AK Parti TBMM Grup Başkanı Abdullah Güler tarafından açıklanan vergi paketi Meclis Başkanlığına sunuldu. Güler, vergi paketine ilişkin yaptığı açıklamada en düşük emekli maaşının 12 bin 500 liraya çıkarılacağını ve bunun maliyetinin yaklaşık 33 milyar 200 milyon lira olduğunu dile getirdi. Öte yandan vergi paketinde kısa vadeli sigorta kolları prim oranının yüzde 2’den yüzde 2,25’e çıkarılması ve ilk defa yaşlılık veya emekli aylığı bağlananların aynı iş yerinde Sosyal Güvenlik destek primine tabi çalışmaya devam etmeleri halinde işverenlere sağlanan 5 puanlık Sosyal Güvenlik destek priminin hazine tarafından ödenmesine yönelik uygulamanın sonlandırılması da yer aldı.
Sosyal Güvenlik Başuzmanı İsa Karakaş, İhlas Haber Ajansı’na vergi paketindeki düzenlemeleri ve bunun en düşük emekli ücretine olan etkisini değerlendirdi. Karakaş, kanun teklifine bakıldığında 10 bin lira olan taban maaşların 12 bin 500 liraya yükseleceğini hatırlatarak, geçmiş dönemlerde de 5 bin liradan 7 bin 500 liraya ve 7 bin 500 liradan yine 2 bin 500 liralık zamla 10 bin liraya çıkarıldığını söyledi.

”KÖK MAAŞI 6 BİN VE ALTINDA OLANLAR İKİ KAT ÜCRET ALACAK”

Karakaş, yapılan düzenlemeyle en az çalışmış olanların çok kazançlı olduğunu belirterek, ”SSK ve Bağ-Kur emeklilerini yüzde 24,73 oranında güncellediğimiz zaman yeni bulduğumuz kök maaş 6 bin 250 lira ve altında ise 12 bin 500 liraya çıkarıldığı için bunlar adeta sosyal yardım şeklinde ikinci maaşı almış gibi olmaktadırlar. Yani kök maaşı 6 bin 250 lira ve altında olanlara 6 bin 250 lira bir sosyal yardım söz konusu olmaktadır. Bu durumda 12 bin 500 liraya çıkmaktadır. Yine az önce söylediğim TÜFE ile güncelleme yaptıktan sonra maaşı 10 bin lira olan bir kişinin zaten maaşı 12 bin 473 liraya denk gelecektir. Bu durumda olan bir emeklimize ise sadece 27 lira oranında bir ilave yapılmış olacaktır. Yani görüldüğü üzere 3 milyon 700 bini aşkın emekliye yapılacak olan iyileştirme kimisine 10 lira, kimisine 20 lira, kimisine 300, kimisine bin lira, kimisine 2 bin lira, kimisine de 2 bin 500 lira şeklinde olacağını söyleyebiliriz. Bu anlamda standart olarak herkese 2 bin 500 ödenmesi söz konusu değildir” açıklamasında bulundu.

”DUL VE YETİMLER ÖLEN KİŞİNİN MAAŞINDA NE KADAR PAYA SAHİP İSELER O ORANDA ALACAKLARDIR”

Dul ve yetim aylıklarında da güncellemeler olduğuna dikkati çeken Karakaş, ”Dul ve yetimler, ölen kişinin maaşında ne kadar paya sahip iseler o oranda alacaklardır. Dolayısıyla dul eş çalışıyorsa çocuk sayısına göre bunların payı değişmektedir. Örneğin yüzde 50 oranında eşinin maaşını alan bir dul erkek veya kadın, daha önceden kök maaşı düşük olması nedeniyle 5 bin lira alırken, şimdi 12 bin 500 lira iyileştirmeyle birlikte 5 bin lira yerine 6 bin 125 lira alacaktır. Yine örnek olarak yüzde 25’ini alıyorsa, kök maaşı da düşükse daha önceden 2 bin 500 lira alıyorsa bir yetim, bunun 3 bin 125 liraya yükseleceğini söyleyebiliriz. Dolayısıyla payları oranında almaya devam edeceklerdir” ifadelerini kullandı.

