e ulaştığını bildirdi.
İSTANBUL HAVALİMANI 11,8 MİLYON YOLCU TAŞIDI
Bakan Uraloğlu, Türkiye’nin dünyaya açılan kapısı olan İstanbul Havalimanı’nda ise iki aylık sürede; iç hatlarda 17 bin 497, dış hatlarda 61 bin 552 olmak üzere toplamda 79 bin 49 uçak trafiğine ulaşıldığını kaydetti.
İlk iki ayda İstanbul Havalimanı’nı iç hatlarda 2 milyon 423 bin 993, dış hatlarda ise 9 milyon 352 bin 832 yolcu olmak üzere 11 milyon 776 bin 825 yolcunun kullandığını ifade eden Uraloğlu, “2024 yılı şubat sonunda hizmet verilen yolcu sayısı 2023 yılının aynı dönemine göre toplam yüzde 9 artış yaşadı” dedi.
Uraloğlu, İstanbul Sabiha Gökçen Havalimanı’nda ise iki aylık sürede 37 bin 804 uçak trafiğine ulaşıldığını bildirerek, yolcu sayısının ise iç hatlarda 2 bin 930 bin 774, dış hatlarda 3 milyon 403 bin 604 olmak üzere toplamda 6 milyon 334 bin 378’e çıktığını açıkladı.
Uraloğlu, Sabiha Gökçen Havalimanı’nda şubat sonu itibariyle iç hat yolcu trafiğinin yüzde 18; dış hat yolcu trafiğinin yüzde 25 olmak üzere toplam yüzde 22 artış yaşadığını söyledi.
]]>KAAN’ın bu başarılı sürecini ASAM Başkanı, Terör ve Güvenlik Uzmanı Dr. Eray Güçlüer, anlattı.
KAAN projesinin bu günlere kolay gelmediğinin altını çizen Güçlüer, “Buralara gelene kadar büyük fedakarlıklar ve özveriler var. İçimizdeki FETÖ’cülerin ve vatan hainlerinin bürokratik sabotajlarla bu ve benzeri projeleri engelleme girişimlerini göz ardı edemeyiz.” İfadelerini kullandı.
‘KAAN YOLA ÇIKAN İNANMIŞLARIN ZAFERİDİR’
Milli Muharip Uçak KAAN gibi büyük projeler için inanmışlarla yola çıkılması gerektiğini belirten Güçlüer, “KAAN yola çıkan inanmışların zaferidir. İkna edilmişlerin değil. Çok önemli badirelerden geçmiştir. Bazen öyle bir noktaya geliyorsunuz, aşamıyorsunuz. Savaş uçağı üretiyorsunuz, bardak üretmiyorsunuz. Para da olsa aşamıyorsunuz. Teknoloji lazım.” şeklinde konuştu.
‘BALKANLARDA HAVA ÜSTÜNLÜĞÜ BİZE GEÇİYOR’
2028 yılında 24 adet KAAN uçağının hava kuvvetlerine teslim edileceğini hatırlatan Güçlüer, “Hava kuvvetlerine 2027-2028 yıllarında iki filo teslim edilecek. Peki Yunanistan’a F-35 ne zaman teslim edilecek? 2030. Biz zaten Yunanistan’dan önce bu yeteneği kazanıyoruz. Yunanistan’a toplam kaç tane F-35 verilecek? 40 tane. Bizim kaç tane Kaan uçağımız olacak? 400 tane. Konuşacak bir şey yok yani. Bunun üzerinden kimse Türkiye aleyhine bir algı yapmaya çalışmasın. Peki buradan biz nasıl stratejik bir çıkarıma gidebiliriz? Bakınız bölge jeopolitiğinde Türkiye stratejik dengeleri değişecek. Peki bu denemek? Yani hava üstünlüğü bize geçiyor. Orta Doğu’da, Afrika’da yakın jeopolitik hinterlandımızda,(Rusya hariç) Balkanlarda hava üstünlüğü bize geçiyor. Mesela görüyorsunuz Amerika gelip Irak’ta bir yerleri vuruyor, İsrail gelip Şam Havalimanı’nı vuruyor, terör örgütüne silah cephane veriyor yani sahadaki az miktardaki askerine hava desteği sağlıyor ve yerdeki emperyalistler büyüyor. Hava üstünlüğü bize geçtikten sonra kusura bakmasınlar kimse giremez buraya.” dedi.
