Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği (TSPB), 2024 yılı Haziran ayı “Finansal Piyasa Özet Verileri”ni açıkladı.
TSPB’nin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) ve Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) kaynaklarından derleyerek hazırladığı “Finansal Piyasa Özet Verileri”ne göre, 2023 yılı sonunda 2 trilyon 600 milyar lira olan yerli yatırımcıların pay senedi varlıkları, bu yılın ilk yarısında yüzde 42,3 artarak Haziran 2024 itibarıyla 3 trilyon 699 milyar liraya ulaştı.
Yerli yatırımcıların pay senedi varlıklarındaki artış yıllık bazda ise yüzde 91,1 oranında gerçekleşti. TSPB verileri, pay senetlerinin sunduğu getiri ile gerek yıllık gerekse bu yılın ilk yarısında yerli yatırımcılara enflasyonun üzerinde bir getiri sunduğunu ortaya koydu.
2024 yılı Haziran sonu itibarıyla 3 trilyon 699 milyar lira olan yerli yatırımcıların pay senedi varlıklarının, 1 trilyon 762 milyar lirası kurumsal yatırımcılar ve tüzel kişilere, 1 trilyon 937 milyar lirası ise bireysel yatırımcılara ait.
TSPB tarafından açıklanan verilere göre, 2023 yılı sonunda 22 trilyon 608 milyar lira olan yerli yatırımcıların finansal varlıkları, 6 ayda yüzde 15,4 büyüyerek, bu yıl haziran ayı sonu itibarıyla 26 trilyon 9 milyar liraya yükseldi. Yerli yatırımcıların finansal varlıkları 2023 Haziran-2024 Haziran dönemini kapsayan bir yılda ise yüzde 45,2 arttı.
Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği Finansal Piyasa Özet verilerine göre, bu yılın ilk yarısında yerli yatırımcıların finansal varlıklarında en yüksek büyüme pay senedinin ardından özel eurobond varlıklarında yaşandı. Bu yılın ilk yarısında yerli yatırımcıların özel eurobond varlıkları yüzde 38,3 artarak 604,5 milyar liraya, kamu eurobond varlıkları ise yüzde 11,9 artarak 1 trilyon 645 milyar liraya çıktı.
Yerli yatırımcıların TL mevduatları yıllık bazda yüzde 54, son altı ayda ise yüzde 15 artarak 2024 Haziran ayı sonunda 9 trilyon 772 milyar liraya çıktı. Yerli yatırımcıların döviz mevduatları ise yıllık bazda yüzde 23,2, bu yılın ilk yarısında ise yüzde 3,4 artarak haziran ayı sonunda 5 trilyon 356 milyar lira oldu.
TSPB verileri, yerli yatırımcıların pay senedi ve özel eurobond varlıklarının dışındaki varlıklarındaki artışın enflasyonun altında kaldığını ortaya koydu.
YABANCI YATIRIMCILARIN FİNANSAL VARLIKLARI BİR YILDA YÜZDE 135,2 YÜKSELDİ
TSPB tarafından açıklanan 2024 yılı Haziran ayı Finansal Piyasa Özet Verileri’ne göre, 2023 yılı sonunda 2 trilyon 574 milyar lira olan yurt dışı yerleşiklerin (yabancı yatırımcı) finansal varlıkları da bu yılın ilk yarısında yüzde 44,9 artarak haziran ayı sonu itibarıyla 3 trilyon 730 milyar liraya çıktı.
Yabancı yatırımcıların finansal varlıkları 2023 Haziran-2024 Haziran dönemini kapsayan bir yılda ise yüzde 135,2 arttı.
TSPB verileri, bu yılın ilk yarısında yabancı yatırımcıların döviz tevdiat hesabı haricindeki tüm varlıklarındaki büyümenin enflasyonun üzerinde olduğunu ortaya koydu. Yabancı yatırımcıların TL mevduat varlıkları altı ayda yüzde 44,9 artarak 419 milyar liraya, döviz tevdiat hesabı varlıkları ise aynı dönemde yüzde 3,8 artarak 649 milyar liraya çıktı.