“KISA VADELİ SİGORTA KOLLARI PRİM ORANININ YÜZDE 2’DEN YÜZDE 2,25’E ÇIKARILMASI, EN DÜŞÜK EMEKLİ ÜCRETİNİN MALİYETİNİ KARŞILAYACAK”

Vergi paketinde çalışma hayatına dair birçok iyileştirmenin bulunduğuna ve bunun en düşük emekli ücretini doğrudan ilgilendirdiğine dikkati çeken Karakaş, “33 milyar lirayı aşan bu maliyetin hükümetin hazineden ekstradan bir lira bile çıkmadan yapıldığını söyleyebiliriz. Maliyeti karşılamaya bakınca hükümet, işverenlerin, gerek çalışanların, gerek emekli çalışanların maaşlarına bağlı olarak işverenlerden, patronlardan yüzde 2 oranında kısa vadeli sigorta kolları dediğimiz yani iş kazası, meslek hastalığı primi yüzde 2 iken, bunu yüzde 2,25’e yükseltmektedir. Dolayısıyla bu yüzde 0,25’lik orandan emeklilerin maaşlarının finansmanının sağlandığını söyleyebiliriz. Hatta buna ilaveten hükümet halihazırda patronlara, işverenlere 16’dan fazla teşvik ve destek sağlamaktadır. En son EYT’de normalde emekli çalışanlardan dolayı işverenlere herhangi bir teşvik ve destek verilmezken, EYT’yle birlikte işverenlerin talebi doğrultusunda EYT’linin yeniden işe alınması halinde 5 puanlık bir destek verilmişti. Dolayısıyla hükümetin bu 5 puanlık desteği işverenlere vermek yerine emeklilerin finansmanında kullanacağını söyleyebiliriz” diye konuştu.

Yılın ilk yarısında sadece Avrupa ve İsviçre merkez bankası bu kapsamda faiz indirimine giderken, Türkiye ve Japonya’da merkez bankaları faiz artırımı yaptı.

FED’İN FAİZ ORANI 2001’DEN BERİ EN YÜKSEK SEVİYEDE

2022 yılından itibaren yüksek enflasyonla mücadele kapsamında sıkı para politikası izleyen Fed, bu yılın ilk yarısında gerçekleştirilen toplantılarda politika faizinde değişikliğe gitmedi.

Ülkede yüksek enflasyon karşısında 2022’de faiz artışlarına başlayan Fed, Mart 2022’den bu yana 11 faiz artırımı gerçekleştirmiş ve toplamda 525 baz puanlık artış yapmıştı.

Fed, politika faizini en son Temmuz 2023’te 25 baz puan artırarak 2001’den bu yana en yüksek seviyeye çıkarmıştı.

Banka, bu yılın ilk 6 ayında düzenlenen Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantılarında, politika faizini beklentiler dahilinde değiştirmeyerek 23 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 5,25-5,50 aralığında sabit bıraktı.

Öte yandan, bankanın enflasyon tahminleri yılın ilk yarısında revize edilerek bu yıl için yüzde 2,4’ten yüzde 2,6’ya, 2025 için yüzde 2,2’den yüzde 2,3’e yükseltilirken, 2026 için ise yüzde 2’de sabit tutuldu.

ABD’de enflasyon, ocak, şubat ve mart aylarında yıllık bazda sırasıyla yüzde 3,1, 3,2 ve 3,5 ile beklentilerin üzerinde gerçekleşmesinin ardından, nisanda 3,4 ile beklentiler doğrultusunda ve mayısta 3,3 ile beklentilerin altında gerçekleşti.

ECB’DEN 5 YILIN ARDINDAN İLK FAİZ İNDİRİMİ

ECB’nin Temmuz 2022’den itibaren art arda 10 toplantıda faiz oranlarını toplamda 450 baz puan artırmasının ardından, Haziran’da yaklaşık 5 yılın ardından 25 baz puan indirim kararı verdi.

ECB, 3 temel politika faizinde de 25 baz puan indirim kararı vererek, refinansman faizini yüzde 4,50’den 4,25’e, mevduat faizini yüzde 4’ten 3,75’e ve marjinal fonlama faizini yüzde 4,75’ten 4,50’ye indirdi.

ECB Başkanı Christine Lagarde, bankanın haziran ayındaki toplantısının ardından yaptığı açıklamada, faiz indirimi kararının ileriye dönük yol haritasına olan güven ile gerekçelendirildiğini ifade etti.

Ayrıca Lagarde, dezenflasyon süreci için bankanın daha çok veriye ihtiyacı olduğunu belirterek, “Verilere bağlı kalarak aşama aşama devam edeceğiz.” ifadelerini kullandı.

Öte yandan, Euro Bölgesi’nde ocakta yüzde 2,8 olan yıllık enflasyon, mayısta yüzde 2,6’ya geriledi.

BOE’NİN FAİZ İNDİRİMİNDE FED’E GÖRE DAHA YAVAŞ HAREKET ETMESİ BEKLENİYOR

Sıkılaşma döngüsüne Aralık 2021’de başlayan BoE, bu yılın ilk yarısında mevcut para politikası duruşunu koruyan merkez bankaları arasında yer aldı. BoE, yılın ilk 6 ayında da politika faizini değiştirmeyerek politika faizini piyasa beklentileri doğrultusunda son 16 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 5,25’te sabit bıraktı.

