Grubun, Bağımsız İnceleme Grubu Başkanı Catherine Colonna’nın başkanlığında çalışmalarına 13 Şubat’ta başladığı bildirilen raporda, 3 farklı araştırma örgütüyle çalışıldığı belirtildi.

Raporda, UNRWA’nın yaklaşık 32 bin personelinin olduğu, bunların yüzde 0,8’nin uluslararası, yüzde 99,2’sinin yerel personel olduğu kaydedildi.

Tüm UNRWA personelinin tarafsızlık ilkesine uyma yükümlülüğü bulunduğu vurgulanan raporda, “Bu, insani yardım çalışanlarının çatışmalarda taraf tutmaması ve siyasi, ırksal, dini ve ideolojik sorunlara angaje olmamalarını gerektirir.” ifadesi kullanıldı.

Bağımsız İnceleme Grubu’nun UNRWA’nın Amman, Kudüs ve Batı Şeria’daki karargahlarına gittiği, Gazze’deki UNRWA yetkilileri, donör ülkeler, ev sahibi ülkeler ve BM örgütleriyle görüşmeler yürüttüğü aktarılan raporda, “Grup, 200’den fazla toplantı ve mülakat yaptı. Doğrudan 47 ülke ve örgütle görüşüldü.” değerlendirmesinde bulunuldu.

UNRWA’NIN ÇATIŞMA ORTAMINDA FAALİYET GÖSTERDİĞİ UNUTULMAMALI

Raporda, “UNRWA’nın sürekli olarak çatışma ve şiddet ortamında, siyasi ilerlemenin olmadığı ve düşük sosyo-ekonomik koşullar ve silahlı grupların yayıldığı ortamlarda faaliyet gösterdiğine dikkati çekmek gerekir.” ifadesi kullanıldı.

UNRWA’nın tarafsızlık ilkesine ilişkin karşılaştığı sınamaların, hem operasyonlarının boyutu hem de yerel personel sayısı nedeniyle diğer uluslararası örgütlerden farklı olduğuna işaret edilen raporda, şunlar kaydedildi:

“İsrail ve Filistinliler arasında siyasi çözüm olmadığı müddetçe, UNRWA hayat kurtarıcı insani yardım ve sosyal hizmet sağlama konusunda kilit öneme sahip olmaya devam ediyor.”

UNRWA’NIN, TARAFSIZLIK İLKESİNİ UYGULAYACAK MEKANİZMALARI MEVCUT

Raporda, “Soruşturmamız, UNRWA’nın insani ilkeler çerçevesinde tarafsızlık ilkesini yerine getirmek için önemli mekanizma ve süreçleri olduğunu, benzer BM ve sivil toplum kuruluşlarına göre tarafsızlığa ilişkin daha gelişmiş bir yaklaşımı olduğunu ortaya koydu.” değerlendirmesinde bulunuldu.

UNRWA’nın güçlü bir çerçevesi olduğunun altı çizilen raporda, tarafsızlığa ilişkin bazı sorunlar olduğuna işaret edildi.

Bunların arasında personelin siyasi görüşlerini kamuya açık bir şekilde paylaşması, UNRWA eğitiminde kullanılan bazı kitaplarda sorunlu içerik bulunması, bazı sendikaların siyasileşmesi gibi hususların bulunduğu belirtilen raporda, “donörlerle iletişim, yönetişim, yönetim, personel davranışları, eğitimin tarafsızlığı, tesislerin tarafsızlığı, sendikaların tarafsızlığı, BM örgütleriyle güçlü iş birliği” gibi alanlarda iyileştirme yapılması için tavsiyeler sunuldu.

İSRAİL, UNRWA PERSONELİNİN “TERÖR ÖRGÜTÜ” İDDİALARINA İLİŞKİN KANIT SUNMADI

Raporda, UNRWA’nın işe alım öncesinde ve iş devam ederken güvenlik soruşturması yürüttüğü aktarılırken, ajansın aynı zamanda her yıl ev sahibi ülkeler ve İsrail’le personelin isimleri, kimlik numarası ve görevlerine ilişkin bir liste paylaştığına dikkat çekildi.

Talep üzerine listenin ABD ile de paylaşıldığı belirtilen raporda, “Bu durumda, herhangi bir personelle ilgili sorunlu bilgi paylaşılması, söz konusu ülkelerin sorumluluğundadır. İsrail 2011’den bu yana UNRWA’ya, paylaştığı listelerde sorun olduğuna ilişkin bir bilgi sunmamıştır.” değerlendirmesinde bulunuldu.

Raporda, Filistinli çalışanların kimlik numaralarının da bulunduğu Mart 2024 listesine ilişkin İsrail’in kamuya açık bir şekilde “bazı UNRWA personelinin terör örgütleriyle bağlantıları olduğunu iddia ettiği” anımsatılarak, “İsrail, hala söz konusu iddiaları destekleyecek kanıt sunmadı.” ifadesi kullanıldı.