TSPB verileri, yabancı yatırımcıların son yıllarda gerileyen pay senedi varlıklarında geçen yıl gerçekleşen seçimlerin ardından hükümetin uyguladığı para politikalarının da etkisiyle yaşanan ivmenin bu yılın ilk yarısında da artarak devam ettiğini ortaya koydu.
TSPB Özet Verilere göre, 2023 yılı sonunda 1 trilyon 557 milyar lira olan yabancı yatırımcıların pay senedi varlıkları, altı ayda yüzde 46 artarak bu yıl haziran ayı sonu itibarıyla 2 trilyon 274 milyar liraya yükseldi.
Yabancı yatırımcıların pay senedi varlıklarındaki artış yıllık bazda ise yüzde 190,2 oranında gerçekleşti.
Geçen yıl sonunda 77,5 milyar lira olan yabancı yatırımcıların devlet iç borçlanma senedi varlıkları, altı ayda yüzde 344,8 artarak Haziran 2024 sonu itibarıyla yaklaşık 345 milyar liraya, özel sektör borçlanma aracı varlıkları ise aynı dönemde yüzde 688 rekor artışla 13,3 milyar liraya çıktı.
Öte yandan TSPB tarafından yayımlanan Türkiye Sermaye Piyasası Genel Görünümü Temmuz 2024 Raporu, şirketlerin halka arza olan ilgisinin artarak sürdüğünü ortaya koydu.
TSPB’nin Borsa İstanbul’dan derlediği verilere göre, 2021 yılında 52, 2022 yılında 40, 2023 yılında ise 54 şirketin halka arzı gerçekleşti. Verilere göre, bu yılın ilk altı ayında ise 22 şirketin halka arzı gerçekleşti. Söz konusu 22 şirket, halka arzlarla sermaye piyasalarından toplam 46,6 milyar lira kaynak sağladı.
TSPB verileri, 2021’den bu yılın Haziran sonuna kadar olan 3,5 yıllık dönemde 168 şirketin, gerçekleştirdiği halka arzlarla sermaye piyasalarından toplamda 166,8 milyar TL’lik kaynak sağladığını ortaya koydu.
]]>Toplantıda son küresel ekonomik ve finansal sektör gelişmelerinin görüşüldüğü belirtilen açıklamada, ekonomik görünüm, jeopolitik gerilimlerin artması ve enerji fiyatlarındaki dalgalanma tehdidi nedeniyle risklere maruz kalınmaya devam edildiği belirtildi.
Açıklamada, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın ve Ortadoğu’daki kritik durumun uluslararası ticaret akışını ve tedarik zincirlerinin işleyişini sekteye uğratabileceği ifade edilerek, makroekonomik ve finansal istikrarı koruma ile kurallara dayalı küresel ticaret sistemi konusundaki kararlılığın yinelendiği bilgisi verildi.
21’inci yüzyıla uygun, daha istikrarlı ve daha adil bir uluslararası vergi sistemi kurulması yönündeki güçlü siyasi kararlılığa işaret edilen açıklamada, G7’nin Haziran 2024 sonuna kadar çok uluslu şirketler için küresel asgari vergi oranına ilişkin bir anlaşmanın ilk ayağını imzalamayı hedeflediği belirtildi.
Açıklamada, döviz kurlarında aşırı dalgalanma ve düzensiz hareketlere karşı uyarıda bulunularak, küresel finans sektöründeki gelişmelerin yakından takip edileceği vurgulandı.
YAPAY ZEKA
Yapay zekanın ekonomiler ve toplumlar için potansiyel olarak dönüştürücü rolünün farkında olunduğu belirtilen açıklamada, şunlar ifade edildi:
“Yapay zeka, verimlilik artışı için yeni fırsatlar sunarken aynı zamanda özellikle iş gücü piyasası ve finansal istikrar için örneğin sürü davranışı potansiyeli ve dış finansal şokların sıklığında artış gibi yeni riskler ve politika zorlukları getirmektedir. Yapay zeka ekonomik potansiyeli ve insan merkezli bir yaklaşımı desteklerken, üretkenliği ve büyümeyi artırmak için yapay zekadan nasıl yararlanılacağı konusundaki tartışmamızı ilerleteceğiz.”