Son olarak haziran ayındaki Para Politikası Kurulu toplantısının ardından BoE’den yapılan açıklamada, manşet enflasyonun mayısta yıllık yüzde 3,2’den 2’ye gerilediği ve bunun da mayısta para politikası raporundaki tahminlere yakın olduğu kaydedildi.

Ülkede 4 Temmuz’da yapılacak genel seçimlerin bankanın kararı üzerinde bir etkisi olmadığının hatırlatıldığı açıklamada, kararın her zamanki gibi orta vadede yüzde 2’lik enflasyon hedefine sürdürülebilir bir şekilde ulaşılması için gerekli görülen hususlar temelinde verildiği aktarıldı.

Politika faizini Ağustos 2023 itibarıyla yüzde 5,25’e yükselten ve söz konusu tarihten beri aynı seviyede tutan BoE’nin faiz indirimine yılın ikinci yarısında başlayabileceği öngörülürken, Fed’e göre bu konuda daha yavaş hareket etmesi bekleniyor.

BOJ’DA NEGATİF FAİZ DÖNEMİ SON BULDU

Bu yıl 4 para politikası toplantısı gerçekleştiren BoJ, oy birliğiyle ocakta politika faizini yüzde eksi 0,1’de sabit bıraktı. Banka, mart ayındaki toplantısında ise 17 yıl sonra ilk kez faiz artırımına giderek, politika faizini yüzde eksi 0,1’den yüzde 0,1’e yükseltti.

Böylece BoJ, 2016’da başladığı negatif faiz politikasına son vererek, küresel resesyon ve borç krizinin ardından devreye sokulan negatif faiz politikasını terk eden son merkez bankası oldu.

Banka, haziranda düzenlediği 2 günlük para politikası toplantısının ardından politika faizini değiştirmeyerek yüzde 0 ila yüzde 0,1 aralığında sabit bırakılmasına karar verildiği bildirildi.

Toplantının ardından yapılan açıklamada, ülke ekonomisinin bazı kısımlarının zayıf kalmaya devam etmesine karşın kısmen toparlandığı, kurumsal karların artmasıyla şirketlerin sabit yatırımlarında ılımlı bir artış trendi olduğu belirtildi.

Ülkede enflasyon ocakta yıllık yüzde 2,2 seviyesinde bulunurken, mayısta yüzde 2,8’e yükseldi.

Bir sonraki toplantısını temmuz ayının sonunda yapacak BoJ’un, enflasyondaki yükselişin hız kazandığı ve ülke para birimi yenin son 38 yılın en düşük seviyesine gerilediği bu günlerde faiz artırması için uygun alanın sağlandığı öngörülüyor.

SNB’DEN 2024’ÜN İLK YARISINDA İKİ FAİZ İNDİRİMİ

SNB, Mart 2024’te düzenlenen ilk toplantısında politika faizini beklenmedik şekilde 25 baz puan düşürerek, gelişmiş ülkelerde faiz oranlarını düşüren ilk merkez bankası oldu.

Politika faizinin sabit kalacağı beklentilerinin aksine, faiz oranını yüzde 0,25 indirerek yüzde 1,50’ye indirildiğini duyuran banka, “Para politikasının gevşetilmesi, son 2,5 yılda enflasyonla mücadelenin etkili olması nedeniyle mümkün olmuştur.” değerlendirmesine yer verdi.

SNB, İsviçre para biriminin değer kazanmasını da göz önünde bulundurarak faiz indirimi kararı aldığını belirtti.

Martta yapılan faiz indirimi SNB’nin 9 yılda yaptığı ilk faiz indirimi olurken, banka haziranda 25 baz puanlık bir faiz indirimi daha gerçekleşti.

Böylece, hazirandaki toplantının ardından politika faizi yüzde 1,50’den 1,25’e indirildi.

KANADA MERKEZ BANKASI 4 YIL SONRA FAİZ İNDİRDİ

Kanada Merkez Bankası (BoC), 5 Haziran’da politika faiz oranını beklentiler doğrultusunda 25 baz puan düşürerek yüzde 4,75’e çekti.

Bankadan yapılan açıklamada, son verilerin enflasyonun yüzde 2 hedefine doğru hareket etmeyi sürdüreceğine olan güveni artırdığı, ancak enflasyon görünümüne yönelik risklerin devam ettiği aktarıldı.

BoC, bu ay politika faizini düşürerek, 4 yıl sonra ilk faiz indirimini gerçekleştirmiş oldu. Banka ayrıca, enflasyonu dizginlemek için agresif faiz artışları sonrasında G7 ülkeleri arasında politika gevşetmeye başlayan ilk merkez bankası olarak dikkati çekti.