“MÜJDEYİ VERMİŞ OLALIM”
Güçlüer, sözlerini şu ifadelerle sürdürdü:
Peki nasıl olacak bu? Birincisi teknolojik olarak 5 Plus. Araştırıp baksınlar. F-35, SU 57, J 20… Baksınlar bu uçakların entegrasyon kabiliyeti var mı yok mu? En üst segmentteki bizimki. Ayrıca motoru da devreye girecek. Alt varyasyonlarını çalıştırmışlar. Müjdeyi vermiş olalım mühendislerimizi kutluyoruz. Bizim yapacağımız F-35’den bile daha güçlü. Artık bizim iznimiz olamadan gelip terör örgütüne yardım etmek, gelip sağı solu vurmak olamaz. Dolayısıyla hepsi bölgedeki Afrika, Orta Doğu kendi jeopolitik hinterlandımızda artık dengeler emperyalist ölçekte değil, Türkiye’nin milli politikalarının uygulanacağı bir döneme geçiyoruz. Artık PKK’nın bitmesi sadece zaman meselesi.
TÜRKİYE KAAN İLE DÜNYA DEVLERİ ARASINA GİRDİ
Milli muharip uçak KAAN ile Türkiye, bu seviyede (5. Nesil) uçak üretebilen 5 ülkeden biri olacak.
KAAN, insansız hava araçları, havadan ihbar, kontrol gibi platformlar ve tedarik edilmesi planlanan diğer unsurlarla ortak çalışabilecek.
Yeni nesil silahlarla havadan havaya muharebe, süpersonik hızda dahili silah yuvalarından hassas vuruş gerçekleştirebilecek KAAN, yapay zeka ve nöral ağ desteğiyle artırılmış muharebe gücü sağlayacak.
KAAN programı kapsamında Yıldırım Test Tesisi, Radar Kesit Alanı Test Tesisi, Rüzgar Tüneli Tesisi gibi dünyanın sayılı büyüklükteki test merkezlerinin ülkeye kazandırılması sağlanıyor. Bu sayede test verilerinin işleme kabiliyetlerinin artırılmasının da önü açılmış olacak.
]]>Şüphesiz bu uçuş ilk olması açısından son derece değerli… Ancak asıl meydan okuma belli ki bundan sonra başlıyor. KAAN sadece savunma sanayii üzerinden ele alınabilecek bir proje değil. Askeri, ekonomik, politik ve hatta sosyolojik sonuçları olabilecek bir iş.
Bugünlerde en çok merak edilen sorulardan biri olan ”KAAN uçtu. Peki şimdi ne olacak?” sorusunu ve yukarıda bahsettiğimiz muhtemel sonuçları Savunma Sanayii Araştırmacısı Kubilay Yıldırım ile konuştuk.
2010 yılından bu yana devam eden bir süreç var
Yıldırım öncelikle projeyi yakından takip etmeyenler için de bazı satırbaşları veriyor. Her ne kadar son yıllarda Milli Muharip Uçak ya da KAAN ismini daha sık duyduysak da aslında projenin ilk kez 2010 yılında gündeme alındığını öğreniyoruz. O yıl düzenlenen Savunma Sanayii İcra Komitesi’nde Türkiye’nin yerli/milli imkanlarla bir savaş uçağı üretmesi karara bağlanmış.
Sonrasındaki gelişmeleri ”Aslında bu süreçte Türkiye iki fazı tamamladı” diyerek özetliyor Yıldırım. İlk olarak İsveçli SAAB, TUSAŞ ve Hava Kuvvetleri Komutanlığı’nın ilgili dairesinin el birliğiyle KAAN’ın kavramsal tasarımı tamamlanmış.