ÇİN’İN SANAYİ POLİTİKALARI
Açıklamada, Çin’in sanayi politikaları eleştirilerek, “Çin’in işçilerimizi, sanayimizi ve ekonomik direncimizi zayıflatan piyasa dışı politika ve uygulamaları kapsamlı bir şekilde kullanmasına ilişkin endişelerimizi ifade ediyoruz.” denildi.
İSRAİL’E, İSRAİL VE FİLİSTİN BANKALARI ARASINDAKİ MUHABİR BANKACILIK BAĞLANTILARINI SÜRDÜRME ÇAĞRISI
Gazze’deki insani durum ve zorlaşan ekonomik koşullara işaret edilen açıklamada, “Gazze’de yaşanan yıkıcı ve giderek büyüyen insani krizden derin endişe duyuyoruz. İhtiyaç sahibi Filistinlilere hayati önem taşıyan insani yardımların ulaştırılmasında işbirliği yapmaya ve bölgedeki çatışmalardan ve bunların yayılma etkilerinden olumsuz etkilenen sivillere ve ekonomilere destek sağlamaya devam edeceğiz.” ifadesi kullanıldı.
İsrail’e, hayati önem taşıyan işlemlerin, ticaretin ve hizmetlerin devam edebilmesi için İsrail ve Filistin bankaları arasındaki muhabir bankacılık bağlantılarını sürdürmesi, alıkonulan gümrükleme gelirlerinin Filistin yönetimine serbest bırakılması, Batı Şeria’daki ekonomik durumu daha da kötüleştirmekten kaçınmak için ticareti olumsuz etkileyen diğer tedbirleri kaldırması veya gevşetmesi çağrısında bulunuldu.
DONDURULAN RUS VARLIKLARI VE UKRAYNA’YA YARDIM
Ukrayna’ya yönelik desteğin yinelendiği açıklamada, “Dondurulan Rus devlet varlıklarından sağlanan olağanüstü karların Ukrayna’nın yararına sunulmasına yönelik potansiyel yollara ilişkin görüşmelerimizde ilerleme kaydettik.” ifadeleri kullanıldı.
Açıklamada Rus varlıklarından elde edilen gelirlerin Ukrayna’nın yeniden yapılanmasında kullanılmasına ilişkin iddia edilen ilerlemeye atıfta bulunulmasının ötesinde başka bir ayrıntı yer almaması dikkati çekti.
Öte yandan, G7 Liderler Zirvesi’nin 13-15 Haziran’da İtalya’nın Apulia bölgesinde yapılması planlanıyor.
YAKLAŞIK 300 MİLYAR DOLARLIK RUS VARLIĞI DONDURULDU
G7 ülkeleri ve Avrupa Birliği (AB), Rusya merkez bankasının dondurulmuş varlıklarının Ukrayna’yı desteklemek için nasıl kullanılabileceği konusundaki tartışmaları son aylarda yoğunlaştırırken, İtalya’da son G7 Maliye Bakanları toplantısında ABD’nin baskısına rağmen şimdilik Rus varlıklarının Ukrayna’da kullanılması konusunda tam bir anlaşma sağlanamadı.
Rusya-Ukrayna Savaşı’nın başlamasından bu yana AB ve diğer ülkelerdeki yaklaşık 300 milyar dolarlık Rus varlığı donduruldu. AB Komisyonuna göre sadece AB’deki rakam 228 milyar doları buluyor.
Dondurulan bu varlıklar, her yıl milyarlarca faiz geliri getiriyor. Başta ABD olmak üzere G7 ülkeleri bu geliri gelecekte Ukrayna için kullanmayı hedefliyor. Ancak bunun nasıl yapılması gerektiği G7 ülkeleri arasında bir anlaşmazlık konusu. AB ülkeleri, kullanılabilir faiz gelirinin yüzde 90’ını askeri teçhizat ve eğitimin finansmanı için AB fonuna aktarmak istiyor. Kalan yüzde 10’luk kısmın ise diğer şeylerin yanı sıra Ukrayna’da yıkılan altyapının yeniden inşasını finanse etmek için kullanılması planlanıyor. Fonun 2027 yılına kadar 15 ila 20 milyar avro gelir getirmesi bekleniyor.