EYLEM PLANI OLUŞTURULACAK

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres de rapora ilişkin yaptığı yazılı açıklamada, Bağımsız İnceleme Grubu Başkanı Colonna’nın tavsiyelerini kabul ettiğini bildirdi.

Nihai raporda verilen tavsiyelere ilişkin UNRWA Genel Komiseri Philippe Lazzarini’nin, kendisinin desteğiyle bir eylem planı oluşturacağını kaydeden Guterres, bu çerçevede bölgedeki Filistinlilere yaşam kaynağı olan UNRWA’ya destek için donörler ve ev sahibi ülkelerin işbirliğine güvendiğini belirtti.

UNRWA’NIN İŞLEVİ VE İSRAİL’İN İDDİALARI

BM üyesi devletlerin gönüllü katkılarıyla finanse edilen UNRWA, faaliyetlerine başladığı 1950’den bu yana Filistinli mültecilere gıda, sağlık, eğitim, barınak gibi insani yardımları sağlayan ana kuruluş konumunda bulunuyor.

Ajans bugün 5,9 milyon Filistinli mülteciye destek sağlıyor.

UNRWA, yaklaşık 74 yıldır Filistinlilerin yaralarını sarmaya çalışırken, bu süreçte tesisleri defalarca İsrail tarafından vuruldu, tonlarca gıda ve ilaç yok edildi.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, İsrail yetkililerinin UNRWA personelinin “terör örgütleriyle bağlantıları olduğu” ve 7 Ekim 2023 saldırılarına karıştığına ilişkin iddialarının acilen soruşturulmasını istemişti. UNRWA da İsrail’in iddialarına yönelik soruşturma başlatmıştı.

Bağımsız İnceleme Grubu, Gazze’de yaklaşık 13 bin personeli bulunan UNRWA’nın “tarafsız bir şekilde çalışabilme kapasitesini araştırırken, İsrail’in 7 Ekim saldırıları kapsamında 12 UNRWA çalışanına yönelttiği iddialar BM İç Gözetim Hizmetleri Ofisi (OIOS) tarafından yürütülüyor.

Bağımsız İnceleme Grubu 20 Mart’ta yayımladığı ara raporda, UNRWA’nın tarafsızlık ilkesini uygulamak için gerekli mekanizmalara sahip olduğuna, bazı alanların geliştirilebileceğine işaret etmişti.

BM UNRWA GÜNDEMİYLE TOPLANDI

Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi UNRWA gündemiyle toplandı. Gazze’de hayatını kaybeden insani yardım çalışanları için 1 dakikalık saygı duruşu ile başlayan oturumda söz alan UNRWA Başkanı Lazzarini, İsrail yönetiminin ajansın kapatılmasına yönelik çağrılarına atıfta bulunarak, “UNRWA’yı kapatma çağrıları milyonlarca Filistinlinin mülteci statüsünü sonlandırmak için yapılıyor” dedi.

‘SİNSİCE’ ÇABALAR KRİZİ DERİNLEŞTİRECEK

İsrail’in UNRWA’yı kapattırma çabalarını “sinsice” olarak niteleyen Lazzarini, siyasi çözüm sağlanamadığı için UNRWA’nın görevini sürdürmek zorunda kaldığını vurguladı. UNRWA’nın kapatılmasının kısa vadede Gazze’deki krizi derinleştireceğini ve kıtlığı hızlandıracağını hatırlatan Lazzarini, uzun vadede ise bölge halkını temel hizmetlerden yoksun bırakarak ateşkes sonrası dönüşümü zorlaştıracağını kaydetti.

‘UNRWA’NIN ROLÜ GÜVENCE ALTINA ALINMALI’

Lazzarini ayrıca eğitim sağlanamaması halinde bölgedeki genç neslin ümitsizliğe ve öfkeye kapılarak şiddete yönelebileceği uyarısında bulundu. “Böyle bir senaryoda siyasi çözüm başarılı olamaz” diyen Lazzarini, BM Güvenlik Konseyi’ne UNRWA’nın şu an oynadığı ve dönüşüm sürecinde oynayacağı kritik rolü güvence altına alma çağrısı yaptı. Lazzarini, UNRWA’nın temel hizmetlerini ancak siyasi çözüm bulunduğunda bırakabileceğini belirtti.

‘AÇIK İHLALLER SORUŞTURULMALI’

7 Ekim’den bu yana 178 UNRWA personelinin öldürüldüğünü, 160 tesisin yıkıldığını ve boşalttıkları tesislerin askeri amaçlarla kullanıldığını kaydeden Lazzarini, “İnsani yardım çalışanları, operasyonları ve tesislerinin korunması ilkesine yönelik açık ihlallerin bağımsız bir şekilde soruşturulmasını ve suçluların hesap vermesini talep ediyoruz” şeklinde konuştu. Lazzarini, bunun gerçekleşmemesi halinde tehlikeli bir emsal oluşabileceği uyarısında bulundu.