TCMB 2024’TE İKİ FAİZ ARTIRIMI YAPTI

TCMB izlediği sıkı para politikası doğrultusunda 2024’ün ilk yarısında iki kez faiz artırımı kararı aldı.

Türkiye’nin enflasyon verilerine bakıldığında, ocakta yüzde 64,86 olarak belirlenen yıllık enflasyon mayıs ayında 75,45’e yükseldi.

Sene başından itibaren yükseliş gösteren yıllık enflasyon verilerinin ardından banka, Aralık 2023’te yüzde 42,50 olan politika faizini ocak ayında 250 baz puan artırarak yüzde 45’e yükseltti.

Martta da ikinci faiz artırımına giderek 500 baz puan artışla politika faizini yüzde 50’ye çıkaran banka, yılın ilk yarısında politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını değiştirmeyerek yüzde 50’de sabit tuttu.

Ülke ihracatında ilk sırada bulunan sektörün toplam dış satımdan aldığı pay yüzde 14,8, yılın 2 ayındaki ihracatı ise geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 11 artışla 5 milyar 909 milyon dolar oldu.

En büyük ürün grubu tedarik endüstrisinde ihracat geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 10 artarak 1 milyar 266 milyon dolara, binek otomobillerde yüzde 28 yükselerek 926 milyon dolara, eşya taşımaya mahsus motorlu taşıtlarda yüzde 37 artışla 555 milyon dolara, otobüs-minibüs-midibüste yüzde 79 yükselişle 234 milyon dolara çıktı, çekicilerde ise yüzde 32 azalışla 116 milyon dolar olarak kaydedildi.

Tedarik endüstrisinde en fazla ihracat yapılan ülke Almanya’ya yüzde 2 düşüş, önemli pazarlardan ABD’ye yüzde 49, Fransa’ya yüzde 20, Birleşik Krallık’a yüzde 25, Romanya’ya yüzde 66, Polonya’ya yüzde 27 artışlar yaşandı.

Binek otomobillerde en fazla dış satım olan ülke İtalya’ya yüzde 109, Birleşik Krallık’a yüzde 127, İspanya’ya yüzde 41, Almanya’ya yüzde 32, Polonya’ya yüzde 48 ihracat artışı kaydedildi.

Eşya taşımaya mahsus motorlu taşıtlarda Birleşik Krallık’a yüzde 66, İtalya’ya yüzde 13, Slovenya’ya yüzde 9, Fransa’ya yüzde 30, Belçika’ya yüzde 70, Almanya’ya yüzde 261, otobüs-minibüs-midibüs ürün grubunda ise Fransa’ya yüzde 215, Almanya’ya yüzde 211 ihracat artışları dikkati çekti.

“Geçen ay ilk 10 ülkenin 9’unda ihracat artışı yaşandı”

Türk otomotiv endüstrisi geçen senenin aynı ayına göre şubatta en büyük pazar Almanya’ya 439 milyon dolar ihracat yaptı.

İtalya’ya yüzde 31 artışla 360 milyon dolar, Birleşik Krallık’a yüzde 75 artışla 359 milyon dolarlık dış satımlar gerçekleştirildi. İspanya’ya yüzde 29, Polonya’ya yüzde 34, Belçika’ya yüzde 1, ABD’ye yüzde 62, Romanya’ya yüzde 23 ihracat artışları tespit edildi.

Ülke grubunda ilk sırada yer alan ve ihracat payı yüzde 67 olan Avrupa Birliği ülkelerine ihracat yüzde 14 artışla 2 milyar 107 milyon dolar oldu. Diğer Avrupa ülkeleri yüzde 14 pay ile ülke grupları arasında ikinci sırada yer aldı, bu ülke grubuna ihracat yüzde 76 arttı. Geçen ay Bağımsız Devletler Topluluğu’na yüzde 14 ihracat düşüşü, Orta Doğu ülkelerine yüzde 40 ve Kuzey Amerika Serbest Ticaret Bölgesi’ne yüzde 61 ihracat artışı kaydedildi.

İhracat rakamlarını değerlendiren OİB Yönetim Kurulu Başkanı Baran Çelik, şu ifadeleri kullandı:

“Otomotiv sektörümüz bugüne kadar en yüksek şubat ayı ihracatına imza attı. Tedarik endüstrisi, binek otomobiller, eşya taşımaya mahsus motorlu taşıtlar ve otobüs-minibüs-midibüs ihracatımız çift haneli arttı. Geçen ay ilk 10 ülkenin 9’unda ihracat artışı yaşandı. Birleşik Krallık’a yüzde 75 ve ABD’ye yüzde 62 ihracat artışları kaydettik.”