G7’de başlangıçta Rus varlıklarının sadece faiz gelirlerine değil, dondurulan varlıkların tamamına de el koyma planı ortaya atılmıştı.
AB ülkeleri bunu çok riskli bularak açıkça reddetti. Son olarak ABD Hazine Bakanı Janet Yellen, G7’nin Ukrayna’ya, dondurulan Rus merkez bankası fonlarından elde edilecek faiz geliriyle teminat altına alınacak yaklaşık 50 milyar dolarlık bir kredi verilebileceğini açıkladı.
]]>YERLİ YATIRIMCILARIN FİNANSAL VARLIKLARI 24.5 TRİLYON LİRAYI AŞTI
TSPB tarafından açıklanan 2024 yılı Mart ayı “Finansal Piyasa Özet Verileri”, yerli yatırımcıların finansal varlıklarının bu yılın ilk çeyreğinde geçen yılın sonuna göre yüzde 8,4 artarak 24 trilyon 510 milyar liraya ulaştığını ortaya koydu. Verilere göre, geçen yılsonu itibarıyla 8 trilyon 506 milyar lira olan yerli yatırımcıların TL mevduatları, bu yılın ilk çeyreğinde yüzde 3,4 düşerek 8 trilyon 220 milyar liraya geriledi. 2023 yılı sonunda 5 trilyon 179 milyar lira olan yerli yatırımcıların döviz tevdiat hesabı (DTH) varlıkları ise 2024 yılı Mart sonu itibarıyla yüzde 14,4 artışla 5 trilyon 924 milyar liraya ulaştı. Yerli yatırımcıların devlet iç borçlanma senedi varlıkları da yılın ilk çeyreğinde 2023 yılı sonuna göre yaklaşık yüzde 11 artarak 4 trilyon 535 milyar liraya çıktı.
YERLİ YATIRIMCILARIN SERMAYE PİYASASI VARLIKLARININ TOPLAM FİNANSAL VARLIKLARDAKİ PAYI ARTIYOR
Yerli yatırımcıların finansal varlıkları içerisinde bu yılın ilk çeyreğinde en yüksek büyüme ise özel sektör eurobond varlıklarında yaşandı. Bu yılın ilk üç ayında yerli yatırımcıların özel eurobond varlıkları yüzde 38,3 artarak 604 milyar liraya, kamu eurobond varlıkları ise yüzde 13,1 artarak 1 trilyon 663 milyar liraya çıktı.
TSPB verilerine göre, 2023 yılı Mart sonu itibarıyla yüzde 41,4 olan yerli yatırımcılara ait; pay senedi, varlığa dayalı menkul kıymet, varlık teminatlı menkul kıymet, özel ve kamu eurobond, devlet iç borçlanma senetleri ve varantlardan oluşan sermaye piyasası varlıklarının, toplam finansal varlıklar içerisindeki payı 2024 yılı Mart ayı sonu itibarıyla yüzde 42,3’e çıktı.
YATIRIMCI SAYISI YENİDEN ARTIŞA GEÇTİ
Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği 2024 yılı Mart ayı “Finansal Piyasa Özet Verileri”, yatırımcıların sermaye piyasalarına olan ilgisinin Şubat ve Mart ayında yeniden artışa geçtiğini ortaya koydu. 2023 yılı Ekim sonu itibarıyla 8 milyon 556 bine ulaşarak rekor kıran pay senedi bakiyeli yatırımcı sayısı sonrasında düşüşe geçerek 2024 yılı Ocak ayı sonunda, 7 milyon 267 bine geriledi. Verilere göre, halka arzların da etkisiyle son iki ayda pay senedi bakiyeli yatırımcı sayısı yaklaşık 950 bin artarak Mart sonunda 8 milyon 216 bine ulaştı.