‘ABD SİVİLLERİ KORUMAK İÇİN YETERİNCE ÇABA GÖSTERMİYOR’

ABD’nin BM Daimi Temsilci Yardımcısı Robert Wood ise, bölgedeki çatışmanın öldürülen yardım görevlilerinin sayısı bakımından yakın geçmişteki en kötü çatışmalardan biri olduğunu söyledi. “Bu olaylar kabul edilemez. İnsani yardım çalışanları korunmalıdır” diyen Wood, ABD’nin İsrail’in insani yardım çalışanlarını ve sivilleri korumak için yeterince çaba göstermemesinden “derin endişe duyduğunu” ifade etti.

‘KISITLAMALARI DURDURUN’

ABD’nin geçen ay BM Güvenlik Konseyi’ne sunduğu karar tasarısını hatırlatarak insani yardım çalışanlarının korunması çağrısını yineleyen Wood, “UNRWA’nın Gazze’ye insani yardım erişimini sürdürmesi ve çalışmaları üzerindeki ağır kısıtlamaların kaldırılması çağrısında bulunuyoruz” diye konuştu.

İNGİLTERE’DEN İSRAİL’E ÇAĞRI

İngiltere’nin BM Daimi Temsilcisi Barbara Woodward ise, UNRWA’ya 75 yıl önce verilen görevin her zamanki kadar önemli olduğunu söyledi. UNRWA’nın çalışmalarının Gazze Şeridi’nde yardım dağıtımı için kritik önemde olduğunu vurgulayan Woodward, İsrail’e ajansın ve diğer insani yardım kuruluşlarının özellikle kuzeydeki yerleşim bölgesine engelsiz erişimine izin verme çağrısında bulundu. “UNRWA Gazze’deki insani yardımın ana sağlayıcısıdır ve diğer BM ve insani yardım aktörleri ihtiyaç sahiplerine yardım ulaştırmak için UNRWA’nın dağıtım ağına bağlıdır” hatırlatmasında bulunan Woodward, UNRWA’nın faaliyetlerinin bölgesel istikrar için önemli olduğunu da sözlerine ekledi.

FRANSA’DAN ÖDENEK

Fransa’nın BM Daimi Temsilcisi Nathalie Broadhurst, UNRWA’nın insani yardım operasyonlarının devam edebilmesi için ülkesinin 2024 yılı katkısını ödeyeceğini söyledi. İsrail-Filistin çatışmasına adil, hakkaniyetli, gerçekçi ve kalıcı bir çözüm bulmada UNRWA’nın “vazgeçilmez ve önemli” bir rol oynadığını kaydeden Broadhurst, ajansın reforme edilmesi ve tarafsızlık ilkesine mutlak saygı gösterilmesinin sağlanması gerektiğini de sözlerine ekledi.

ÇİN’DEN İSRAİL’E ÇAĞRI

Çin’in BM Daimi Temsilci Yardımcısı Geng Shuang da UNRWA’nın Filistin’deki insani çabalar için vazgeçilmez olduğunu ve yerinin doldurulamayacağını ifade etti. İsrail’i UNRWA’nın çalışmalarına müdahale etmekten vazgeçmeye çağıran Geng, ülkesinin UNRWA’nın bazı çalışanlarına yönelik iddiaların bağımsız bir şekilde soruşturulmasını desteklediğini kaydetti.

MAHMUD ABBAS’IN TEMSİLCİSİNDEN AÇIKLAMA

Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas’ın Özel Temsilcisi Ziad Abu Amr ise UNRWA ve tüm diğer insani yardım kuruluşu çalışanlarına teşekkür etti. Görevlerini yerine getirirken hayatını kaybeden yardım çalışanlarının yakınlarına başsağlığı dileyen Abu Amr, İsrail kara işgaline ve hava saldırılarına devam ettiği sürece Gazze’de hayatların kurtarılamayacağını ve bölgeye yardım sağlanamayacağını vurguladı.

‘İZİN VERMEYİN!’

Ürdün Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Ayman Safadi de İsrail’in Gazze’deki insani yardım çabalarının bel kemiği olan UNRWA’yı “çökertmek” istediğini belirterek üye devletleri buna izin vermemeye çağırdı.

İSRAİL’DEN SUÇLAMA

İsrail’in BM Daimi Temsilcisi Gilad Erdan ise UNRWA’nın BM Genel Kurulu tarafından organize edilen ve Orta Doğu’daki çatışmayı uzatmaktan başka bir işe yaramayan “silahlardan biri” olduğunu savundu. Ülke temsilcilerine hitaben “Birçoğunuzun finanse ettiği UNRWA, BM’nin çözüm önündeki en büyük engelidir” diyen Erdan, ajansın “İsrail’in kendilerine ait olduğuna inandırılmış milyonlarca Filistinli mülteciden oluşan bir deniz yarattığını” iddia etti. “UNRWA ‘tek devletli çözümün’, nehirden denize kadar uzanan bir Filistin Devleti’nin dünyadaki en büyük savunucusudur” diyen Erdan, UNRWA’ya alternatif sivil toplum örgütlerinin ve diğer BM kuruluşlarının olduğunu söyledi.