İlk önce KAAN’ın kavramsal tasarım süreci tamamlandı
‘Kavramsal tasarım’ meselesini biraz açmasını istiyoruz Yıldırım’dan… ”Yani uçağın ne yapması gerektiği, hangi menzile, hangi hızda, hangi yükü taşıması gerektiği, ne gibi özelliklere sahip olması gerektiği konuları bir mühendislik çalışması ile ele alındı. Bu beklentilerden bir parametreler grubu ortaya çıktı” diyor.
Bunu bir otomobilin katalog verilerine benzetiyor… ”Bu araba şu kadar beygirde, şu kadar yakıt tüketir, otomatik viteslidir, bir depo benzinle size şu kadar eşya ve yolcu ile buraya taşır, bagajına çocuğun bisikleti, bir orta boy valiz ve bebek arabası aynı anda sığar ya da sığmaz… Bu tablo belirlendi” örneğini veriyor.
KAAN’ın gövde tasarım süreci nasıl başladı?
İkinci faz ise yukarıda bahsi geçen isteklerin ete kemiğe bürünmesiyle başlamış. Belirli manevraları rahatlıkla yapabilecek, öte yandan da radar izi mümkün olduğunca düşük olacak, içine de planlanan iki motor sığacak bir uçak gövdesi tasarlamak için kollar sıvanmış.
”Tasarım az çok netleştikten sonra ise TUSAŞ ilk prototipin parça üretimlerine başladı” bilgisini veriyor Yıldırım ve devam ediyor:
”Gördüğümüz ve uçuş yapan KAAN uçağı da bu ilk prototip. Aslında uçması beklenmeyen, yerdeki bazı fonksiyon testleri için kullanılması planlanıyordu. Ancak daha sonra uçuşlu testlere de başlayabilmek için bir miktar elden geçirildi ve dün itibari ile de ilk kez koşup teker kesti.
İlk uçuş elbette ki hem biz hem paydaşlar hem de projenin emektarları için son derece sembolik. Ancak duygusal manasının çok ötesinde birçok mühendislik bagajı da var. Bu ilk uçuş sayesinde uçağın kontrol ve uçuş karakteri, yetenekleri, aerodinamik başarımı uçağın tasarımı sırasında kullanılan modelleme ve simülasyon altyapısı, varsayımları ile karşılaştırılmaya başlanacak.
Bu uçuşta uçak üzerindeki 10 bin civarı veri izlendi, toplandı ve tasarım ekibine aktarıldı. Bunun sonucunda şunu görebileceğiz; uçak tasarladığımız gibi uçtu mu, beklediğimiz gibi davrandı mı?
Test uçuşları bir süre sonra uçağın sınırlarını zorlar hale gelecek. Oldukça hızlı kalkış, süratli iniş, yan rüzgarlar, uçuşun pistte iptal edildiği prosedürler denenecek. Bunların emniyetle yapılması için paraşüt zaruri. Dünkü uçuş sonrası dikkatli gözler uçağın arkasında açılan paraşütü de görmüştür. Paraşütün açılması ve uçağı durdurması süreci de sınanmış oldu.”
KAAN’ın yeni yol haritası nasıl olacak?
Uçuştan sonra en çok merak edilen konulardan biri de ‘şimdi ne olacak?’ sorusunun yanıtıydı. Toplanan verilerin önemine değiniyor Kubilay Yıldırım. Belki bazı tasarım değişiklikleri de yapılarak hızla ‘Kritik Tasarım Değerlendirme Süreci’ne geçileceğini sonra onun da tamamlanıp, birden çok prototiple test uçuşlarının hızla devam edeceğini söylüyor.
”Artık daha yüksek irtifada, daha yüksek süratlerde, daha keskin manevralar denenmeye başlayacak” cümlesini kurup, “Bu süreçte binlerce saat uçuş, birden çok test uçağı ile gerçekleştirilecek. Uçakların üzerindeki sistemler sürekli gelişecek ve nihai konfigürasyona en yakın haline gelecek. Yine yerli silah sistemleri yerli aviyonikler, görev sistemleri yavaş yavaş test uçaklarına entegre edilecek. Çok yoğun, dev bir kadronun dahil olduğu, oldukça karmaşık bir test ve olgunlaştırma sürecinin startı dün verilmiş oldu.”