YABANCI YATIRIMCILARIN PAY SENEDİ VARLIKLARINDA HIZLI ARTIŞ
TSPB 2024 yılı Mart ayı “Finansal Piyasa Özet Verileri”, yabancı yatırımcıların (yurtdışı yerleşikler) finansal varlıklarının bu yılın ilk çeyreğinde 465 milyar lira (yüzde 18,1) arttığını gösteriyor. 2023 yılı sonunda 2 trilyon 574 milyar lira olan yabancı yatırımcıların finansal varlıkları, 2024 yılı Mart sonu itibarıyla 3 trilyon 39 milyar liraya çıktı. Yabancı yatırımcıların finansal varlıkları Mart 2023 – Mart 2024 döneminde ise yüzde 135,8 oranında büyüme kaydetti. Veriler göre, geçen yıl sonu itibarıyla 1 trilyon 557 milyar lira olan yabancı yatırımcıların pay senedi varlıkları, ilk üç ayda yüzde 23,1 artarak 2024 yılı Mart sonu itibarıyla 1 trilyon 917 milyar liraya ulaştı. Yabancı yatırımcıların pay senedi varlıkları son bir yılda ise yüzde 194,6 oranında büyüdü.
Geçen yılsonu itibarıyla 289.2 milyar lira olan yabancı yatırımcıların TL mevduatları, bu yılın ilk çeyreğinde yüzde 17,5 artarak yaklaşık 340 milyar liraya çıktı. Aynı dönemde döviz tevdiat hesapları ise yüzde 7,5 artarak 672.3 milyar liraya çıktı. Bu yılın ilk çeyreğinde yabancı yatırımcıların kıymetli maden depo hesapları varlıkları yüzde 24,5 artarken, devlet iç borçlanma senedi varlıkları ise 0,7 küçüldü.
9 ŞİRKETİN HALKA ARZI GERÇEKLEŞTİ
Şirketlerin sermaye piyasalarına olan ilgisi de artarak devam ediyor. TSPB verilerine göre, bu yılın ilk üç ayında 9 şirketin halka arzı gerçekleşti. Bu halka arzlar dolayısıyla şirketlere 18,4 milyar lira kaynak sağlandı. TSPB verileri, bu yılın ilk üç ayında ayrıca sermaye artırımları ve ikincil halka arzlarla sermaye piyasalarından, 10,7 milyar lira finansman sağladığını ortaya koydu.
]]>Buna göre, sermaye piyasalarına yerli yatırımcı ilgisi halka arzların da etkisiyle geçen yıl rekor düzeyde arttı. Yerli yatırımcıların pay senedi varlıkları ise enflasyonun altında büyüdü. 2022’de 1 trilyon 836 milyar lira olan yerli yatırımcıların pay senedi varlıkları yüzde 41,6 artarak 2023 sonunda 2,6 trilyon liraya ulaştı.
Bu tutarın 1 trilyon 437,8 milyar lirasını bireysel yatırımcılar, 742,5 milyar lirasını tüzel kişiler, 419,6 milyar lirasını ise kurumsal yatırımcılar oluşturdu. Yerli ve yabancı yatırımcıların toplam finansal varlıkları ise yüzde 60 artarak 25 trilyon 182 milyar liraya ulaştı.
YERLİ YATIRIMCILARIN VARLIKLARI 23 TRİLYON LİRAYA YAKIN
Yerli yatırımcıların toplam finansal varlıkları 2023’te önceki yıla göre yüzde 56,7 artarak 22 trilyon 608 milyar liraya çıktı. Geçen yıl yerli yatırımcıların varlıklarında en hızlı büyüme özel eurobond varlıklarında yaşandı.
Yerli yatırımcıların özel eurobond varlıkları yüzde 95 artarak 437 milyar liraya yaklaşırken, kamu eurobond varlıkları ise yüzde 71 yükselişle 1 trilyon 470 milyar liraya ulaştı.
Eurobondların ardından en yüksek büyüme TL mevduatlarda yaşandı. Yerli yatırımcıların TL mevduat varlıkları yüzde 83,7 artışla 8 trilyon 506 milyar liraya çıktı.
Yerli yatırımcıların döviz tevdiat hesapları ise yüzde 44,3 artarak 5 trilyon 179 milyar lira oldu. Özel sektör borçlanma araçları varlıkları yüzde 38,4 artışla 231,3 milyar liraya, devlet iç borçlanma senedi varlıkları yüzde 33,3 yükselişle 4 trilyon 90 milyar liraya ulaştı.
Yerli yatırımcılara ait pay senedi, varlığa dayalı menkul kıymet, varlık teminatlı menkul kıymet, özel ve kamu eurobond, devlet iç borçlanma senetleri, varant ve sertifikadan oluşan sermaye piyasası varlıklarının toplam finansal varlıklar içerisindeki payı önceki yıl sonuna göre 3,5 puan düşerek 2023 sonu itibarıyla yüzde 39,5’e geriledi.
YABANCILARIN FİNANSAL VARLIKLARI YÜZDE 94 BÜYÜDÜ
TSPB tarafından açıklanan verilere göre, yabancı yatırımcıların finansal varlıkları 2023 sonu itibarıyla önceki yıla göre yüzde 94 artarak 2 trilyon 574 milyar lira oldu.
Yabancı yatırımcıların finansal varlıkları içerisinde en yüksek artış devlet iç borçlanma araçlarının ardından faizlerdeki artışın etkisiyle TL mevduatlarda yaşandı. Yabancı yatırımcıların TL mevduatları yüzde 159 artarak 289,2 milyar liraya, döviz tevdiat hesaplarındaki varlıkları ise yüzde 49,6 artarak 625,2 milyar liraya çıktı.
Yabancı yatırımcıların devlet iç borçlanma senetleri varlıkları ise yüzde 232,6 artarak 77,5 milyar lira oldu.
Yabancı yatırımcıların pay senedi varlıkları yüzde 104,7 yükselişle 1 trilyon 556,7 milyar lirayı aştı. Buradaki büyüme enflasyonun üzerinde gerçekleşti.
Son yıllarda düşüşe geçen yabancı yatırımcıların pay senedi portföyündeki ağırlığı, seçimler sonrası uygulanan para politikasının da etkisiyle geçen yıl yeniden artışa geçerek yüzde 37,4 oldu. 2023 sonu itibarıyla Türkiye’deki toplam 4 trilyon 157 milyar lira olan pay senedi portföy değerinin, yüzde 37,4’ü yabancı yatırımcıların (fiili dolaşımda olmayan paylar dahil), yüzde 62,6’sı ise yerli yatırımcıların oldu.
YERLİ YATIRIMCI SAYISINDA REKOR ARTIŞ
Halka arzlar ve getiri arayışıyla yerli yatırımcıların pay senedi piyasasına olan ilgisi 2023’te rekor düzeyde arttı.
Borsa İstanbul pay senedi piyasasındaki bakiyeli yatırımcı sayısı bir yılda 3 milyon 860 bin (yüzde 102) artarak 2023 sonu itibarıyla 7 milyon 644 bine çıktı. Önceki yıl sonunda 3 milyon kişiyi bulan pay senedi piyasasında ayda en az bir kez işlem yapan (aktif) hesap sayısı ise 2023 Kasım’da 7 milyon 172 bine yükseldi.
GEÇEN YIL 54 HALKA ARZ YAPILDI
Yerli yatırımcı sayısındaki rekor artışa paralel olarak şirketlerin halka arzlara ilgisi de güçlü şekilde devam etti.
Geçen yıl 54 şirketin halka arzı gerçekleştirildi. Söz konusu şirketlerin halka arz yoluyla sermaye piyasalarından sağladıkları kaynak ise 79,3 milyar lira oldu.
Bu halka arzlarla birlikte 2023 sonu itibarıyla Borsa İstanbul’a kote şirket sayısı 539’a çıktı. Halka açık şirketlerin piyasa değeri yüzde 62 artarak 10 trilyon 43 milyar lirayı aştı.