KAAN ne zaman envantere girecek?
Bu sorunun cevabı farklı dinamiklere göre aslında değişiyor. Çünkü bizim envanterde ilk göreceğimiz KAAN ile uçağın belli bir süre sonra evrileceği KAAN arasında ciddi farklar olacak. Kubilay Yıldırım ”KAAN projesindeki muradımız dünyadaki emsallerinden geri kalmayan bir 5. nesil savaş uçağına kavuşmak” dedikten sonra devam ediyor…
”5. nesil hava savaşının kritik birkaç konusu var… Düşük görünürlük, tüm sistemlerin bir ağ mantığında çalışması, uçağın kendi üzerindeki sensörlerden ve dışarıdan gelen verileri yoğurup, yorumlayıp buna göre karar mekanizmaları önermesi.
Aslında bir tür ‘bilgi otomasyonu’ denebilir. Bunun başarılabilmesi için AESA tipi radarlar gibi son derece gelişmiş sensörler üretmek ve uçağa entegre etmek gerekiyor. Yine aynı zamanda uçaklar hem birbiriyle hem farklı platformlarla ‘konuşmak’ durumunda. Sadece konuşmak da yetmez. Yüksek hacimli veri paylaşmasını sağlayacak milli ve kriptolu veribağları geliştirilmesi gerekiyor. Bunlar çok uzun soluklu, çok zor ve dünyadaki teknolojinin en uç noktalarındaki işler.
Bu sistemlerin ise bir platforma entegre edilebilmesi için en başta o sensörlerin, silahların hakkını verecek bir uçak gerekiyor. KAAN işte tam olarak o uçak. Evet, KAAN 5. nesil uçaklardan beklenen bazı özelliklere henüz ulaşmış değil. Ancak bu haliyle dahi Türk Hava Kuvvetleri’nde mevcut F-16’lardan çok daha yüksek bir kabiliyet sunacak.”
“Yeni bir doktrin geliştirilmesi gerekiyor”
Kubilay Yıldırım’ın anlattıklarından ve kamuoyuna yansıyan bazı açıklamalardan, şimdilik Blok-10 diyebileceğimiz daha kısıtlı imkanlara, ABD’den alınan motorlara sahip ilk uçakların envantere girmesini beklemek yanlış olmaz. Yıllar içerisinde kritik gelişmeler kat edildikçe Blok-20, Blok-30 gibi güncellemelerle karşılaşmamız yüksek ihtimal.
Burada bir parantez açıyor Yıldırım ve ”Önemli konulardan biri de Hava Kuvvetleri’nin bir an önce yerli silah sistemleri ve sensörler ile KAAN’ı envanterine katıp bununla doktrin ve operasyonel kavramlar geliştirmesi. Bu ne kadar hızlı olabilirse KAAN projesine o kadar hızlı ve yoğun geri bildirimde bulunabilirler” diyor.
KAAN yabancı ülkeler için ne anlama geliyor?
Haberin başında da bahsettiğimiz üzere KAAN’ın altın değerinde bir dış politika enstrümanı olarak değerlendirmek de mümkün. Kubilay Yıldırım da bu gerçekliğe işaret ediyor.
”KAAN hazır olduğunda oldukça gelişmiş bir 4,5-5. nesil uçak olacak. Bu, özellikle dünyanın başat askeri ve politik güçlerinin kontrolünde olmadan dünyaya yayılmasından kaygılanacakları bir kabiliyet. Örneğin, yetenekli bir KAAN konfigürasyonuna sahip Pakistan rakibi Hindistan’ı oldukça endişelendirir. Bu sebeple Hindistan ABD’deki ve Avrupa’daki baskı ve lobi gücünü kullanarak bunu engellemek için elinden geleni yapar.
KAAN’ı bir dış politika aracı olarak kullanabilmek zor ve çetrefilli bir yol. Ancak muhakkak KAAN, Türkiye’ye jeopolitik, ekonomik ve politik alanda daha önce görülmemiş bir kaldıraç sağlayacak.”